V KK 272/14

Sygn. akt V KK 272/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 września 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dorota Rysińska (przewodniczący)

SSN Barbara Skoczkowska

SSN Roman Sądej (sprawozdawca)

Protokolant Barbara Kobrzyńska

w sprawie S. C.,

o wydanie wyroku łącznego,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 4 września 2014r.,

kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego,

od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w W. z dnia 30 lipca 2013 r.,

uchyla punkty I oraz IV zaskarżonego wyroku i na podstawie

art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. postępowanie o wydanie wyroku łącznego

w tym zakresie umarza, kosztami postępowania kasacyjnego

obciążając Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

2

Wyrokiem łącznym z dnia 30 lipca 2013r., sygn. II K 169/13, orzeczono

wobec S. C. dwie kary łączne:

I. w punkcie pierwszym – w wysokości 7 lat i 9 miesięcy pozbawienia wolności

w miejsce kar orzeczonych wyrokami: Sądu Rejonowego w sprawie II K

554/01, Sądu Rejonowego w sprawie II K 595/02 oraz Sądu Rejonowego w

sprawie II K 633/02;

II. w punkcie drugim – w wysokości 2 lat i 5 miesięcy pozbawienia wolności w

miejsce kar orzeczonych wyrokami: Sądu Rejonowego w sprawie II K 993/11,

Sądu Rejonowego w sprawie II K 1043/12 oraz Sądu Rejonowego w sprawie

II K 624/12.

W puncie trzecim zaskarżonego wyroku orzeczono o zaliczeniu skazanemu

okresów odbytych kar na poczet kary łącznej orzeczonej w punkcie drugim, a w

punkcie czwartym tego wyroku o zaliczeniu takim na poczet kary orzeczonej w

punkcie pierwszym.

Wyrok ten, bez zaskarżenia, uprawomocnił się w dniu 7 sierpnia 2013 r.

Kasację od powyższego wyroku, na korzyść S. C. wniósł Rzecznik Praw

Obywatelskich. Podniósł on zarzut „rażącego naruszenia prawa karnego

procesowego, to jest art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 575 k.p.k., polegającego na

połączeniu jednostkowych kar pozbawienia wolności wymierzonych prawomocnymi

wyrokami:

- Sądu Rejonowego z dnia 13 stycznia 2003r., sygn. II K 554/01,

- Sądu Rejonowego z dnia 5 marca 2003r., sygn. II K 595/02,

- Sądu Rejonowego z dnia 25 sierpnia 2003r., sygn. II K 633/02 i wymierzeniu

skazanemu w ich miejsce kary łącznej w wymiarze 7 lat i 9 miesięcy pozbawienia

wolności, pomimo braku podstaw do zastosowania art. 575 k.p.k. wobec

wcześniejszego prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 17 lutego 2004 r.,

sygn. II K 481/03, którym połączone zostały kary jednostkowe pozbawienia

wolności orzeczone tymi wyrokami i wobec tego samego oskarżonego oraz

wymierzona została kara łączna w wymiarze 6 lat i 6 miesięcy pozbawienia

wolności, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1

pkt 8 k.p.k.”

3

Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie wyroku łącznego Sądu

Rejonowego w W. w zaskarżonej części i umorzenie postępowania w tym zakresie

na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich była zasadna w stopniu oczywistym,

uzasadniającym jej uwzględnienie w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Dokumentacja zgromadzona w aktach głównych spraw Sądu Rejonowego o

sygnaturach II K 169/13 oraz II K 481/03 w sposób jednoznaczny dowodzi tego, że

wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że już uprzednio –

w dniu 17 lutego 2004r. – został wydany wyrok łączny obejmujący właśnie te trzy

skazania S. C., których dotyczył punkt pierwszy wyroku zaskarżonego kasacją. W

wyroku łącznym z dnia 17 lutego 2004r., tak jak podniósł to autor kasacji, w miejsce

kar jednostkowych orzeczono karę łączną w wysokości 6 lat i 6 miesięcy

pozbawienia wolności. Orzekając obecnie o karze łącznej obejmującej te same

skazania, Sąd Rejonowy orzekł karę łączną w wysokości 7 lat i 9 miesięcy

pozbawienia wolności.

Zasadnie Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że wyrok łączny z dnia 17

lutego 2004r. obejmował przestępstwa, które w żadnym stopniu nie spełniały

warunków z art. 85 k.k. w zestawieniu z innymi skazaniami zawartymi w wyrokach

będących przedmiotem analizy w postępowaniu zakończonym zaskarżonym

wyrokiem. Nie wystąpiła zatem potrzeba – w rozumieniu art. 575 k.p.k. –

wydawania w tym zakresie nowego wyroku łącznego. Dodać trzeba, że nie

wystąpiła nie tylko „potrzeba”, ale wręcz orzeczenie nowej kary łącznej w takiej

sytuacji było niedopuszczalne, gdyż kara łączna orzeczona uprzednim wyrokiem

łącznym nosiła przymiot prawomocności, a ponownemu orzekaniu w tym

przedmiocie sprzeciwiał się stan powagi rzeczy osądzonej (por. wyrok SN z dnia 24

czerwca 2005r., III KK 70/05, R – OSNKW 2005, poz. 1264; z dnia 30 listopada

2011r., II KK 149/11, OSNKW 2011, z. 12, poz. 113 czy postanowienie SN z dnia

10 lipca 2013r., II KK 14/13, Lex nr 1341265).

W realiach tej sprawy Sąd Rejonowy powinien dostrzec, że kary jednostkowe

opisane w pierwszych trzech punktach części wstępnej wyroku łącznego objęte już

były wyrokiem łącznym wydanym w sprawie II K 481/03 (co wykazywały informacje

4

„o pobytach i orzeczeniach” dotyczące skazanego – k.20, k.32, k.42 w aktach

głównych sprawy II K 169/13), a zatem wobec braku przesłanek z art. 575 k.p.k.,

umorzyć w tym zakresie postępowanie na podstawie art. 572 k.p.k. Tak się jednak

nie stało, a Sąd Rejonowy orzekł nową karę łączną, skądinąd wyższą niż uprzednia.

Orzekając o nowej karze łącznej naruszył stan res iudicata, popełniając uchybienie

określone w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., co trafnie podniósł autor kasacji. Implikacją tej

sytuacji musiało być uwzględnienie kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich,

uchylenie wyroku w zaskarżonej części i umorzenie w tym zakresie postępowania

na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.

Koszty postępowania kasacyjnego obciążają Skarb Państwa – art. 638 k.p.k.