III ZS 2/14

Sygn. akt III ZS 2/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 września 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Iwulski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Myszka

SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

Protokolant Grażyna Grabowska

w sprawie ze skargi Ministra Sprawiedliwości

na uchwałę Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Notariuszy Izby Notarialnej we

W. Nr […] z dnia 29 marca 2014 r.,

w sprawie wyrażenia zgody na zawiązanie przez Radę Izby Notarialnej we W.

spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 18 września 2014 r.,

I. oddala skargę,

II. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz Rady Izby

Notarialnej w W. kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego.

UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości zaskarżył uchwałę Zwyczajnego Walnego

Zgromadzenia Notariuszy Izby Notarialnej wW. nr […] z dnia 29 marca 2014 r., w

2

sprawie wyrażenia zgody na zawiązanie przez Radę Izby Notarialnej w W. spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością.

Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie art. 7 i art. 17 Konstytucji RP,

art. 35 pkt 2, 3 i 4 oraz art. 73 Prawa o notariacie przez to, że wyrażając zgodę na

utworzenie spółki z o.o. w celu prowadzenia działalności konferencyjno-

szkoleniowej dla notariuszy, zastępców notarialnych, asesorów i aplikantów Walne

Zgromadzenie Izby Notarialnej w W. podjęło uchwałę w sprawie organizacji

aplikacji notarialnej, doskonalenia zawodowego notariuszy oraz rozporządzenia

majątkiem Izby Notarialnej w W., czym przekroczyło swoje kompetencje,

naruszając kompetencje Rady Izby Notarialnej w W. oraz upoważniło Radę do

utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w celu realizacji powierzonych

jej zadań publicznych, mimo iż izba notarialna nie jest uprawniona do wykonywania

zadań publicznych w formie spółki handlowej.

W odpowiedzi na skargę Izba Notarialna w W. wniosła o jej odrzucenie jako

wniesionej przez podmiot nieuprawniony i nie spełniającej wymogów formalnych

pisma procesowego; ewentualnie o jej oddalenie w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

W pierwszej kolejności należy jednak odnieść się do zarzutu wniesienia

skargi przez podmiot nieuprawniony. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi

Izba Notarialna podniosła, że z art. 47 § 1 Prawa o notariacie wynika, że skargę na

uchwałę organu samorządu notarialnego wnosi Minister Sprawiedliwości.

Kompetencja Ministra Sprawiedliwości do zaskarżania uchwał organów samorządu

notarialnego ma charakter środka oddziaływania władczego w ramach

wykonywanego nadzoru i z tego względu musi być rozumiana ściśle. W art. 42 § 1

Prawa o notariacie wskazano, że nadzór nad działalnością notariuszy oraz

organami samorządu notarialnego Minister Sprawiedliwości sprawuje osobiście, za

pośrednictwem prezesów sądów apelacyjnych lub okręgowych albo przez

wyznaczone osoby. Uprawnienie do wnoszenia skarg do Sądu Najwyższy

przyznano jednak - w ocenie Izby Notarialnej - tylko Ministrowi Sprawiedliwości.

3

Pismo wniesione w niniejszej sprawie, zatytułowane Skarga Ministra

Sprawiedliwości, zostało podpisane przez podsekretarza stanu M. K. i oznaczone

pieczęcią „z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości”. Oznacza to, zdaniem Izby

Notarialnej, że skarga została wniesiona przez podmiot nieuprawniony, gdyż

legitymacja do wniesienia skargi przysługuje tylko i wyłączenie Ministrowi

Sprawiedliwości. Czynność zaskarżania uchwały samorządu notarialnego do Sądu

Najwyższego nie podlega regulacji k.p.a., nie może być w konsekwencji

delegowana na podsekretarza stanu. Z kolei ustawa z dnia 9 sierpnia 1996 r. o

Radzie Ministrów nie zawiera przepisów pozwalających zastępować Ministra

Sprawiedliwości przed Sądem Najwyższym przez podsekretarza stanu. Art. 37 ust.

1 uRM stanowi, że minister wykonuje swoje zadania przy pomocy sekretarza i

podsekretarzy stanu, gabinetu politycznego oraz dyrektora urzędu. Nie ma w tym

przepisie mowy o upoważnieniu, lecz o wykonywaniu zadań przy pomocy. Nie ma

zatem podstaw do uznania, że podsekretarz stanu działający z upoważnienia

Ministra Sprawiedliwości przed Sądem Najwyższym jest do tego uprawniony na

mocy art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów –

jednolity tekst: Dz.U. z 2012 r., poz. 392 ze zm., dalej również jako: uRM).

Odpowiedź na powyższą kwestię uzależniona była od rozstrzygnięcia oceny

wykonywania legitymacji Ministra Sprawiedliwości do wnoszenia skargi, o której

mowa w art. 47 Prawa o notariacie. Zdaniem Izby Notarialnej podobnych kwestii

dotyczyły uchwały Sądu Najwyższego w przedmiocie przenoszenia sędziów. Sąd

Najwyższy po rozpoznaniu w pełnym składzie w dniu 28 stycznia 2014 r.

zagadnienia prawnego dotyczącego możliwości zastępstwa Ministra

Sprawiedliwości przez sekretarza lub podsekretarza stanu w podjęciu decyzji o

przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbowe podjął uchwałę stwierdzającą, że

w wydaniu decyzji o przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbowe na

podstawie art. 75 § 3 w związku z art. 75 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. –

Prawo o ustroju sądów powszechnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 427 ze

zm.) Minister Sprawiedliwości nie może być zastąpiony przez sekretarza ani

podsekretarza stanu. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że świetle

dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego kompetencja do przenoszenia

sędziów na inne miejsce służbowe, przyznana Ministrowi Sprawiedliwości jako

4

wyjątkowe uprawnienie międzygałęziowe, powoduje, że nie działa on jako

eksponent władzy wykonawczej (organ administracji rządowej), lecz jako organ

władzy publicznej wyróżniony przepisami Prawa o ustroju sądów powszechnych.

Nie mają zatem w tym wypadku zastosowania przepisy dotyczące zastępstwa

określone w art. 36 i 37 uRM, co oznacza, że przeniesienie sędziego na inne

miejsce służbowe na podstawie art. 75 § 3 w zw. z art. 75 § 2 pkt 1 Pr. o u.s.p.

może być dokonane wyłącznie przez Ministra Sprawiedliwości.

Natomiast w uchwale Pełnego Składu Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada

2007 r., BSA I-4110-5/07 stwierdzono, że Minister Sprawiedliwości na podstawie

art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (który stanowi, że

zakres czynności sekretarza i podsekretarza stanu ustala właściwy minister,

zawiadamiając o tym Prezesa Rady Ministrów), wydawał zarządzenia, które nie są

tzw. aktami instrukcyjnymi, ale legalnymi zarządzeniami organizacyjnymi Ministra

Sprawiedliwości ogłaszanymi w publikacyjnym organie urzędowym Ministerstwa

Sprawiedliwości. Aktualnie obowiązujący akt tego typu, tj. wydane na podstawie

art. 37 ust. 2 ustawy o Radzie Ministrów - zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z

dnia 8 listopada 2013 r. w sprawie ustalenia zakresu czynności członków

kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości... (Dz. Urz. MS z 2013 r., poz. 291),

przekazuje podejmowanie decyzji w sprawach kadr sędziowskich („z zakresów

delegowania lub przenoszenia sędziów”) do kompetencji sekretarza lub

podsekretarza stanu, którzy korzystają w tym zakresie ze „stałego zastępstwa”

Ministra Sprawiedliwości i którzy przy podejmowaniu w imieniu politycznego urzędu

Ministra Sprawiedliwości decyzji ze „styku” władzy sądowniczej i wykonawczej jako

delegowani sędziowie mają obowiązek uwzględniania oraz stosowania przepisów

Konstytucji i prawa ustawowego. Dodatkowo podpisywane przez nich decyzje

Ministra Sprawiedliwości podlegają kontroli sądowej w razie złożenia odwołań do

Sądu Najwyższego, który nie ma uprawnień do weryfikowania legalnie ustalanego

zakresu czynności członków kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości, jeżeli w

tym zakresie nie zakwestionowano delegacji ustawowej z art. 37 ust. 2 ustawy o

Radzie Ministrów, ale kontroluje legalność i prawidłowość przeniesienia sędziów

zniesionych sądów na nowe miejsca służbowe. Sąd Najwyższy nie powinien

ingerować w ustawowe uprawnienia Prezesa Rady Ministrów (art. 36 ustawy o

5

Radzie Ministrów) ani (de lege lata) w kompetencje Ministra Sprawiedliwości do

wyznaczania upoważnionych zastępców do podejmowania decyzji w sprawach z

zakresu administracji sądowej.

Argumentacja Izby Notarialnej jest zasadniczo zbieżna z poglądami leżącymi

u podstaw uchwały Pełnego Składu Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2014 r.,

BSA-I-4110-4/13, choć nie uwzględnia szczególnego charakteru problemu

prawnego rozstrzygniętego powyższą uchwałą oraz zasadniczej odmienności tego

problemu od zagadnienia rozstrzygniętego uchwałą z 2007 r.

Przepis art. 37 uRM obejmuje kompetencje Ministra Sprawiedliwości w

zakresie administracji oraz sprawowaniu władzy wykonawczej. Minister

Sprawiedliwości sprawuje nadzór nad notariatem w interesie publicznym, ponieważ

państwo odpowiada za prawidłowość funkcjonowania notariatu i notariuszy, jako

osób wykonujących zawód zaufania publicznego (P. Rylski, Przedmiotowy zakres

nadzoru judykacyjnego Sądu Najwyższego nad uchwałami samorządu

notarialnego, Warszawa 2013, maszynopis IWS, s. 2). Wnosząc skargę do Sądu

Najwyższego na uchwały organów samorządu notarialnego z powodu ich

sprzeczności z prawem Minister Sprawiedliwości korzysta z uprawnienia mającego

na celu zapewnienie przestrzegania przez notariat przepisów obowiązującego

prawa. Skarga Ministra inicjuje postępowanie jurysdykcyjne, w toku którego

bezstronny i niezawisły organ rozstrzygnie, czy słuszne były zastrzeżenia organu

władzy wykonawczej w przedmiocie praworządności działania organów samorządu

notarialnego.

Sąd Najwyższy, rozpoznający niniejszą skargę, uznał, że skargę na uchwałę

samorządu zawodowego może skutecznie wnieść podsekretarz stanu w

Ministerstwie Sprawiedliwości, działający z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości,

wynikającego z § 3 zarządzenia nr 138/14/BM Ministra Sprawiedliwości z dnia 10

lipca 2014 r. w sprawie ustalenia zakresu czynności członków kierownictwa

Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Dyrektora Generalnego Urzędu. Konstatacja ta

jest zbieżna z argumentacją zawartą w uzasadnieniu uchwały pełnego składu Sądu

Najwyższego z 2007 r. oraz m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25

stycznia 2012 r., SNO 47/11 (zażalenie MS na postanowienia w sprawie

dyscyplinarnej wniósł podsekretarz stanu działający z upoważnienia Ministra).

6

Uprawnienie Ministra Sprawiedliwości z art. 47 Prawa o notariacie mieści się w

zakresie administrowania działem sprawiedliwość, który obejmuje sprawy notariatu

(art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej).

Przepis art. 47 Prawa o notariacie należy traktować jako „szczegółowy” przepis

kompetencyjny określający jednocześnie formę, w jakiej organ władzy wykonawczej

realizuje zadanie polegające na zapewnieniu zgodności działania organów

samorządu zawodowego z prawem. Wnosząc na podstawie art. 47 Prawa o

notariacie skargę Minister Sprawiedliwości występuje w charakterze organu

administracji sprawującego nadzór na działalnością samorządu notarialnego.

Uznając art. 47 Prawa o notariacie jako przepis kompetencyjny Sąd Najwyższy

uznał, że o sposobie (formie w zakresie „podpisu) korzystania z tej kompetencji

przez Ministra Sprawiedliwości mogą rozstrzygać przepisy uRM.

Problemu korzystania przez ministrów z legitymacji do zaskarżania uchwał

samorządu zawodowego dotyczyło kilka orzeczeń Sądu Najwyższego z 2008 r., w

których odrzucano środki zaskarżenia wniesione przez radcę prawnego

działającego na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez właściwego ministra.

W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., III ZS 4/08

nawiązano do zasady niezależności samorządu zawodowego przy wykładni

przepisu statuującego kompetencję Ministra Zdrowia do zaskarżania do Sądu

Najwyższego uchwały organu samorządu zawodowego pielęgniarek i położnych.

Akcentując, że jest to kontrola zewnętrzna działalności niezależnego samorządu,

Sąd Najwyższy podkreślił, że jest to „ustawowo określona kompetencja Ministra

Zdrowia i Opieki Społecznej, będącego jednoosobowym, naczelnym organem

administracji rządowej. Kompetencja ta strukturalnie jest podobna do „resortowych”

kompetencji Ministra Zdrowia jako naczelnego organu administracji rządowej

dotyczących wydawania aktów normatywnych, wydawania decyzji

administracyjnych i innych aktów administracyjnych”. Doprowadziło to Sąd

Najwyższy do konkluzji, iż „w rozpatrywanej sprawie Sądowi Najwyższemu nie

został przedstawiony do rozpatrzenia akt zaskarżenia przez Ministra Zdrowia i

Opieki Społecznej uchwały organu Izby. Nie ma skargi Ministra Zdrowia i Opieki

Społecznej stanowiącego realizację kompetencji Ministra”, ponieważ skargi Ministra

Zdrowia nie stanowi „pismo procesowe, nazwane „skarga ... w imieniu skarżącego”,

7

wniesione przez radcę prawną […] zatrudnioną w Departamencie Prawnym

Ministra Zdrowia na podstawie pełnomocnictwa do reprezentowania Skarbu

Państwa – Ministra Zdrowia przed sądami powszechnymi, Sądem Najwyższym,

Wojewódzkimi Sądami Administracyjnymi, Naczelnym Sądem Administracyjnym w

sprawach z udziałem Skarbu Państwa – Ministra Zdrowia”. W innym orzeczeniu,

dotyczącym analogicznego problemu, Sąd Najwyższy dodał, że skarga na uchwały

organów samorządu zawodowego „nie jest czynnością procesową – skargą na

czynności sądu w rozumieniu Kodeksu postępowania cywilnego, lecz czynnością

kompetencyjną” właściwego ministra (postanowienie SN z 3 lipca 2008 r., III ZS

5/08).

Poglądy wyrażone w uzasadnieniach obu postanowień sugerują, że -

zdaniem Sądu Najwyższego - kompetencja Ministra Sprawiedliwości do wnoszenia

skargi na uchwały organów samorządu zawodowego należy do kompetencji z

zakresu władzy wykonawczej. Z uwagi na swojego podobieństwo do kompetencji z

zakresu stanowienia prawa i wydawania aktów administracyjnych kompetencja ta

może być realizowana na analogicznych zasadach jak tego rodzaju kompetencje

Ministra Sprawiedliwości, a w konsekwencji przy pomocy odpowiedniego

umocowanego sekretarza lub podsekretarzy stanu. Podstawę dla tego umocowania

może jednak stanowić wyłącznie art. 37 ust. 2 lub art. 37 ust. 5 uRM. Podstawą dla

takiego umocowania nie może być jednak art. 268a k.p.a., który dotyczy

umocowania pracowników organu administracji publicznej do załatwienia spraw

administracyjnych z zakresu właściwości tego organu, ani pełnomocnictwo

procesowe. Jednocześnie skarga na uchwałę organu samorządu notarialnego

wniesiona na podstawie art. 47 Prawa o notariacie nie powinna być kwalifikowana

jako czynność procesowa, do dokonania której legitymację ma tylko Minister

Sprawiedliwości działający osobiście.

Wniosek Rady o odrzucenie skargi Ministra Sprawiedliwości z powodu

uchybień formalnych należy ponadto ocenić w aspekcie praktyki Sądu

Najwyższego dotyczącej odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu

kasacyjnym do postępowania ze skargi w trybie nadzoru nad uchwałami organów

samorządu notarialnego. Nie oznacza to jednak, że do skargi Ministra

Sprawiedliwości stosuje się wprost wymogi formalne przewidziane dla skargi

8

kasacyjnej, ponieważ skarga Ministra Sprawiedliwości nie jest skargą kasacyjną w

rozumieniu art. 3984

k.p.c., lecz przewidzianym w ustawach korporacyjnych

środkiem prawnym służącym kontroli uchwał organów samorządu zawodowego

(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2013 r., III ZS 2/13; postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2012 r., III ZS 6/11). Ze skargi Ministra

Sprawiedliwości wynika zaś jaka uchwała, jakiego organu samorządu notarialnego

oraz w jakim zakresie i z jakich powodów została zaskarżona, co z kolei umożliwia

doręczenie skargi właściwemu organowi samorządu notarialnego oraz jej

merytoryczne rozpoznanie.

Przedstawiona powyżej argumentacja przemawiała przeciwko odrzuceniu

skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez podsekretarza stanu działającego „z

upoważnienia” Ministra Sprawiedliwości wynikającego z Zarządzenia MS w sprawie

ustalenia zakresu czynności członków kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego należy

przypomnieć, że zaskarżonej uchwale Minister Sprawiedliwości zarzucił naruszenie

art. 7 i art. 17 Konstytucji RP, art. 35 pkt 2, 3 i 4 oraz art. 73 Prawa o notariacie

przez to, że wyrażając zgodę na utworzenie spółki z o.o. w celu prowadzenia

działalności konferencyjno-szkoleniowej dla notariuszy, zastępców notarialnych,

asesorów i aplikantów Walne Zgromadzenie Izby Notarialnej we W. podjęło

uchwałę w sprawie organizacji aplikacji notarialnej, doskonalenia zawodowego

notariuszy oraz rozporządzenia majątkiem Izby Notarialnej w W., czym

przekroczyło swoje kompetencje, naruszając kompetencje Rady Izby Notarialnej we

W. oraz upoważniło Radę do utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

w celu realizacji powierzonych jej zadań publicznych, mimo iż izba notarialna nie

jest uprawniona do wykonywania zadań publicznych w formie spółki handlowej.

Prawo o notariacie nie przewiduje żadnego uznaniowego podziału

kompetencji między poszczególnymi organami samorządu zawodowego, dlatego

walne zgromadzenie nie może podejmować uchwał stanowiących delegację dla

rady do konkretyzacji podjętej uchwały walnego zgromadzenia (wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 13 maja 1994 r., I PO 4/94, OSNCP 1994 nr 3, poz. 52 i z dnia

26 lutego 2004 r., III SZ 2/03, OSNP 2004 nr 22, poz. 395). Walne zgromadzenie

Izby Notarialnej posiada zaś kompetencje wymienione w art. 30 § 1 pkt 1-6 Prawa o

9

notariacie, może jednak załatwiać te sprawy dotyczące działalności notariatu, które

nie mieszczą się w zakresie kompetencji pozostałych dwóch organów samorządu

notarialnego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2013 r., III ZS 3/13).

Z kolei kompetencje rady izby notarialnej określa art. 35, który obok konkretnych

kompetencji wymienionych w art. 35 pkt 1-6 zawiera także w pkt 7 upoważnienie do

„wykonywania innych czynności przewidzianych prawem”. Zwrot ten należy

rozumieć w ten sposób, że chodzi o podejmowanie przewidzianych w przepisach

prawa czynności związanych z działalnością samej izby jako organu samorządu

zawodowego, dla podejmowania których nie wskazano pozostałych organów

samorządu notarialnego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia12 kwietnia 2013 r., III ZS

3/13).

Skarga Ministra Sprawiedliwości zarzuca uchwale Walnego Zgromadzenia

Izby Notarialnej naruszenie art. 35 pkt 2, 3 i 4 Prawa o notariacie, a zatem

kompetencji Rady Izby: nadzoru nad wykonywaniem obowiązków przez notariuszy,

zastępców notarialnych i aplikantów notarialnych oraz nad przestrzeganiem przez

nich powagi i godności właściwej dla notariusza (art. 35 pkt 2); organizowania

szkolenia aplikantów notarialnych (art. 35 pkt 3) oraz zarządu i rozporządzania

majątkiem izby (art. 35 pkt 4).

Wskazać jednak należy, że zaskarżona przez Ministra Sprawiedliwości

uchwała WZIN ma następującą treść: 1) zawiera zgodę Walnego Zgromadzenia na

zawiązanie przez Radę Izby spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, której

jedynym wspólnikiem będzie Izba Notarialna w W.; 2) określa kapitał zakładowy tej

spółki w momencie jej zawiązania; 3) wskazuje przykładowe cele spółki

(prowadzenie działalności konferencyjno-szkoleniowej); 4) pozostawia

uszczegółowienie przedmiotu działalności spółki oraz pozostałych warunków aktu

założycielskiego Radzie Izby Notarialnej; 5) powierza wykonanie uchwały RIN pod

warunkiem, że Rada Izby Notarialnej uzna zawiązanie spółki za celowe i korzystne

dla Izby Notarialnej.

W tym kontekście zwrócić należy uwagę, że uchwała ta nie ma charakteru

obligacyjnego i pozostawia utworzenie spółki do wyłącznej decyzji Rady Izby.

Nie można więc uznać, że uchwała wkracza w kompetencje innego organu

samorządu notarialnego. Walne Zgromadzenie jest, w ocenie Sądu Najwyższego,

10

uprawnione do wyrażania opinii w każdej kwestii należącej do spraw notariatu, a

Minister Sprawiedliwości nie może skutecznie kwestionować żadnej opiniodawczej

uchwały Walnego Zgromadzenia.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto już, że skoro z art. 35 pkt 4

Prawa o notariacie wynika, że rozporządzanie majątkiem Izby należy do Rady Izby,

to podjęcie przez walne zgromadzenie uchwały określającej w stanowczy sposób,

jak Rada ma tym majątkiem rozporządzać oznacza wkroczenie w kompetencje

innego organu samorządu notarialnego. Jednakże w niniejszej sprawie takie

wkroczenie w kompetencje innego organu nie nastąpiło. Po pierwsze, jak wynika to

wprost z § 2 uchwały, jej wykonanie powierzono uznaniu Rady Izby Notarialnej,

skoro zawiązanie spółki zależy od oceny celowości i korzystności jej ustanowienia,

a oceny tej ma dokonać Rada Izby. Z kolei wyrażenie zgody w § 1, w połączeniu z

§ 2, oznacza, że uchwała nie zobowiązuje Rady do utworzenia spółki. Uchwała

wyraża jedynie pozytywną ocenę (mimo użycia sformułowania „wyraża zgodę”)

ewentualnych działań Rady Izby polegających na utworzeniu spółki z o.o. w

określonych celach, kapitale oraz składzie wspólników.

Za oczywiście bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 73 Prawa o

notariacie. Z zaskarżonej uchwały nie wynika w żaden sposób, że prowadzenie

działalności konferencyjno-szkoleniowej dla aplikantów notarialnych będzie

organizowaniem i prowadzeniem aplikacji notarialnej, do czego zobowiązana i

uprawniona jest wyłącznie Rada Izby Notarialnej.

W dalszej kolejności należy mieć na względzie, że podstawę zaskarżonej

uchwały stanowił art. 30 § 1 pkt 7 Prawa o notariacie, który nie został wymieniony w

skardze Ministra Sprawiedliwości. Sąd Najwyższy nie powinien więc badać

zgodności uchwały z tym przepisem, skoro nie został on objęty podstawami skargi.

Zgodnie z art. 30 § 1 pkt 7 Prawa o notariacie do zakresu działania Walnego

Zgromadzenia należy „załatwianie innych spraw z zakresu działania notariatu”. W

kwestii wykładni tego pojęcia w sprawach ze skarg Ministra Sprawiedliwości na

uchwałę walnego zgromadzenia izby notarialnej Sąd Najwyższy wypowiedział się w

wyroku z dnia12 kwietnia 2013 r., III ZS 3/13. W orzeczeniu tym przyjęto, że art. 30

§ 1 pkt 7 Prawa o notariacie zawarty jest w Dziale I Prawa o notariacie „Ustrój

notariatu”, co sugeruje, że pojęcie „notariatu” obejmuje nie tylko notariuszy, ale i

11

organy samorządu zawodowego (których dotyczy rozdział 4 Działu I ustawy).

Ponadto, w rozdziale 5, dotyczącym nadzoru nad notariatem, jest mowa o

wykonywaniu przez Ministra Sprawiedliwości nadzoru nad działalnością zarówno

notariuszy, jak i organów samorządu notarialnego (art. 42). Uzasadnia to

twierdzenie, zgodnie z którym „sprawy w zakresie działania notariatu” to sprawy

dotyczące zarówno notariuszy i ich działalności, jak i sprawy samorządu

zawodowego.

Treść zaskarżonej uchwały dotyczy działalności organów samorządu

notarialnego zrzeszających notariuszy, mieści się w sferze „działania notariatu” w

zakresie w jakim dotyczy konferencji i szkoleń organizowanych dla notariuszy.

Skoro zaś orzecznictwo Sądu Najwyższego dopuszcza możliwość powierzenia

faktycznego realizacji pewnych zadań samorządu notarialnego podmiotom

zewnętrznym (bez utraty charakteru tych zadań, jako zadań notariatu, wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 8 maja 2013 r., III ZS 4/13) wydaje się, że nic nie stoi na

przeszkodzie utworzeniu sp. z o.o., za pomocą której Rada Izby Notarialnej będzie

takie zadania realizowała.

Zwrócić też należy uwagę, że organ samorządu notarialnego utworzył już

wcześniej spółkę z o.o. prowadzącą rejestry notarialne, a decyzja ta została

zaakceptowana przez Ministra Sprawiedliwości.

Mając powyższe okoliczności na względzie Sąd Najwyższy skargę oddalił.