I CSK 621/13

Sygn. akt I CSK 621/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 września 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Agnieszka Piotrowska

SSA Elżbieta Fijałkowska (sprawozdawca)

Protokolant Justyna Kosińska

w sprawie z powództwa Stowarzyszenia Autorów ZAiKS w W.

przeciwko N. Spółce z o.o. w W.

o zapłatę i zobowiązanie,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 12 września 2014 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 22 maja 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w części zmieniającej wyrok

częściowy Sądu Okręgowego w W. z dnia 27 kwietnia 2012 r.

sygn. akt […] poprzez oddalenie roszczenia

o udzielenie informacji w pozostałym zakresie (pkt I podpunkt d)

i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu

do ponownego rozpoznania.

2

UZASADNIENIE

W sprawie z powództwa Stowarzyszenia Autorów ZAiKS w W. przeciwko N.

Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. powód wniósł o

zasądzenie od pozwanego 22.452.922,80 zł z ustawowymi odsetkami od dnia

doręczenia pozwu tytułem trzykrotności należnego wynagrodzenia autorskiego za

eksploatację w okresie od dnia 17.10.2009 r. do dnia 31.12.2010 r. na platformie

cyfrowej „n” utworów z repertuaru powoda (poprzez reemisję i nadawanie

programów telewizyjnych) oraz zobowiązanie pozwanego w trybie art. 105 ust. 2

ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U z

2006 r. nr 90, poz. 631 ze zm.; dalej u.p.a.p.p) do udzielenia informacji,

wskazanych w pozwie, w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku.

Wyrokiem częściowym w sprawie z powództwa Stowarzyszenia Autorów

ZAiKS w W. przeciwko N. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.

Sąd Okręgowy w W. z dnia 27 kwietnia 2012 r.

1. Zobowiązał pozwanego do udzielenia w terminie 14 dni od

uprawomocnienia się wyroku informacji i wskazania: jakie programy telewizyjne

zawierające utwory słowne, muzyczne, słowno-muzyczne, choreograficzne

i pantomimiczne, w tym wykorzystywane w utworach audiowizualnych, pozwany

reemitował w okresie od dnia 17 października 2009 roku do dnia 31 grudnia

2010 roku, ze wskazaniem dla poszczególnych programów w poszczególnych

miesiącach: liczby gniazd abonentów będących osobami prawnymi i jednostkami

organizacyjnymi niemającymi osobowości prawnej; jakie programy telewizyjne

zawierające utwory słowne, muzyczne, słowno-muzyczne, choreograficzne

i pantomimiczne, w tym wykorzystywane w utworach audiowizualnych, pozwany

nadawał w okresie od dnia 17 października 2009 roku do dnia 31 grudnia 2010 roku;

informacji o wysokości wszystkich wpływów brutto (z wyłączeniem podatku VAT)

uzyskanych w związku z prowadzoną działalnością nadawczą w okresie od dnia

17 października 2009 roku do dnia 31 grudnia 2010 roku, w tym zwłaszcza z:

reklam, ogłoszeń, komunikatów, programów sponsorowanych, sprzedaży czasu

antenowego, umów barterowych, świadczeń tekstowych, dotacji, subwencji i innych

świadczeń i innych wpływów związanych z promowaniem w postaci bezpośredniej

lub pośredniej usług, towarów bądź firm, ze wskazaniem, którego miesiąca dotyczą,

3

2. zobowiązał pozwanego do przekazania powodowi w terminie 14 dni

od uprawomocnienia się wyroku wykazów nadań utworów rozpowszechnianych

przez pozwanego w okresie od dnia 17 października 2009 roku do dnia 31 grudnia

2010 roku, w ramach nadawania przez niego programów telewizyjnych,

uwzględniając w nich czas i długość (w minutach) nadania, kategorię utworu

(utwory literackie, dramatyczne, dramatyczno-muzyczne, muzyczno-

choreograficzne) oraz zasięg programu (program ogólnopolski, program lokalny).

Sąd Okręgowy ustalił, że Stowarzyszenie Autorów ZAiKS w W. (dalej:

Stowarzyszenie ZAiKS) jest organizacją zrzeszającą autorów między innymi w celu

reprezentowania ich interesów związanych z ochroną w zakresie prawa autorskiego.

Decyzją z dnia 28.02.2003 r. Minister Kultury zmienił wcześniejszą decyzję

i w wyniku dokonanej zmiany, działając na podstawie art. 104 ust. 3 u.p.a.p.p.

udzielił Stowarzyszeniu ZAiKS zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami

autorskimi do utworów: słownych, muzycznych, słowno-muzycznych,

choreograficznych, pantomimicznych oraz słownych, muzycznych, słowno-

muzycznych i choreograficznych w utworze audiowizualnym, na następujących

polach eksploatacji: a) utrwalanie, b) zwielokrotnianie, c) wprowadzanie do obrotu,

d) wprowadzanie do pamięci komputera, e) publiczne wykonanie, f) publiczne

odtwarzanie, g) wyświetlanie, h) wystawianie, i) użyczenie i najem, j) nadanie za

pomocą wizji lub fonii przewodowej albo bezprzewodowej przez stację naziemną,

k) nadanie za pośrednictwem satelity, 1) reemisja, m) publiczne udostępnianie

utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie

przez siebie wybranym.

Stowarzyszenie ZAiKS, jako organizacja zbiorowego zarządzania prawami

autorskimi do utworów wskazanych w zezwoleniu Ministra Kultury w zakresie

wymienionych tam pól eksploatacji, zawiera umowy upoważniające inne podmioty

do korzystania z tych praw, którymi zarządza. Na podstawie takich umów

Stowarzyszenie ZAiKS pobiera wynagrodzenie za eksploatację przez te podmioty

praw, które pozostają w jego zarządzie, w celu wypłaty należnych wynagrodzeń na

rzecz uprawnionych autorów. Wysokość wynagrodzenia za udzielenie

upoważnienia do korzystania z zarządzanych praw Stowarzyszenie ZAiKS określa

na podstawie opracowanych przez siebie tabel stawek wynagrodzeń autorskich,

4

które mają na celu ujednolicenie zasad stosowanych przez stowarzyszenie przy

zawieraniu umów z użytkownikami i przy dochodzeniu roszczeń. W latach 2009-

2010, według stosowanej przez Stowarzyszenie ZAiKS tabeli stawek wynagrodzeń

autorskich za reemisję utworów, stawka wynagrodzenia za reemisję utworów była

naliczana za dany miesiąc od jednego abonenta za każdy program, przy czym gdy

abonentem była osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości

prawnej, stawka wynagrodzenia odnosiła się do każdego gniazda abonenckiego

objętego umową z operatorem. Według stosowanej przez Stowarzyszenie ZAiKS

w latach 2009-2010 tabeli stawek wynagrodzeń autorskich za radiowe i telewizyjne

nadawanie utworów oraz równoczesne i integralne rozpowszechnianie utworów

w sieciach kablowych, stawka wynagrodzenia była uzależniona od charakteru

utworu (czy należał do kategorii „małych praw” czy „wielkich praw”), rodzaju

nadawanego programu (informacyjny, filmowy, ogólny, muzyczny), od rodzaju

nadawcy. W przypadku nadań utworów z zakresu „małych praw” w ramach telewizji

niepublicznej stawka była określona procentowo, a podstawę obliczenia

wynagrodzenia stanowiły wszystkie wpływy brutto (z wyłączeniem podatku VAT)

uzyskane w związku z prowadzoną działalnością nadawczą, w tym zwłaszcza z;

reklam, ogłoszeń, komunikatów, programów sponsorowanych, sprzedaży czasu

antenowego, umów barterowych, świadczeń tekstowych, dotacji, subwencji, innych

świadczeń i innych wpływów związanych z promowaniem w postaci bezpośredniej

lub pośredniej usług, towarów bądź firm. W przypadku nadań utworów z zakresu

„wielkich praw” w ramach telewizji stawka była określona kwotowo za każdą minutę

nadania utworu, a wynagrodzenie było obliczane na podstawie czasu nadania

poszczególnych utworów

Stowarzyszenie ZAiKS zarządza prawami autorskimi na podstawie

powierzenia w zbiorowe zarządzanie praw autorskich przez poszczególnych

autorów oraz w oparciu o umowy zawarte z zagranicznymi organizacjami

zbiorowego zarządzania prawami autorskimi.

N. Sp. z o.o. w latach 2009-2010 prowadziła działalność gospodarczą

polegającą między innymi na nadawaniu programów telewizyjnych. Była nadawcą

posiadającym koncesję na rozpowszechnianie drogą satelitarną programów

telewizyjnych i N. Zajmowała się również odpłatnym rozpowszechnianiem

5

podmiotom trzecim programów telewizyjnych, nadawanych pierwotnie przez innych

nadawców, drogą przejmowania ich w całości i bez zmian od organizacji

telewizyjnych poprzez równoczesne i integralne przekazywanie tych programów do

powszechnego odbioru, to jest reemisją. Reemisją objęte były programy polskie

oraz zagraniczne. W latach 2009-2010 N. Sp. z o.o. zarządzała platformą „n” -

platformą satelitarną oferującą szeroki odbiór programów, w tym w technologii HD.

Ofertę programową platformy „n” stanowiły kanały telewizyjne pogrupowane w

sześć pakietów tematycznych - pakietów podstawowych. Poza nimi na platformie

„n” były dostępne dodatkowe programy pogrupowane w promocyjne pakiety

tematyczne lub dostępne osobno (opcje dodatkowe do pakietów). W ramach

wymienionych pakietów N. Sp. z o.o. dokonywała reemisji programów. Wobec

kilkudziesięciu programów dostępnych w ofercie programowej platformy „n” N. Sp.

z o.o. nie dokonywała reemisji programów. W skład programów reemitowanych i

nadawanych przez N. sp. z o.o. w latach 2009-2010 wchodziły między innymi

utwory, do których prawa autorskie pozostawały w zarządzie Stowarzyszenia

ZAiKS, w tym utwory słowne, muzyczne, słowno-muzyczne i choreograficzne w

utworach audiowizualnych.

W latach 2009-2010 N. Sp. z o.o. bez zgody Stowarzyszenia ZAiKS

korzystała z utworów pozostających w zarządzie tego stowarzyszenia na polu

reemisja i nadawanie (za pośrednictwem satelity). Z tego tytułu nie uiszczała na

rzecz Stowarzyszenia ZAiKS żadnych kwot. N. Sp. z o.o. nie zawarła żadnej

umowy ze Stowarzyszeniem ZAiKS, na mocy której byłaby upoważniona przez to

stowarzyszenie do korzystania w latach 2009-2010 z utworów pozostających w

jego zarządzie na wymienionych wyżej polach eksploatacji.

Stowarzyszenie ZAiKS nie dysponuje niezbędnymi danymi do wyliczenia –

w oparciu o stosowane przez siebie tabele wynagrodzeń - należności z tytułu

korzystania od 17 października 2009 roku do 31 grudnia 2010 roku przez N. sp. z

o.o. z utworów, do których prawa pozostają w zarządzenie stowarzyszenia, na

polach reemisja i nadawanie. W szczególności, Stowarzyszenie ZAiKS nie

dysponuje informacjami, jakie programy telewizyjne, zawierające utwory słowne,

muzyczne, słowno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne, w tym

wykorzystywane w utworach audiowizualnych, N. Sp. z o.o. reemitowała od dnia 17

6

października 2009 roku do dnia 31 grudnia 2010 roku. Stowarzyszenie ZAiKS nie

posiada danych o przypadającej na dany program (spośród reemitowanych przez

spółkę) w poszczególnych miesiącach liczbie abonentów będących osobami

fizycznymi i liczbie gniazd abonenckich abonentów będących osobami prawnymi i

jednostkami organizacyjnymi niemającymi osobowości prawnej.

Stowarzyszenie ZAiKS nie dysponuje informacjami, jakie programy

telewizyjne, zawierające utwory słowne, muzyczne, słowno-muzyczne,

choreograficzne i pantomimiczne, w tym wykorzystywane w utworach

audiowizualnych, N. sp. z o.o. nadawała od dnia 17.10.2009 r. do dnia 31.12.2010 r.

Stowarzyszenie ZAiKS nie dysponuje informacjami o wysokości wszystkich

wpływów brutto (z wyłączeniem podatku VAT) uzyskanych przez N. sp. z o.o. w

poszczególnych miesiącach w związku z prowadzoną działalnością nadawczą od

dnia 17.10.2009 r. do dnia 31.12.2010 r., w tym zwłaszcza z: reklam, ogłoszeń,

komunikatów, programów sponsorowanych, sprzedaży czasu antenowego, umów

barterowych, świadczeń tekstowych, dotacji, subwencji i innych świadczeń oraz

innych wpływów związanych z promowaniem w postaci bezpośredniej lub

pośredniej usług, towarów bądź firm. Stowarzyszenie ZAiKS nie dysponuje

wykazami nadań utworów rozpowszechnianych przez N. sp. z o.o. od dnia

17.10.2009 r. do dnia 31.12.2010 r. w ramach nadawania programów telewizyjnych,

w tym programów N. i N2, które to wykazy zawierałyby dane o: czasie i długości (w

minutach) nadania, kategorii utworu (spośród katalogu: utwory literackie,

dramatyczne, dramatyczno-muzyczne, muzyczno-choreograficzne) oraz zasięgu

programu (ogólnopolski, czy lokalny).

Stowarzyszenie ZAiKS dokonało wyliczeń wynagrodzenia należnego, jego

zdaniem, od N. sp. o.o. za okres od 17.10.2009 r. do 31.12.2010 r., opierając się o

własne szacunki oraz posiadane, niepełne dane, w tym dane ogólnodostępne,

materiały prasowe, czy informacje zamieszczone w Internecie. Dla pełnego,

według Stowarzyszenia ZAiKS, wyliczenia wynagrodzenia należnego jemu od N.

Sp. z o.o. stowarzyszenie potrzebuje informacji od tej spółki niezbędnych do

ustalenia danych pozwalających wyliczyć wynagrodzenie w oparciu o stosowane

przez stowarzyszenie w latach 2009-2010 tabele wynagrodzeń.

7

Stowarzyszenie Filmowców Polskich z siedzibą w W. (dalej jako: „SFP”) jest

organizacją zrzeszającą twórców filmowych oraz inne podmioty, których działalność

związana jest z twórczością filmową, w celu reprezentowania ich interesów

zawodowych, twórczych i wynikających z ochrony w zakresie prawa autorskiego i

praw pokrewnych, w tym osoby fizyczne i prawne, które podlegają ochronie praw

autorskich i praw pokrewnych w zakresie utworów audiowizualnych. Do celów SFP

należy między innymi ochrona praw autorskich i praw pokrewnych twórców i

pomocniczo twórczych pracowników filmu. SFP jest organizacją zbiorowego

zarządu prawami autorskimi działającą w oparciu o decyzję Ministra Kultury i Sztuki

z dnia 29 maja 1995 i, zmienioną decyzjami z dnia 23 października 1998 r. i z dnia

28 lutego 2003 r. Na podstawie wymienionych decyzji udzielono SFP zezwolenia

na zbiorowe zarządzanie: 1) prawami autorskimi do utworów audiowizualnych na

następujących polach eksploatacji: a) utrwalanie, b) zwielokrotnianie określoną

techniką, w tym techniką zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową, c)

wprowadzanie do obrotu, d) wprowadzanie do pamięci komputera, e)publiczne

odtwarzanie, f) wyświetlanie, g) najem, h) użyczenie, i) nadawanie za pomocą wizji

lub fonii przewodowej albo bezprzewodowej przez stację naziemną oraz nadawanie

za pośrednictwem satelity, j) reemitowanie, k) publiczne udostępnianie utworu w

taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez

siebie wybranym; 2) prawami pokrewnymi przysługującymi producentom utworów

audiowizualnych do wideogramów na następujących polach eksploatacji: a)

zwielokrotnianie określoną techniką, b) wprowadzanie do obrotu, c) najem, d)

użyczenie, e) odtwarzanie, f) nadawanie za pomocą wizji lub fonii przewodowej

albo bezprzewodowej przez stację naziemną oraz nadawanie za pośrednictwem

satelity, g) reemitowanie, h) publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby

każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.

N. sp. z o.o. zawarła ze SFP w dniu 18.05.2010 r. umowę generalną, na

mocy której SFP udzieliło spółce zgody na reemisję utworów audiowizualnych

objętych zbiorowym zarządzaniem SFP w prowadzonej przez spółkę działalności

gospodarczej. W przedmiotowej umowie N. sp. z o.o. zobowiązała się do zapłaty na

rzecz SFP wynagrodzenia przysługującego producentom i współtwórcom utworu

audiowizualnego za korzystanie z utworu, o którym mowa w art. 70 ust. 21

pkt 3

8

u.p.a.p.p., wypłacanego za pośrednictwem właściwej organizacji zbiorowego

zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi. Umową objęto

wynagrodzenie dla producentów utworów audiowizualnych oraz współtwórców

reprezentowanych przez SFP na podstawie umowy o powierzeniu praw w zarząd,

umów o wzajemnej reprezentacji oraz na zasadzie negotiorum gestor. W umowie

generalnej zastrzeżono, że nie obejmuje ona praw twórców utworów słownych,

muzycznych, słowno-muzycznych i choreograficznych w utworze audiowizualnym,

jak również tłumaczy dialogów.

W ocenie Sądu Okręgowego powód posiada legitymację procesową czynną

do występowania z żądaniem o zobowiązanie pozwanej do udzielenia informacji

i dostarczenia dokumentacji. Wykazał on prawa do zbiorowego zarządzania

prawami autorskimi na takich polach eksploatacji jak nadawanie satelitarne czy

reemisja. Powód korzysta z domniemania wynikającego z art. 105 ust. 1 u.p.a.p.p.,

które przez pozwanego nie zostało obalone. W szczególności nie zostało wykazane,

że SFP jest taką organizacją, która rości sobie tytuł do tych samych utworów, które

są chronione przez powoda. Zgodnie z art. 105 ust. 2 u.p.a.p.p. w zakresie swojej

działalności organizacja zbiorowego zarządzania może się domagać udzielenia

informacji oraz udostępnienia dokumentów niezbędnych do określenia wysokości

dochodzonych przez nią wynagrodzeń i opłat. Na podstawie art. 105 ust. 2

u.p.a.p.p. organizacji zbiorowego zarządzania przysługuje więc roszczenie

o charakterze informacyjnym.

Powód wykazał, że pozwana w latach 2009-2010 korzystała z utworów

objętych zarządzaniem powoda. Powód dochodzi wynagrodzenia od pozwanej na

podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b u.p.a.p.p. - trzykrotności stosownego

wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia

przez niego zgody na korzystanie z utworów pozostających w jego zarządzie.

Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 17 u.p.a.p.p., twórcy przysługuje wyłączne

prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach

eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu, w tym na polach

nadawanie i reemisja (art. 50 pkt 3 u.p.a.p.p.). Do zapłaty wynagrodzenia za

korzystanie z utworów (utworów wkładowych) pozostających w zarządzie powoda

9

pozwana była zobowiązana na mocy art. 70 ust. 21

pkt 3 u.p.a.p.p. w zw. z art. 70

ust. 3 u.p.a.p.p.

W częściowym uwzględnieniu apelacji pozwanego Sąd Apelacyjny wyrokiem

z dnia 22 maja 2013 r. zmienił zaskarżony wyrok w pkt 1 zobowiązując pozwanego

do udzielenia powodowi informacji i wskazania jakie audycje telewizyjne,

zawierające utwory słowne, muzyczne, słowno-muzyczne, choreograficzne i

pantomimiczne, reemitował w okresie od 17 października 2009 r. do 31 grudnia

2010 r.; jakie audycje telewizyjne, zwierające utwory słowne, muzyczne, słowno-

muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne nadawał w okresie od 17 października

2009 r. do 31 grudnia 2010 r.; informacji o wysokości wszystkich wpływów brutto (z

wyłączeniem podatku VAT) uzyskanych w związku z prowadzoną działalnością

nadawczą, w okresie od 17 października 2009 r. do 31 grudnia 2010 r., zwłaszcza

reklam, ogłoszeń, komunikatów programów sponsorowanych, sprzedaży czasu

antenowego, umów barterowych, świadczeń tekstowych, dotacji, subwencji i innych

świadczeń i innych wpływów związanych z promowaniem w postaci bezpośredniej

lub pośredniej usług, towarów bądź firm, ze wskazaniem, którego miesiąca dotyczą.

W pkt 2 zobowiązał pozwanego do przekazania powodowi w terminie 14 dni od

uprawomocnienia się wyroku wskazań nadań utworów rozpowszechnianych przez

pozwanego, w okresie od 17 października 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. programów

telewizyjnych, uwzględniając w nich czas i długość (w minutach) nadania oraz

zasięg programu (program ogólnopolski, program lokalny). Zobowiązał powoda do

zachowania poufności informacji dotyczących wysokości wpływów uzyskanych

przez pozwaną spółkę do ujawnienia których została zobowiązania. Oddalił

roszczenie o udzielenie informacji w pozostałym zakresie – dotyczyło ono informacji

o programach telewizyjnych zawierających utwory słowne, muzyczne, słowno-

muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne wykorzystywane w utworach

audiowizualnych, ponadto informacji o liczbie gniazd abonenckich abonentów

będących osobami prawnymi jednostkami organizacyjnymi nie mającymi

osobowości prawnej, które wykraczają poza rzeczywistą potrzebę powoda, gdyż

jest zbędne dla prawidłowego wyliczenia należnego wynagrodzenia oraz o kategorii

utworów zawartych w nadawanych przez pozwanego audycjach telewizyjnych. W

pozostałej części oddalił apelację pozwanego.

10

Sąd Apelacyjny stwierdził, że treści zezwoleń na zbiorowe zarządzanie

prawami autorskimi nie można wykładać w oderwaniu od treści art. 70 ust. 1

u.p.a.p.p. i uznał, że ZAiKS zarządza prawami autorskimi do utworów słownych,

muzycznych, słowno-muzycznych, choreograficznych o charakterze samoistnym

oraz prawami do utworów słownych, muzycznych, słowno-muzycznych,

choreograficznych w utworze audiowizualnym, w sytuacji, gdy zawarta została

umowa wyłączająca domniemanie z art. 70 ust.1 u.a.p.p., a więc gdy producent

utworu audiowizualnego nie nabył na mocy umowy o stworzenie utworu łub umowy

o wykorzystanie już istniejącego utworu praw majątkowych do eksploatacji takiego

utworu w ramach utworu audiowizualnego jako całości. Dopóki domniemanie z art.

70 ust. 1 prawa autorskiego nie zostanie obalone należy przyjmować, że to

producent a nie twórcy poszczególnych tzw. utworów wkładowych, jest uprawniony

do eksploatacji utworu audiowizualnego jako całości. Twórcy, którzy przenieśli na

producenta autorskie prawa majątkowe nie są już uprawnieni do rozporządzania

tymi prawami, w tym do wyrażania zgody na ich eksploatację w ramach utworu

audiowizualnego jako całości. Takiego prawa nie ma także reprezentująca ich

organizacja zbiorowego zarządzania. Domniemanie z art. 105 ust. 1 u.p.a.p.p może

działać tylko na rzecz organizacji zbiorowego zarządzania, która reprezentuje

właściwą kategorię podmiotów. Utwór audiowizualny nie jest zbiorem różnych

utworów tzw. wkładowych, jest jednym utworem, więc pozwany nie ma obowiązku

udzielania powodowi informacji jakie programy telewizyjne zawierające utwory

słowne, muzyczne, słowno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne

wykorzystywane w utworach audiowizualnych pozwany reemitował bądź nadawał.

Ciężar obalenia domniemania z art. 70 ust. 1 u.p.a.p.p obciąża powoda. Producent

nabywa prawo do wynagrodzenia za eksploatację utworu audiowizualnego. Przepis

art. 70 ust. 21

pkt 3 u.p.a.p.p nie daje podstaw do żądania przez twórców

(reprezentującą ich organizację zbiorowego zarządzania) dodatkowego

wynagrodzenia za reemitowanie w sieci kablowej utworów stworzonych lub

włączonych na mocy umowy z producentem do utworu audiowizualnego (tzw.

utworów wkładowych). Wynagrodzenie, które przysługuje twórcy w związku

z prawem bezwzględnym wynikającym ze stworzenia utworu (art. 17 pr. aut.)

w przypadku utworów słownych, muzycznych, słowno-muzycznych, stanowiących

11

wkłady w jednolity utwór audiowizualny przeniesione zostało na producenta utworu

audiowizualnego zgodnie z domniemaniem wynikającym z art. 70 ust. 1 ustawy

o prawie autorskim.

Pozwany reemituje oraz nadaje w ramach programów telewizyjnych audycje

mające charakter utworów audiowizualnych jak i nie mające takiego charakteru ale

zawierające utwory pozostające pod ochroną powoda ( należące do chronionego

przez niego repertuaru).

W strukturze nadawanych, jak i reemitowanych przez pozwanego audycji,

występują różne kategorie utworów. W ocenie Sądu Apelacyjnego powód,

w sposób wystarczający dla potrzeb roszczenia informacyjnego, udowodnił zakres

swej reprezentacji w odniesieniu do repertuaru zagranicznego. Informacją, której

powód ma prawo żądać, jest informacja o wysokości wszystkich wpływów brutto

uzyskanych w związku z prowadzoną działalnością nadawczą, przy czym uznając

racje pozwanego, zobowiązał powoda do zachowania poufności uzyskanych

informacji.

Skargę kasacyjną w części, w jakiej Sąd Apelacyjny oddalił roszczenie

informacyjne, wniósł powód. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię

i niewłaściwe zastosowanie przepisów, w szczególności: art. 1 ust. 1 ustawy z dnia

4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U.

2006 rok, nr 90, poz. 631, z późniejszymi zmianami - zwanej dalej Pr. aut.) oraz art.

1 ust. 2 pkt 9 Pr. aut. w związku z art. 36 Pr. aut., art. 69 Pr. aut. i art. 70 ust. 1 Pr.

aut. - polegającą na nierozważeniu definicji pojęcia utworu audiowizualnego;

2. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 1 Pr. aut. w związku

z art. 17 Pr. aut. - poprzez nieuwzględnienie charakteru prawnego utworów

wkładowych w utworze audiowizualnym i w konsekwencji pozbawienie ochrony

twórców utworów wkładowych, mimo że brak jest podstawy prawnej do

ograniczenia ochrony utworów wkładowych w odniesieniu do utworu

audiowizualnego;

3. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 69 Pr. aut. w związku

z art. 70 ust. 1 Pr. aut. - poprzez przyjęcie jednolitego traktowania utworów

audiowizualnych;

12

4. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 69 w związku z art. 70

ust. 1 i 2 Pr. aut. w ich relacji do art. 1 ust. 1, art. 2, art. 8-9, art. 17 i art. 36 Pr. aut. -

poprzez nieuwzględnienie zróżnicowanych sytuacji dotyczących statusu utworu

audiowizualnego w kontekście utworów wkładowych;

5. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 70 ust. 1 Pr. aut. -

poprzez bezpodstawne rozszerzenie zakresu przedmiotowego domniemania z tego

przepisu i przyjęcie, iż przepis ten stanowi domniemanie nabycia praw przez

producenta w sytuacji, gdy przepis ten ustanawia domniemanie nabycia, na

podstawie zawartej przez producenta umowy o stworzenie lub wykorzystanie

w utworze audiowizualnym utworów wkładowych, praw do eksploatacji tych

utworów w ramach utworu audiowizualnego, jako całości, utworów stworzonych do

utworu audiowizualnego albo wcześniej istniejących i w utworze audiowizualnym

wykorzystanych (utworów wkładowych), a co za tym idzie pominięcie, iż przesłanką

omawianego domniemania jest wykazanie zawarcia umowy z producentem;

6. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 6 Kodeksu cywilnego

(dalej k.c.) w związku z art. 70 ust. 1 Pr. aut. - poprzez obciążenie Powoda

obowiązkiem obalenia domniemania wynikającego z art. 70 ust. 1 Pr. aut., przy

równoczesnym pominięciu, iż przesłanką domniemania z art. 70 ust. 1 Pr. aut. jest

wykazanie przez producenta audiowizualnego zawarcia przez twórcę umowy

z producentem o stworzenie lub wykorzystanie utworów wkładowych, a co za tym

idzie nałożenie na Powoda obowiązku obalenia domniemania z art. 70 ust. 1 Pr.

aut., w zakresie, w którym nie było podstawy dla zastosowania domniemania;

7. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 105 ust. 1 i 2 Pr. aut.,

w związku z art. 104 ust. 1 i 2 Pr. aut. i art. 107 Pr. aut. - poprzez odmowę

Powodowi prawa do dochodzenia roszczeń w stosunku do utworów wkładowych

w utworze audiowizualnym, objętych zezwoleniem uzyskanym przez Powoda;

8. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 70 ust. 21

pkt 3 Pr. aut. -

poprzez przyjęcie, iż powołany przepis nie daje podstaw dla wynagradzania

twórców utworów wykorzystanych w utworze audiowizualnym w zakresie reemisji,

co ogranicza ich prawa do stworzonych przez nich utworów;

9. błędną wykładnię i niezastosowanie art. 2 oraz art. 32 w związku z art. 64

ust. 2 Konstytucji;

13

10. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 1 Pr. aut., art. 2 Pr.

aut., art. 69 Pr. aut. i art. 70 ust. 1 Pr. aut. w związku z art. 94 ust. 5 Pr. aut. -

poprzez utożsamienie statusu producenta audiowizualnego, jako domniemanego

nabywcy autorskich praw majątkowych do utworu audiowizualnego

i wykorzystanych w nim utworów wkładowych oraz statusu producenta

audiowizualnego jako podmiotu, któremu przysługują prawa pokrewne do

wideogramu - w odniesieniu do reemitowania;

11. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 211

ust. 1 Pr. aut. -

poprzez nieuwzględnienie tego, że zezwolenie na zbiorowe zarządzanie uzyskane

przez Powoda, i w konsekwencji jego właściwość, jako OZZ, obejmuje utwory

wkładowe w utworze audiowizualnym, niezależnie od prawa do reemisji całego

utworu audiowizualnego stanowiącego odrębny przedmiot ochrony prawa

autorskiego oraz od przedmiotu praw pokrewnych służących producentowi utworu

audiowizualnego w świetle artykułu 94 ust. 5 Pr. aut.;

12. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 105 ust. 2 Pr. aut. -

poprzez przyjęcie, iż organizacja zbiorowego zarządzania może domagać się

informacji w trybie art. 105 ust. 2 Pr. aut. jedynie w oparciu o zatwierdzone Tabele

Wynagrodzeń, podczas, gdy z ww. przepisu nie wynika konieczność wykazania, iż

informacje, których organizacja zbiorowego zarządzania się domaga wynikają

jedynie z zatwierdzonych Tabel Wynagrodzeń.

II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik

sprawy, poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie przepisów postępowania,

w szczególności: niewłaściwą wykładnię i zastosowanie art. 328 § 2 Kodeksu

postępowania cywilnego (dalej jako k.p.c.) w związku z art. 391 § 1 k.p.c.

w związku z art. 382 k.p.c. w związku z art. 217 § 1 i 2 oraz art. 233 § 1 k.p.c. -

poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku z dnia 22 maja 2013 roku w zaskarżonej

części, art. 234 k.p.c. - poprzez pominięcie uregulowania podstawy domniemania

wynikającej z art. 70 ust. 1 Pr. aut., art. 232 k.p.c. w związku z art. 6 Kodeksu

cywilnego - poprzez bezpodstawne przerzucenie ciężaru dowodu na Powoda tj.

poprzez nałożenie na niego ciężaru obalenia domniemania z art. 70 ust. 1 Pr. aut.,

w sytuacji, w której nie zostały wykazane przesłanki warunkujące zastosowanie

tego domniemania.

14

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

W judykaturze utrwalony jest pogląd, że naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. w zw.

z art. 391 § 1 k.p.c. będzie stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej,

jeżeli treść uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji uniemożliwia dokonanie

oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia, a także wtedy, gdy

uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie ma wszystkich koniecznych elementów, co

również uniemożliwia kontrolę kasacyjną (zob. następujące orzeczenia Sądu

Najwyższego: postanowienie z dnia 10 listopada 1998 r., III CKN 792/98, OSNC

1999, nr 4, poz. 83; wyroki: z dnia 19 lutego 2002 r., IV CKN 718/00, Lex nr 54362,

z dnia 22 maja 2003 r., II CKN 121/01, Lex nr 137611, z dnia 20 lutego 2003 r.,

I CKN 65/01, Lex nr 78271, z dnia 18 marca 2003 r., IV CKN 1862/00, Lex nr

109420 oraz z dnia 27 czerwca 2007 r., II CSK 122/07, Lex nr 287721). Sytuacja

taka w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca, gdyż uzasadnienie wyroku

wyjaśniało, na jakich ustalonych przez sąd faktach wyrok się opiera i w jaki sposób

fakty te sąd kwalifikuje w ramach zastosowanych przepisów prawa materialnego.

Podstawa prawna rozstrzygnięcia w wyroku sądu drugiej instancji została

wyjaśniona poprzez ocenę wszystkich istotnych zarzutów prawnych podniesionych

w apelacji. Wobec tego zarzut wadliwego uzasadnienia wyroku w zaskarżonej

części nie był zasadny.

W skardze kasacyjnej powód podniósł również rozliczne zarzuty naruszenia

prawa materialnego - prawa autorskiego co do błędnej wykładni i niewłaściwego

zastosowania przepisów dotyczących utworu audiowizualnego oraz zbiorowego

zarządzania prawami autorskimi, których rozważanie na obecnym etapie

postępowania należy uznać za przedwczesne, a to z uwagi na zakres sprawy danej

pod osąd.

Sprawa dotyczy bowiem wyłącznie roszczenia (zwanego informacyjnym)

z art. 105 ust. 2 u.p.a.p.p, które służy organizacji zbiorowego zarządzania prawami

autorskimi i pokrewnymi. Roszczenie to ma charakter pomocniczy względem

roszczenia o zapłatę wynagrodzenia i ma na celu pozyskanie informacji

niezbędnych do określenia wysokości dochodzonych wynagrodzeń i opłat,

a w konsekwencji ułatwienie dochodzenia roszczeń wynikających z naruszenia

autorskich praw majątkowych oraz roszczenia o zapłatę wynagrodzenia. (wyrok

15

Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2013 r. I CSK 696/12). W takim

postępowaniu na organizacji zbiorowego zarządzania spoczywa jednak obowiązek

wykazania „niezbędności” pozyskania określonych informacji i dokumentów, który

należy interpretować w kontekście dochodzonych roszczeń i opłat. To zgłoszone

przez organizację zbiorowego zarządzania roszczenie i jego charakter limitować

będzie zakres informacyjny korzystającego/naruszyciela, nie zaś odwrotnie.

Analiza treści żądania pozwu i jego uzasadnienie nie pozwala na

wyprowadzenie kategorycznych wniosków co do zakresu zgłoszonego przez

powoda roszczenia pieniężnego. Jako tytuł żądania zasądzenia zgłoszonej sumy

pieniężnej wskazano w pozwie trzykrotność należnego wynagrodzenia za

eksploatację przez pozwanego na platformie cyfrowej „N” utworów z repertuaru

powoda, podkreślając, że pozwany korzysta z tych utworów bez zezwolenia.

Odwołując się natomiast do podstawy prawnej powód wskazał na przepisy art. 70,

79 ust. 1, 70 ust. 21

i ust. 3 u.p.a.p.p.

Przepisy te wskazują, że powód żąda zasądzenia nie tylko odszkodowania

za naruszenie autorskich praw majątkowych twórców, których reprezentuje (art.79

ust.1 u.p.a.p.p.), ale również wynagrodzenia należnego współtwórcom utworu

audiowizualnego w przypadku legalnego wykorzystania utworu (art. 70 ust. 21

u.p.a.p.p). W płaszczyźnie zgłoszonego roszczenia informacyjnego Sąd Apelacyjny

problemu tego nie rozważył. Bez zatem uprzedniego skonkretyzowania roszczeń

przez powoda nie jest możliwe, w kontekście ustawowych uprawnień organizacji

zbiorowego zarządzania, określenie obowiązku pozwanego w zakresie

udostępnienia niezbędnych informacji i dokumentów.

Roszczenie z art. 105 ust. 2 u.p.a.p.p służy wyłącznie organizacji

zarządzania prawami autorskimi lub pokrewnymi, zaś przepis ust. 1 art. 105

u.p.a.p.p. przyznaje je organizacji zbiorowego zarządzania w zakresie jej

działalności, co oznacza, że wyznacznikiem o decydującym znaczeniu dla

przysługiwania wymienionego roszczenia jest treść zezwolenia Ministra Kultury

i Dziedzictwa Narodowego na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do

określonych kategorii utworów wykorzystywanych na wymienionych w decyzji

polach eksploatacji (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 1999 r., I CKN

1139/97, OSNC 2000, Nr 1, poz. 6 i z dnia 8 grudnia 2000 r., I CKN 971/98, OSNC

16

2001, Nr 6, poz. 97; z dnia 27 czerwca 2013 r., I CSK 617/12). Istotą domniemania

z art. 105 ust. 1 u.p.a.p.p jest zwolnienie organizacji zbiorowego zarządzania od

obowiązku wykazywania upoważnienia do reprezentacji w procesie o ochronę praw

autorskich lub pokrewnych na polach eksploatacji, które objęte są zezwoleniem

Ministra Kultury i Sztuki. Nie można się na nie powołać, gdy do tego samego

utworu lub artystycznego wykonania rości sobie tytuł więcej niż jedna organizacja

zbiorowego zarządzania. Do uchylenia tego domniemania nie wystarczy jednak

samo wskazanie, że istnieje inna organizacja działająca w tym samym zakresie.

Kwestionujący legitymację danej organizacji w odniesieniu do konkretnych praw

musi ponadto wykazać, że inna organizacja działająca w tym samym zakresie

powołuje się wobec niego na swój tytuł do tych samych praw. Gdyby bowiem do

obalenia domniemania przewidzianego w art. 105 ust. 1 u.p.a.p.p. wystarczyło

samo wskazanie działającej w tym samym zakresie innej organizacji, to w sytuacji,

w której Ministerstwo Kultury i Sztuki zezwala na działanie wielu organizacji

o pokrywającym się zakresie zarządzania, domniemanie to mogłoby utracić swoje

praktyczne znaczenie (por. wyroki Sąd Najwyższego: z dnia 20 maja 1999 r., I CKN

1139/97, OSNC 2000, Nr 1, poz. 6 oraz z dnia 15 maja 2009 r., II CSK 701/08,

niepubl., z dnia 27 czerwca 2013 r. I CSK 617/12).

W okolicznościach przedmiotowej sprawy oznacza to, że na rzecz powoda

działa domniemanie do zarządzania i ochrony prawami do utworów słownych,

muzycznych, słowno-muzycznych i choreograficznych o charakterze samoistnym,

natomiast w odniesieniu do takich utworów w utworach audiowizualnych działa ono

po obaleniu domniemania z art. 70 ust. 1 u.p.a.p.p.

Zgodnie z treścią przepisu art. 70 ust. 1 u.p.a.p.p domniemywa się, że

producent utworu audiowizualnego nabywa na mocy umowy o stworzenie utworu

albo umowy o wykorzystanie już istniejącego utworu wyłączne prawa majątkowe do

eksploatacji tych utworów w ramach utworu audiowizualnego jako całości.

Wykładnia tego przepisu związana jest koniecznością rozstrzygnięcia

charakteru prawnego utworu audiowizualnego. Zagadnienie to jest przedmiotem

sporów doktrynalnych, których treści, w tym miejscu, nie ma potrzeby przytaczania.

Przeważa jednak stanowisko, że utwór audiowizualny zawsze lub co do zasady ma

charakter dzieła współautorskiego. W wyroku z dnia 3 marca 2007 r. IV CSK303/06

17

i uchwale 7 sędziów z dnia 25 listopada 2008 r. III CZP 57/08 (OSNC 2009/5/64),

Sąd Najwyższy opowiedział się za koncepcją utworu audiowizualnego jako ogólnej

postaci utworu współautorskiego, stwierdzając że utwór audiowizualny stanowi

całość, jest jednym utworem, a nie zbiorem różnych utworów tzw. "wkładowych".

Nabywając na mocy pakietu umów o stworzenie wkładów do utworu

audiowizualnego autorskie prawo do takiego utworu jako całości, producent (albo

działająca w jego imieniu organizacja zbiorowego zarządzania), nie zaś twórcy tych

wkładów, nabywa zarazem związane z wyłącznym prawem korzystania z utworu

i rozporządzania nim prawo do wynagrodzenia w postaci możliwości czerpania

korzyści z eksploatacji tego utworu. Sąd Najwyższy rozpoznający niniejszą sprawę

za taką wykładnią art. 70 ust 1 u.p.a.p.p. się opowiada uznając, że domniemanie to

dotyczy w istocie nabycia przez producenta praw autorskich do utworu

audiowizualnego.

Dochodząc zatem roszczeń innych niż tantiemy z art. 70 ust. 21

u.p.a.p.p.

organizacja zbiorowego zarządzania tj. w rozstrzyganej sprawie powód musi obalić

domniemanie nabycia praw do tych utworów przez producenta utworu

audiowizualnego. Tak więc co do zasady stanowisko zaprezentowane przez Sąd

Apelacyjny, że ciężar obalenia domniemania z art. 70 ust 1 u.p.a.p.p obciąża

powoda, jest oczywiście słuszne i nie ma podstaw do zarzucenia, że Sąd dopuścił

się naruszenia przepisu art. 234 k.p.c.

Domniemanie z art. 70 ust. 1 u.p.a.p.p. jest domniemaniem prawnym

wzruszalnym (praesumptio iuris tantum). Wśród domniemań prawnych wyróżnia się

domniemania materialne i formalne. Domniemanie materialne składa się

z podstawy domniemania i wniosku domniemania. Oba elementy łączy funktor

"domniemywa się", będący funktorem normotwórczym, ponieważ w razie

zaistnienia sytuacji opisanej w podstawie domniemania powstaje prawny

obowiązek stwierdzenia skutków opisanych we wniosku domniemania. Natomiast

domniemania formalne nie mają podstawy, określane też jako prawdy tymczasowe

lub domniemania bez poprzednika i funkcjonują w ten sposób, że jeżeli

udowodniono podstawę, to domniemywa się, że istnieje wniosek (domniemywa się)

Domniemania materialne rozdzielają ciężar dowodu i dlatego na jednej stronie

spoczywa ciężar udowodnienia podstawy domniemania, a na stronie przeciwnej

18

ciężar dowodu przeciwieństwa wniosku domniemania (por. J. Nowacki,

Domniemania prawne, Katowice 1976).

Treść przepisu art. 70 ust. 1 u.p.a.p.p. nakazuje zakwalifikować

domniemanie jako materialne, gdzie podstawą domniemania jest zawarcie umów

przez producenta z twórcami utworów, natomiast wnioskiem - nabycie przez

producenta wyłącznych praw majątkowych do eksploatacji tych utworów w ramach

utworu audiowizualnego jako całości. Rację ma zatem skarżący, że podstawą

(przesłanką) omawianego domniemania jest wykazanie zawarcia umowy, który to

obowiązek obciąża producenta (art. 6 k.c.). W konsekwencji przyjąć należy, że

producent chcąc powołać się na domniemanie wynikające z omawianego przepisu

musi udowodnić fakt zawarcia umów z twórcami, i to dopiero uruchomi

domniemanie nabycia przez niego praw majątkowych do utworu audiowizualnego.

W rozstrzyganej sprawie, jeśli powód zamierza wystąpić z roszczeniami

innymi niż z art. 70 ust. 21

u.p.a.p.p przedstawia się to tak, że legitymując się

domniemaniem z art. 105 ust. 1 u.p.a.p.p., ma on prawo do żądania od pozwanego

informacji o wykorzystaniu w utworach audiowizualnych utworów objętych przez

niego zbiorowym zarządzeniem i ochroną na wskazanych polach oraz do żądania

wykazania przez niego umowami, których stroną jest producent i twórcy utworów,

nabycia praw do utworu audiowizualnego. Taki obowiązek pozwanego mieści się

w zakresie omawianych norm art. 70 ust. 1 i art. 105 ust. 2 u.p.a.p.p. Dopiero po

zrealizowaniu tego obowiązku przez pozwanego, na powodzie spocznie ciężar

dowodu, obalającego domniemanie, że prawa majątkowe do wykorzystywanych

w utworze audiowizualnym utworów nie zostały przez producenta nabyte.

Inna interpretacja obowiązków stron wynikająca z omawianego domniemania

tj., że powód winien obalić domniemanie przez wykazanie, że producent

(w okolicznościach sprawy pozwany) nie zawarł umów z twórcami, ochronę

twórców utworów wkładowych czyniłaby iluzoryczną nakładając na organizację

zbiorowego zarządzania obowiązki, którym niemożliwe byłoby sprostanie.

Łączyłoby to się bowiem z koniecznością wykazywania okoliczności negatywnej.

Przepis art. 70 ust. 21

u.p.a.p.p. ustanawia we wskazanym zakresie

podmiotowym i przedmiotowym bezwzględne prawo do wynagrodzenia (tantiemy

audiowizualne). Dotyczy on wyłącznie płaszczyzny prawa do wynagrodzenia

19

i jedynie sytuacji, gdy producent utworu audiowizualnego legalnie, na podstawie

umowy, wykorzystał cudzy, korzystający z ochrony majątkowej, utwór w utworze

audiowizualnym. Wynagrodzenie przewidziane w wymienionym przepisie należy się

wskazanym w nim osobom w oderwaniu od wyłącznego prawa do korzystania

z utworu i rozporządzania nim. Jest to wynagrodzenie dodatkowe, niezależne od

praw autorskich przysługujących producentowi (istniejące obok praw majątkowych

producenta), a jego podstawą nie są "zasady ogólne", lecz konkretny przepis

ustawy – art. 70 ust. 22

pr. autorskiego. Wynagrodzenie przyznane w tym przepisie

jest niemal jednolicie, zarówno w piśmiennictwie, jak i w judykaturze uznawane za

wynagrodzenie dodatkowe (por. uzasadnienie uchwały 7 sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 25 listopada 2008 r. III CZP 57/08).

Rację ma zatem skarżący, że tytuł do dochodzenia tantiem audiowizualnych

(wynagrodzenia dodatkowego) ma swoją podstawę wyłącznie w przepisie art. 70

ust 22

u.p.a.p.p. W konsekwencji prawo do wynagrodzenia zastrzeżone na rzecz

uprawnionych wymienionych w tym przepisie może być dochodzone bez potrzeby

obalania domniemania z art. 70 ust. 1, z tym, że zgodnie z art. 70 ust. 3 u.p.a.p.p.

prawo to realizowane może być jedynie przez właściwą organizację zbiorowego

zarządzania prawami autorskimi. Wystarczy zatem, że organizacja zbiorowego

zarządzania powoła się na bezwzględne prawo do wynagrodzenia z art. 70 ust. 21

u.p.a.p.p. oraz swoją „właściwość” względem utworu, którego wynagrodzenie

dotyczy. Ta „właściwość” w kontekście treści zezwolenia Ministra Kultury

i Dziedzictwa Narodowego nie budziła wątpliwości. Nie zachodziła bowiem

sytuacja by w związku z treścią zezwolenia Stowarzyszenia Filmowców Polskich

były podstawy do przyjęcia, że jest ona tożsama z treścią zezwolenia powoda, i że

ta organizacja zbiorowego zarządzania rości sobie tytuł do zarządzania tymi

samymi utworami i na tych samych polach, którymi zarządza powodowa

organizacja. Stanowisko Sądu Apelacyjnego, że powodowa organizacja zarządza

prawami autorskimi do utworów słownych muzycznych, słowno-muzycznych,

choreograficznych w utworze audiowizualnym tylko w sytuacji, gdy obalone

zostanie domniemanie nabycia praw majątkowych do eksploatacji takiego utworu

w ramach utworu audiowizualnego jako całości nie było zasadne. Jego

20

zaakceptowanie pozbawiałoby w efekcie twórców, których powód reprezentuje,

prawa do tantiem na polach wskazanych w przepisie art. 70 ust. 21

u.p.a.p.p.

Skarżący zarzucał brak wskazania podstawy prawnej użycia przez Sąd

Apelacyjny określenia „audycja telewizyjna” w miejsce wskazanego w pozwie

„program telewizyjny”. Nie jest jasne w świetle treści uzasadnienia, dlaczego użyte

przez Sąd określenie „audycja telewizyjna” co do uwzględnionego obowiązku

informacyjnego Sąd ten uznał za umożliwiające „uniknięcie wątpliwości co do

nałożonego zakresu obowiązku informacyjnego”. Ustawa o prawie autorskim

i prawach pokrewnych nie zawiera definicji ustawowej zarówno pojęcia „program

telewizyjny”, jak i „audycja telewizyjna”. Wobec tego to na powodzie spoczywa

obowiązek wyjaśnienia rozumienia tych pojęć w aspekcie działalności pozwanego

i zgłoszonego roszczenia informacyjnego.

Zarzut przyjęcia przez Sąd Apelacyjny, że powodowa organizacja może

domagać się informacji w trybie art. 105 ust. 2 u.p.a.p.p. jedynie w oparciu

o zatwierdzone Tabele Wynagrodzeń był bezzasadny. Sąd bowiem uznał, że

niezatwierdzone tabele wynagrodzeń nie mogą służyć za podstawę wyliczenia

wynagrodzenia należnego twórcom i stwierdził, że jeżeli organizacja zbiorowego

zarządzania nie dysponuje zatwierdzoną tabelą wynagrodzeń i strony nie określiły

wysokości wynagrodzenia w drodze porozumienia, wynagrodzenie powinno być

określone przez sąd zgodnie ze wskazaniami zwartymi w art. 110 ustawy o prawie

autorskim, to znaczy z uwzględnieniem wpływów osiąganych z korzystania

z utworu oraz charakteru i zakresu korzystania i powołał się na wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 13 grudnia 2007 r. sygn. I CSK 321/07 oraz uzasadnienie

wyroku z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. CSK 373/10).

Wobec rozważenia zarzutów skarżącego mających bezpośrednie znaczenie

dla roszczenia informacyjnego, którego podstawą był przepis art. 105 ust. 2

u.p.a.p.p. na podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy uznał, że zaistniały

podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazania

sprawy do ponownego rozpoznania.

21