IV CSK 724/13

Sygn. akt IV CSK 724/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 września 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSA Elżbieta Fijałkowska

w sprawie z powództwa B. J. i E. J.

przeciwko PGE Dystrybucja Spółce Akcyjnej z siedzibą w L.

przy udziale Rzecznika Praw Obywatelskich

o nakazanie, zakazanie naruszeń i zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 26 września 2014 r.,

skargi kasacyjnej Rzecznika Praw Obywatelskich

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 28 lutego 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

2

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 września 2012 r. Sąd Okręgowy w S. oddalił powództwo

E. J. i B. J. przeciwko pozwanej PGE Dystrybucja S.A. w L. o nakazanie pozwanej

przywrócenia stanu zgodnego z prawem i zakazanie dalszych naruszeń prawa

własności nieruchomości położonej w S. przy ul. O. 48, oznaczonej jako działka nr

197, objętej księgą wieczystą […] prowadzoną w Sądzie Rejonowym w S., poprzez

zobowiązanie pozwanej do usunięcia z wymienionej nieruchomości urządzeń

elektro-energetycznych w postaci linii średniego napięcia 15 kV oraz zasądzenie od

pozwanej na rzecz powodów kwoty 230 000 zł tytułem wynagrodzenia za

bezumowne korzystanie z nieruchomości za okres 10 lat, licząc od dnia wniesienia

pozwu.

Ustalił, że powodowie na zasadach wspólności majątkowej są właścicielami

nieruchomości składającej się z działki gruntu oznaczonej numerem ewidencyjnym

197, położonej w S. przy ul. O., objętej księgą wieczystą […] prowadzoną w Sądzie

Rejonowym w S. Powodowie stali się właścicielami tej nieruchomości na podstawie

decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 1 czerwca 1998 r. Do 1998 r. powodowie byli

użytkownikami wieczystymi nieruchomości, która została im oddana w użytkowanie

wieczyste na podstawie umowy z dnia 29 stycznia 1976 r. W chwili objęcia przez

powodów nieruchomości w posiadanie nie była ona zabudowana. W dniu 18 lutego

1976 r. powodowie otrzymali decyzję o pozwoleniu na budowę. W okresie od 1976

r. do 1979 r. powodowie wybudowali na tej działce jednorodzinny budynek

mieszkalny.

Po rozpatrzeniu wniosku Zakładu Energetycznego W.-T., decyzją z dnia 14

stycznia 1976 r., Zarząd Miejski w S. zatwierdził plan realizacyjny remontu

kapitalnego linii średniego napięcia 15 kV GPZ Zakłady […] oraz budowy stacji

transformatorowych. Decyzją nr …/76 z dnia 26 kwietnia 1976 r. Prezydent Miasta

S., po rozpatrzeniu wniosku Zakładów Energetycznych Okręgu Centralnego

Zakładu Energetycznego W.-T. w W., zezwolił na czasowe zajęcie nieruchomości

położonych w S. na trasie projektowanych linii SN 15 kV GPZ-S. Zakłady […] – ul.

W., W., P., S., D., Ł. i C. – w celu budowy linii napowietrznej 15 kV oraz budowy

stacji transformatorowych, zgodnie z decyzją nr 3/76 wydaną przez Zarząd Miejski

3

w S. Decyzja z dnia 26 kwietnia 1976 r. została wydana na podstawie art. 35 ust. 1

ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

(jedn. tekst: Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, dalej – „u.z.t.w.n.”). W wykazie

właścicieli, których grunty miały zostać zajęte w trakcie realizacji inwestycji, nie

zostali ujęci ówcześni użytkownicy wieczyści działki oznaczonej numerem 197 – B.

i E. małżonkowie J. Pismem z dnia 7 czerwca 1976 r., Urząd Miejski w S.

powiadomił Zakład Energetyczny W.-T. w W., że decyzja z dnia 26 kwietnia 1976 r.

jest prawomocna z wyjątkiem W. P., która złożyła od niej odwołanie.

Linia energetyczna biegnąca wzdłuż ulicy O. w S. została przebudowana w

pierwszej połowie 1977 r. Linia ta od samego początku, od jej zaprojektowania, była

częścią tzw. […], tj. zespołu linii energetycznych położonych w południowej części

miasta. Posadowienie urządzeń energetycznych na działce powodów było objęte

decyzją z dnia 14 stycznia 1976 r. w przedmiocie zatwierdzenia remontu

kapitalnego, jak i decyzją z dnia 26 kwietnia 1976 r. w przedmiocie zezwolenia na

czasowe zajęcie nieruchomości. Lista właścicieli, których nieruchomości miały

zostać zajęte na potrzeby przebudowy linii 15 kV, powstała najprawdopodobniej w

innej dacie niż dzień wydania decyzji z dnia 26 kwietnia 1976 r.

Najprawdopodobniej z tej przyczyny nie zostali na niej umieszczeni powodowie,

ponieważ stali się oni użytkownikami wieczystymi dopiero w dniu 29 stycznia 1976 r.

W ramach prowadzonych w pierwszej połowie 1977 r. prac na działce

powodów posadowiona została jedna z nóg słupa oporowo-narożnego. Nad działką

powodów przebiega również fragment linii średniego napięcia 15 kV. W dniu

30 maja 1977 r. pracownicy Zakładu Energetycznego W. - T. Rejon Energetyczny

S. dokonali protokolarnego sprawdzenia zgłoszonych do przyłączenia do sieci

urządzeń elektrycznych. Pisemny protokół z tych czynności sporządzony został w

dniu 26 czerwca 1977 r. Linia podlega standardowym zabiegom konserwacyjnym i

eksploatacyjnym. Co pięć lat dokonywane są oględziny linii i na bieżąco usuwane

są usterki. Od czasu budowy linii do 2009 r. poprzednicy prawni pozwanej spółki w

sposób niezakłócony korzystali z działki powodów. Od około 2-3 lat powodowie nie

wpuszczają na swoją posesję pracowników pozwanej. Z wniosku powodów toczyło

się postępowanie administracyjne w przedmiocie nakazania demontażu linii

elektroenergetycznej przebiegającej nad działką powodów. Wojewódzki Inspektor

4

Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia 19 grudnia 2002 r. uchylił decyzję

Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i odmówił wydania nakazu

demontażu tej linii. Wyrokiem z dnia 9 października 2003 r. NSA w W. oddalił

skargę małżonków J. na powyższą decyzję.

Z dniem 1 lipca 2007 r. nastąpił podział i wyodrębnienie do oddzielnych

podmiotów sprzedaży energii elektrycznej (obrót) i jej dostarczania (dystrybucja).

Umową z dnia 30 czerwca 2007 r. Zakład Energetyczny W.-T. w W. przeniósł na

rzecz ZEW-T Dystrybucja Sp. z o.o. z siedzibą w W. przedsiębiorstwo sieciowe. W

dniu 31 sierpnia 2010 r. Sąd Rejonowy w L. dokonał wpisu podmiotu PGE

Dystrybucja Spółka Akcyjna z siedzibą w L. Z odpisu KRS wynika, że doszło do

połączenia spółek i przeniesienia całego majątku przejmowanych spółek m.in. PGE

Dystrybucja W.- T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz spółki przejmującej.

Według oceny Sądu pierwszej instancji, obie decyzje: z dnia 14 stycznia

1976 r. oraz z dnia 26 kwietnia 1976 r. dotyczyły odcinka linii energetycznej

przebiegającej przez ul. O., mimo że nie została ona w nich wymieniona. Ponadto

decyzja z dnia 26 kwietnia 1976 r. nie została doręczona powodom. Mimo to, jest

ona prawomocna, a co za tym idzie obowiązują wynikające z niej skutki.

Powodowie nie przedstawili żadnego orzeczenia (decyzji), mocą którego

wymieniona decyzja zostałaby uchylona, stwierdzono jej nieważność albo

bezskuteczność. Decyzja z dnia 26 kwietnia 1976 r. została wydana na podstawie

art. 35 u.z.t.w.n., który przewiduje szczególny przypadek wywłaszczenia, co wiąże

się z trwałością stanu, jaki decyzja stwarza, obejmując sobą każdoczesnego

właściciela nieruchomości, której dotyczy oraz każdoczesnego przedsiębiorcę

przesyłowego występującego w miejsce pierwotnego adresata decyzji. Powyższa

decyzja, z której wynika zarówno uprawnienie wskazanych w nich podmiotów, do

korzystania z cudzej nieruchomości, jak również ograniczenie zakresu uprawnień

właściciela, jest prawomocna, a inwestycja została zrealizowana przy braku

sprzeciwu powodów. Z tych względów decyzja jest wiążąca dla powodów. Pozwana

zatem posiada tytuł prawny i tym samym jest uprawniona do przetrzymywania na

nieruchomości powodów urządzeń elektroenergetycznych i ich eksploatowania.

Niezasadne było także żądanie zapłaty kwoty 230 000 zł skoro korzystanie

przez pozwaną z części nieruchomości powodów odbywa się na podstawie

5

ważnego tytułu prawnego. Ponadto ze względu na uregulowanie zawarte w art. 36

ust. 1 u.z.t.w.n., przewidujące ustalenie odszkodowania na podstawie decyzji

administracyjnej, dochodzenie roszczeń majątkowych na tej podstawie prawnej

przed sądem powszechnym jest niedopuszczalne.

Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu pierwszej instancji, powództwo

nie było zasadne, gdyż ustalone okoliczności uzasadniały przyjęcie, że służebność

gruntowa odpowiadająca dzisiejszej treści służebności przesyłu została nabyta

przez zasiedzenie przez Skarb Państwa z dniem 30 maja 1987 r.

Po przekształceniach przedsiębiorstwa państwowego Zakład Energetyczny W.-T.

w W., to ograniczone prawo rzeczowe przysługuje obecnie pozwanej.

Apelacja powodów wniesiona od powyższego wyroku Sądu pierwszej

instancji została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 28 lutego 2013 r.,

który podzielił ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną Sądu Okręgowego. Za

uzasadniony uznał jedynie zarzut naruszenia art. 292 i 352 k.c. przez przyjęcie, że

służebność gruntowa odpowiadająca dzisiejszej treści służebności przesyłu została

nabyta przez zasiedzenie przez Skarb Państwa.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wniósł Rzecznik Praw

Obywatelskich, który zaskarżył go w całości. W ramach podstawy kasacyjnej z art.

3983

§ 1 pkt 1 k.p.c. zarzucił naruszenie przepisów: art. 222 § 2 k.c. oraz art. 225

w zw. z art. 224 § 2 k.c., art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n. oraz art. 16 § 1 k.p.a. W ramach

podstawy kasacyjnej z art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c. zarzucił naruszenie przepisów: art.

2 § 3 k.p.c. w zw. z art. 7 i 10 Konstytucji RP i art. 385 k.p.c. Poza tym zarzucił,

że zaskarżonym orzeczeniem naruszono konstytucyjne prawa do ochrony praw

majątkowych, a w szczególności prawa własności gwarantowanego i chronionego

na podstawie art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi drugiej instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sądy meriti zasadnie przyjęły - zgodnie ze stanowiskiem zajętym w uchwale

w składzie siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 2014 r., III CZP

87/13 (Biul. SN 2014, nr 4, s. 9) oraz uchwale z dnia 20 stycznia 2010 r., III CZP

116/09 (OSNC-ZD 2010, nr 3, poz. 92) - że decyzja wydana na podstawie art. 35

6

ust. 1 u.z.t.w.n. jest tytułem prawnym dla przedsiębiorcy przesyłowego do stałego

korzystania z wymienionej w tej decyzji nieruchomości. Skutkiem wydania tej

decyzji jest trwałe ograniczenie sposobu korzystania z własności nieruchomości, co

mieści się w granicach szeroko rozumianego wywłaszczenia, będącego instytucją

prawa publicznego. Instytucja uregulowana w art. 35 u.z.t.w.n. była bowiem uznana

przez samego ustawodawcę za szczególny tryb wywłaszczania nieruchomości

uregulowany szczegółowo w rozdziale 5 tej ustawy. Wydana na tej podstawie

decyzja wkraczała w sferę stosunków cywilnoprawnych w tym sensie, że

kształtowała ona treść prawa własności, zgodnie z art. 140 k.c. Nie powodowała

powstania służebności w ścisłym tego słowa znaczeniu, gdyż skutki ograniczenia

prawa własności różnią się od skutków prawnych wywołanych przez ustanowienie

służebności. Z decyzji tej wynikają uprawnienia o charakterze administracyjnym

czasami nazywane szczególną służebnością ustawową. Mimo uchylenia ustawy

z dnia 12 marca 1958 r. – w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 29 kwietnia

1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jedn. tekst: Dz.U.

z 1991 r. Nr 30, poz. 126) - wydane na podstawie art. 35 u.z.t.w.n. decyzje

administracyjne wywołują nadal skutki prawne, obejmując sobą każdoczesnego

właściciela nieruchomości, której dotyczy oraz każdoczesnego przedsiębiorcę

przesyłowego wstępującego w miejsce pierwotnego adresata decyzji. Z art. 35

u.z.t.w.n. wynika, zarówno uprawnienie wskazanych w nim podmiotów do

korzystania z cudzej nieruchomości, jak i trwałe ograniczenie zakresu uprawnień

osoby, która była właścicielem nieruchomości w chwili prowadzenia w stosunku do

niej postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji, ale

i każdego kolejnego jej właściciela. W powołanej uchwale z dnia z dnia 8 kwietnia

2014 r., III CZP 87/13, wyjaśniono przy tym, że każde wywłaszczenie

nieruchomości, następuje na rzecz Skarbu Państwa lub (obecnie) na rzecz

jednostki samorządu terytorialnego, nie zaś bezpośrednio na rzecz podmiotu prawa

prywatnego, nawet jeśli z powołaniem się na konieczność zrealizowania celu

publicznego wnioskował on o wszczęcie procedury wywłaszczeniowej. Decyzja

wydana na podstawie art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n. odbierała część uprawnień

właścicielskich oznaczonej nieruchomości. W zakresie tego ograniczenia,

przedsiębiorca korzystający z urządzeń przesyłowych na cele działalności

7

gospodarczej uzyskiwał uprawnienie do korzystania z cudzej nieruchomości przez

założenie i eksploatację urządzeń przesyłowych nie od wywłaszczonego właściciela

nieruchomości, lecz od podmiotu, na rzecz którego możliwe było wywłaszczenie.

Ze względu na określony wyżej charakter (wywłaszczeniowy) decyzji

wydawanej na podstawie art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n. oraz jej skutki prawne (trwałe

ograniczenie prawa własności skuteczne wobec każdoczesnego właściciela

nieruchomości oraz nabycie wynikających z ustawy uprawnień przez

przedsiębiorstwo przesyłowe) powinna ona od strony przedmiotowej wskazywać

nieruchomość, której dotyczy. Ponadto stroną postępowania administracyjnego,

którego przedmiotem było wydanie tej decyzji, powinien być właściciel

(odpowiednio użytkownik wieczysty) nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 28

k.p.a., stroną w postępowaniu administracyjnym jest m.in. każdy, czyjego interesu

prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Strona postępowania

administracyjnego powinna również być wymieniona w decyzji, co jest jej

obligatoryjnym elementem (art. 107 § 1 k.p.a.).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej trafnie wskazano, że decyzja

administracyjna, która nie wymienia strony postępowania jest uważana za

nieistniejącą. Nie dotyczy to jednak takiej sytuacji, w której w decyzji wskazane są

strony, lecz nie wszystkie, które nimi być powinny. Pojęcie strony postępowania

administracyjnego zasadniczo różni się od takiego samego pojęcia używanego

w procedurze cywilnej, w której za stronę (uczestnika postępowania) można uznać

tylko taki podmiot, który w tym charakterze występował w postępowaniu sądowym

(por. uzasadnienie uchwały – zasady prawnej składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2010 r., III CZP 112/09, OSNC 2010, nr 7-8, poz.

98). Tymczasem stroną w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 28 k.p.a.,

jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo

kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym, zarówno w orzecznictwie sądów

administracyjnych oraz nauce prawa, budzi spory. Mimo to, niewątpliwie najbardziej

odpowiada ono w procedurze cywilnej pojęciu zainteresowanego w sprawie

występującemu w trybie postępowania nieprocesowego, którym jest każdy, czyich

praw dotyczy wynik postępowania (art. 510 § 1 k.p.c.). Dopiero jednak po wezwaniu

8

zainteresowanego do udziału w sprawie otrzymuje on przymiot uczestnika

postępowania. Inaczej jest jednak w postępowaniu administracyjnym, w którym

przymiotu strony tego postępowania nie pozbawia nawet brak jej udziału

w postępowaniu, jeżeli dotyczyło ono jej interesu prawnego lub obowiązku,

o których mowa w art. 28 k.p.a. W razie wydania decyzji administracyjnej

o charakterze merytorycznym stronie, która nie wzięła udziału w postępowaniu

przysługuje prawo żądania wznowienia postępowania administracyjnego, zgodnie

bowiem z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., niezawiniony brak udziału w postępowaniu

administracyjnym jest jedną z podstaw usprawiedliwiającą wznowienie

postępowania (por. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 7 lutego 2001 r., II SA/Gd

2258/98, nie publ.).

Uwzględniając powyższe okoliczności, że decyzja administracyjna z dnia

26 kwietnia 1976 r., wydana na podstawie art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n., nie wskazywała

powodów jako strony postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem tej

decyzji oraz nie została ona doręczona powodom nie przesądzały o tym,

iż powodowie nie mieli statusu strony tego postępowania w rozumieniu art. 28

k.p.a., a w konsekwencji, że decyzja ta nie spowodowała wobec nich konsekwencji

wynikających z przepisów u.z.t.w.n. w postaci trwałego ograniczenia ich prawa

użytkowania wieczystego przekształconego później w prawo własności i nabycia

przez poprzedników prawnych pozwanej, a następnie przez pozwaną skutecznego

wobec powodów tytułu prawnego do korzystania z ich nieruchomości. Byłoby tak

wówczas, gdyby powołana wyżej decyzja swoim zakresem przedmiotowym

obejmowała również nieruchomość powodów.

Nie ma przepisu, który wprost regulowałby kwestię związania sądu

powszechnego decyzją administracyjną. W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 9 października 2007 r., III CZP 46/07 (OSNC 2008, nr 3, poz.

30) – dotyczącej związania sądu powszechnego skutkami ostatecznej decyzji

administracyjnej - wyjaśniono, że zasada uwzględniania przez sądy powszechne

skutków prawnych orzeczeń organów administracyjnych, ma swe źródło

w prawnym rozgraniczeniu drogi sądowej i administracyjnej, czego wyrazem są art.

2 § 3 i art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. oraz art. 16 i 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a pod rządami

Konstytucji także w idei podziału władz (art. 10) oraz działania organów władzy

9

publicznej na podstawie i w granicach prawa (art. 7). Wynikająca z art. 16 k.p.a.

zasada trwałości decyzji administracyjnej oznacza, że jej uchylenie lub zmiana,

stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko

w przepadkach wskazanych w przepisach k.p.a. lub w ustawach szczególnych.

Dopóki to nie nastąpi, dopóty sądy powszechne są związane treścią osnowy

decyzji administracyjnej.

Związanie sądów skutkami ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczy

także ich zakresu przedmiotowego. Jeżeli więc sąd w sprawie cywilnej ustala

zakres związania ostateczną decyzją administracyjną, to przedmiotem badania nie

jest, jaki powinien być prawidłowy zakres przedmiotowy rozstrzygnięcia określoną

decyzją administracyjną, lecz jaki był faktyczny zakres tego rozstrzygnięcia.

Postępowanie dowodowe przed sądem powszechnym ze względu na konieczność

ścisłego przestrzegania rozróżnienia spraw przynależnych do drogi sądowej od

spraw rozstrzyganych w drodze postępowania administracyjnego nie może

zmierzać do jakiejkolwiek modyfikacji treści ostatecznej decyzji administracyjnej,

w tym poprzez uzupełnienie jej zakresu przedmiotowego.

Ostateczna decyzja wywłaszczeniowa wydana na podstawie art. 35

u.z.t.w.n., dla wywołania przewidzianych tą ustawą skutków prawnych w postaci

trwałego ograniczenia prawa własności musi określać nieruchomość, której dotyczy.

Wzgląd na konstytucyjną ochronę praw majątkowych wyrażoną w art. 64 ust. 1 i 2

Konstytucji RP, uzasadnia rygorystyczne wymagania dotyczące tego aspektu treści

decyzji administracyjnej o charakterze wywłaszczeniowym. W razie wydania takiej

decyzji z niedokładnym określeniem nieruchomości, której dotyczy, ustalenie jej

zakresu przedmiotowego może nastąpić przy wykorzystaniu innych elementów

zawartych w treści tej decyzji, w tym dotyczących wymienionych w decyzji stron

tego postępowania, o ile pozwala to na jednoznaczne przyporządkowanie

nieruchomości wymienionym w decyzji stronom postępowania administracyjnego

będących właścicielami lub użytkownikami wieczystymi określonych nieruchomości.

Uwzględniając powyższe należy zwrócić uwagę na to, że decyzja administracyjna

z dnia 26 kwietnia 1976 r. nie wymieniała nieruchomości powodów za pomocą

takich określeń, jak jej położenie administracyjne (ulica i jej numer), numeru działki

geodezyjnej, czy jej oznaczenia w księdze wieczystej. Ponadto decyzja ta

10

wymieniała wprost określone nieruchomości przez podanie ich położenia

administracyjnego i nazwisk ich właścicieli (ewentualnie użytkowników wieczystych).

W tych okolicznościach analiza treści osnowy decyzji administracyjnej

jednoznacznie wskazuje, że zakres przedmiotowy tej decyzji nie obejmował

nieruchomości powodów, którzy ponadto nie zostali ujęci jako strony postępowania

administracyjnego. O tym, że powołana wyżej decyzja nie obejmowała

nieruchomości powodów dodatkowo może świadczyć podana przez Sąd drugiej

instancji prawdopodobna przyczyna pominięcia nieruchomości powodów w decyzji

administracyjnej, tj. to, że powodowie stali się jej użytkownikami wieczystymi już po

wydaniu decyzji z dnia 14 stycznia 1976 r. w przedmiocie zatwierdzenia remontu

kapitalnego linii elektroenergetycznej. Mylne wyobrażenie organu

administracyjnego o stanie prawnym tej nieruchomości na chwilę wydania decyzji

z dnia 26 kwietnia 1976 r. polegające na niewiedzy o tym, że w stosunku do

nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa ustanowiono prawo

użytkowania wieczystego na rzecz powodów, mogło wyjaśniać przyczynę

pominięcia w decyzji tej nieruchomości, w stosunku do której nie zachodziłaby

potrzeba dokonywania wywłaszczenia w trybie przewidzianym w art. 35 u.z.t.w.n.

Dodać należy, że dla ustalenia zakresu przedmiotowego decyzji administracyjnej

nie ma jakiejkolwiek doniosłości prawnej okoliczność – którą powołał w swych

rozważaniach Sąd Apelacyjny - iż powodowie byli bierni podczas wznoszenia na

ich nieruchomości urządzeń elektroenergetycznych przez poprzednika prawnego

pozwanej.

Uwzględniając powyższe, uzasadnione są zarzuty naruszenia przez Sąd

Apelacyjny art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n. przez błędną jego wykładnię polegającą na

przyjęciu, że decyzja wydana na tej podstawie prawnej mogła wywołać skutki

określone w tej ustawie polegające na trwałym ograniczeniu prawa własności

(odpowiednio prawa użytkowania wieczystego) w stosunku do nieruchomości, która

nie została wskazana w tej decyzji oraz nie wymieniała aktualnego w chwili jej

wydania właściciela (odpowiednio użytkownika wieczystego) tej nieruchomości.

Uzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 16 § 1 k.p.a. w następstwie jego

niezastosowania w odniesieniu do ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta S.

z dnia 26 kwietnia 1976 r. i nieuwzględnienia ograniczonego zakresu

11

przedmiotowego wynikającego z treści tej decyzji. Ponadto uzasadniony jest także

zarzut naruszenia art. 2 § 3 k.p.c. w zw. z art. 7 i 10 Konstytucji RP wskutek

nieuwzględnienia przez Sąd drugiej instancji wynikającego z tych przepisów

ograniczenia możliwości rozstrzygania przez sąd powszechny spraw przekazanych

na drogę postępowania administracyjnego, co doprowadziło, wskutek

przeprowadzonego postępowania dowodowego, do uzupełniania przedmiotowego

rozstrzygnięcia zawartego w ostatecznej decyzji administracyjnej o nieruchomość

powodów. W następstwie tych uchybień doszło także do naruszenia art. 222 § 2

oraz art. 225 w zw. z art. 224 § 2 k.c. na skutek przyjęcia, iż zastosowanie

w sprawie tych przepisów jest wyłączone przez to, tylko że pozwana ma skuteczne

wobec powodów uprawnienie do korzystania z ich nieruchomości, a zarazem

w tych granicach prawo własności powodów jest ograniczone na podstawie

ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia 26 kwietnia 1976 r. Skutkiem naruszenia

tych przepisów było także naruszenie konstytucyjnie chronionego prawa

majątkowego, tj. prawa własności (art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP).

Z tych względów, że skarga kasacyjna była oparta na uzasadnionej

podstawie prawnej, Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c. oraz

art. 108 § 2 w zw. z art. 391 i 39821

k.p.c.