II CSK 704/13

Sygn. akt II CSK 704/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 września 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

SSA Barbara Trębska

w sprawie z powództwa J. N.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w L.

o zapłatę, stwierdzenie nieważności ewentualnie o uchylenie uchwał

oraz o uchylenie uchwał ,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 25 września 2014 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w [..]

z dnia 28 lutego 2013 r.,

1) odrzuca skargę kasacyjną w części zaskarżającej oddalenie

powództwa w pozostałym zakresie, zawarte w punkcie II (drugim)

podpunkt 1 zaskarżonego wyroku;

2) uchyla zaskarżony wyrok w pkt. II (drugim) podpunkt 1 w

części stwierdzającej nieważność uchwały nr 4 oraz w

podpunktach 2 i 3 i oddala apelację powoda w części

zaskarżającej oddalenie powództwa o stwierdzenie nieważności

2

uchwały nr 4 walnego zgromadzenia pozwanej, podjętej w dniu

23 lipca 2012 r.;

3) obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego,

których wyliczenie zleca referendarzowi sądowemu.

3

UZASADNIENIE

Powód domagał się stwierdzenia nieważności m.in. uchwały nr 4

Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Członków pozwanej Spółdzielni z dnia

23 lipca 2012 r. w sprawie odwołania go z funkcji Prezesa Zarządu, dokonanego

w ocenie powoda w sposób sprzeczny z art. 49 § 2 i § 4 prawa spółdzielczego.

Z ostrożności procesowej wniósł o uchylenie m.in. tejże uchwały nr 4

Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia.

Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo w powołanym wyżej zakresie.

Uznał, że dopuszczalne jest odwołanie członka Zarządu spółdzielni uchwałą

podjętą przez kolejne Walne Zgromadzenie, jeśli na wcześniej odbytym Walnym

Zgromadzeniu nie udzielano temuż członkowi Zarządu absolutorium. W ocenie tego

Sądu, uprawnienie Walnego Zgromadzenia do odwołania członka zarządu nie

ogranicza się tylko do obrad tego Walnego Zgromadzenia, na którym nie udzielono

zarządowi absolutorium.

Apelację powoda, zaskarżającą rozstrzygnięcie m.in. w wyżej wskazanym

zakresie, uwzględnił Sąd drugiej instancji, który reformatoryjnie w pkt II sentencji

wyroku stwierdził nieważność uchwały nr 4 Nadzwyczajnego Walnego

Zgromadzenia pozwanej Spółdzielni podjętej w dniu 23 lipca 2012 r.

Sąd odwoławczy podzielił stanowisko powoda skarżącego wyrok w tej części

i uznał, że Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Członków pozwanej nie było w dniu

23 lipca 2012 r. organem właściwym do podjęcia uchwały o odwołaniu powoda

z zarządu.

W ocenie Sądu drugiej instancji Walne Zgromadzenie mogło odwołać

powoda ze składu zarządu tylko podczas tych obrad Walnego Zgromadzenia,

w czasie których nie udzielono mu absolutorium, ponieważ takie uprawnienie tego

organu wynika z art. 49 § 4 prawa spółdzielczego. Zdaniem sądu odwoławczego,

uprawnienie Walnego Zgromadzenia do podjęcia uchwały o odwołaniu członka

zarządu po odmowie udzielenia mu absolutorium, mimo nieumieszczenia uchwały

o jego odwołaniu w porządku obrad, oznacza, że może to nastąpić tylko na tym

4

samym posiedzeniu Walnego Zgromadzenia. Ponieważ nieudzielenie powodowi

absolutorium nastąpiło na Walnym Zgromadzeniu obradującym w dniach 5 i 6

czerwca 2012 r., przeto do jego odwołania ze składu zarządu w dniu 23 lipca 2012 r.

uprawniona była Rada Nadzorcza, stwierdził Sąd drugiej instancji, co skutkowało

uwzględnieniem apelacji powoda w tej części.

Pozwana Spółdzielnia zaskarżyła wyrok w części, tj. w zakresie jego pkt II,

zarzucając w skardze kasacyjnej błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art.

49 § 4 ustawy - Prawo spółdzielcze.

Skarżąca zarzuciła nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd odwoławczy, jakoby

jedynie na tym samym posiedzeniu Walnego Zgromadzenia, podczas którego

podjęto uchwałę o nieudzieleniu absolutorium członkowi Zarządu, można było

podjąć uchwałę o jego odwołaniu z funkcji Prezesa Zarządu, pomimo, że naruszony

przepis nie przewiduje takiego ograniczenia.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części

i oddalenie powództwa w zakresie żądania stwierdzenia nieważności uchwały nr 4

Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia pozwanej z dnia 23 lipca 2012 r.

Powód w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi

kasacyjnej i o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego,

wywodząc, że Sąd odwoławczy trafnie zinterpretował normę art. 49 § 4 Prawa

spółdzielczego ograniczającą uprawnienie Walnego Zgromadzenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Pozwana zaskarżyła wyrok Sądu drugiej instancji w części, ale w zakresie

całego pkt II jego sentencji, co oznacza, że objęła zakresem zaskarżenia także

orzeczenie oddalające powództwo w pozostałym zakresie, a zawarte w pkt II

podpunkt 1 in fine sentencji. Rozstrzygnięcie w tej części jest korzystne dla strony

pozwanej, co oznacza, że nie ma ona interesu prawnego w jego zaskarżeniu w tym

zakresie. Brak gravamen po stronie pozwanej w zaskarżeniu orzeczenia w tej

części powoduje, że jej skargę kasacyjną w części zaskarżającej także powyższe

rozstrzygnięcie należało na podstawie art. 3986

§ 3 k.p.c. odrzucić jako

niedopuszczalną.

5

Skarga kasacyjna, dopuszczalna w pozostałej części, okazała się

uzasadniona, co skutkowało jej uwzględnieniem w postaci wydania orzeczenia

reformatoryjnego.

Zasadnym okazał się zarzut błędnej wykładni art. 49 § 4 pr. spółdzielczego

i w konsekwencji jego niewłaściwego zastosowania.

Rację ma Sąd odwoławczy o tyle, że art. 49 § 2 Prawa spółdzielczego

zawiera zasadę, iż członków zarządu odwołuje rada lub walne zgromadzenie

stosownie do postanowień statutu, które to postanowienia rozstrzygają zatem

o określeniu organu uprawnionego do odwołania członków zarządu danej

spółdzielni.

Wyjątek od tej zasady przewiduje jednak art. 49 § 4 Pr. spółdzielczego, który

przyznaje uprawnienie do odwołania przez walne zgromadzenie członków zarządu,

którym nie udzieliło absolutorium, niezależnie od tego, który organ

wybiera członków zarządu z mocy postanowień statutu spółdzielni. Innymi słowy,

członkowie zarządu, którym walne zgromadzenie nie udzieliło absolutorium mogą

być odwołani przez wymieniony organ ze składu zarządu także wówczas, jeśli

stosownie do postanowień statutu wybór członków zarządu należy do rady

nadzorczej, a nie do walnego zgromadzenia.

Przewidziany w art. 49 § 4 pr. spółdzielczego wyjątek od zasady określonej

w art. 49 § 2 pr. spółdzielczego musi więc być interpretowany ściśle, a więc ani

rozszerzająco, ani zawężająco. Istota unormowania zawartego w art. 49 § 4

pr. spółdzielczego sprowadza się więc wyłącznie do przyznania walnemu

zgromadzeniu jako organowi uprawnienia do odwołania tych członków zarządu,

którzy nie uzyskali absolutorium i to niezależnie od tego, który organ uprawniony

jest do odwoływania członków zarządu z mocy postanowień statutu. Podjęcie

uchwały przez walne zgromadzenie w przedmiocie odwołania tych członków

zarządu, którzy nie uzyskali absolutorium nie wymaga objęcia porządkiem obrad

walnego zgromadzenia wobec wyłączenia przez ustawodawcę stosowania art. 41

§ 1 pr. spółdzielczego. Językowa wykładnia normy art. 49 § 4 pr. spółdzielczego nie

daje żadnych podstaw do przyjęcia, aby ustawodawca zastrzegł jakąkolwiek

koincydencję czasową między podjęciem przez walne zgromadzenie uchwały

6

o nieudzieleniu absolutorium członkom zarządu, a podjęciem przez ten organ

uchwały o odwołaniu tychże członków zarządu.

Innymi słowy, brak jest normatywnego uzasadnienia, aby walne

zgromadzenie, korzystając ze swojego ustawowego uprawnienia, wynikającego

z art. 49 § 4 pr. spółdzielczego, w postaci odwołania członków zarządu musiało je

realizować wyłącznie na tym samym posiedzeniu, na którym podjęta została

uchwała o nieudzieleniu absolutorium członkom zarządu. W powołanym przepisie

nie sposób dopatrzyć się istnienia takiego czasowego ograniczenia. Natomiast

bezspornym jest, że stosowanie art. 49 § 4 pr. spółdzielczego dotyczy tylko takich

sytuacji, w których walne zgromadzenie odwołuje członków zarządu, którym

uprzednio nie udzieliło absolutorium. Uchwały walnego zgromadzenia w każdym

z tych odrębnych przedmiotów (nieudzielenie absolutorium i odwołanie z zarządu)

nie muszą jednak zostać podjęte wyłącznie na tym samym posiedzeniu walnego

zgromadzenia. Przepis art. 49 § 4 pr. spółdzielczego nie jest źródłem takiego

czasowego ograniczenia uprawnień tego organu spółdzielni.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł w części merytorycznej sentencji

(pkt 2) na podstawie art. 39816

k.p.c.