III KK 248/14

Sygn. akt III KK 248/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 września 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Przemysław Kalinowski (przewodniczący)

SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca)

SSN Dorota Rysińska

Protokolant Jolanta Włostowska

w sprawie K. L.

skazanego z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 25 września 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku Sądu Rejonowego w W.

z dnia 24 listopada 2008 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w stosunku do K. L. i sprawę w tym

zakresie przekazuje Sądowi Rejonowemu do ponownego

rozpoznania.

2

UZASADNIENIE

K. L. został oskarżony o to, że: w dniu 20 czerwca 2007 r. w W., w rejonie

jeziora Ł., działając wspólnie i w porozumieniu z dwiema innymi osobami i

nieustaloną osobą, dokonał rozboju na A. B. w ten sposób, że używając przemocy

poprzez zadawanie ciosów uderzanie pięścią w twarz, zabrał w celu

przywłaszczenia telefon komórkowy marki Sony Ericsson wartości 500 zł, oraz

plecak wojskowy koloru zielonego typu „polska kostka” wartości 50 zł, tj. mienie

łącznej wartości 550 zł na szkodę w/wym., przy czym czynu tego dopuścił się

przed upływem 5 lat od odbycia kary łącznej 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia

wolności orzeczonej wyrokiem łącznym przez Sąd Rejonowy w W. z dnia 17

czerwca 2003 r., za przestępstwa m. in. z art. 279 § 1 k.k. i art. 278 § 1 k.k., którą

odbywał częściowo w okresie od 19 maja 2004 r. do 24 marca 2005 r. oraz kary

łącznej 3 lat pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z

dnia 18 kwietnia 2007 r., m. in. za przestępstwo z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29

lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 64 § 1

k.k., którą odbywał częściowo w okresie od 19 października 2006 r. do 18 kwietnia

2007 r., tj. o czyn z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k.

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 24 listopada 2008 r., oskarżonego K. L.

uznał za winnego zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu, z tym ustaleniem, że

wartość telefonu komórkowego wynosiła 370 zł, tj. występku z art. 280 § 1 k.k. w

zw. z art. 64 § 2 k.k. i za to podstawie art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k.

wymierzył mu karę 4 lat pozbawienia wolności. Na podstawie art. 415 § 4 k.p.k.

zasądził od oskarżonego na rzecz A. B. kwotę 12.50 zł wraz z ustawowymi

odsetkami od dnia 24 listopada 2008 r. do dnia zapłaty. Nadto zwolnił oskarżonego

od ponoszenia kosztów sądowych, wydatkami obciążając Skarb Państwa.

Wyrokiem tym został skazany również oskarżony R. G. za przestępstwo z

art. 292 § 1 k.k.

Powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu 20 stycznia 2009 r., bez kontroli

instancyjnej (t. III, k. 392, 396).

Na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. został on zaskarżony kasacją przez

Prokuratora Generalnego w części dotyczącej K. L. w całości na korzyść tego

oskarżonego

3

Na zasadzie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k.

skarżący zarzucił orzeczeniu Sądu Rejonowego rażące i mające istotny wpływ na

treść wyroku naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 64 § 2 k.k., polegające

na bezpodstawnym przyjęciu, że K. L. popełnił przypisane mu przestępstwo w

warunkach określonych w tym przepisie, podczas gdy prawidłowa ocena uprzedniej

karalności oskarżonego wskazywała, że działał on w warunkach art. 64 § 1 k.k.

Powołując się na powyższe Prokurator Generalny wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się zasadna w stopniu

oczywistym, co umożliwiło jej uwzględnienie w całości na posiedzeniu bez udziału

stron w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Rację ma skarżący, że przy prawidłowych

ustaleniach co do uprzedniej karalności K. L. zaskarżony wyrok został wydany z

rażącym naruszeniem art. 64 § 2 k.k. określającego przesłanki skazania w

warunkach recydywy specjalnej wielokrotnej. Odpowiedzialności karnej na

warunkach określonych w tym przepisie podlega sprawca uprzednio skazany w

warunkach recydywy określonej w art. 64 § 1 k.k., który odbył łącznie co najmniej

rok kary pozbawienia wolności i w ciągu 5 lat po odbyciu w całości lub części

ostatniej kary popełnił ponownie umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub

zdrowiu, przestępstwo zgwałcenia, rozboju, kradzieży z włamaniem lub inne

przestępstwo przeciwko mieniu popełnione z użyciem przemocy lub groźbą jej

użycia. Zatem, do skazania w warunkach art. 64 § 2 k.k. koniecznie jest, aby

sprawca popełnił co najmniej trzecie przestępstwo umyślne określonego w tym

przepisie rodzaju, po uprzednim skazaniu go w warunkach art. 64 § 1 k.k. i po

odbyciu łącznie co najmniej roku pozbawienia wolności (zob. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 4 czerwca 2003 r. ,V KK 393/02, OSNwSK 2003, z.1

poz.1225). W orzecznictwie Sądu Najwyższego, aprobowanym przez doktrynę,

utrwalone jest stanowisko, iż użyte w art. 64 § 2 k.k. określenie „ponownie”

oznacza, że dla zastosowania tego przepisu konieczne jest aby uprzednie skazanie

sprawcy w warunkach art. 64 § 1 k.k. stanowiące podstawę przyjęcia recydywy

specjalnej wielokrotnej w odniesieniu do czynu aktualnie zarzuconego, obejmowało

4

przestępstwo należące do kategorii tych, które zostały enumeratywnie wymienione

w art. 64 § 2 k.k. (zob. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 1996 r., I

KZP 3/96, OSNKW 1996, z. 5-6, poz. 23, wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 1

kwietnia 2003 r., sygn. IV KK 51/03, LEX nr 77455, z dnia 17 września 2003 r.,

sygn. II K 162/03, Lex Nr 80711, z dnia 17 listopada 2004 r., sygn. V KK 321/04,

Lex Nr 141342, z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. III KK 364/05, Lex Nr 182996, z

dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. V KK 104/10, Lex 84394, z dnia 17 stycznia 2012 r.,

V KK 388/11, OSN P i Pr 2012, Nr 4, poz. 1, z dnia 19 kwietnia 2012 r., V KK 41/12,

LEX nr 1163968, postanowienie SN z dnia11 grudnia 2013 r., IV KO 67/13 Prok.i

Pr.- wkł. 2014/3/2 ).

Analizując sprawę niniejszą w kontekście zaprezentowanej interpretacji art.

64 § 2 k.k. należy stwierdzić, że nie wystąpiły przesłanki dopuszczające możliwość

skazania K. L. w warunkach recydywy określonej w art. 64 § 2 k.k. albowiem

podstawą do jej przyjęcia był przede wszystkim fakt uprzedniego prawomocnego

skazania oskarżonego za przestępstwo z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005

r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.

wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 18 kwietnia 2007 r., na karę 2 lat i 6 miesięcy

pozbawienia wolności, które weszła w skład orzeczonej tym wyrokiem kary łącznej

3 lat pozbawienia wolności (t. I., k. 159-162), podczas gdy czyn ten nie

wyczerpywał znamion żadnego z przestępstw opisanych w art. 64 § 2 k.k., jak

również nie stanowił przestępstwa przeciwko mieniu popełnionego z użyciem

przemocy lub groźbą jej użycia, albowiem termin ten odnosi się do każdego

przestępstwa, w którym przedmiotem ochrony jest mienie - popełnionego przez

fizyczne oddziaływanie na osobę bezpośrednio lub pośrednio - tzn. poprzez

postępowanie z osobą trzecią lub oddziaływanie na rzecz (zob. uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 18 listopada 1997 r., I KZP 31/97, OSNKW 1998, z.1-2, poz.2).

Natomiast wskazany w zaskarżonym wyroku dla wykazania multirecydywy, wyrok

łączny Sądu Rejonowego z dnia 17 czerwca 2003 r., obejmował wprawdzie trzy

prawomocne skazania za czyny z art. 279 § 1 k.k., jednak żadne z tych przestępstw

nie zostało popełnione przez K. L. w warunkach art. 64 § 1 k.k. (t. 1, k. 158).

Należy podkreślić, że wydanie przez Sąd Rejonowy wyroku z dnia 24

listopada 2008 r., z rażącym uchybieniem art. 64 § 2 k.p.k. miało istotny wpływ na

5

treść wyroku, zważywszy chociażby na obostrzenia w zakresie wymiaru kary

wynikające z dyspozycji tego przepisu.

Z tych względów na podstawie art. 537 § 2 k.p.k. Sąd Najwyższy uchylił

zaskarżony wyrok w stosunku do K. L. i sprawę w odniesieniu do tego oskarżonego

przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W postępowaniu

ponownym Sąd Rejonowy stosownie do dyspozycji art. 442 § 3 k.p.k. w zw. z art.

518 k.p.k. uwzględni przedstawione wyżej zapatrywania prawne pamiętając, że

kasacja została wniesiona na korzyść skazanego, a zatem spowodowała

uaktywnienie pośredniego zakazu reformationis in peius (art. 443 k.p.k.).