III KRS 43/14

Sygn. akt III KRS 43/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 września 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Staryk

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z odwołania K. P.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 5 marca 2014 r. w przedmiocie

przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego

Sądu Rejonowego w […], ogłoszonym w Monitorze Polskim […],

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 września 2014 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Krajowa Rada Sądownictwa 5 marca 2014 r. podjęła uchwałę, którą

postanowiła przedstawić Prezydentowi RP asystenta sędziego O. G. z wnioskiem o

powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w […] i

nie przedstawić innych kandydatów. Na jedno wolne stanowisko sędziego w tym

Sądzie, ogłoszone w MP […], zgłosiło się dwudziestu czterech kandydatów. Zespół

członków Rady rekomendował kandydaturę O. G. i P. P.

2

O. G. urodziła się w 1978 r. W 2002 r. ukończyła studia prawnicze z oceną

bardzo dobrą. Egzamin sędziowski złożyła w 2008 r. z oceną dostateczną plus. Od

8 lat jest asystentem sędziego, ostatnio w Wydziale Cywilnym Rodzinnym SO w

[…]. Z obowiązków wywiązywała się wzorowo. Cechuje ją profesjonalizm, dogłębne

analizowanie problemów prawnych oparte na trafnym powiązaniu zasad logicznego

myślenia i znajomości prawa. Kolegium SO oddało 6 głosów „za”, 1 głos „przeciw” z

mocą poparcia 3,71 punków. Zgromadzenie Przedstawicieli Sędziów Okręgu SO

oddało 45 głosów „za”, przy 43 głosach „przeciw”. Rada uznała, że O. G. okazała

się „nieco lepszym kandydatem” od P. P. W ocenie Rady pozostali kandydaci nie

wykazali się takimi osiągnięciami i przymiotami jak oceniona najwyżej kandydatka.

Ogólna ocena kwalifikacji tych osób, obejmująca posiadane doświadczenie

zawodowe, opinie wizytacyjne i służbowe na temat ich pracy a także poparcie

środowiska sędziowskiego nie są w przypadku tych Kandydatów tak dobre, jako

ocena kwalifikacji oraz poparcia O.G. Na posiedzeniu Rady na jej kandydaturę

oddano 17 głosów „za”.

Uchwałę Rady zaskarżyła K. P. i zarzuciła naruszenie: 1) art. 2, art. 32 ust. 1

i art. 60 Konstytucji RP przez niezastosowanie przy ocenie kandydatów reguł i

kryteriów oceny, które odpowiadałyby zasadom równego dostępu do służby

publicznej, równego traktowania oraz zasadom demokratycznego państwa prawa

urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, w wyniku czego jej

kandydatura nie została przedstawiona do powołania na stanowisko sędziego; 2)

art. 33 ust. 1 ustawy o KRS przez brak wszechstronnego rozważenia sprawy, a

mianowicie brak wskazania kryteriów wyróżniających kandydatkę O. G. w stosunku

do jej kandydatury w odniesieniu do ocen kwalifikacji służbowych, doświadczenia

zawodowego, oceny z egzaminu sędziowskiego, zakresu podnoszenia kwalifikacji

zawodowych, jak też nieuwzględnienie niskiego w przypadku rekomendowanej

kandydatki poparcia kolegium Sądu Okręgowego, niewielkiej przewagi głosów

oddanych tytułem poparcia udzielonego rekomendowanej kandydatce w stosunku

do głosów przeciwnych na Zgromadzeniu Sędziów Sądu Okręgowego, pełnienia

przez skarżącą funkcji asystenta sędziego w sądzie wyższej instancji i pracy nad

szerszą dziedziną zagadnień prawnych, potwierdzenia znajomości języka obcego

stosowanym certyfikatem oraz pozasądowego doświadczenia zawodowego

3

poprzez zaangażowanie w pracę na rzecz ochrony praw obywateli jeszcze w

okresie odbywania studiów poprzez udział w pracach Studenckiej Poradni Prawnej

– Sekcji Prawa Karnego; 3) art. 35 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o KRS przez wybiórcze i

niejednolite kryteria oceny kwalifikacji kandydatów, a w konsekwencji nieustalenie

właściwej kolejności rekomendacji kandydatów ze względu na ich kwalifikacje

poprzez pominięcie niektórych kwalifikacji zawodowych, które przemawiały za

rekomendacją jej kandydatury, a jednocześnie uwzględnienie niektórych kryteriów

na korzyść kandydatki O. G., w szczególności oceny Kolegium Sądu Okręgowego

w […] oraz oceny z egzaminu sędziowskiego, pomimo iż faktycznie były one dla

niej niekorzystne i stawiały kandydaturę w gorszej pozycji w stosunku do

pozostałych uczestników postępowania konkursowego, w tym także w stosunku do

skarżącej.

Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o oddalenie odwołania.

O oddalenie odwołania wniosła również O. G.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie kontestuje uchwałę KRS zasadniczo z tej przyczyny, że Rada nie

wskazała kryteriów wyróżniających kandydatkę wybraną do przedstawienia z

wnioskiem o powołanie. Nie jest to zarzut zasadny, gdyż w uzasadnieniu uchwały

podano, że kandydatka ta uzyskała najwyższe poparcie na Zgromadzeniu

Przedstawicieli Sędziów Okręgu Sądu Okręgowego (45 głosów „za”, przy 43

głosach „przeciw”). Nie jest to zatem tylko „niewielka przewaga głosów” w

odniesieniu do poparcia uzyskanego przez skarżącą (na tym Zgromadzeniu

otrzymała 29 głosów „za” i 57 głosów „przeciw”). Poparcie środowiska jest istotnym

kryterium ustawowym, które nie powinno być pomijane (art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy o

KRS). To, że skarżąca miała lepsze poparcie Kolegium Sądu nie stanowi

przeciwnego argumentu z uwagi na większą rangę zgromadzenia ogólnego

sędziów i większy krąg sędziów który udziela poparcia.

Wybór kandydata przedstawianego Prezydentowi z wnioskiem o powołanie

na stanowisko sędziowskie nie może być redukowany do wyników algorytmu

matematycznego, gdyż każdorazowo decyduje ocena całościowa (por. wyrok Sądu

4

Najwyższego z 5 września 2013 r., III KRS 212/13, LEX nr 1402637). Uzasadnienie

uchwały nie zawsze przedstawia wszystkie oceny. Zakres rozważań dotyczących

poszczególnych kandydatów może być bowiem zróżnicowany w zależności od

potrzeb, wobec czego nie jest konieczne uszeregowanie kandydatów w oparciu o

każde z zastosowanych kryteriów. Jeżeli na stanowisko sędziowskie zgłosił się

więcej niż jeden kandydat, to Krajowa Rada Sądownictwa rozpatruje i ocenia

wszystkie zgłoszone kandydatury łącznie. Ma to takie znaczenie, że wyłonienie

kandydata, który ma zostać przedstawiony do nominacji sędziowskiej nie ma cech

bezpośredniej rywalizacji poszczególnych kandydatów między sobą. Nie chodzi o

szczegółowe porównanie każdego z każdym, tak żeby ważone były cechy

kandydata przedstawionego z każdym z tych, którzy nie przeszli procedury z

pozytywnym skutkiem. W takim przypadku stanowisko Rady odzwierciedla sumę

wielu cech każdego z kandydatów dającą obraz jednego, jako „najlepszego” ze

wszystkich. W takim wypadku poszczególne cechy „gorszych” kandydatów nie są

eksponowane i tylko subiektywnie wynik głosowania Rady może być oceniany jako

ich przegrana. Niezaprezentowanie w uzasadnieniu uchwały szczegółowej

charakterystyki kandydatów, których Rada postanowiła nie przedstawić

Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie na stanowisko sędziego nie narusza

art. 42 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 3 ustawy z 2011 r. o Krajowej Radzie

Sądownictwa (wyrok Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2013 r., III KRS 201/13, LEX

nr 1402636). Taki kierunek wykładni i stosowania tych przepisów nie musi się

sprawdzać, gdy uzasadnienie uchwały pomija kandydatów, których kwalifikacje były

bliskie albo nawet lepsze od kwalifikacji kandydatów przedstawionych z wnioskiem

o powołanie. Wówczas uchwała jest z reguły kontestowana przez osoby

nieprzedstawione z wnioskiem o powołanie. Prowadzi to jednak do ważkiej tezy, że

to Rada ma konstytucyjne prawo wyboru kandydatów, których przedstawia

Prezydentowi RP (jak sama podaje „najlepszych z bardzo dobrych i dobrych”),

dlatego Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do zastępowania jej w tym wyborze,

choć w postępowaniu odwoławczym może badać przekroczenie uznania i

przestrzeganie procedury w aspekcie równego traktowania w dostępie do służby

publicznej. Przyjmuje się więc, że co do zasady znaczenie może mieć tylko

naruszenie przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (konkursu) -

5

art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS. W tym zakresie w

orzecznictwie powiedziano między innymi, że kognicja Sądu Najwyższego

ograniczona jest do kontroli stosowania przez Krajową Radę Sądownictwa

przepisów postępowania. Sąd Najwyższy nie ma kompetencji do merytorycznego

rozpatrywania kwalifikacji kandydata na sędziego (wyrok z 5 sierpnia 2011 r.,

III KRS 11/11, LEX 1001318). Na tym tle nie może przeważyć zarzut, że skarżąca

pełni funkcję asystenta sędziego w sądzie wyższej instancji niż kandydatka

przedstawiona z wnioskiem o powołanie. Podobnie jak i nieznaczna różnica w

wynikach egzaminu sędziowskiego (ocena dostateczny plus i ocena dobra),

zwłaszcza, że jednocześnie ustalono, iż kandydatka wybrana ukończyła studia z

oceną bardzo dobrą. W takiej sytuacji wybór mieści się w granicach uznania Rady,

co wyraża się w indywidualnym głosowaniu jej członków i ostatecznie składa się na

ogólny wynik, który okazał się najlepszy dla O.G. Nie jest zatem zasadny zarzut

przeprowadzenia wyboru (konkursu) z naruszeniem art. 35 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o

KRS przez „wybiórcze i niejednolite kryteria oceny kwalifikacji kandydatów”, jak też

zarzut naruszenia art. 33 ust. 1 tej ustawy przez „brak wskazania kryteriów

wyróżniających kandydatkę”. W konsekwencji nie zostały też naruszone przepisy

ustawy zasadniczej przez nieprzedstawienie kandydatury skarżącej.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji (art. 39814

k.p.c. w związku z

art. 44 ust. 3 ustawy o KRS).