SNO 47/14

Sygn. akt SNO 47/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 października 2014 r.

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie:

SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Staryk

Protokolant Katarzyna Wojnicka

przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Apelacyjnego, po

rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2014 r.,

sprawy J. H.

sędziego Sądu Okręgowego w /…/

w związku z odwołaniem obwinionego

od wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w […]

z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt ASD /…/,

1) zmienia zaskarżony wyrok w ten tylko sposób, że za

popełnione przewinienie dyscyplinarne wymierza J. H. na

podstawie art. 109 § 1 pkt 2 Prawa o ustroju sądów

powszechnych karę nagany;

2) w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, a

kosztami odwoławczego postępowania dyscyplinarnego obciąża

Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

2

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny w […] wyrokiem z dnia 30 maja 2014 r. uznał

obwinionego sędziego Sądu Okręgowego w […] J. H. za winnego tego, że w dniu 2

lipca 2012r. w […] działając umyślnie wyłamał szlaban wyjazdowy z terenu Szpitala

Wojewódzkiego, powodując szkodę w mieniu Szpitala w wysokości 1 772,43 zł, tj.

za winnego przewinienia dyscyplinarnego stanowiącego uchybienie godności

sprawowanego urzędu sędziego i za to na podstawie art. 109 § 1 pkt.4 Prawa o

ustroju sądów powszechnych (dalej usp) wymierzył obwinionemu karę

dyscyplinarną przeniesienia na inne miejsce służbowe w Sądzie Okręgowym – w

okręgu Sądu Apelacyjnego w […], a kosztami postępowania dyscyplinarnego

obciążył Skarb Państwa.

Sąd ten ustalił, że w dniu 2 lipca 2012r. obwiniony przyjechał wraz z żoną i

dorosłym synem do szpitala w […], zaparkował samochód przed wejściem do Izby

Przyjęć, pozostawił syna na wózku inwalidzkim w towarzystwie żony, po czym

podjechał pod szlaban wyjazdowy z terenu szpitala chcąc zaparkować na

właściwym parkingu. Sędzia J. H. nie oczekiwał na otwarcie zamkniętego szlabanu,

ani na pracownika mogącego szlaban uruchomić, lecz po upływie 26 sekund

wysiadł z samochodu, chwycił szlaban i unosząc go dwukrotnie do góry wyłamał go

z uchwytu blokującego. Wyłamane ramię szlabanu obwiniony odłożył na trawnik i

odjechał na parking. Po powrocie do Szpitala obwiniony nie zgłosił się w celu

wyjaśnienia zajścia, czy choćby zgłoszenia dokonanego uszkodzenia szlabanu.

Sprawcę wyłamania szlabanu ustaliła policja na podstawie numeru samochodu

wskazanego przez dyspozytorkę Szpitala. Obwiniony w swych wyjaśnieniach

przyznał fakty, nie zaprzeczając wyłamania szlabanu.

Sąd pierwszej instancji uznał ustalony stan faktyczny za niesporny i nie

budzący najmniejszych wątpliwości. Stwierdził, że postanowieniem z dnia 18 marca

2014r. Sąd Rejonowy na podstawie art. 17 § 1 pkt.3 k.p.k. umorzył postępowanie

przeciwko J. H. o czyn z art. 288 § 1 k.k., uznając, że czyn zarzucony oskarżonemu

nie stanowi przestępstwa z uwagi na jego znikomą szkodliwość społeczną. Tę

ostatnią okoliczność uznał Sąd Dyscyplinarny za niewykluczającą prowadzenie

postępowania dyscyplinarnego i ukaranie za przewinienie dyscyplinarne, które w

postępowaniu karnym nie zostało uznane za przestępstwo. Sąd ten stwierdził, że

3

czyny nie będące przestępstwem z uwagi na znikomą społeczną szkodliwość

stanowią drugą (po przestępstwach) najcięższą kategorię przewinień służbowych.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, ustalony stan faktyczny nie pozostawia

wątpliwości, że obwiniony umyślnie wyłamał szlaban, uszkadzając go w ten sposób,

a następnie nie zgłosił się by wyjaśnić zajście i naprawić szkodę. Poprzez otwarcie

szlabanu sprzeczne z jego konstrukcją i sposobem działania obwiniony mógł

przewidzieć uszkodzenie urządzenia i na nie się godził, co wyłącza nieumyślność

jego zachowania, stwierdził Sąd Dyscyplinarny, kwalifikując zachowanie

obwinionego jako przewinienie dyscyplinarne z art. 107 § 1 u.s.p. w postaci

uchybienia godności urzędu sędziego.

Uzasadniając wymierzoną obwinionemu karę dyscyplinarną Sąd Apelacyjny

– Sąd Dyscyplinarny uwzględnił zarówno umiarkowaną wagę popełnionego

przewinienia, jak również dotychczasowy przebieg służby obwinionego i jego

postawę w toku niniejszego postępowania. Sąd ten wskazał na fakt kilkukrotnego

karania dyscyplinarnego obwinionego, tak za rażącą obrazę prawa w orzekaniu, jak

i za uchybienie godności urzędu i stwierdził, że dotychczas wymierzone kary

dyscyplinarne – upomnienie i nagana – okazały się nieskuteczne. Za przejaw

niewłaściwej postawy obwinionego w niniejszym postępowaniu dyscyplinarnym

uznał Sąd Apelacyjny niestawianie się na rozprawy i przesyłanie pism

świadczących o niezrozumieniu sprawy i ignorancji nieprzystającej prawnikowi

poprzez zarzucanie prowadzenia dwóch postępowań (karnego i dyscyplinarnego) o

ten sam czyn i ponawianie poglądu o braku podstaw do prowadzenia postępowania

dyscyplinarnego.

Uwzględniając uprzednią karalność dyscyplinarną i postawę prezentowaną w

toku postępowania przez obwinionego, Sąd pierwszej instancji rozważał

wymierzenie mu najsurowszej z kar dyscyplinarnych. Uznał jednak, że sprzeciwia

się temu waga popełnionego czynu, choć będącego ciężkim przewinieniem

dyscyplinarnym, a także uwzględnienie na korzyść obwinionego – długoletniej

służby sędziowskiej. Wymierzoną karę Sąd Apelacyjny ocenił jako stosowną do

stopnia zawinienia przy uwzględnieniu istotnych okoliczności obciążających i

mającą spełnić cele dyscyplinujące obwinionego, w tym powstrzymać od zachowań

nielicujących z godnością urzędu sędziego.

4

Obwiniony zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając w odwołaniu

błąd w ustaleniach faktycznych poprzez wadliwe przyjęcie okoliczności zdarzenia

bądź brak ich wyjaśnienia, co ma istotne znaczenie dla wyjaśnienia rzeczywistego

przebiegu zajścia, a nadto przyjęcie przez Sąd wybiórczych okoliczności z całości

zdarzenia.

Skarżący zarzucił nadto istotne naruszenie prawa procesowego wskutek

nieuwzględnienia wniosków dowodowych obwinionego oraz jego wyjaśnień i

naruszenie reguł postępowania karnego w zakresie prawa do obrony.

Naruszenie prawa materialnego w zakresie powołanych przez Sąd

przepisów uzasadnił obwiniony wymierzeniem mu kary oderwanej i nieadekwatnej

do okoliczności czynu i opartej na dowolnych ustaleniach w sytuacji, w której Sąd w

postępowaniu karnym prawomocnie umorzył postępowanie, stwierdzając brak

podstaw do przyjęcia przestępstwa i czynu karalnego. Na tej podstawie obwiniony

sformułował zarzut, że Sąd Dyscyplinarny wyraźnie wyszedł ponad zakres

rozpoznania i orzekł „…niejako poza przedmiotem rozpoznania”.

Na podstawie powyższych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego

wyroku, bądź jego uchylenie oraz umorzenie postępowania w całości, albo o jego

uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego

rozpoznania, celem wyjaśnienia okoliczności zgłoszonych przez obwinionego oraz

przeprowadzenie dowodów wskazanych przez obwinionego, a mających istotne

znaczenie.

W toku rozprawy przed Sądem Najwyższym – Sądem Dyscyplinarnym Sąd

ten otworzył przewód sądowy i uwzględniając wniosek obwinionego zaliczył w

poczet materiału dowodowego dołączone do odwołania odpis prawomocnego

postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 18 marca 2014r., sygn. akt II K …/14,

którym umorzono postępowanie karne przeciwko J. H., a ponadto odpis opinii

biegłego wydanej w sprawie karnej Sądu Rejonowego, oznaczonej sygn. akt. II

K …/11.

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego wniósł o utrzymanie w mocy

zaskarżonego wyroku, natomiast obwiniony wniósł o uwzględnienie jego odwołania.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje.

5

Odwołanie zasługiwało w części na uwzględnienie, a mianowicie w zakresie

kwestionującym wymierzoną obwinionemu karę dyscyplinarną, co skutkowało

zmianą zaskarżonego wyroku tylko w przedmiocie rodzaju wymierzonej

obwinionemu kary i utrzymaniem w mocy zaskarżonego wyroku w pozostałej części.

Nie zasługiwały natomiast na uwzględnienie zarzuty obwinionego

kwestionujące generalnie fakt popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, a

wskazujące na błąd co do prawidłowości i zupełności dokonanych ustaleń

faktycznych, uzasadniony wadliwym przyjęciem przez Sąd pierwszej instancji

okoliczności zdarzenia bądź brakiem ich wyjaśnienia.

Tymczasem o braku podstaw do kwestionowania faktu popełnienia

przewinienia dyscyplinarnego nie może świadczyć wydanie prawomocnego

postanowienia o umorzeniu postępowania karnego, prowadzonego przeciwko J. H.

o czyn z art. 288 § 1 k.k., z uwagi na jego znikomą szkodliwość społeczną.

Bezsporna tożsamość zdarzeń faktycznych będących przedmiotem oceny w

postępowaniu karnym i w postępowaniu dyscyplinarnym nie sprzeciwia się

prowadzeniu postępowania dyscyplinarnego nawet po prawomocnym umorzeniu

postępowania karnego (uchwała SN z dnia 8 maja 2002r., sygn. akt. SNO 8/02,

OSN 2009r., z. 9-10, poz.85).

Również zrozumiały stan rozemocjonowania obwinionego, spowodowany

troską o zdrowie syna i chęć udzielenia mu możliwie najszybszej pomocy lekarskiej

może mieć wpływ jedynie na wymiar kary, ale nie ekskulpuje go od popełnienia

przewinienia dyscyplinarnego, zważywszy zwłaszcza, że w chwili uszkodzenia

szlabanu syn obwinionego znajdował się już w szpitalnej Izbie Przyjęć i to pod

opieką swojej matki, a żony obwinionego.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny po dokonaniu ustaleń stanu

faktycznego trafnie ocenił go jako niesporny i wyraźnie wskazał na dowody, na

których oparł się w postaci zeznań świadka K. C., oczywistości zapisów nagrań z

monitoringu, jak również wyjaśnień obwinionego sędziego, który przyznał fakty, nie

zaprzeczając wyłamaniu szlabanu. Wskazywane przez obwinionego w odwołaniu

okoliczności, które skłoniły go do zachowania będącego przedmiotem oceny Sądu

Dyscyplinarnego, wskazują więc na motywy takiego jego zachowania, ale w niczym

nie podważają prawidłowości ustaleń stanu faktycznego, przyjętego za podstawę

6

orzekania przez Sąd pierwszej instancji. Zarzut skarżącego pominięcia okoliczności

mających świadczyć na korzyść obwinionego nie podważa więc prawidłowości

ustalonego stanu faktycznego przez Sąd pierwszej instancji, a mógłby mieć

ewentualne znaczenie jedynie w odniesieniu do wymiaru kary.

Skarżący nie wskazał również na konkretne przepisy prawa procesowego,

których istotne naruszenie zarzucił w odwołaniu, natomiast już samo uzasadnienie

tego zarzutu nie dowodzi jego zasadności, ponieważ Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny nie ma procesowego obowiązku uwzględnienia wszystkich wniosków

dowodowych zgłaszanych przez obwinionego. Odmowę Sądu I instancji

prowadzenia dowodów z dokumentów zawartych w aktach sprawy oznaczonej sygn.

akt. II K… /11 Sądu Rejonowego w […], a dotyczącej wypadku komunikacyjnego w

którym pokrzywdzonymi zostali obwiniony, jego małżonka oraz syn, uzasadniał

przedmiot tego postępowania karnego, który nie pozostawał w żadnym związku z

przewinieniem dyscyplinarnym będącym przedmiotem oceny w niniejszym

postępowaniu.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uznał natomiast, że odwołanie

zasługuje na uwzględnienie tylko w odniesieniu do wymiaru kary, chociaż Sąd

pierwszej instancji wszechstronnie uzasadnił swoją decyzję w tym przedmiocie.

W ocenie Sądu drugiej instancji dokonaną zmianę wyroku, polegającą li tylko

na wymierzeniu obwinionemu łagodniejszej kary dyscyplinarnej, uzasadniają

następujące względy.

Jako okoliczność obciążającą Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny przyjął,

że obwiniony był kilkukrotnie karany dyscyplinarnie, podczas gdy z materiału

dowodowego sprawy wynika fakt dwukrotnego a nie kilkukrotnego prawomocnego

ukarania dyscyplinarnego obwinionego (wyrok SN z dnia 28 maja 2008r., sygn. akt

SNO 33/08 i wyrokiem SN z dnia 31 stycznia 2013r. sygn. akt SNO 55/12), a

mianowicie za rażącą obrazę prawa w orzekaniu, jak i za uchybienie godności

urzędu.

Również uznaniu za okoliczność obciążającą wskazanych przez Sąd

pierwszej instancji przejawów postawy obwinionego w toku niniejszego

postępowania, a określonych mianem ignorancji prawnej i arogancji okazanej

7

Sądowi oraz sprawowanemu urzędowi sędziego, sprzeciwiają się następujące

względy.

Określone przejawy postawy obwinionego mogą być przyjętym sposobem

realizacji przez niego prawa do obrony, niezależnie od oceny Sądu przyjęcia takiej

właśnie taktyki procesowej, zwłaszcza gdy chodzi o ocenę konsekwentnie

prezentowanego przez obwinionego stanowiska w kwestii wzajemnej relacji między

postępowaniem karnym i dyscyplinarnym, a wskazującego niewątpliwie na

ignorancję prawną.

Uznanie nawet za trafną ocenę Sądu Apelacyjnego, określającą mianem

arogancji postawę obwinionego nie mogło wpłynąć jako okoliczność obciążająca na

taki wymiar orzeczonej kary, jeśli zważyć, że Sąd ten wcześniej określił wagę

popełnionego przez obwinionego przewinienia mianem umiarkowanej (s.4

uzasadnienia).

W ocenie Sądu Najwyższego argumentem przemawiającym za zmianą

zaskarżonego wyroku w części dotyczącej wymiaru kary jest również potrzeba

uwzględniania stopnia dolegliwości orzeczonej przez Sąd pierwszej instancji kary

przeniesienia na inne miejsce służbowe w sytuacji aktualnego stanu zdrowia

poszkodowanej żony obwinionego, będącego następstwem wypadku

samochodowego i uzasadniającego potrzebę sprawowania nad nią w miejscu

zamieszkania efektywnej opieki przez obwinionego.

Wreszcie, istotnym argumentem przemawiającym za zmianą zaskarżonego

wyroku w części dotyczącej wymiaru kary jest w ocenie Sądu Najwyższego

okoliczność, że chociaż Sąd pierwszej instancji trafnie uznał dopuszczenie się

przez obwinionego umyślnego uszkodzenia mienia, to jednak obwinionemu

przypisać należy działanie umyślne, ale z zamiarem ewentualnym, jeśli nawet

spowodowane ono było niesłusznym, czy obiektywnie wręcz nieuzasadnionym, ale

faktycznie istniejącym rozemocjonowaniem obwinionego w okolicznościach

zaistniałej sytuacji. Oczywiście nieuzasadnione obiektywnie emocje nie są

okolicznością ekskulpującą, ale z drugiej strony zrozumiała troska o zdrowie syna

wyklucza ocenę zachowania obwinionego jak podjętego z klasyczną premedytacją,

a wręcz pozwala na uznanie tego zachowania obwinionego za przejaw nagłego

8

impulsu i usprawiedliwionego braku u niego racjonalnej refleksji w zaistniałej

sytuacji.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny, działając na

podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., zmienił zaskarżony wyrok tylko

w części orzekającej o karze, a w pozostałym zakresie utrzymał go w mocy.

W przedmiocie kosztów odwoławczego postępowania dyscyplinarnego

orzeczono na podstawie art. 133 u.s.p.