IV CNP 70/13

Sygn. akt IV CNP 70/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 października 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi powódki

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Okręgowego w S.

z dnia 23 maja 2013 r.,

w sprawie z powództwa E. S.

przeciwko I. W.

o zapłatę kwoty 22.222 złotych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 2 października 2014 r.,

1. oddala skargę,

2. zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 1.217,00

(jeden tysiąc dwieście siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Sądem

Najwyższym.

2

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 grudnia 2012 r. Sąd Rejonowy w S. zasądził od I. W. na

rzecz E. S. kwotę 22.222 zł z ustawowymi odsetkami od 23 września 2011 r. i

orzekł o kosztach procesu należnych powódce. W motywach rozstrzygnięcia Sąd

Rejonowy ustalił, że strony w dniu 3 marca 2011 r. zawarły umowę o wykonanie

prac budowlano-montażowych, których celem było dostarczenie przez pozwaną i

zamontowanie w domu powódki 10 sztuk okien i 2 sztuk drzwi, za wynagrodzeniem

w kwocie 22.222 zł. Tę kwotę powódka zapłaciła pozwanej przed wykonaniem

umowy. Wobec wadliwości wykonania umowy powódka od umowy tej odstąpiła. W

przedprocesowej korespondencji prowadzonej z pozwaną powódka wskazywała na

wadliwości montażu i braki wyposażenia. W toku procesu o zwrot uiszczonego

wynagrodzenia Sąd, korzystając z opinii biegłej ustalił, że montaż dwóch okien

łukowych był wadliwy, ponieważ okna te zaczepiając o nadproże łukowe otwierają

się jedynie na około 30 %, a powinny otwierać się na 90 %. Ponadto siedem sztuk

okien zwykłych jest niestabilne, przy przeciągu drżą, w związku z czym okucia w

tych oknach wymagają wymiany, a w drzwiach brakuje wkładki dolnego zamka i

progu. Te wady przedmiotu umowy były istotne i uzasadniały odstąpienie od

umowy. Biegła ustaliła koszty usunięcia wszystkich stwierdzonych wad, to jest

koszty demontażu i montażu dwóch nowych okien łukowych – 6.000 zł, koszt

wkładki do zamka i progu oraz ich montaż - 350 zł, koszt nowych okuć z wymianą w

siedmiu oknach – 1.400 zł, prace regulacyjne przy siedmiu oknach - 350 zł, razem

8.100 zł. W ocenie Sądu Rejonowego przedmiot umowy należało jednak traktować

jako nierozerwalną całość. Okna i drzwi dostarczone do budynku powinna

charakteryzować jednolitość, jako komplet rzeczy te powinny charakteryzować się

określonymi wymogami technicznymi a także jednakowymi walorami estetycznymi.

Stąd też, wobec stwierdzenia niezgodności towaru i usługi z umową powódka, po

skutecznym odstąpieniu od umowy w całości, mogła domagać się zwrotu całego

uiszczonego wynagrodzenia.

Na skutek apelacji pozwanej, Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 23 maja

2013 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zamiast kwoty 22.222 zł

3

zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 6. 000 zł, oddalił w pozostałej części

powództwo i apelację, i orzekł o kosztach sądowych oraz o kosztach procesu w

obu instancjach. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy zaaprobował

ustalenia faktyczne i ocenę Sądu pierwszej instancji co do wad przedmiotu umowy

opisanych w opinii biegłej, ocenił jednak, że nie całość przedmiotu umowy miała

wady uzasadniające odstąpienie od umowy. Wadami takimi była wadliwość dwóch

okien łukowych, a koszt ich demontażu i montażu nowych wynosi, zgodnie z opinią

biegłej, 6.000 zł. Co do pozostałych usterek, to nie są one istotne i mogą być

usunięte. Stąd też, w ocenie Sądu, powódka była uprawniona do odstąpienia od

umowy w części dotyczącej okien łukowych, w pozostałej natomiast części, z

uwagi na rodzaj wad i uznanie ich przez pozwaną, takie uprawnienie powódce nie

przysługiwało; na rzecz powódki podlegała zatem zasądzeniu jedynie kwota 6.000

zł.

Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu Okręgowego

złożyła powódka. Wskazała, że wyrok jest niezgodny z art. 316 § 1 k.p.c., art. 233

§ 1 k.p.c. oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych

warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U.

z 2002 r., Nr 141, poz.1176 ze zm., dalej jako ustawa o sp. kon.) również

w związku z art. 4 ust.3 i art. 6 tej ustawy, a także niezgodny z art. 627, 637 i 642

§ 1 k.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia i to szczególnego rodzaju, przysługuje bowiem od prawomocnego

orzeczenia sądu i jej celem nie jest uzyskanie jego uchylenia lub zmiany lecz

uzyskanie prejudykatu umożliwiającego realizację roszczeń odszkodowawczych

za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej,

stosownie do art. 77 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 4171

§ 2 k.c. Sąd Najwyższy

wielokrotnie już wyjaśniał, w jaki sposób należy rozumieć pojęcie „orzeczenia

niezgodnego z prawem” na gruncie przepisów art. 4241

i nast. k.p.c. W wyroku

z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, (OSNC 2007, nr 2, poz. 35) Sąd Najwyższy

4

wyjaśnił, że stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, to

ustalenie jego bezprawności, które nie może nastąpić bez sięgnięcia do istoty

władzy sądowniczej, tj. orzekania w warunkach niezawisłości, w sposób

bezstronny, zależny nie tylko od obowiązujących ustaw, ale także od „głosu

sumienia” sędziego oraz jego swobody w ocenie prawa i faktów stanowiących

podłoże sporu. Swoboda ocen sędziego wynika nie tylko z władzy sędziowskiej,

ale także z prawa pozytywnego, często posługującego się pojęciami

niedookreślonymi i klauzulami generalnymi albo dekretującego wolność decyzji

sędziego. Treść orzeczenia zależy również od rezultatów wykładni, które mogą

być różne, w zależności od jej przedmiotu, metod oraz podmiotu, który jej

dokonuje. Z istoty wykładni wynika zaś wielość interpretacji, a sam fakt wykładni

z natury rzeczy nacechowany jest subiektywizmem. Już z tych powodów

uzasadnione jest, aby w odniesieniu do działalności jurysdykcyjnej sądu

sformułować autonomiczne pojęcie bezprawności. Jeśli więc na gruncie

odpowiedzialności cywilnej bezprawność oznacza generalnie naruszenie normy

właściwego zachowania się, wynikającego z ustawy lub z umowy

międzynarodowej, to w odniesieniu do odpowiedzialności za wydanie orzeczenia

sądowego pojęcie to korygowane jest specyfiką władzy sądowniczej oraz jej

ustrojem. Mając na uwadze zasadę niezawisłości oraz posługiwanie się przez

sądy procedurami, których osnowę stanowi system zaskarżania orzeczeń, należy

przyjąć, że orzeczenie niezgodne z prawem, to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne

z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie

przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco

błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie

wymaga głębszej analizy prawniczej. Niezgodność z prawem rodząca

odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa musi zatem mieć charakter

kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku

orzeczeniu sądu można przypisać cechy bezprawności (por. wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 27 września 2012 r. SK 4/11, OTK-A 2012/8/97

oraz orzeczenia Sądu Najwyższego: postanowienie z 21 marca 2006 r., V CNP

68/05 nie publ. i wyroki: z dnia 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007, nr 1,

poz. 17, z dnia 17 maja 2006 r., I CNP 14/06 nie publ., z dnia 7 lipca 2006 r.,

5

I CNP 33/06 OSNC 2007, nr 2, poz. 35, z dnia 7 lutego 2007 r., III CNP 53/06 nie

publ., z dnia 21 lutego 2007 r., I CNP 71/06 nie publ. i z dnia 20 września 2007 r.,

II CNP 87/07 nie publ.).

Analizując czy istotnie kwestionowany wyrok jest niezgodny z przepisami

wskazanymi przez skarżącą, za chybiony poczytać należy zarzut naruszenia art.

233 § 1 k.p.c. Przepis dotyczy oceny dowodów a zdaniem skarżącej sąd

dokonując oceny dowodów przekroczył wynikające z tego przepisu ramy

sędziowskiej swobodnej oceny dowodów. Zważywszy, że zgodnie z art. 4244

k.p.c.

podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny

dowodów, zgodność/niezgodność wyroku z tym przepisem nie może być

przedmiotem badania.

Nietrafne są zarzuty naruszenia przepisów kodeksu cywilnego to jest

wskazanych przez skarżącą art. 627, 637 § 1 i 2 oraz art. 642 k.c. Pierwszy z tych

przepisów zawiera definicję ustawową umowy o dzieło, nie jest więc wiadome

i skarżąca tego nie wyjaśnia dlaczego uważa, że wyrok jest niezgodny z tym

przepisem. Art. 637 § 1 i 2 k.c. wymienia uprawnienia zamawiającego w sytuacji

gdy dzieło ma wady, a art. 642 k.c. stanowi o wymagalności wynagrodzenia –

w chwili oddania dzieła. Przepisy te w sprawie nie miały zastosowania z uwagi na

brzmienie art. 6271

k.c., który wyłącza regulację kodeksową, odsyłając do

przepisów ustawy 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży

konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego. Uprawnienia konsumenta

w sytuacji gdy towar jest niezgodny z umową reguluje art. 8 powołanej ustawy.

Sąd Okręgowy trafnie spostrzegł, że tylko dwa okna, łukowe, dotknięte są

wadą istotną, uzasadniającą odstąpienie od umowy w tej części. Brak było

jakichkolwiek podstaw faktycznych i prawnych, aby wszystkie zamówione przez

skarżącą okna i drzwi traktować łącznie jako nierozerwalną całość, w sytuacji gdy

każde z zamówionych elementów był rzeczą i stanowiło samodzielny przedmiot

obrotu. Rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w zakresie dwóch okien łukowych

pozostaje w zgodzie z przepisami art. 8 ust. 4 ustawy o sp.kon.

W odniesieniu do usterek jakie stwierdzono w siedmiu oknach zwykłych

i w drzwiach, Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił, że były to wady nieistotne, dające

6

się usunąć. Wady nieistotne wykluczają odstąpienie od umowy, zamawiającemu

przysługuje roszczenie o obniżenie ceny (art. 8 ust. 4 zd.1 in fine ustawy). Koszt

usunięcia tych wad biegła określiła na 2.100 zł. Ponieważ pozwana wad tych nie

usunęła, wątpliwość budzi oddalenie powództwa w tej części. Wskazywanie

w skardze, że zwrotowi podlega całe uiszczone przez skarżącą wynagrodzenie

jest oczywiście nietrafne, nie ma bowiem ku temu podstawy prawnej, przy czym

skarżąca nie dostrzega, że odstąpienie od umowy nie tylko rodzi po stronie

przyjmującego zamówienie obowiązek zwrotu otrzymanego wynagrodzenia ale po

stronie zamawiającego powstaje obowiązek zwrotu wadliwego towaru (art. 494

k.c.). W odniesieniu natomiast do kwoty 2100 zł, biorąc pod uwagę opinię biegłej

o usuwalności i nieistotności reszty wad, skarżąca powinna była w toku procesu,

chociażby z ostrożności procesowej, skoro twierdziła, że skutecznie odstąpiła

od umowy w całości, domagać się zapłaty tej kwoty jako formy realizacji

roszczenia o obniżenie ceny. Przyjmuje się bowiem, że jeżeli wynagrodzenie

zostało zapłacone w całości, realizacja roszczenia o obniżenie ceny może

nastąpić przez żądanie zwrotu części zapłaconej kwoty. Biorąc jednak pod uwagę,

że roszczenie o obniżenie ceny jest roszczeniem samoistnym, z punktu widzenia

procesowego powinno być w procesie zgłoszone, co jednak w sprawie nie

nastąpiło. W tej sytuacji wątpliwość co do prawidłowości oddalenia powództwa

w zakresie kwoty 2.100 zł nie przedstawia się jako oczywista i nie powoduje, że

oddalenie powództwa w tej części oznacza niezgodność wyroku z prawem w taki

sposób w jaki pojęcie to należy rozumieć na gruncie art. 4241

k.p.c., o czym była

mowa na wstępie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 42411

§ 1 k.p.c.,

Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

O kosztach zastępstwa procesowego pozwanej w postępowaniu

przed Sądem Najwyższym należnych jej od powódki orzeczono na podstawie

art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z § 6 pkt 5 i § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy

prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn.:

Dz. U. z 2013 r., poz. 490).

7