V KK 172/14

Sygn. akt V KK 172/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 października 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Dołhy (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Andrzej Stępka

SSN Eugeniusz Wildowicz

Protokolant Katarzyna Wełpa

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Zbigniewa Siejbika,

w sprawie D. S.

skazanego z art. 284 § 2 kk

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 7 października 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść,

od wyroku Sądu Rejonowego w W.

z dnia 13 marca 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu w W.

UZASADNIENIE

2

Sąd Rejonowy, wyrokiem z dnia 13 marca 2013 r. uznał D. S. za winnego

tego, ze w dniu 3 września 2012 roku w W., na terenie inwestycji przy zbiegu ul. P.

i Ś. przywłaszczył, otrzymaną od firmy B. do wykonania zleconych prac, maszynę

tynkarską marki PLASCOAT PC – 15 o wartości 20.000 zł, czym działał na szkodę

firmy A. B. sp. z o. o., tj: przestępstwa z art. 284 § 2 k.k., i za to wymierzył mu karę

8 miesięcy pozbawienia wolności i grzywny – 50 stawek dziennych przy przyjęciu

jednej stawki na kwotę 10zł; na podstawie art. 69 § 1 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k.

wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres

próby 2 lat, na podstawie art. 72 § 2 k.k. zobowiązał do naprawienia szkody

poprzez zwrot maszyny tynkarskiej w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się

orzeczenia.

Wyrok ten, wobec niezaskarżenia przez strony, uprawomocnił się w

pierwszej instancji w dniu 21 marca 2013 r. Od tego wyroku kasację – w trybie art.

521 § 1 k.k.- wniósł Prokurator Generalny. Zaskarżając wyrok w całości, na korzyść

skazanego D. S., zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia

naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 376 § 2

k.p.k. i art. 374 § 1 k.p.k., polegające na rozpoznaniu sprawy w trybie zwyczajnym

bez udziału oskarżonego D. S., którego obecność na rozprawie była obowiązkowa,

co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 11

k.p.k.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest zasadna.

Postępowanie jurysdykcyjne w tej sprawie toczyło się początkowo w trybie

uproszczonym - oskarżony nie stawił się na rozprawie w dniu 5 lutego 2013 r., Sąd

uznając wezwanie (dwukrotnie awizowane) za doręczone prawidłowo, postanowił-

na podstawie art. 479 § 1 k.p.k.- prowadzić rozprawę bez udziału oskarżonego i w

trybie art. 479 § 2 k.p.k. odczytał jego wyjaśnienia złożone w postępowaniu

przygotowawczym. W celu kontynuowania postępowania dowodowego Sąd

postanowił odroczyć rozprawę do dnia 13 marca 2013 r.

3

Z uwagi na przekroczenie terminu przerwy w rozprawie prowadzonej w

trybie uproszczonym, Sąd Rejonowy w dniu 13 marca 2013 r. postanowił – na

podstawie art. 484 § 2 k.p.k. – prowadzić sprawę w trybie zwyczajnym. Oskarżony

nie stawił się na rozprawę, wezwanie było dwukrotnie awizowane, Sąd – uznając je

za doręczone prawidłowo – postanowił, na podstawie art. 376 § 2 k.p.k., prowadzić

rozprawę pod nieobecność oskarżonego, i po przeprowadzeniu postępowania

dowodowego wydał wyrok.

Autor kasacji zasadnie podnosi, że w realiach sprawy sposób procedowania

Sądu Rejonowego był wadliwy. W tej kwestii odwołać się należy do stanowiska i

argumentacji zawartych w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z

dnia 28 listopada 2013 r., I KZP 12/13 – OSNKW 2013, z. 12, poz. 99.

Wyrażona w przepisie art. 484 § 2 k.p.k. zgoda ustawodawcy na

prowadzenie postępowania w dalszym ciągu oznacza, że dotychczas

przeprowadzone czynności były ważne i skuteczne, jednak w związku ze zmianą

trybu postępowania ulegają zmianie reguły dotyczące udziału oskarżonego w

rozprawie.

Zgodnie z art. 374 § 1 k.p.k. udział oskarżonego w rozprawie jest

obowiązkowy chyba, że ustawa stanowi inaczej. Wyjątek od zasady obowiązkowej

obecności oskarżonego na rozprawie głównej przewiduje m.in. art. 376 § 2 k.p.k.

Norma ta określa sytuację, której zaistnienie powoduje dopuszczalność

prowadzenia rozprawy, pomimo nieobecności oskarżonego, jeżeli po złożeniu

wyjaśnień, zawiadomiony o terminie rozprawy, nie stawił się na nią bez

usprawiedliwienia.

Bezspornym jest, że pojęcie „złożenie wyjaśnień” odnosi się wyłącznie do

złożenia wyjaśnień przez oskarżonego na rozprawie, co oznacza brak możliwości

zastąpienia przesłuchania oskarżonego przez sąd wprowadzeniem do materiału

dowodowego, polegającym na ich odczytaniu, jego wyjaśnień złożonych w toku

postępowania przygotowawczego.

W sprawie niniejszej, odstępując od zasady obowiązkowej obecności

oskarżonego na rozprawie w dniu 13 marca 20113 r., Sąd Rejonowy błędnie

odwołał się do przepisu art. 376 § 2 k.p.k., który nie mógł zostać zastosowany,

bowiem oskarżony nie złożył wyjaśnień na etapie postępowania sądowego.

4

W świetle ugruntowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, podjęcie

czynności procesowych na rozprawie prowadzonej w trybie zwyczajnym bez

udziału oskarżonego, gdy nie zachodziła żadna z wyjątkowych sytuacji

umożliwiających kontynuowanie rozprawy pod nieobecność oskarżonego, stanowi

uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.

Z powyższych względów, podzielając zasadność zarzutu kasacji i jej wniosek

końcowy, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.