II KK 261/14

Sygn. akt II KK 261/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 października 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jacek Sobczak

SSN Włodzimierz Wróbel

Protokolant Ewa Oziębła

w sprawie T. G.

skazanego z art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 16 października 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w Ł.

z dnia 5 marca 2014 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Ł.

z dnia 5 września 2013 r.,

I. uchyla pkt 2 zaskarżonego wyroku w części utrzymującej

w mocy rozstrzygnięcie w zakresie kary grzywny, a nadto

uchyla ust. 4 wyroku Sądu Rejonowego

w Ł.;

II. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża

Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

2

Prokurator Prokuratury Rejonowej w Ł. oskarżył T. G. o to, że w dniu 11

maja 2013 roku w Ł., prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny marki

Nissan Primera, będąc w stanie nietrzeźwości, mając w wydychanym powietrzu o

godzinie 17.40 -1,10 mg/l, Il- o godzinie 17.46 - 1,26 mg/l alkoholu, przy czym

czynu tego dopuścił się w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów

mechanicznych orzeczonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego, w

sprawie o sygn. akt XVIII K …/09 – a więc oskarżył go o czyn z art. 178a § 1 i 4 k.k.

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 5 września 2013 roku, w sprawie VI K …/13,

uznał oskarżonego T. G. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, z tym, iż

przyjął, że czynu tego dopuścił się będąc uprzednio skazanym wyrokiem Sądu

Rejonowego z dnia 11 lutego 2009 roku, w sprawie o sygn. akt XVIII K …/08 i w

okresie obowiązywania zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych

orzeczonego tym wyrokiem, a więc uznał go winnym przestępstwa z art. 178a § 1 i

4 k.k. i za to wymierzył mu karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Nadto

rozstrzygnął Sąd, co następuje:

- na podstawie art. 69 § 1, 2 i 4 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. orzeczoną wobec

oskarżonego karę pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 4 lat próby;

- na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci

zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na

okres 5 lat;

- na podstawie art. 71 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu grzywnę w wymiarze 50

stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na 20 złotych;

- na podstawie art. 49 § 2 k.k. w zw. z art. 39 pkt 7 k.k. zasądził od oskarżonego

kwotę 200 złotych tytułem świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy

Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej;

- zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 490 złotych tytułem

kosztów postępowania w sprawie.

Apelację od tego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze na

niekorzyść oskarżonego wywiódł prokurator. Po jej rozpoznaniu Sąd Okręgowy w Ł.

wyrokiem z dnia 5 marca 2014 roku, w sprawie V Ka …/14 zmienił zaskarżony

wyrok w ten sposób, że:

3

- uchylił rozstrzygnięcie dotyczące warunkowego zawieszenia wykonania

orzeczonej kary pozbawienia wolności;

- orzeczoną karę pozbawienia wolności złagodził do 8 miesięcy;

- środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów w ruchu

lądowym podwyższył do lat 10;

- w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy i zwolnił oskarżonego od

kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

Kasację od wyroku Sądu odwoławczego na korzyść skazanego wniósł na

podstawie art. 521 § 1 k.p.k. Prokurator Generalny, zaskarżając ten wyrok w części

dotyczącej rozstrzygnięcia z pkt 2 o utrzymaniu w mocy kary grzywny orzeczonej

przez Sąd I instancji. Na podstawie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art.

537 § 1 i 2 k.p.k. Prokurator Generalny zarzucił rażące i mające istotny wpływ na

treść wyroku naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 71 § 1 k.k.,

polegające na utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia z pkt 4 wyroku Sądu

Rejonowego w Ł. z dnia 5 września 2013 roku, sygn. akt VI K …/13, o wymierzeniu

oskarżonemu T. G. na podstawie w/w przepisu kary grzywny, pomimo uchylenia

przez Sąd Okręgowy w Ł. zaskarżonym wyrokiem orzeczenia o warunkowym

zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności.

W konkluzji autor kasacji wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Ł.

w części utrzymującej w mocy wyrok Sądu Rejonowego w zakresie orzeczenia kary

grzywny oraz wyroku Sądu Rejonowego w tym samym zakresie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, co pozwoliło rozpoznać ją w trybie art. 535

§ 5 k.p.k. Trafnie podniósł Prokurator Generalny, iż zaskarżony wyrok wydano z

rażącym naruszeniem przepisu prawa materialnego, a to art. 71 § 1 k.k.

Rzeczywiście wyrok Sądu Okręgowego w Ł. w zakresie, w jakim w punkcie 2

utrzymano w mocy orzeczenie Sądu I instancji dotyczące kary grzywny, jest rażąco

błędny i niezasadny.

Ma rację autor kasacji przypominając, że kara grzywny, przewidziana w art.

71 § 1 k.k., jest integralnie związana z orzeczeniem o warunkowym zawieszeniu

wykonania kary pozbawienia wolności i nie może bez takiego orzeczenia

samodzielnie egzystować. Grzywna na podstawie art. 71 § 1 k.k. może być

4

orzeczona tylko wtedy, gdy jej orzeczenie na innej podstawie nie jest możliwe,

zarówno jako kary samoistnej (art. 33 § 1 k.k.), jak i kary kumulatywnej obok kary

pozbawienia wolności (art. 33 § 2 k.k.). W przepisie tym wprowadzona została

odrębna od art. 33 k.k. podstawa orzekania grzywny i jej orzeczenie na tej

podstawie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy następuje warunkowe zawieszenie

wykonania kary pozbawienia wolności lub kary ograniczenia wolności, z którymi jest

ona integralnie związana. Przepis art. 71 § 2 k.k. normuje wykonanie kary grzywny,

którą orzeczono na podstawie art. 71 § 1 k.k., w przypadku zarządzenia wykonania

kary pozbawienia wolności lub kary ograniczenia wolności, obok której ją orzeczono.

Zgodnie z treścią tej regulacji, w sytuacji zarządzenia wykonania takiej warunkowo

zawieszonej kary, grzywna orzeczona na podstawie art. 71 § 1 k.k. nie podlega już

wykonaniu.

W przedmiotowej sprawie Sąd odwoławczy zmienił wyrok Sądu I instancji

m.in. uchylając w pkt 1 a) rozstrzygnięcie dotyczące warunkowego zawieszenia

wykonania orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności, natomiast w

pkt 2 swego orzeczenia w pozostałym zakresie – a więc również pkt 4 dotyczący

orzeczonej kary grzywny – utrzymał tenże wyrok w mocy. Tymczasem, przy tego

rodzaju zmianie zaskarżonego apelacją wyroku, miał również obowiązek uchylenia

orzeczenia sądu I instancji w części dotyczącej kary grzywny wymierzonej na

podstawie art. 71 § 1 k.k. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14 marca 2013 r.,

III KK 37/13, Lex Nr 1460936; z dnia 12 grudnia 2013 r., III KK 434/13, Lex Nr

1405162; z dnia 28 listopada 2012 r., III KK 328/12, LEX Nr 1228564; z dnia 21

lutego 2007 r., V KK 433/06, LEX Nr 446289; z dnia 3 czerwca 2004 r., IV KK

133/04, LEX Nr 147128).

W zaistniałej sytuacji procesowej nie ulega wątpliwości, że takie postąpienie

Sądu odwoławczego, które doprowadziło do utrzymania w mocy rozstrzygnięcia

Sądu Rejonowego o karze grzywny wymierzonej na podstawie art. 71 § 1 k.k., przy

jednoczesnym uchyleniu rozstrzygnięcia o warunkowym zawieszeniu wykonania

kary pozbawienia wolności i w konsekwencji orzeczenia wobec T. G. bezwzględnej

kary pozbawienia wolności, miało rażący charakter i wywarło oczywisty wpływ na

treść orzeczenia.

5

Mając na uwadze podniesione powyżej okoliczności, należało uwzględnić

kasację jako oczywiście zasadną i uchylić w zaskarżonym zakresie wyroki Sądów

obydwu instancji. Charakter wadliwości tylko rozstrzygnięcia związanego z karą

grzywny powoduje brak potrzeby wydania orzeczenia następczego.

Orzeczenie o wydatkach uzasadnia treść art. 638 k.p.k.