II KK 272/14

Sygn. akt II KK 272/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 października 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Andrzej Stępka (przewodniczący)

SSN Jacek Sobczak (sprawozdawca)

SSN Włodzimierz Wróbel

Protokolant Ewa Oziębła

w sprawie M. F.

skazanego z art. 157 § 2 k.k. i inne

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 kpk

w dniu 16 października 2014 r.

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w W.

z dnia 18 kwietnia 2014 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok nakazowy Sądu Rejonowego

i przekazuje sprawę M. F. do ponownego rozpoznania temu

Sądowi;

2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb

Państwa.

UZASADNIENIE

2

Do Sądu Rejonowego wpłynął akt oskarżenia z dnia 26 lutego 2014 r.

przeciwko M. F. oskarżonemu o czyny z art. 288 § 1 k.k. oraz art. 157 § 2 k.k.

Wyrokiem nakazowym z dnia 18 kwietnia 2014 r., Sąd Rejonowy uznał

oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów i skazał go na karę

łączną roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania

nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w

stosunku miesięcznym. Na poczet orzeczonej kary ograniczenia wolności zaliczył

oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie, orzekł o

obowiązku naprawienia szkody (art. 46 § 1 k.k.), dowodach rzeczowych oraz

kosztach sądowych.

Wyrok ten uprawomocnił się 3 lipca 2014 r. (k.117).

Kasację od tego orzeczenia, na korzyść, skazanego wywiódł Prokurator

Generalny zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie

przepisu prawa karnego procesowego, tj. art. 501 pkt 1 k.p.k., polegające na

wydaniu na posiedzeniu wyroku nakazowego w stosunku do oskarżonego M. F.,

pozbawionego wolności w innej sprawie, zamiast rozpoznania sprawy na zasadach

ogólnych na rozprawie.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna w rozumieniu art.

535 § 5 k.p.k., dlatego podlegała uwzględnieniu.

Rację ma Prokurator Generalny wywodząc w nadzwyczajnym środku

zaskarżenia, że orzeczenie Sądu Rejonowego zapadło z rażącą i mającą istotny

wpływ na jego treść obrazą prawa procesowego, tj. art. 501 pkt 1 k.p.k.

Akt oskarżenia przeciwko M. F. wpłynął do Sądu Rejonowego w dniu 26 lutego

2014 r. (k.103). Zarządzeniem z dnia 18 marca 2014 r. (k. 108) skierowano

przedmiotową sprawę na posiedzenie przedmiocie wydania wyroku nakazowego.

Sąd Rejonowy wydał wobec oskarżonego wyrok nakazowy w dniu 18 kwietnia 2014

r. (k. 117).

3

Tymczasem z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż oskarżony M. F. został

pozbawiony wolności na skutek zastosowania wobec niego tymczasowego

aresztowania w sprawie o sygn. akt III Kp …/14, przez Sąd Rejonowy w W. Środek

zapobiegawczy został wobec ww. zastosowany na okres 3 miesięcy od dnia 15

kwietnia 2014 r. do 14 lipca 2014 r. i w tym czasie M. F. przebywał w Areszcie

Śledczym W. (k. 115, 131). Nadto ze znajdującej się na k. 5, akt Sądu Najwyższego

informacji z Aresztu Śledczego z dnia 12 września 2014 r. wynika, że M. F. w dniu

15 kwietnia 2014 r. został zatrzymany, zaś od dnia 17 kwietnia 2014 r. do dnia 14

października 2014 r. przebywał w jednostce penitencjarnej jako tymczasowo

aresztowany.

Słusznie zatem Prokurator Generalny zauważa, że w okolicznościach

przedmiotowej sprawy ziściła się negatywna przesłanka wydania wyroku

nakazowego określona w art. 501 pkt 1 k.p.k. Wydanie wyroku nakazowego w

sytuacji pozbawienia oskarżonego wolności jest bowiem - z uwagi na treść tego

przepisu - niedopuszczalne.

Jako sytuację pozbawienia wolności rozumieć należy każde, wynikające z

decyzji właściwego organu, uniemożliwienie osobie swobodnego poruszania się.

Pozbawieniem wolności jest zatrzymanie, tymczasowe aresztowanie, odbywanie

zasadniczej lub zastępczej kary pozbawienia wolności. Nie ma znaczenia podstawa

prawna pozbawienia wolności, a istotny jest sam fakt, że osoba jest pozbawiona

wolności.

Wykładnia funkcjonalna art. 501 pkt 1 k.p.k. wskazuje, że celem zawartej w nim

regulacji jest zagwarantowanie oskarżonemu odpowiednich warunków do obrony w

związku z rozstrzygnięciem wydanym bez jego udziału (art. 500 § 4 k.p.k.). Chodzi

tu o uprawnienie do wniesienia sprzeciwu od wyroku nakazowego. W tym aspekcie

art. 501 pkt 1 k.p.k. pełni funkcję gwarancyjną.

Zauważyć bowiem należy, że w art. 501 pkt 1 k.p.k. mowa jest nie tylko o

pozbawieniu wolności w tej sprawie, ale też w „innej sprawie”. Jeżeli więc

oskarżony był pozbawiony wolności w „innej sprawie”, zaś w rozpoznawanej

sprawie był już na wolności, to należałoby przyjąć, że zachodzi negatywna

przesłanka do wydania wyroku nakazowego, choć w tym postępowaniu fakt

pozbawienia wolności w innej sprawie w niczym nie ograniczył jego prawa do

4

obrony (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt II

KK 257/13, Lex nr 1385830).

Nadto, co także należy mieć na uwadze, szczególnie podczas ponownego

rozpoznania przedmiotowej sprawy, że zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd

Najwyższy w wyroku z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt V KK 240/13, Prok. i

Pr.- wkł. 2014/1/23, zakaz wynikający z przepisu art. 501 pkt 1 k.p.k. interpretowany

szeroko jako ważna norma gwarancyjna, tj. ma zastosowanie również do osoby,

która była pozbawiona wolności tylko na jakimś etapie postępowania

prowadzonego w tej sprawie, w której sąd rozważa wydanie wyroku nakazowego -

niezależnie od długości okresu tego pozbawienia wolności.

Z protokołu zatrzymania osoby (k. 8) wynika, że M. F. został zatrzymany w

dniu 20 stycznia 2014 r., w związku z prowadzonym przeciwko niemu

postępowaniem, a następnie po przesłuchaniu, przedstawieniu zarzutów i

zastosowaniu środka zapobiegawczego w postaci dozoru policji, został zwolniony

22 stycznia 2014 r. (k. 54).

W toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd Rejonowy uwzględni wskazane

wyżej uwagi i po przeprowadzeniu wnikliwej analizy rozstrzyganego problemu

procesowego, szczególnie w oparciu o dostępne w tej mierze orzecznictwo, wyda

zgodne z obowiązują procedurą rozstrzygniecie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji

wyroku.