II PK 133/13

Sygn. akt II PK 133/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 października 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Roman Kuczyński (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Halina Kiryło

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z wniosku M. D.

przeciwko S. P. Spółce z o.o. z siedzibą w K.

o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, diety, ryczałty za noclegi i

wynagrodzenie za czas dyżuru,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 16 października 2014 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 24 stycznia 2013 r.

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W.

z dnia 24 stycznia 2013 r., oddalono apelację pozwanej od wyroku Sądu

Rejonowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 października 2012

r., w sprawie, w której powód dochodził od strony pozwanej zasądzenia łącznej

kwoty 67.217,82 zł, w tym: 1) kwoty 1.293 zł tytułem niezapłaconych w całości diet

2

za wyżywienie w okresie od czerwca do września 2007 r., od listopada do grudnia

2007 r., od lutego do marca 2008 r. i od czerwca 2008 r. do lutego 2009 r.; 2) kwoty

44.260,82 zł tytułem niewypłaconych ryczałtów za noclegi za okres od czerwca

2007 r. do marca 2009 r.; 3) kwoty 12.995 zł tytułem wynagrodzenia za godziny

nadliczbowe za okres od czerwca 2007 r. do marca 2009 r. oraz 4) kwoty 8.669 zł

tytułem wynagrodzenia za czas dyżuru za okres od czerwca 2007 r. do marca 2009

r.

Sąd pierwszej instancji: 1) zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda

kwotę 48.112,95 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 8 lipca 2010 r.

do dnia zapłaty, w tym: kwotę 335,36 zł netto tytułem zaległych diet, kwotę 3.516,77

zł brutto tytułem wynagrodzenia za dyżury oraz kwotę 44.260,82 zł netto tytułem

ryczałtów za noclegi; 2) oddalił dalej idące powództwo oraz 3) orzekł o kosztach

procesu i rygorze natychmiastowej wykonalności. Sąd pierwszej instancji,

posiłkując się opinią biegłego z zakresu finansów, uwzględnił w całości roszczenie

powoda o zapłatę ryczałtów za noclegi. Według Sądu Rejonowego, „diety i ryczałty

za noclegi pełnią funkcje odrębne i powinny stanowić odrębne składniki

wynagrodzenia kierowcy”, natomiast umożliwienie kierowcy spania w kabinie

samochodu nie jest zapewnieniem pracownikowi bezpłatnego noclegu w

rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19

grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności

przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej

jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U.

Nr 236, poz. 1991 ze zm.; dalej rozporządzenie z 2002 r.). Skoro pozwana nie

zapewniła powodowi „możliwości noclegów w innym miejscu niż kabina

samochodowa, gdyż za takie miejsce nie można uznać kantyny znajdującej się

Holandii, wyposażonej jedynie w dwa łóżka, w której panowały skandaliczne

warunki sanitarne”, to roszczenie powoda z tego tytułu zasługiwało na

uwzględnienie w całości.

Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanej od wyroku Sądu pierwszej instancji

po stwierdzeniu, że Sąd Rejonowy właściwie ustalił stan faktyczny sprawy i

prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. W sytuacji, gdy pozwana „we

własnym zakresie" nie uregulowała zasad ustalania należności z tytułu zwrotu

3

kosztów zagranicznych noclegów poniesionych przez pracowników, to należało

zastosować stawki przewidziane w rozporządzeniu z 2002 r. Zdaniem Sądu

odwoławczego, zwrot kosztów za noclegi nie przysługiwałby powodowi, gdyby

pracodawca lub strona zagraniczna zapewnili mu bezpłatny nocleg. Tymczasem

pozwana nie zapewniła powodowi takiego noclegu, bo za bezpłatny nocleg nie

można uznać umożliwienia kierowcy spania w kabinie samochodu, „gdzie nie było

stałej temperatury czy urządzeń sanitarnych”, gdyż nie są to warunki właściwe dla

wypoczynku, po którym kierowca byłby zdolny do kontynuowania podróży. Również

kantyna w Holandii nie spełniała odpowiednich warunków z tej przyczyny, że brak

odpowiedniej liczby łóżek w stosunku do przebywających tam kierowców, „panujący

brud i niedobór środków czystości” uniemożliwiały właściwy odpoczynek.

W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu drugiej instancji strona pozwana

zarzuciła w szczególności naruszenie: 1) art. 775

§ 1, 3 i 4 k.p. wskutek przyjęcia

contra legem, że pracodawca nie jest uprawniony do wprowadzenia w regulaminie

wynagradzania ryczałtowego sposobu ustalania i naliczania należności z tytułu

odbywania przez pracowników podróży służbowych, w których połączone są kwoty

należne pracownikowi z tytułu diet oraz należności z tytułu noclegów odbywanych

przez pracownika w podróży służbowej; 2) § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2002 r. w

związku z art. 775

§ 5 k.p. w wyniku ich niewłaściwego zastosowania polegającego

na niezgodności pomiędzy ustalonym faktem uregulowania ustalania i naliczania

pracownikom należności z tytułu noclegów w podróży służbowej w regulaminie

wynagradzania a hipotezą tej normy prawnej, czyli obowiązkiem pracodawcy

wypłacania pracownikom ryczałtów za noclegi w wysokości ustalonej w tym

rozporządzeniu; 3) § 9 ust. 4 rozporządzenia z 2002 r. w związku z art. 8 ust. 8

rozporządzenia (WE) nr 561/06 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca

2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się

do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG)

nr 3821/85 i Rady (WE) nr 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady

(EWG) nr 3820/85 i art. 775

§ 5 k.p. wskutek przyjęcia, że warunki noclegu w

kabinie pojazdu zapewnione powodowi, przy uwzględnieniu umożliwienia mu

wyboru parkingu, pokryciu kosztów odpowiedniego parkingu, korzystania z

pomieszczeń socjalnych, kuchni i zaplecza sanitarnego w bazie pracodawcy, przy

4

finansowej rekompensacie ewentualnych wyższych kosztów związanych z podróżą

służbową, nie spełniały warunków bezpłatnego noclegu.

Przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej zwykły skład Sądu Najwyższego

doszedł do przekonania (postanowienie z dnia 27 lutego 2014 r., II PK 133/13), że

wymagane jest uprzednie rozstrzygnięcie przez powiększony skład Sądu

Najwyższego następujące zagadnienie prawne: „Czy stworzenie kierowcy

możliwości spania w nocy (nocnego snu) w kabinie samochodu podczas odbywania

podróży służbowych w transporcie międzynarodowym zapewnia bezpłatny nocleg,

a w konsekwencji, czy pracownikowi nie przysługuje zwrot kosztów takich noclegów

(§ 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia

2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących

pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery

budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236, poz.

1991 ze zm.), czy też takie należności przysługują i w jakiej wysokości (art. 21a

ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, jednolity tekst: Dz. U. z

2012 r., poz. 1155 w związku z § 9 ust. 1 bądź ust. 2 wymienionego

rozporządzenia)?”

Potrzeba rozstrzygnięcia tego zagadnienia została wywołana „radykalną

rozbieżnością” judykatury Sądu Najwyższego w kwestii uznawania za zapewnienie

kierowcom zatrudnionym w transporcie międzynarodowym bezpłatnego noclegu

stworzonych przez pracodawcę możliwości spędzania odpoczynku nocnego w

kabinach samochodowych w trakcie odbywania zagranicznych podróży

służbowych. Zachodziła przy tym konieczność usunięcia kontrowersji związanych z

rekompensowaniem kierowcom kosztów takich noclegów. Skład przedstawiający

zagadnienie wywiódł, że według dominującej linii orzeczniczej (wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 19 marca 2008 r., I PK 230/07, OSNP 2009 nr 13-14, poz. 176;

z dnia 1 kwietnia 2011 r., II PK 234/10, OSNP 2012 nr 9-10, poz. 119 oraz z dnia 10

września 2013 r., I PK 71/13, LEX nr 1427710), stworzenie kierowcy przez

pracodawcę możliwości spędzania nocy w kabinie samochodu nie oznacza

zapewnienia pracownikowi bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4

rozporządzenia z 2002 r. W opozycji do opisanego stanowiska, pozostaje pogląd

wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2013 r., II PK 296/12

5

(Monitor Prawa Pracy 2013 nr 11, s. 598), zgodnie z którym „wyposażenie pojazdu

w miejsce do spania, z którego korzysta kierowca w czasie nocnego wypoczynku,

wyłącza możliwość dochodzenia jakiejkolwiek rekompensaty za brak hotelu, chyba

że co innego wynika z umowy lub aktów wewnętrznych”. W uzasadnieniu tego

orzeczenia argumentowano, że zgodnie z regulacjami zawartymi w ustawie o

czasie pracy kierowców, nieprzerwany dobowy odpoczynek pracowniczy w

wymiarze co najmniej 11 godzin może być wykorzystany w pojeździe, który

znajduje się na postoju i jest wyposażony w miejsce do spania.

Sąd Najwyższy w powiększonym składzie, po rozpoznaniu na rozprawie w

Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 czerwca

2014 r., II PZP 1/14 wyżej przedstawionego zagadnienia prawnego podjął uchwałę

o następującej treści: Zapewnienie pracownikowi - kierowcy samochodu

ciężarowego odpowiedniego miejsca do spania w kabinie tego pojazdu podczas

wykonywania przewozów w transporcie międzynarodowym nie stanowi

zapewnienia przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4

rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w

sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących

pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery

budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. Nr 236, poz.

1991 ze zm.), co powoduje, że pracownikowi przysługuje zwrot kosztów noclegu na

warunkach i w wysokości określonych w § 9 ust. 1-3 tego rozporządzenia albo na

korzystniejszych warunkach i wysokości, określonych w umowie o pracę, układzie

zbiorowym pracy lub innych przepisach prawa pracy.

Mając na uwadze powyższe rozstrzygnięcie podjęte w niniejszej sprawie -

Sąd Najwyższy rozpoznając skargę kasacyjną strony pozwanej zważył, co

następuje:

Skarga kasacyjna nie znajduje uzasadnienia. Ustawa z dnia 16 kwietnia

2004 r. o czasie pracy kierowców (j.t.: Dz.U. 2012 r., poz. 1155) formalnie odsyła do

stosowania art. 775

§ 3-5 k.p. Nie odsyła więc do art. 775

§ 1 k.p. (gdyż zawiera

własną definicję podróży służbowej) oraz nie odsyła do art. 775

§ 2 k.p., w którym

określono (w szczególności) przedmiot regulacji przepisów wykonawczych (zgodnie

z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP - zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz

6

wytyczne dotyczące treści aktu). Z art. 775

§ 2 k.p. wynika, że rozporządzenie

wykonawcze powinno regulować następujące świadczenia: 1) diety (ich wysokość,

z uwzględnieniem czasu trwania podróży, a w przypadku podróży poza granicami

kraju - walutę, w jakiej będzie ustalana dieta i limit na nocleg w poszczególnych

państwach) oraz 2) zwrot (warunki zwrotu) kosztów przejazdów, 3) zwrot kosztów

noclegów i 4) zwrot innych wydatków. Zgodnie z art. 775

§ 3 k.p., warunki

wypłacania należności z tytułu podróży służbowej określa się w układzie zbiorowym

pracy lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca

nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia

regulaminu wynagradzania. Według art. 775

§ 4 k.p., postanowienia układu

zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub umowy o pracę nie mogą ustalać

diety za dobę podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju w

wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona

dla pracownika, o którym mowa w § 2. Przepis ten ustala minimalny standard

świadczenia, ale odnosi się tylko do diety, a nie do zwrotu kosztów przejazdów,

noclegów i innych wydatków. Jednakże - zgodnie z art. 775

§ 5 k.p. - w przypadku,

gdy układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania lub umowa o pracę nie

zawiera postanowień, o których mowa w § 3 (czyli nie zawiera uregulowań

dotyczących warunków wypłacania wszystkich należności z tytułu podróży

służbowej), pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży

służbowej odpowiednio według przepisów, o których mowa w § 2. Oznacza to, że

przepisy wykonawcze ustalają minimalny standard wszystkich świadczeń z tytułu

podróży służbowych (diet oraz zwrotu kosztów przejazdów, noclegów i innych

wydatków), które w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania albo w

umowie o pracę mogą być uregulowane korzystniej dla pracownika (art. 9 § 2 i

art. 18 § 2 k.p.). W razie braku takich regulacji lub uregulowania mniej korzystnego

dla pracownika, zastosowanie będą miały przepisy wykonawcze. Odesłanie w

art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców do art. 775

§ 3-5 k.p. oznacza zatem

pośrednio także odesłanie do art. 775

§ 2 k.p., a w konsekwencji uznanie, że

kierowcy-pracownikowi przysługuje zwrot kosztów noclegu według zasad

ustalonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 775

§ 2 k.p.,

chyba że korzystniejsze dla niego zasady zostały ustalone według art. 775

§ 3 k.p.

7

(w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o

pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest

obowiązany do ustalenia regulaminu wynagradzania). Zauważyć przy tym należy,

że zastrzeżenie zawarte w art. 775

§ 3 k.p. jest w istocie zbędne, gdyż z mocy

art. 18 § 2 k.p. postanowienia umów o pracę mogą być dla pracownika zawsze

korzystniejsze niż przepisy prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 k.p. (aktów

powszechnie obowiązujących, układów zbiorowych pracy, regulaminów

wynagradzania), postanowienia układów zbiorowych pracy i regulaminów

wynagradzania korzystniejsze niż przepisy Kodeksu pracy, innych ustaw i aktów

wykonawczych (art. 9 § 2 k.p.), a postanowienia regulaminów wynagradzania

korzystniejsze niż postanowienia układów zbiorowych (art. 9 § 3 k.p.).

Rozstrzygnięcia Sądów w niniejszej sprawie, ze względu na zakres czasowy

roszczeń strony powodowej (pomiędzy czerwcem 2007 r. a marcem 2009 r.),

odnosiły się do uregulowań prawnych zawartych w rozporządzeniu Ministra Pracy i

Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków

ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej

lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza

granicami kraju (Dz.U. Nr 236, poz. 1991 ze zm.). W rozporządzeniu z 2002 r. nie

zamieszczono przepisu pozwalającego na szczególny sposób ustalania należności

przysługujących pracownikom (w tym kierowcom) odbywającym wielokrotne

podróże służbowe za granicę. Tego rodzaju regulacje znajdowały się w poprzednio

obowiązujących aktach wykonawczych, w szczególności w § 14 zarządzenia

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie zasad ustalania

oraz wysokości należności przysługujących pracownikom z tytułu podróży

służbowej poza granicami kraju (M.P. Nr 34, poz. 346 ze zm.) i w § 14

rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 3 lipca 1998 r. w sprawie

zasad ustalania oraz wysokości należności przysługujących pracownikom z tytułu

podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. Nr 89, poz. 568 ze zm.). Pozwalały

one pracodawcy (zarządzenie z 1996 r.) lub pracodawcy za zgodą pracownika

(rozporządzenie z 1998 r.) na ustalenie ryczałtu w walucie obcej na pokrycie

kosztów wyżywienia i innych drobnych wydatków, noclegów oraz dojazdów i

przejazdów środkami komunikacji miejscowej (obejmującego ogólną kwotę

8

należności z tytułu podróży). W rozporządzeniu z 2002 r. wysokość należności

przysługujących pracownikom z tytułu podróży służbowych za granicę (w tym

kierowcom odbywającym wielokrotne podróże) została tym samym określona przez

prawodawcę, w szczególności co do wysokości ryczałtu z tytułu zwrotu kosztów

noclegu.

Według § 1 i 2 rozporządzenia z 2002 r., określa ono - bez żadnych

wyłączeń - wysokość oraz warunki ustalania należności przysługujących

pracownikowi z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, do których należą:

1) diety oraz 2) zwrot kosztów: a) przejazdów i dojazdów, b) noclegów i c) innych

wydatków, określonych przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb.

Warto przy tym zwrócić uwagę na treść § 5 ust. 1 tego rozporządzenia, zgodnie z

którym pracownikowi, który otrzymuje za granicą bezpłatne całodzienne wyżywienie

lub gdy wyżywienie opłacone jest w cenie karty okrętowej (promowej), przysługuje

25% diety. Odpowiednik tego przepisu zawarty w rozporządzeniu z 2013 r. (§ 14

ust. 3) stanowi o odpowiednim zmniejszeniu diety w przypadku korzystania przez

pracownika z usługi hotelarskiej, w ramach której zapewniono wyżywienie. Zwrot

kosztów noclegu reguluje § 9 rozporządzenia z 2002 r., według którego za nocleg

przysługuje pracownikowi zwrot kosztów w wysokości stwierdzonej rachunkiem

hotelowym, w granicach ustalonego na ten cel limitu określonego w załączniku do

rozporządzenia (ust. 1), natomiast w razie nieprzedłożenia rachunku za nocleg,

pracownikowi przysługuje ryczałt w wysokości 25% limitu (ust. 2). Od razu należy

zwrócić uwagę na wysokość limitów, które przykładowo zostały ustalone w

odniesieniu do kraju docelowego: Belgii na 160 EUR, Francji na 120 EUR, Niemiec

na 103 EUR, Rosji na 130 EUR, czy Ukrainy na 100 EUR. Należy też zauważyć, że

w rozporządzeniu z 2013 r. w przepisie stanowiącym odpowiednik § 9 ust. 1 i 2

rozporządzenia z 2002 r. (w § 16 ust. 1 i 2) jest mowa o zwrocie - w granicach limitu

- kosztów noclegu w wysokości stwierdzonej rachunkiem (bez dookreślenia, o jaki

rachunek chodzi). Jednakże z § 8 ust. 1 rozporządzenia z 2013 r. (dotyczącego

podróży krajowej) wynika, że chodzi o rachunek za nocleg w obiekcie świadczącym

usługi hotelarskie, za który pracownikowi przysługuje zwrot kosztów w wysokości

stwierdzonej rachunkiem, jednak nie wyższej za jedną dobę hotelową niż

dwudziestokrotność stawki diety.

9

Wreszcie podstawowy dla rozstrzygnięcia przedmiotu niniejszej sprawy § 9

ust. 4 rozporządzenia z 2002 r. (tak samo jego odpowiednik § 16 ust. 4

rozporządzenia z 2013 r.) stanowi, że zwrot kosztów noclegu - zarówno w

wysokości stwierdzonej rachunkiem hotelowym, w granicach ustalonego na ten cel

limitu (ust. 1), jak i w kwocie ryczałtu w wysokości 25% limitu przy braku rachunku -

nie przysługuje pracownikowi, gdy pracodawca (lub strona zagraniczna) zapewnia

pracownikowi „bezpłatny nocleg”.

Łączna analiza przedstawionych powyżej przepisów pozwala na

sformułowanie następujących wniosków szczegółowych:

- pojęcia „odpowiednie miejsce do spania” i "bezpłatny nocleg" nie mogą być

utożsamiane (zamiennie traktowane), a wręcz odwrotnie - użycie różnych

sformułowań w przepisach prawa oznacza, że są to różne pojęcia;

- zasadniczo prawodawca odnosi pojęcie „noclegu” do usługi hotelarskiej

(motelowej; pośrednio także do noclegu opłaconego w cenie karty okrętowej lub

promowej), o czym świadczy nie tylko zwrot kosztów w wysokości stwierdzonej

rachunkiem hotelowym (za usługi hotelarskie), ale także wysokość ustalonych

limitów;

- usługa hotelarska obejmuje szerszy zakres świadczeń niż tylko

udostępnienie „miejsca do spania", w szczególności możliwość skorzystania z

toalety, prysznica, przygotowania gorących napojów itp., a także (ewentualnie)

zapewnienie wyżywienia, co powoduje obniżenie diety;

- brak przedstawienia rachunku za usługi hotelarskie oznacza, że pracownik

nie korzystał z hotelu (wzgląd na racjonalnego prawodawcę, który to przewidział);

wówczas zwrot kosztów noclegu zostaje ograniczony do 25% limitu stanowiącego

ryczałt za koszty realnie ponoszone w czasie podróży, bez korzystania z usług

hotelowych;

- istota „ryczałtu” jako świadczenia kompensacyjnego (w tym wypadku

przeznaczonego na pokrycie kosztów noclegu) polega na tym, że świadczenie

wypłacane w takiej formie z założenia jest oderwane od rzeczywistego poniesienia

kosztów i nie pokrywa w całości wszystkich wydatków z określonego tytułu (bo nie

są one udokumentowane); w zależności od okoliczności konkretnego przypadku

kwota ryczałtu - która jako uśredniona i ujednolicona ustalona jest przez

10

prawodawcę - pokryje więc pracownikowi koszty noclegowe w wymiarze mniejszym

albo większym niż faktycznie przez niego poniesione (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 20 października 1998 r., I PKN 392/98, OSNAPiUS 1999 nr 23,

poz. 745).

Prowadzi to do ogólnego wniosku, że zapewnienie przez pracodawcę

pracownikowi (kierowcy wykonującemu przewozy w międzynarodowym transporcie

drogowym) odpowiedniego miejsca do spania w kabinie samochodu ciężarowego,

czyli wyposażenie samochodu w odpowiednie urządzenia (leżankę, klimatyzację,

ogrzewanie itp.) pozwala na wykorzystanie przez kierowcę w samochodzie

dobowego (dziennego) odpoczynku, przy spełnieniu warunków określonych w art. 8

ust. 8 rozporządzenia nr 561/06; natomiast nie oznacza zapewnienia mu przez

pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia z 2002 r.

Taki stan rzeczy uprawnia pracownika do otrzymania od pracodawcy zwrotu

kosztów noclegu co najmniej na warunkach i w wysokości określonych w § 9 ust. 1

lub 2 tego rozporządzenia.

Mając na uwadze, że wyrok Sądu Okręgowego we W., VII Wydziału Pracy,

sygn. akt […] z dnia 24 stycznia 2013 r., został w części zaskarżony tj.: w punkcie I

- w zakresie, w jakim Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanej spółki od pkt I

wyroku Sądu Rejonowego w W., IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z

dnia 18 października 2012 r. w części zasądzającej na rzecz powoda: - kwotę

3.516,36 zł brutto tytułem wynagrodzenia za dyżury, - kwotę 44.260,82 zł netto

tytułem ryczałtów za noclegi - stwierdzić należy, że w tym zakresie wyrok Sądu

Okręgowego w W. jest zgodny z prawem.

W niniejszej sprawie Sądy po przeanalizowaniu materiału dowodowego oraz

posiłkując się opinią biegłego sądowego z zakresu finansów, która nie została

skutecznie podważona, zasadnie uznały, że strona pozwana nie wypłaciła

powodowi w całym okresie rozliczeniowym należnych mu ryczałtów za noclegi, w

sytuacji gdy umożliwienie kierowcy spania w kabinie samochodu nie stanowi

zapewnienia pracownikowi bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4

rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w

sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących

pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce

11

budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. Nr 236, poz.

1991 ze zm.). Ponadto bezsporną była okoliczność, że pozwana nie zapewniła

powodowi możliwości noclegów w innym miejscu niż kabina samochodowa, gdyż

za takie miejsce nie można było uznać kantyny znajdującej się Holandii,

wyposażonej jedynie w dwa łóżka, w której panowały skandaliczne warunki

sanitarne. W tym stanie rzeczy uznać należy, że zgodnie z prawem zasądzono na

rzecz powoda dochodzoną przez niego kwotę w wysokości 44.260,82 zł tytułem

ryczałtów za noclegi za granicą. Z kolei w zakresie żądania powoda o wypłatę

8.669 zł tytułem wynagrodzenia za dyżur uprawnione było stanowisko Sądu

Rejonowego dokonane w oparciu o szczegółową analizę dokumentów płacowych,

że powód faktycznie przepracował w formie dyżuru 1376 godzin i 27 minut za które

należało mu się wynagrodzenie w łącznej kwocie 7.410 zł brutto. Skoro powód

otrzymywał od pozwanej wynagrodzenie za dyżury w formie ryczałtu za sporny

okres w kwocie 3.894 zł brutto, to zasadne było zasądzenie pozostałej kwoty

3.516,77 zł.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji, na

podstawie art. 39814

k.p.c.