II PK 289/13

Sygn. akt II PK 289/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 października 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący)

SSN Romualda Spyt

SSA Anna Szczepaniak-Cicha (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa S. P.

przeciwko M. B. - zastępca odwołanego Komornika Sądowego A. P. przy Sądzie

Rejonowym w K. i W. O.- Komornikowi Sadowemu przy Sądzie Rejonowym w W.

o sprostowanie świadectwa pracy, odszkodowanie za okres wypowiedzenia oraz za

nie wydanie świadectwa pracy w terminie, ekwiwalent za urlop wypoczynkowy i

wynagrodzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 października 2014 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Ś.

z dnia 18 marca 2013 r.,

1. odrzuca skargę kasacyjną w części dotyczącej

sprostowania świadectwa pracy i odszkodowania za niewydanie

świadectwa pracy w terminie;

2. oddala skargę kasacyjną w pozostałej części;

2

3. zasądza od S. P. na rzecz W. O. i M. B. kwoty po 900

(dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 6 grudnia 2012 r. zasądził od

pozwanego M. B. - zastępcy odwołanego Komornika Sądowego przy Sądzie

Rejonowym A. P. na rzecz powoda S. P. kwotę 664,15 zł z odsetkami ustawowymi

od dnia 18 grudnia 2009 r. tytułem ekwiwalentu pieniężnego za urlop

wypoczynkowy, dalej idące powództwo wobec tego pozwanego oddalił, oddalił

także w całości powództwo wobec W. O. - Komornika Sądowego przy Sądzie

Rejonowym w W. Nadto Sąd orzekł o kosztach procesu zasądzając je od powoda

na rzecz obu pozwanych w kwocie po 1.800 zł.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że powód w dniu 1 września 2006 r. został

zatrudniony przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. na

stanowisku pracownika kancelarii komorniczej z możliwością odbywania aplikacji

komorniczej, na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w pełnym

wymiarze czasu pracy. Od 1 września 2007 r. wynagrodzenie zasadnicze powoda

wynosiło 2.800 zł miesięcznie.

Zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2008 r. Prezes Sądu Apelacyjnego zlecił W.

O., Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w W., zastępcze pełnienie

obowiązków komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K., w Kancelarii

Komorniczej prowadzonej przez A. P. W. O. w piśmie z dnia 17 lutego 2009 r.

oświadczył, że rozwiązuje z S. P. umowę o pracę bez wypowiedzenia na

podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych

obowiązków pracowniczych i działania na szkodę pracodawcy polegającego na

celowym świadomym wprowadzaniu petentów w błąd co do obecnego adresu

kancelarii komornika, jak i wykonywania w okresie urlopu czynności zastrzeżonych

dla pracodawcy. S. P. pozwem z dnia 20 lutego 2009 r. wniósł o uznanie za

nieważne rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, a w razie

nieuwzględnienia tego wniosku - o przywrócenie do pracy. Powód skierował pozew

przeciwko A. P., którego zastępował już W. O. Na rozprawie przed Sądem

3

Rejonowym w N. w dniu 13 sierpnia 2009 r. A. P. uznał powództwo w całości,

łącznie z roszczeniem powoda o zasądzenie kwoty 19.800 zł tytułem

wynagrodzenia i premii kwartalnej. Prawomocnym wyrokiem z dnia 13 sierpnia

2009 r. Sąd Rejonowy w N. ustalił, że S. P. pozostaje w stosunku pracy z

pozwanym A. P. oraz zasądził od A. P. kwotę 19.800 zł brutto tytułem

wynagrodzenia za pracę.

W piśmie z dnia 25 lutego 2010 r., skierowanym do W. O., S. P. oświadczył,

że z dniem 28 lutego 2010 r. rozwiązuje umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy

pracodawcy w trybie art. 55 § 1 k.p. z powodu ciężkiego naruszania przez

pracodawcę podstawowych obowiązków wobec pracownika - niewypłacania

wynagrodzenia za pracę od 1 lutego 2009 r. S. P. od 15 lutego 2009 r. do 25 lutego

2010 r. ani razu nie stawił się w kancelarii komorniczej w K. W. O. powiadomił

powoda pismem z dnia 8 marca 2010 r., że nie posiada akt osobowych i nie może

wydać świadectwa pracy, a swe roszczenia powód kierować powinien do A. P.,

zgodnie z wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2009 r. Z kolei zarządzeniem z dnia 25

października 2010 r. Prezes Sądu Apelacyjnego odwołał W. O. z zastępczego

pełnienia obowiązków A. P. i zlecił ich zastępcze pełnienie M. B., Asesorowi

Komorniczemu przy Sądzie Rejonowym w W., do czasu powołania nowego

komornika. Sąd Rejonowy Sąd Pracy w K. wyrokiem z dnia 24 listopada 2011 r.

nakazał M. B. - Zastępcy odwołanego Komornika Sądowego A. P. przy Sądzie

Rejonowym w K., aby wydał powodowi świadectwo pracy, a w stosunku do W. O.

oddalił powództwo o nakazanie wydania świadectwa pracy. M. B. wystawił

powodowi świadectwo pracy, stwierdzając że S. P. był zatrudniony w Kancelarii

Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. – A. P.; pracownik został

przejęty na podstawie art. 231

k.p. z dniem 10 grudnia 2008 r. przez Komornika

Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W., W. O., Zastępcę Komornika Sądowego

przy Sądzie Rejonowym w K., A. P., od 1 września 2006 r. o 17 lutego 2009 r. był

pracownikiem kancelarii, a stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania przez

pracodawcę w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. z dniem 17 lutego 2009 r. Powód wystąpił

do M. B. o sprostowanie tego świadectwa pracy.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji uznał powództwo

za częściowo zasadne wobec pozwanego M. B. Podniósł, że nie jest prawidłowe

4

twierdzenie, iż zastępca komornika nie jest samodzielnym pracodawcą w

rozumieniu art. 3 k.p. Uprawnienia zastępcy komornika w zakresie stosunków pracy

nie wynikają z przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, ale z

przepisów Kodeksu pracy. Natomiast wykładnia art. 231

k.p. prowadzi do wniosku,

że w razie gdy dochodzi do przejęcia całego zakładu pracy, połączonego z jego

likwidacją, to za zobowiązania powstałe u poprzedniego pracodawcy ponosi

odpowiedzialność wyłącznie nowy pracodawca, który z mocy prawa (§ 1) stał się

stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Eksponowana przez pozwanego

okoliczność, że w chwili obejmowania kancelarii przez pozwanego M. B. powód S.

P. nie pozostawał już od dawna w stosunku pracy z pozwanym W. O., nie ma

znaczenia dla jego odpowiedzialności. Pozwany M. B. przejął bowiem nie

pracownika, ale niezrealizowane zobowiązania wobec powoda. Jednocześnie

zwolnienie W. O. z funkcji zastępcy komornika oznacza, że po jego stronie nie

występuje już legitymacja procesowa bierna co do zobowiązań przejętych przez

następcę. Odnośnie daty i trybu rozwiązania stosunku pracy Sąd pierwszej instancji

przyjął, że wywołało skutek oświadczenie W. O. o rozwiązaniu bez wypowiedzenia

umowy o pracę z powodem, złożone mu w dniu 17 lutego 2009 r. Wyrok Sądu

Rejonowego w N. z dnia 13 sierpnia 2009 r. ustalający, że S. P. pozostaje w

stosunku pracy z A. P., prowadzącym działalność jako Komornik Sądowy przy

Sądzie Rejonowym w K., nie uchylił skutków prawnych oświadczenia woli

złożonego przez W. O. Sąd podkreślił, że W. O. nie był stroną tego postępowania i

nie jest wymieniony w sentencji wyroku, wobec czego wyrok ten nie ma mocy

wiążącej ani wobec niego, ani erga omnes. Wyrok ten nie unieważnił też

rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, co oznacza, że do rozwiązania

stosunku pracy z powodem doszło 17 lutego 2009 r. Z tej przyczyny S. P. nie mógł

rozwiązać umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 § 11

k.p. w

lutym 2010 r. Z tego też względu Sąd pierwszej instancji uznał roszczenie o

odszkodowanie za bezzasadne, podobnie jak żądanie zasądzenia wynagrodzenia

za okres do lutego 2010 r. W tym bowiem czasie powód w ogóle pracy nie

świadczył, a co więcej nie pozostawał w stosunku pracy. Odnośnie do urlopu

wypoczynkowego Sąd Rejonowy przyjął, że powodowi za 2009 r. przysługuje urlop

proporcjonalny jedynie za czas do rozwiązania stosunku pracy i ustalił, że

5

powodowi za jeden dzień urlopu przysługuje kwota 132,83 zł, a za pięć dni - 664,15

zł. W pozostałej części Sąd powództwo o ekwiwalent oddalił, gdyż powód nie będąc

pracownikiem od 17 lutego 2009 r. nie nabył prawa do urlopu wypoczynkowego w

wyższym wymiarze.

Powód w apelacji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 97 § 2 k.p.

oraz wielu przepisów prawa procesowego. Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku

przez uwzględnienie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów procesu.

Powołując się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w N. powód stwierdził, że

jego umowa o pracę nie została rozwiązana w lutym 2009 r. i przytaczając

brzmienie art. 231

§ 2 k.p. dodał, że za zobowiązania powstałe po przejęciu zakładu

pracy odpowiada wyłącznie nowy pracodawca.

Sąd Okręgowy w Ś. oddalił apelację S. P. i zasądził od niego na rzecz

każdego z pozwanych po 900 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję

odwoławczą. Sąd drugiej instancji zaakceptował ustalony stan faktyczny,

przyjmując go za własny. Sąd Okręgowy zgodził się także z argumentacją prawną

Sądu pierwszej instancji co do oceny oświadczenia W. O. o rozwiązaniu umowy

pracę bez wypowiedzenia oraz skutków wyroku Sądu Rejonowego w N. z dnia 13

sierpnia 2009 r. Zastępca komornika W. O. był uprawniony do złożenia powodowi

oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę, gdyż komornik wyznaczony na

zastępcę zawieszonego komornika staje się pracodawcą dla zatrudnionych w

kancelarii pracowników. Zasadność rozwiązania umowy w lutym 2009 r. mogła być

zakwestionowana przez powoda wyłącznie wskutek jego odwołania. S. P. złożył

takie odwołanie w Sądzie Rejonowym w N., niestety, wskutek zapatrywań

prawnych przyjętych przez Sąd Rejonowy nie doszło do rozpoznania odwołania

powoda od rozwiązania umowy o pracę. Sąd poprzestał na zaakceptowaniu

roszczenia zmienionego na ustalenie istnienia stosunku pracy, skierowanego nie

przeciwko rzeczywistemu pracodawcy, a przeciwko A. P., który zresztą powództwo

uznał. Sąd Okręgowy stwierdził, że orzeczenie to, jako niedotyczące faktycznego

pracodawcy, nie jest wiążące i nie mogło doprowadzić do reaktywowania stosunku

pracy z W. O. A. P. nie był pracodawcą powoda z chwilą ustanowienia zastępcy

komornika. Nie mógł więc być stroną w sporze, a tym bardziej uznawać

jakiegokolwiek roszczenia. Skoro rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia

6

przez W. O. nie zostało skutecznie na drodze sądowej zakwestionowane, to należy

uznać, że stosunek pracy rozwiązał się w dniu 17 lutego 2009 r. Ocena pozostałych

argumentów powoda jako bezzasadnych stanowi konsekwencję przyjęcia tego

stanowiska.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku powód, zaskarżając

rozstrzygnięcie w całości, zarzucił naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i

egzekucji, art. 27a ust. 1 oraz art. 3a i art. 27b tej ustawy w związku z art. 231

k.p.

przez ich błędne zastosowanie wyrażające się w niezgodności pomiędzy ustalonym

stanem faktycznym a hipotezą powołanych norm prawnych, polegające na błędnym

i pozbawionym podstawy prawnej przyjęciu, iż zastępca zawieszonego komornika

staje się stroną w dotychczasowych stosunkach pracy, łączących zawieszonego

komornika z jego pracownikami, a tym samym, że ma prawo kształtowania tych

stosunków i dokonywania czynności z zakresu prawa pracy wobec osób

zatrudnionych w jednostce organizacyjnej zawieszonego komornika, co jest

sprzeczne ze wskazanym przepisem;

- art. 26, 27a i 27b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach

sądowych i egzekucji przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe

zastosowanie tych przepisów w zakresie uznania, że zastępca zawieszonego

komornika posiada identyczne uprawnienia jak zastępca komornika prowadzący

likwidację kancelarii komornika zmarłego lub odwołanego;

- art. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji przez błędną wykładnię i

w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i wobec tego błędne uznanie, wbrew

treści przepisu, iż zastępca zawieszonego komornika wykonuje czynności na

własny rachunek i na tej podstawie przyznanie zastępcy uprawnień do składania

oświadczeń woli w ramach stosunków pracowniczych;

- art. 3 k.p. przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe

zastosowanie i na tej podstawie uznanie, że pracodawcą w ramach prowadzonej

działalności w zakresie Kancelarii Komorniczej nie jest zawieszony komornik,

będący nadal osobą prowadzącą działalność gospodarczą w myśl przepisów o

swobodzie działalności gospodarczej, z którą pracownik zawarł umowę o pracę;

7

- art. 231

k.p. przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe

zastosowanie i na tej podstawie przyjęcie, że przejęcie zakładu pracy nastąpiło na

mocy pisma Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia 04.12.2008 r. i na tej podstawie

błędne uznanie, iż zastępca zawieszonego komornika posiada uprawnienia strony

w stosunkach pracy pracowników zatrudnionych przez zawieszonego komornika;

- art. 231

k.p. przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe

zastosowanie i przyjęcie, iż przejęcie zakładu pracy przez zastępcę zawieszonego

komornika nastąpiło z dniem 4.12.2008 r. - zleceniem przez Prezesa Sądu

Apelacyjnego pełnienia obowiązków, zamiast z dniem 25.10.2010 r. - odwołaniem

komornika z pełnionej funkcji;

- art. 55 § 11

k.p. przez niezastosowanie powołanego przepisu i na tej

podstawie oddalenie roszczenia o odszkodowanie za rozwiązanie umowy o pracę

przez pracownika z winy pracodawcy w sytuacji, gdy bezspornie w sprawie przyjęto,

iż przyczyna jest prawdziwa;

- art. 85 § 1 i 2 k.p. oraz art. 86 k.p. przez niezastosowanie powołanego

przepisu i na tej podstawie oddalenie roszczenia powoda o zapłatę wynagrodzenia

w sytuacji bezspornego faktu, iż wypłata wynagrodzenia nie nastąpiła;

- art. 99 § 1 i 2 k.p. przez niezastosowanie powołanego przepisu i odmowę

zasądzenia odszkodowania za niewydanie w terminie świadectwa pracy w sytuacji,

gdy świadectwo to zostało wydane dopiero na przełomie listopada i grudnia 2011 r.,

a zatem po ponad 10 miesiącach od złożenia przez powoda oświadczenia o

rozwiązaniu umowy o pracę z winy pracodawcy;

- art. 171 § 1 k.p. przez niezastosowanie powołanego przepisu i odmowę

zasądzenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop za cały 2009 rok oraz za 2010

proporcjonalnie do czasu pracy;

- art. 97 § 2 k.p. przez niewskazanie w świadectwie pracy informacji

dotyczących okresu i rodzaju wykonywanej pracy, zajmowanych stanowisk, trybu

rozwiązania albo okoliczności wygaśnięcia stosunku pracy, a także innych

informacji niezbędnych do ustalenia uprawnień pracowniczych i uprawnień z

ubezpieczenia społecznego.

Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania mające

wpływ na treść wydanego orzeczenia, tj.

8

- art. 365 § 1 k.p.c. oraz art. 366 k.p.c. przez niezastosowanie powyższych

przepisów, a przez to dokonanie ustaleń sprzecznych z zapadłym poprzednio

orzeczeniem, które w prawomocny sposób ukształtowało treść stosunku prawnego

pomiędzy zawieszonym komornikiem i jego kancelarią a powodem w tym również

erga omnes, i na tej podstawie uznanie, że zapadły wyrok nie rozstrzygnął między

stronami sporu o zasadność wypowiedzenia umowy o pracę, który to stosunek

pracy uległ rozwiązaniu w dniu 17.02.2009 r.;

- art. 365 § 1 k.p.c. oraz art. 366 k.p.c. przez niezastosowanie tych

przepisów i wskutek tego odmowę uznania mocy wiążącej prawomocnego wyroku

sądu powszechnego, obowiązującego w obrocie prawnym, w zakresie skutków

prawnych pomiędzy stronami stosunku pracowniczego (zasady res iudicata) oraz

uznaniu, iż mimo uzyskania prawomocnego orzeczenia sądowego powód nie

odwołał się skutecznie od wypowiedzenia umowy o pracę i nie został przywrócony

do pracy;

- art. 233 k.p.c. przez niedokonanie wszechstronnego rozważenia zebranego

w sprawie materiału dowodowego oraz błąd w jego ocenie, a w konsekwencji

dokonanie błędnych ustaleń faktycznych prowadzących do uznania, iż W. O. w dniu

04.12.2008 r. został ustanowiony zastępcą zawieszonego komornika i wbrew temu

przyjęcie, że wstąpił w prawa pracodawcy zastępowanego komornika w sprawach

łączących go z zatrudnionymi pracownikami pomimo uznania za okoliczność

faktyczną odwołania A. P. z dniem 25.10.2010 r.;

- art. 233 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. polegające na dokonaniu błędnych

ustaleń oraz wewnętrznej sprzeczności uzasadnienia przez uznanie, że przejęcie

zakładu pracy w trybie art. 231

k.p. nastąpiło z dniem 10.12.2008 r. i na tej

podstawie dalszy wniosek, iż w świetle wyroku Sądu Rejonowego w N. z dnia

13.08.2009 r. z chwilą wydania wyroku przez ten Sąd powód pozostawał w

stosunku pracy z zawieszonym komornikiem, a nie z jego zastępcą, który, zdaniem

Sądu drugiej instancji, uzyskał przymiot pracodawcy.

Wskazując na powyższe podstawy skarżący wniósł o uchylenie wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Ś. oraz

orzeczenie o kosztach procesu ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i

9

orzeczenie co do istoty sprawy z rozstrzygnięciem o kosztach procesu, jak też o

zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, na

podstawie art. 3984

§ 2 k.p.c. i art. 3989

§ 1 i 2 k.p.c., i wskazując na jej oczywistą

zasadność podniósł potrzebę ujednolicenia praktyki stosowania ustawy z dnia 29

sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji w związku z art. 231

ustawy z

dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy oraz dalszych przepisów, w tym również

konieczności usunięcia rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych

powstałych w zakresie statusu pracodawcy i kompetencji względem pracowników

zastępcy zawieszonego (art. 26 ust. 1 u.k.s.e.) i odwołanego (art. 27a ust. 1 u.k.s.e.)

komornika sądowego w kontekście art. 231

k.p., co wymaga ustalenia w zakresie:

- czy w ramach dyskrecjonalnej władzy sędziego oraz niezawisłości

sędziowskiej dopuszczalnym jest uznanie, wbrew treści art. 365 § 1 k.p.c. oraz

art. 366 k.p.c., iż zapadły prawomocny wyrok sądu powszechnego został wydany

na skutek wadliwych poglądów prawnych i na tej podstawie uznanie, iż nie

obowiązuje on w toczącym się postępowaniu?

- czy w świetle przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach

sądowych i egzekucji, a w szczególności art. 2, 26, 27a w/w ustawy, zastępca

zawieszonego komornika wstępuje w ogół praw i obowiązków związanych z

prowadzoną działalnością na własny rachunek zawieszonego komornika? Jak

zatem kształtują się relacje zastępcy komornika do „przedsiębiorstwa”

zawieszonego komornika?

- z jaką chwilą następuje przejęcie zakładu pracy w myśl art. 231

k.p. - czy z

chwilą zlecenia zastępcy pełnienia obowiązków na czas zawieszenia w

czynnościach komornika czy też z chwilą zlecenia zastępcy komornika pełnienia

obowiązków na skutek śmierci lub odwołania komornika w czynnościach.

Pozwani M. B. i W. O. w odpowiedziach na skargę kasacyjną wnieśli o

odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, a w razie jej przyjęcia - o oddalenie

skargi w całości oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu kasacyjnym, przy czym pozwany W. O. według norm przepisanych, a

pozwany M. B. w kwocie 5.400 zł, tj. w wysokości trzykrotnej stawki minimalnej.

10

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie stwierdzić trzeba, że skarga jest niedopuszczalna w sprawach

dotyczących świadectwa pracy i roszczeń z tym związanych - art. 3982

§ 2 pkt 2

k.p.c. W orzecznictwie konsekwentnie przyjmuje się, że wyłączenie to obejmuje

wszystkie sprawy dotyczące świadectwa pracy oraz wszelkie sprawy o roszczenia

ze świadectwem pracy związane, a więc nie tylko powództwa o wydanie i

sprostowanie świadectwa pracy, ale i powództwa o odszkodowanie za niewydanie

w terminie świadectwa pracy. Warunkiem uzyskania przez pracownika

odszkodowania jest wyrządzenie szkody przez pracodawcę wskutek niewydania w

terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy. W tym znaczeniu

roszczenie o odszkodowanie ma ścisły związek z wydaniem lub niewydaniem w

terminie świadectwa o określonej treści, a więc sprawy odszkodowawcze, czy to na

gruncie art. 99 k.p., czy też poprzez poszukiwanie odpowiedzialności pracodawcy w

przepisach prawa cywilnego, są sprawami „dotyczącymi” świadectw pracy, a

roszczenia o odszkodowanie są z nimi „związane” w rozumieniu art. 3982

§ 2 pkt 2

k.p.c. Skarga kasacyjna w tych sprawach jest niedopuszczalna i podlega

odrzuceniu z mocy art. 3986

§ 3 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 4 marca 2008 r., II PK 178/07, OSNP 2009 nr 11-12, poz. 145). Ponieważ

przedmiotową skargę powód skierował przeciwko wyrokowi w części dotyczącej

treści świadectwa pracy oraz odszkodowania za niewydanie świadectwa pracy, w

tej części skarga uległa odrzuceniu na podstawie art. 3986

§ 3 k.p.c. w zw. z

art. 3982

§ 2 pkt 2 k.p.c.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 233 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c.,

podniesionych w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 3983

§ 1 pkt 2

k.p.c., podkreślić należy, że zarzuty obrazy prawa procesowego tylko wtedy mogą

determinować skuteczność skargi kasacyjnej, gdy uchybienia proceduralne mogły

mieć wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 328 § 2 k.p.c. dotyczy konstrukcji

uzasadnienia wyroku i ma zastosowanie w postępowaniu przed sądem pierwszej

instancji, a w postępowaniu odwoławczym stosuje się go odpowiednio. Zarzut jego

naruszenia przez sąd drugiej instancji wymaga zatem powołania w skardze art. 391

11

§ 1 k.p.c., odnoszącego się do postępowania apelacyjnego, czego powód nie

uczynił. Utrwalony jest przy tym pogląd, że zarzut ten jest usprawiedliwiony jedynie

w wyjątkowych okolicznościach, w których motywy wyroku są tak ułomne, że

uniemożliwiają kontrolę procesu myślowego, który doprowadził do rozstrzygnięcia

(zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2001 r., II UKN 446/00,

OSNP 2003 nr 7, poz. 182). Takich wad nie można przypisać uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku. Wprawdzie Sąd Okręgowy przejął ustalenia Sądu pierwszej

instancji, w których tenże Sąd nie dokonał rozróżnienia na okresy zastępczego

powierzenia W. O. obowiązków komornika, początkowo w związku z zawieszeniem

w obowiązkach, a następnie w związku z odwołaniem komornika A. P., jednakże

Sąd Okręgowy różnicę tę dostrzegł, wywodząc o sytuacji zastępcy na okres

zawieszenia komornika w obowiązkach. Pozwala to na dokonanie kontroli

rozstrzygnięcia obejmującej prawidłowość wykładni i subsumcji. Trzeba również

mieć na względzie, że uzasadnienie wyroku sporządzane jest ex post, toteż nawet

w przypadku naruszenia wymagań dotyczących jego konstrukcji z zasady nie

dochodzi do spełnienia przesłanki istotnego wpływu na rozstrzygnięcie. Gdy zaś

chodzi o obrazę art. 233 k.p.c., to w judykaturze dominuje zapatrywanie, że

naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. także nie mieści się we wskazanych w przepisie art.

3983

§ 1 k.p.c. podstawach kasacyjnych. Zgodnie z art. 3983

§ 3 k.p.c. podstawą

skargi kasacyjnej nie mogą być bowiem zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub

oceny dowodów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2005 r.,

III CSK 13/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 76). Wprawdzie w art. 3983

§ 3 k.p.c.

ustawodawca nie wskazał expressis verbis konkretnych przepisów, których

naruszenie w procesie ustalania faktów i przeprowadzania oceny dowodów nie

może być przedmiotem zarzutów wypełniających drugą podstawę kasacyjną,

jednak norma ta z pewnością obejmuje przepis, który określa kryteria oceny

wiarygodności i mocy dowodów, a więc art. 233 k.p.c. (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 2 października 2013 r., II UK 66/13, LEX nr 1396080). Sąd

Najwyższy, będąc sądem kasacyjnym, nie zajmuje się ponowną oceną materiału

dowodowego ani kontrolą prawidłowości oceny dowodów według przesłanek art.

233 § 1 k.p.c., a co za tym idzie - jest związany ustalonym stanem faktycznym.

12

Zważyć przy tym trzeba, że skarżący, stawiając zarzut naruszenia art. 233

k.p.c., w istocie podniósł kwestie dotyczące błędu w subsumcji przez niewłaściwe

zastosowanie art. 231

k.p. w sytuacji, w której z powodu zawieszenia komornika w

czynnościach doszło do przejęcia kancelarii przez zastępcę - i temu zarzutowi nie

można odmówić trafności. Sąd Okręgowy uznał mianowicie, że z chwilą

wyznaczenia W. O. zastępcą zawieszonego w czynnościach komornika A. P.

nastąpiło przejście zakładu pracy na innego pracodawcę w rozumieniu art. 231

k.p.

Powołał się przy tym, za Sądem Rejonowym, na stanowisko wyrażone przez Sąd

Najwyższy w wyroku z dnia 19 kwietnia 2010 r., II PK 298/09 (LEX nr 602256), iż

zastępca komornika, przejmując zadania wykonywane przez kancelarię komorniczą

w zamian za prawo czerpania dochodów, z mocy art. 231

k.p. staje się stroną w

dotychczasowych stosunkach pracy łączących odwołanego komornika z jego

pracownikami. Pogląd ten jest w pełni uprawniony, lecz w sytuacji zlecenia

obowiązków zastępcy w związku z odwołaniem dotychczasowego komornika i w

takim stanie faktycznym sprawy został wyrażony. Z punktu widzenia prawa pracy

kancelaria komornicza stanowi jednostkę organizacyjną pracodawcy (zakład w

znaczeniu przedmiotowym), za pomocą której komornik, będący pracodawcą dla

pracowników kancelarii, realizuje swe zadania publiczne w zakresie m.in.

wykonywania orzeczeń sądowych oraz innych tytułów wykonawczych - art. 2 ust. 3

ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji (t.j.: Dz.U.

z 2011 r., Nr 231, poz. 1376 ze zm.). Z mocy art. 26 ust. 1 ustawy o komornikach,

jeżeli komornik nie może pełnić obowiązków z powodu przeszkód prawnych lub

faktycznych, pełnienie obowiązków zleca się zastępcy komornika. Przepis ust. 1

stosuje się odpowiednio w razie śmierci albo odwołania komornika (ust. 4). Tylko do

zastępcy komornika wyznaczonego w razie śmierci lub odwołania komornika

stosuje się odpowiednio przepisy art. 3a i art. 28 ustawy (art. 27a ust. 1). Z

przepisów tych wynika, że zastępca komornika wykonuje czynności na rachunek

własny oraz że podlega on przepisom o podatku dochodowym od osób fizycznych,

o ubezpieczeniach społecznych oraz o ubezpieczeniu zdrowotnym, dotyczące osób

prowadzących działalność gospodarczą. W przypadku śmierci lub odwołania

komornika wyznaczony zastępca prowadzi postępowania w sprawach dotychczas

niezakończonych, do czasu powołania komornika na to stanowisko - art. 27a ust. 4.

13

Zastępca odwołanego (zmarłego) komornika może wykonywać obowiązki w

kancelarii objętej lub stworzyć własną, a w tej ostatniej sytuacji, jak stanowi art. 27a

ust. 2 powołanej ustawy, przeprowadza likwidację kancelarii zastępowanego

komornika. Z przywołanych regulacji jasno wynika, że z chwilą objęcia kancelarii

przez zastępcę komornika, który został odwołany lub zmarł, dochodzi do przejęcia

nie tylko zadań, ale i kancelarii jako zakładu pracy, wraz z zatrudnionymi w niej

pracownikami. Jest to przejęcie odpowiadające treści art. 231

k.p., co oznacza, że

zastępca komornika odwołanego lub zmarłego staje się z mocy prawa stroną w

dotychczasowych stosunkach pracy. Przejęcie ma charakter definitywny - w relacji

do poprzedniego komornika, a tymczasowy - w relacji do nowo powołanego

komornika (o ile nie dojdzie do likwidacji kancelarii). Przytoczone przepisy ustawy o

komornikach i egzekucji dotyczą sytuacji, w której prezes właściwego sądu

apelacyjnego zleca obowiązki komornika zastępcy wyznaczonemu w razie śmierci

lub odwołania komornika, a więc wtedy, gdy działalność komornika zastępowanego

zostaje zakończona i traci on swój status. Zastępca wstępuje w ogół praw i

obowiązków zastępowanego komornika, ale działa w imieniu własnym i na swoją

rzecz, przejmuje konto bankowe oraz aparat służący do wykonywania zadań, jakim

jest kancelaria. Dla zatrudnionych w niej pracowników staje się pracodawcą, gdyż

komornik odwołany (zmarły) przestaje być stroną stosunków pracy, skoro następuje

utrata przez niego bytu jako komornika.

Inna natomiast jest sytuacja zastępcy komornika powołanego w związku z

czasową niemożnością pełnienia obowiązków przez komornika z powodu

przeszkód faktycznych lub prawnych. Przepis art. 15 ust. 1 ustawy o komornikach

sądowych i egzekucji przewiduje zawieszenie komornika w czynnościach przez

Ministra Sprawiedliwości z powodu prowadzenia przeciwko komornikowi

postępowania o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub

umyślne przestępstwo skarbowe oraz w sytuacji ustanowienia doradcy

tymczasowego przy wszczęciu lub w toku postępowania o częściowe bądź

całkowite ubezwłasnowolnienie. W odróżnieniu od innych postaci zawieszenia w

czynnościach cechą specyficzną tego zawieszenia jest obligatoryjność i

bezterminowość.

14

W judykaturze ugruntowane jest stanowisko, że przy dokonywaniu oceny,

czy nastąpiło przejście zakładu pracy na innego pracodawcę w rozumieniu art. 231

k.p. w odniesieniu do zakładów o celach gospodarczych decydujące są

uwarunkowania typu majątkowego, zaś w odniesieniu do zakładów realizujących

cele publiczne istotne jest przede wszystkim przejęcie zadań, przy czym wymagane

jest przejęcie chociaż części pracowników zaangażowanych w wykonywanie tych

zadań (zob. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2013 r., III PZP

1/13, OSNP 2014 nr 4, poz. 51, wyrok z dnia 3 czerwca 2014 r., III PK 119/13, LEX

nr 1476968 i orzecznictwo tam powołane). Takie rozumienie transferu wynika

również z orzecznictwa TSUE (poprzednio ETS): orzeczenia z dnia 19 maja 1992 r.,

C-29/91, w sprawie Dr Sophie Redmond Stichting v. Henricus Bartol and Others,

ECR 1992 nr I-3189 oraz z dnia 14 kwietnia 1994 r., C C-392/92, w sprawie Christel

Schmidt v. Spar und Leihkasse Der Fruheren Aemter Bordeesholm, Kiel und

Cronshagen, ECR 1994 nr I-1311. Gruntownej analizy orzecznictwa Trybunału

Sprawiedliwości w tej kwestii, z przywołaniem i interpretacją przepisów dyrektywy

Rady 2001/23/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw

Państw Członkowskich odnoszących się do ochrony praw pracowniczych w

przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części przedsiębiorstw lub

zakładów (Dz.U. UE L z dnia 22 marca 2001 r.), dokonał Sąd Najwyższy w wyroku

z dnia 14 maja 2012 r., II PK 228/11, dochodząc do trafnej konkluzji, że same

zadania i kompetencje nie stanowią jednostki ekonomicznej w rozumieniu art. 1 ust.

1 lit. b) dyrektywy Rady 2001/23/WE i dopiero zorganizowanie struktury opartej na

czynniku ludzkim powołanym w celu ich realizacji, odpowiada definicji jednostki

(OSNP 2013 nr 9-10, poz. 108). Zapatrywane te są pomocne do dokonania oceny,

czy komornik zastępujący komornika zawieszonego w czynnościach, przejmując

jego zadania publiczne do wykonania, przejmuje także kancelarię, czyli jednostkę

organizacyjną pracodawcy (zakład pracy w ujęciu przedmiotowym) w rozumieniu

art. 231

k.p. i staje się dla zatrudnionych tam pracowników pracodawcą w

rozumieniu art. 3 k.p. Ocena ta prowadzi do odpowiedzi negatywnej. Gdy dochodzi

bowiem do zawieszenia w czynnościach, komornik nie traci swego statusu i

zakładu w znaczeniu przedmiotowym, zostaje tylko czasowo odsunięty od

wykonywania czynności, co trwa do momentu, w którym zdezaktualizują się

15

okoliczności stanowiące przesłanki zawieszenia. Dalej jest właścicielem kancelarii i

stroną stosunków pracy z zatrudnionymi tam pracownikami, gdyż nie kończy się

jego byt prawny komornika danego rewiru; dalej korzysta z wielu praw i

obowiązków wynikających ze statusu komornika - i tak zawieszenie nie wpływa na

jego przynależność do samorządu zawodowego oraz związane z tym uprawnienia i

obowiązki, ponieważ zachowuje status komornika może podlegać

odpowiedzialności dyscyplinarnej. Zastępujący go komornik nie ma żadnych

kompetencji do likwidacji kancelarii. Zupełnie inaczej niż w przypadku odwołania i

śmierci, przedstawia się sfera udziału w dochodach. O ile zastępcy komornika

ustanowionego w związku z odwołaniem lub śmiercią należy się cały dochód

(art. 63 ust. 3 ustawy), o tyle w razie zawieszenia komornika w czynnościach, o

podziale dochodu przez pierwszy rok zawieszenia decyduje umowa pomiędzy

komornikiem zawieszonym a zastępującym go, a więc możliwe jest także ustalenie,

że komornik zawieszony będzie pobierał 100% dochodu (art. 63 ust. 2 ustawy).

Zatem osoby zatrudnione w kancelarii nadal są pracownikami kancelarii

zawieszonego komornika, za którego jego zadania czasowo wykonuje wyznaczony

zastępca. Zastępca zawieszonego komornika nie przejmuje jednak pracowników

jako ich nowy pracodawca, tak jak dzieje się to w sytuacji odwołania lub śmierci.

Wykonuje on zadania za pomocą aparatu pomocniczego konkretnego

funkcjonariusza publicznego, który czasowo nie może pełnić swych obowiązków,

czyli przy pomocy pracowników kancelarii zawieszonego komornika. Nie dochodzi

do transferu w rozumieniu art. 231

k.p.

W piśmiennictwie słusznie podkreśla się, że zawieszenie komornika w

czynnościach (obligatoryjne) oznacza nie tylko wyłączenie go z obrotu jako organu

egzekucyjnego, ale także w sferze wykonywania obowiązków pracodawcy. Obie te

sfery aktywności komornika przenikają się ściśle. Polecenia w zakresie czynności

egzekucyjnych przybierają postać poleceń pracodawcy, o których mowa w art. 100

§ 1 k.p. Odsunięcie komornika od czynności egzekucyjnych, z pozostawieniem mu

do wykonywania uprawnień pracodawcy, stwarzałoby realne niebezpieczeństwo

paraliżu pracy kancelarii w czasie wykonywania obowiązków przez zastępcę (zob. J.

Stelina „Komentarz do ustawy o komornikach i egzekucji”, komentarz do art. 15,

System Informacji Prawnej Lex [Lex Omega] 39/2014). Uznać zatem trzeba, że

16

zastępca komornika zawieszonego, z mocy wyznaczenia go przez prezesa sądu

apelacyjnego do zastępowania komornika w jego obowiązkach, ma kompetencje do

wykonywania wobec pracowników kancelarii czynności z zakresu prawa pracy.

Wykonuje on przejęte zadania przy pomocy „jego” pracowników - jako osoba

wyznaczona do czynności z zakresu prawa pracy za pracodawcę będącego osobą

fizyczną, który nie może dokonywać tych czynności osobiście. Posiada więc status

osoby, o której mowa w art. 31

§ 2 w zw. z § 1 k.p. Z powołanego przepisu wynika,

że gdy pracodawcą jest osoba fizyczna, czynności z zakresu prawa pracy dokonuje

ona osobiście, ale także przez organ zarządzający zakładem lub przez inną

wyznaczoną do tego osobę. Przepis ten nie wprowadza warunku, iż wyznaczyć

daną osobę może tylko osoba fizyczna będąca pracodawcą, choć taka sytuacja

stanowi regułę. Dopuszczalne jest również wyznaczenie innej osoby przez podmiot

zewnętrzny, np. gdy pracodawcą jest osoba całkowicie ubezwłasnowolniona,

czynności z zakresu prawa pracy dokonuje jej opiekun wyznaczony przez sąd.

Analogiczna sytuacja występuje w przypadku komornika zawieszonego w

czynnościach, dla którego wyznaczony zostaje zastępca w trybie art. 26 ust. 1

ustawy o komornikach i egzekucji.

Odniesienie powyższych zapatrywań do okoliczności niniejszej sprawy

usprawiedliwia wniosek, że W. O., będący w okresie od 4 grudnia 2008 r. do 10

listopada 2009 r. zastępcą A. P. - komornika zawieszonego w czynnościach z

powodu toczącego się przeciwko niemu postępowania o przestępstwo umyślne -

jako osoba wyznaczona do czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w

stosunku do pracowników kancelarii (art. 31

§ 2 k.p.), był umocowany do

rozwiązania umowy o pracę z S. P. w dniu 17 lutego 2009 r. Z kompetencji

zastępcy zawieszonego komornika, który kieruje kancelarią, nie można wyłączyć

prawa do składania oświadczeń woli w stosunkach pracy, w tym do rozwiązania

stosunku pracy z pracownikiem kancelarii z powodu ciężkiego naruszenia przez

niego podstawowych obowiązków. Takich uprawnień nie posiada już bowiem

odsunięty od czynności komornik, natomiast zastępca komornika zaczyna działać

we własnym imieniu, ze skutkami w sferze prawnej reprezentowanego, który

pozostaje stroną stosunków pracy. Rozważania te pozwalają na właściwą ocenę

znaczenia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w N. z dnia 13 sierpnia 2009

17

r., ustalającego istnienie stosunku pracy pomiędzy powodem S. P. a pozwanym A.

P., prowadzącym działalność jako Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K.

W myśl art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i

sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy

administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych - także inne

osoby. Z prawomocnością orzeczenia sądowego łączy się powaga rzeczy

osądzonej (art. 366 k.p.c.), ale jest to odmienna konstrukcja prawna. Zgodnie z

ustalonym stanowiskiem judykatury, moc wiążąca prawomocnego wyroku

charakteryzuje się dwoma przymiotami. Pierwszy z nich odnosi się do samego

faktu istnienia prawomocnego orzeczenia. Ten aspekt występuje również wtedy,

gdy w poprzednim postępowaniu sądowym nie brała udziału choćby jedna ze stron

nowego postępowania. Drugi, to walor prawny rozstrzygnięcia zawartego w treści

wyroku, który przejawia się tym, że w nowej sprawie orzeczenie zawarte w

prawomocnym wyroku stwarza taki stan prawny, jaki z niego wynika. Sądy

rozpoznające nowy spór pomiędzy tymi samymi stronami muszą przyjmować, że

dana kwestia prawna kształtuje się w sposób przyjęty w prawomocnym orzeczeniu.

Inaczej rzecz ujmując, podmioty wymienione w art. 365 § 1 k.p.c. są związane

dyspozycją konkretnej i indywidualnej normy prawnej wywiedzionej w procesie

subsumcji z przepisów zawierających normy generalne i abstrakcyjne (zob. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2009 r., II PK 302/08, OSNP 2011 nr 3-4,

poz. 34).

Skoro Sąd Rejonowy w N. ustalił prawomocnym wyrokiem z dnia 13 sierpnia

2009 r., że istnieje stosunek pracy pomiędzy S. P. a A. P. prowadzącym

działalność jako komornik sądowy, to - niezależnie od tego, że wyrok ten został

wydany w sprawie zainicjowanej pozwem o przywrócenie do pracy - sąd

rozpoznający sprawę o wynagrodzenie obowiązany był honorować zarówno fakt

istnienia takiego prawomocnego orzeczenia, jak i stan prawny z tego

rozstrzygnięcia wynikający. Zastępca komornika zawieszonego w czynnościach nie

był wówczas dla powoda innym pracodawcą, lecz osobą wyznaczoną do czynności

z zakresu prawa pracy za tego właśnie pracodawcę, z którym sąd ustalił istnienie

stosunku pracy. Zastępca reprezentował w stosunkach pracy stronę, której wyrok

ten dotyczy. Kwestia ewentualnych uchybień proceduralnych w procesie

18

zakończonym prawomocnym wyrokiem i ich wagi mogłaby podlegać ocenie tylko w

stosownym postępowaniu. Z mocy prawomocnego wyroku powód S. P. pozostawał

w stosunku pracy z A. P. w dniu 11 listopada 2009 r., tj. w dacie przejęcia zakładu

przez W. O. w trybie art. 231

k.p., kiedy to W. O. wyznaczony został zastępcą A. P.

w związku z jego odwołaniem, albowiem do tej daty nie doszło do rozwiązania

stosunku pracy z powodem. Pracodawca może wstąpić w stosunek pracy tylko

wtedy, gdy w chwili przejęcia zakładu dana osoba jest pracownikiem zakładu,

jednakże skutek wynikający z art. 231

§ 1 k.p. jest niezależny od faktycznego

podjęcia przez pracownika pracy u nowego pracodawcy (tak Sąd Najwyższy m.in.

w wyroku z dnia 22 września 1999 r., I PKN 264/99, OSNP 2001 nr 2, poz. 37).

Przesądzające jest bowiem istnienie w dacie przejęcia ważnego stosunku pracy,

którego nowy pracodawca staje się stroną z mocy prawa.

Powyższe rozważania potwierdzają zasadność zarzutów naruszenia prawa

materialnego art. 231

k.p. w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy o komornikach i egzekucji

oraz naruszenia prawa procesowego - art. 365 § 1 k.p.c. Mimo to skarga kasacyjna

nie podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie ostatecznie jest

prawidłowe. Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że powód od

lutego 2009 r. do lutego 2010 r. ani razu nie stawił się w Kancelarii Komorniczej w

K., dokąd W. O. przeniósł siedzibę kancelarii zastępowanego komornika, o czym

powiadomił wszystkich pracowników oraz interesantów przez umieszczenie

stosownej informacji na drzwiach dotychczasowej siedziby. Wielokrotnie też wzywał

powoda do stawienia się w miejscu pracy. Nie ma w stanie sprawy jakichkolwiek

danych co do tego, że powód zgłaszał gotowość do pracy, a pracy nie świadczył

doznając przeszkód ze strony zastępcy komornika W. O. W pełni przekonująca jest

teza wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 listopada 2007 roku, iż pracownik nie

przejawia gotowości do pracy u nowego pracodawcy wówczas, gdy ignoruje

przejęcie przez niego zakładu pracy (I PK 159/07, OSNP 2009 nr 1-2, poz. 3).

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 k.p., pracownik otrzymuje wynagrodzenie za

pracę wykonaną. Jeżeli pracownik nie wykonuje pracy, do nabycia przez niego

prawa do wynagrodzenia niezbędne jest istnienie przepisu szczególnego lub

postanowień umownych przyznających mu takie prawo. Innymi słowy, samo

pozostawanie w stosunku pracy bez świadczenia pracy nie stanowi podstawy

19

roszczenia o wypłatę wynagrodzenia. Z tych właśnie względów S. P. nie nabył

prawa do wynagrodzenia za pracę za okres sporny, a tym samym nie nastąpiła

zarzucana obraza art. 85 § 1 i 2 k.p. oraz art. 86 k.p. Konsekwencją przyjęcia, że

powodowi nie przysługuje wynagrodzenie, ponieważ nie stawiał się w pracy i jej nie

wykonywał, jest redukcja wymiaru urlopu na podstawie art. 1551

§ 1 k.p. w zw. z

art. 1552

§ 1 pkt 6 k.p. U dotychczasowego pracodawcy pracownikowi przysługuje

urlop w wymiarze proporcjonalnym do okresu „przepracowanego”. Przepis art. 1552

k.p. dotyczy ponownego podjęcia pracy u tego samego pracodawcy i chodzi w nim

o sytuacje, gdy nastąpiła przerwa w wykonywaniu pracy trwająca co najmniej

miesiąc. Gdy chodzi o powoda, owa „przerwa” w wykonywaniu pracy z powodu

nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy trwała do końca zatrudnienia. W

okresach, o których mowa w § 1 art. 1552

k.p., pracownik nie nabywa uprawnień

urlopowych. Z kolei przepis art. 171 § 1 k.p. stanowi, że ekwiwalent pieniężny

przysługuje pracownikowi w razie niewykorzystania przysługującego mu urlopu w

całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. Zatem

roszczenie o ekwiwalent jest surogatem urlopu. Skoro pracownik nie nabywa prawa

do urlopu w naturze za okres nieprzepracowany z powodu nieusprawiedliwionej

nieobecności w pracy, to nie ma też prawa do ekwiwalentu pieniężnego za ten

urlop. W okolicznościach przedmiotowej sprawy zarzut naruszenia art. 171 § 1 k.p.

należy więc uznać za nieuprawniony. W świetle poczynionych rozważań jako

oczywisty nasuwa się wniosek, że brak jest podstaw do zasądzenia na rzecz

powoda odszkodowania przewidzianego w art. 55 § 11

k.p. S. P. rozwiązał

stosunek pracy z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec

pracownika, tj. niewypłacania wynagrodzenia za pracę od 1 lutego 2009 r.

Ponieważ powód nie nabył prawa do wynagrodzenia, gdyż nie świadczył pracy w

kancelarii kierowanej przez W. O., to nie jest zasadna podana przez niego

przyczyna rozwiązania umowy i tym samym nie jest uprawniony do odszkodowania

w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Sąd Okręgowy, oddalając

apelację w tej części, nie naruszył art. 55 § 11

k.p.

Skarga kasacyjna skierowana przeciwko wyrokowi w części oddalającej

apelację wobec pozwanego M. B. jest całkowicie bezzasadna. M. B. wyznaczony

został jako kolejny zastępca odwołanego A. P. z dniem 1 listopada 2010 r., a więc

20

po rozwiązaniu stosunku pracy przez powoda. S. P. nie zawarł w skardze

jakichkolwiek argumentów przemawiających za uznaniem, że podstawy skargi

dotyczą orzeczenia wobec pozwanego M. B. i w jakim zakresie, co nie pozwala na

poczynienie rzeczowych rozważań w tym przedmiocie.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na

podstawie art. 39814

k.p.c., zaś o kosztach postępowania kasacyjnego - na

zasadzie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz art. 99 k.p.c. w zw. z art. 39821

k.p.c.