SNO 43/14

Sygn. akt SNO 43/14

UCHWAŁA

Dnia 24 października 2014 r.

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie:

SSN Barbara Skoczkowska (przewodnicząca, sprawozdawca)

SSN Anna Owczarek

SSN Dariusz Zawistowski

Protokolant Katarzyna Wojnicka

po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 24 października 2014 r.

w sprawie J. L.

sędziego Sądu Okręgowego w Sądzie Rejonowym w […],

zażalenia J. L.

na uchwałę Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w […]

z dnia 27 maja 2014 r.,

w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej,

zawieszenia w czynnościach służbowych i obniżenia wynagrodzenia,

uchwalił:

uchyla zaskarżoną uchwałę i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu - Sądowi Dyscyplinarnemu w […] do ponownego

rozpoznania.

2

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny, uwzględniając wniosek

prokuratora Prokuratury Rejonowej w S., uchwałą z dnia 7 października 2013

r., zezwolił na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu

Okręgowego w Sądzie Rejonowym J. L. za dwa czyny, które miały polegać na:

I. „przerobieniu w celu użycia za autentyczny, w dniu 11 czerwca 2012 r.

w […] druku wokandy z dnia 5 grudnia 2011 r. w Sądzie Rejonowym w

Wydziale […] oraz protokołu rozprawy z dnia 5 grudnia 2011 r. w

sprawie […] z powództwa […] prowadzonej w Sądzie Rejonowym w

[…] w Wydziale […], polegającym na zmianie osoby ławnika na inną

osobę aniżeli ta, która faktycznie uczestniczyła w rozpoznaniu niniejszej

sprawy, tj. o czyn z art. 270 § 1 k.k.;

II. usunięciu w czerwcu 2012 r. dokumentów, którym nie miało się prawa

wyłącznie rozporządzać w postaci protokołu rozprawy z dnia 5 grudnia

2011 r. w sprawie […] z powództwa […] przeciwko […] prowadzonej

w Sądzie Rejonowym w Wydziale […] oraz druku wokandy z dnia 5

grudnia 2011 r. w Sądzie Rejonowym w Wydziale […], tj. o czyn z art.

276 k.k.”

Od tej uchwały zażalenia wnieśli obrońca obwinionej, obwiniona

osobiście oraz Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym

w […], który przedmiotowej uchwale zarzucił obrazę przepisów prawa

materialnego, tj. art. 129 § 2 i 3 p.u.s.p., gdyż Sąd nie orzekł o zawieszeniu

sędziego w czynnościach służbowych oraz obniżeniu jej wynagrodzenia na

czas zawieszenia, mimo iż jest to obligatoryjne.

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 15 stycznia 2014 r.,

sygn. SNO 36/13, uwzględniając zażalenie Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego, uchylił zaskarżoną uchwałę i sprawę przekazał Sądowi

3

Apelacyjnemu - Sądowi Dyscyplinarnemu w […] do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny podjął tego samego dnia również drugą

uchwałę w sprawie, uchylającą uchwałę Sądu Apelacyjnego z dnia 10

października 2013 r., o zawieszeniu sędziego Sądu Okręgowego w Sądzie

Rejonowym J. L. w czynnościach służbowych i obniżeniu jej wynagrodzenia

na czas trwania zawieszenia o 25%, jako sprzeczną z przepisem art. 129 § 2 i §

3 Prawa o ustroju sądów powszechnych, wobec braku podstaw do wydania

uzupełniającej uchwały o zawieszeniu sędziego w czynnościach służbowych i

obniżeniu wynagrodzenia na czas trwania zawieszenia

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny

uchwałą z dnia 27 maja 2014 r., na podstawie art. 80 § 2c ustawy z dnia 27

lipca 2001 r.- Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn.: Dz. U. z

2013r., poz. 427 ze zm.) zezwolił na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej

sędziego Sądu Okręgowego w Sądzie Rejonowym J. L.:

„w zakresie czynu opisanego we wniosku Prokuratora Rejonowego z

dnia 14 sierpnia 2013 r., a polegającego na tym, że: w czerwcu 2012 r. daty

bliżej nieustalonej do dnia 11 czerwca 2012 r., jako przewodnicząca Wydziału

[…] Sądu Rejonowego, wykorzystując służbowe uzależnienie od siebie,

poleciła sekretarzowi sądowemu M. K. dokonanie przerobienia w celu użycia

za autentyczny protokołu rozprawy z dnia 5 grudnia 2011 r. w sprawie […] z

powództwa […] przeciwko […] o odszkodowanie za niezgodne z prawem

rozwiązanie umowy o pracę, prowadzonej w Sądzie Rejonowym w Wydziale

[…], poprzez zmianę w protokole danych ławnika, który uczestniczył w

rozpoznaniu powyższej sprawy w tym dniu i wpisanie w miejsce L. K. ławnika

E. D., które to polecenie M. K. wykonała, a następnie w dacie bliżej

nieustalonej do 17 sierpnia 2012 r. poleciła usunięcie z akt sprawy […]

dokumentu, którym nie miała prawa wyłącznie rozporządzać w postaci

oryginału protokołu rozprawy z dnia 5 grudnia 2011 r. z powództwa […]

4

przeciwko […] i zastąpienie go w/w przerobionym protokołem, które to

polecenie M. K. wykonała, tj. o czyn z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k.

w zb. z art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.”

Tą samą uchwałą zawieszono sędziego J. L. w czynnościach służbowych

oraz obniżono jej wynagrodzenie o 25 % na czas trwania zawieszenia.

Zażalenia od powyższej uchwały wniosła sędzia J. L. Podnosząc

zarzuty błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia

oraz obrazy przepisów postępowania, które miały wpływ na treść orzeczenia,

skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej uchwały poprzez nieuwzględnienie

wniosku prokuratora i podjęcie uchwały odmawiającej zezwolenia na

pociągnięcie jej do odpowiedzialności karnej. Z ostrożności procesowej

skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały i umorzenie postępowania z

uwagi na brak społecznej szkodliwości czynu ewentualnie o uchylenie

zaskarżonej uchwały Sądowi Apelacyjnemu-Sądowi Dyscyplinarnemu w […] i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy -Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Zażalenie wniesione w sprawie jest zasadne i dlatego konieczne było

uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do

ponownego rozpoznania.

Zgodnie z art. 80 § 2c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.- Prawo o ustroju

sądów powszechnych (j.t.: Dz. U. 2013, poz. 427, dalej u.s.p.) sąd

dyscyplinarny wydaje uchwałę zezwalającą na pociągnięcie sędziego do

odpowiedzialności karnej, jeżeli zachodzi dostatecznie uzasadnione

podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa. W orzecznictwie podkreśla

się, że skoro postępowanie o uchylenie immunitetu sędziowskiego poprzez

wyrażenie zgody na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, nie

jest postępowaniem rozstrzygającym o jego odpowiedzialności karnej, to sąd

dyscyplinarny nie musi mieć pewności, że przestępstwo zarzucane sędziemu

5

we wniosku faktycznie zostało przez niego popełnione. Głównym zadaniem

postępowania o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności

karnej jest bowiem ustalenie, czy wersja wydarzeń przedstawiona przez

oskarżyciela we wniosku o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do

odpowiedzialności karnej jest wystarczająco uprawdopodobniona. Zezwolenie

na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej powinno być jednak

udzielane z rozwagą, po zbadaniu wszystkich okoliczności i po dokonaniu

wnikliwej oceny zebranych w postępowaniu istotnych dowodów zgodnie z

dyrektywą z art. 7 k.p.k. W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny - Sąd

Dyscyplinarny, rozpoznając wniosek prokuratora o zezwolenie na pociągnięcie

do odpowiedzialności karnej sędziego, tym wymaganiom nie sprostał.

Bezspornie w sprawie zostało ustalone, że w czerwcu 2012 r. doszło do

przerobienia, w celu użycia za autentyczny, protokołu rozporowy z dnia 5

grudnia 2011 r., w sprawie […], poprzez zmianę nazwiska ławnika

uczestniczącego w rozpoznawanej sprawie tego dnia i wpisanie w miejsce L.

K. ławnika E. D. Jednakże najistotniejsze w sprawie jest ustalenie, czy

protokolantka M. K. dokonała tego na polecenie sędziego J. L., co do której

został złożony wniosek przez prokuratora. Analiza całości akt wskazuje, że w

sprawie istnieją dwie wersje zdarzenia, jedna przedstawiana przez

protokolantkę M. K., która twierdzi, że takie polecenie otrzymała oraz druga,

sędziego J. L., która temu zaprzecza. Podkreślić należy, że przesłuchani w

sprawie świadkowie - pracownice Sądu - nie były bezpośrednimi świadkami

zdarzania i przekazały w swoich zeznaniach jedynie wersję zasłyszaną od M.

K. W takiej sytuacji niezbędne było, nie tyle przytoczenie treści ich zeznań,

co dokonanie drobiazgowej analizy całości materiału dowodnego we

wzajemnym powiązaniu. Słusznie natomiast podnosi skarżąca, iż Sąd w

swoim uzasadnieniu nie wyjaśnił, dlaczego przyjmując określony stan

faktyczny nie oparł się na wersji przez nią przedstawionej. Co więcej, należy

6

stwierdzić, iż Sąd całkowicie pominął wersję zdarzeń podaną przez skarżącą

oraz argumenty przemawiające za jej wiarygodnością. Słuszny więc jest

zarzut podniesiony w zażaleniu, iż w sprawie doszło do obrazy przepisów art.

410 k.p.k., a skarżąca wykazała, że sąd I instancji oparł orzeczenie jedynie na

części materiału ujawnionego, a rozstrzygnięcie nie jest wynikiem analizy

całokształtu ujawnionych okoliczności, a więc także i tych, które je podważają.

Zasadny jest również zarzut obrazy art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., jakkolwiek

uzasadnienie wyroku sporządzane jest już po jego wydaniu, tym samym

naruszenie tego przepisu nie może mieć wpływu na treść orzeczenia, to jednak

niewyjaśnienie przyczyn uzasadniających wydanie orzeczenia uniemożliwia

merytoryczną kontrolę tego orzeczenia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd, po spełnieniu warunku z art.

80 § 2e u.s.p. dokona wnikliwej analizy i oceny stanowiska przedstawionego

przez sędziego J. L. w kontekście przedstawionego przez prokuratora

materiału dowodowego oraz zebranych dotychczas dowodów przez Sąd.

Przypomnieć należy, że to prowadzący postępowanie przygotowawcze

powinien szczególnie skrupulatnie gromadzić materiał dowody, gdyż sąd

dyscyplinarny nie ma obowiązku gromadzenia dodatkowych dowodów, a

jedynie powinien ocenić dowody przedstawione wraz z wnioskiem. Tylko w

bardzo wyjątkowych sytuacjach Sąd Dyscyplinarny może uzupełniać materiał

dowody przedstawiony wraz z wnioskiem.

Rozważanie pozostałych zarzutów jest obecnie przedwczesne, gdyż Sąd

Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny będzie jeszcze raz analizował dowody

zebrane w sprawie, jednakże poglądy jakie zaprezentowała skarżąca w

zażaleniu, obligują Sąd Najwyższy do wypowiedzenia się również odnośnie

niektórych z nich.

Oczywiście ma rację skarżąca, gdy stwierdza, że nie jest przerobieniem

dokumentu nadanie mu innej treści przez osoby, od których ten dokument

7

pochodzi. Jednakże nie ma to stwierdzenie zastosowania w tej sprawie, gdyż

protokół jest dokumentem o charakterze publiczno-prawnym i w takim

przypadku wszelkie zmiany mogą być w nim dokonywane jedynie w

procedurze do tego przewidzianej. Sędzia, po podpisaniu protokołu nie ma

prawa nim wyłącznie rozporządzać i jako funkcjonariusz publiczny, w sytuacji

gdy wbrew trybowi sprostowania protokołu, dokonuje w nim zmian,

dopuszcza się przestępstwa fałszu materialnego w postaci przerobienia

dokumentu (por. W Wróbel (w:) Kodeks Karny, Część szczególna, tom II,

Komentarz, red. A. Zoll, Warszawa 2008, teza 6 do art. 270).

Odnośnie błędnie wskazanego nazwiska ławnika L. K. jak i nazwiska

panieńskiego matki skarżącej, to należy zauważyć, iż tego rodzaju błędy

należy traktować jedynie jako oczywiste omyłki pisarskie i powinny podlegać

sprostowaniu.

Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że nie został wskazany

nośnik dokumentu, którego dotyczy zarzut fałszerstwa. Z treści uchwały oraz

jej uzasadnienia wynikało, że prokurator wnosił o wydanie zezwolenia na

pociągnięcie do odpowiedzialności karnej w związku z przerobieniem tzw.

„papierowej”, a nie elektroniczne wersji wyroku. Ta okoliczność może być

jednak jednoznacznie wyjaśniona przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny

orzekł jak w uchwale.