II CSK 40/14

Sygn. akt II CSK 40/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 października 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca)

SSN Maria Szulc

w sprawie z powództwa Województwa […]

przeciwko T. Spółce z ograniczoną

odpowiedzialnością w G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 30 października 2014 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 25 czerwca 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

2

UZASADNIENIE

Zaskarżonym przez pozwaną – T. wyrokiem z dnia 25 czerwca 2013 r. Sąd

Apelacyjny zmienił zaskarżony przez pozwaną i powoda - Województwo […] wyrok

Sądu Okręgowego w K. z dnia 30 stycznia 2013 r. w ten sposób, że zasądził od

pozwanej na rzecz powoda kwotę 181.683,08 zł wraz z ustawowymi odsetkami od

29 sierpnia 2009 r. do dnia zapłaty oraz odsetki od kwoty 294 713,08 zł od 29

sierpnia 2009 roku do 5 kwietnia 2012 r., ponadto oddalił apelację powoda w

całości, a pozwanej w pozostałej części oraz orzekł o kosztach.

W sprawie tej ustalono co następuje:

Na mocy umowy nr 167/8-9/2008, zawartej w wyniku udzielenia zamówienia

publicznego, pozwana T. zobowiązała się do wykonania opracowania dokumentacji

dla zadania "Przebudowa drogi wojewódzkiej nr […] na odcinku K. – I." w terminie

11 miesięcy od podpisania umowy. W art. 19 ust. 1 pkt 1 i 3 umowy strony

przewidziały, że wykonawca zapłaci zamawiającemu kary umowne: za

niedotrzymanie terminu wykonania przedmiotu umowy z przyczyn zależnych od

wykonawcy w wysokości 0,5% wynagrodzenia brutto za każdy dzień zwłoki oraz z

tytułu odstąpienia przez zamawiającego lub wykonawcę od umowy z przyczyn

leżących po stronie wykonawcy, w wysokości 10% wynagrodzenia brutto. Ponadto

art. 21 ust. 1 pkt 4 umowy upoważniał zamawiającego do odstąpienia od niej, z

czternastodniowym wyprzedzeniem, jeżeli suma kar umownych określonych w art.

19 ust. 1 pkt 1-3 przekroczyła kwotę 20% wartości przedmiotu zamówienia. Dla

realizacji całości wspomnianego zamówienia publicznego strony zawarły kolejne

umowy. W trakcie ich realizacji doszło do opóźnienia w ich wykonaniu. Sporna

miedzy stronami była jedynie okoliczność, czy opóźnienie może być uznane za

usprawiedliwione.

Notą obciążeniową z 27 lipca 2009 r. powód wezwał pozwaną do zapłaty

kwoty 442.182,90 zł tytułem kar umownych za nieterminowe wykonanie przedmiotu

umowy nr 167/8- 9/2008, w terminie 14 dni. Pozwana odpowiedziała na tę notę

pismem z 10 sierpnia 2009 roku. Wnosiła o zweryfikowanie stanowiska, nie

uznając roszczenia o naliczenie kar umownych.

3

Wezwaniem do zapłaty, doręczonym 14 stycznia 2011 r. powód wezwał

pozwanego do zapłaty kwoty 601.313,40 zł, wynikającej z noty obciążeniowej

z 6 grudnia 2010 roku. Prowadzone w toku sprawy negocjacje ugodowe stron nie

przyniosły rezultatu. W toku procesu strona pozwana w części zadośćuczyniła

roszczeniu pieniężnemu zgłoszonemu przez powoda i w dniu 6 kwietnia 2012 r.

wpłaciła kwotę 113.030 złotych tytułem kary umownej. Jednocześnie dokonując tej

wpłaty na rzecz strony powodowej strona pozwana zastrzegła, że wpłatę tę należy

zaliczyć na poczet przyszłej kary umownej, nie zaś na rzecz należności ubocznych.

Wyrokiem z 30 stycznia 2013 r. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanej na rzecz

powoda kwotę 291.268,35 złotych wraz z odsetkami ustawowymi od 29 sierpnia

2009 r. do dnia zapłaty. W pozostałej części powództwo oddalił i orzekł o kosztach

postępowania.

Rozpoznający apelacje obu stron Sąd Apelacyjny przyjął, że wysokość kary

umownej, jaką winna być obciążona pozwana, zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1

wiążącej strony umowy nr 167/8-9/2008 r. wynosi kwotę 589.436 zł (261 dni

x 451.730 zł x 0,5%). Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy Sąd

II instancji na podstawie art. 484 § 2 k.c. uznał za zasadne miarkowanie

i obniżenie tej kary umownej o 50%. W konsekwencji od pozwanego zasądzana

z tego tytułu winna być kwota 294.713 zł. Uwzględniając jednakże, że pozwana

z tego tytułu uiściła już na rzecz powoda kwota 113.030 zł do zapłaty pozostała

kwota zasądzona w pkt. I pkt 1 wyroku. O odsetkach orzeczono na podstawie art.

481 § 1 k.c., mając na uwadze także częściowe zaspokojenie żądania przez

pozwaną.

Pozwana w skardze kasacyjnej zarzuciła: I. Naruszenie przepisów prawa

materialnego, tj.: art. 481 § 1 k.c. przez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe

zastosowanie i w konsekwencji zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda

odsetek ustawowych podwójnie od tego samego świadczenia pieniężnego za okres

od 29 sierpnia 2009 r. do 5 kwietnia 2012 r., tj. od kwot: a) 181.683,08 zł oraz

b) kwoty 294.713,08 zł od 29 sierpnia 2009 r. do dnia 5 kwietnia 2012 r. co dało

łącznie kwotę odsetek ustawowych na dzień wydania wyroku: 190.221,48 zł

podczas gdy prawidłowe zastosowanie przepisu art. 481 § 1 k.c. powinno

4

prowadzić do zasądzenia odsetek ustawowych od kwot: a) 181.683,08 zł (kwoty

zasądzonej w wyroku, uwzględniającej wpłatę pozwanego na rzecz powoda w toku

postępowania w dniu 6 kwietnia 2012 r.) za okres opóźnienia od 6 kwietnia 2012 r.

do dnia zapłaty, b) 294.713,08 zł (kwota ustalonej przez Sąd Apelacyjny kary

umownej) za okres opóźnienia od 29 sierpnia 2009 r. do 5 kwietnia 2012 r.

(przeddzień wpłaty przez pozwanego kwoty 113.030,00 zł), co daje łączna kwotę

odsetek ustawowych na dzień wydania wyroku: 128.683,18 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 481 § 1 k.c. Bezspornym

w rozpoznawanej sprawie jest, że należność pozwanego z tytułu kar umownych za

261 dni zwłoki w wykonaniu umowy wynosiła 589.436 zł. Skoro Sąd Apelacyjny

zmiarkował karę umowną o 50 %, czego żadna ze stron nie kwestionuje,

to roszczenie powoda z tytułu kar umownych za zwłokę w wykonaniu umowy

wynosi 294.713 zł. Na poczet należnego powodowi roszczenia pozwany wpłacił

w dniu 6 kwietnia 2012 r. kwotę 113.030 zł. Wymagalność roszczenia z tytułu kar

umownych Sąd Apelacyjny ustalił na dzień 29 sierpnia 2009 r., czego także żadna

ze stron sporu nie kwestionuje. Odsetki od należnej powodowi kwoty kar

umownych powinny więc zostać zasądzone w taki sposób jak w skardze kasacyjnej

wskazuje pozwana. Od kwoty 113.030 od dnia 29 sierpnia 2009 r. do dnia

5 kwietnia 2012 r. Oraz od reszty kwoty tj. 181.683,08 zł od dnia 29 sierpnia 2009 r.

do dania zapłaty. Skoro zaś Sąd Apelacyjny zasądził odsetki od całej należnej

kwoty czyli 294.713 zł za okres od 29 sierpnia 2009 r. do 5 kwietnia 2012 r., a także

od wchodzącej w jej skład kwoty 181.683,08 także od 29 sierpnia 2009 r. do dnia

zapłaty, to oznacza, że w okresie od 29 sierpnia 2009 r. do 5 kwietnia 2012 r. od

kwoty 181.683 zł odsetki zostały zasądzone podwójnie. W tej sytuacji niewątpliwie

zaskarżony wyrok narusza art. 481 k.c.

Mając na względzie powyższe Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39815

k.p.c.,

orzekł jak w sentencji wyroku.