II KK 298/14

Sygn. akt II KK 298/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 listopada 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Rafał Malarski (przewodniczący)

SSN Józef Dołhy

SSN Jarosław Matras (sprawozdawca)

Protokolant Marta Brylińska

w sprawie P. M.

skazanego z art. 258 § 1 k.k. i in.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 kpk

w dniu 7 listopada 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 4 lutego 2013 r.,

utrzymującego w mocy

wyrok Sądu Okręgowego w W.

z dnia 4 października 2011 r.

uchyla wyrok w zaskarżonym zakresie, tj. w odniesieniu do

utrzymania w mocy rozstrzygnięcia co do czynu

zakwalifikowanego z art. 291 § 1 kk (pkt XVI wyroku Sądu

Okręgowego w W.) oraz w konsekwencji - co do kary łącznej (pkt

XVIII c tegoż wyroku) i sprawę oskarżonego P. M. w zakresie

2

dotyczącym czynu z art. 291 § 1 kk przekazuje do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.

UZASADNIENIE

P. M. zarzucono w akcie oskarżenia popełnienie trzech przestępstw, tj. z art.

258 § 1 k.k. (czyn ujęty w a.o. jaki IX), z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.

(czyn w pkt X) oraz z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu

narkomanii (czyn z pkt XI). Czyn zarzucony jako wyczerpujący znamiona

przestępstwa paserstwa z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. został opisany

przez prokuratora jako polegający na tym, iż: „ w nieustalonym czasie, nie

wcześniej niż w dniu 22 i nie później niż w dniu 25 marca 2009 r. w W., przyjął

wzmacniacz samochodowy marki GS pochodzący z kradzieży z włamaniem do

samochodu marki Mitsubishi Eclipse, nr rej. […] dokonanej na szkodę R. N., przy

czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu kary co najmniej 6 miesięcy

pozbawienia wolności, orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne”.

Wyrokiem z dnia 4 października 2011 r., sygn. akt … 74/10, Sąd Okręgowy

w W. uznał oskarżonego za winnego wszystkich trzech przestępstw, i nie

dokonując żadnych zmian w opisie czynu z art. 291 § 1 k.k. skazał go za to

przestępstwo na karę roku pozbawienia wolności, zaś jako karę łączną,

obejmującą także skazania za pozostałe dwa przestępstwa (pkt IX i XVII wyroku),

wymierzył karę 4 lat pozbawienia wolności (pkt XXVIII c).

Apelację od tego wyroku w odniesieniu do tego oskarżonego złożył tylko obrońca

oskarżonego. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu:

1/ bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,

polegającą na nienależytym obsadzeniu Sądu tj. orzekanie przez Sąd I instancji w

składzie jednoosobowym, w odniesieniu do czynu z art. 189 § 3 k.k. (zarzut

popełnienia tego przestępstwa postawiono innym współoskarżonym w tym

procesie – uw. SN);

2/ błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia

mających istotny wpływ na treść orzeczenia, ujmowany w odniesieniu do udziału w

zorganizowanej grupie przestępczej;

3/ obrazę przepisów postępowania tj. art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k. i art. 410

k.p.k., mających istotny wpływ na treść orzeczenia poprzez dowolną ocenę

3

zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zakresie czynów

przypisanych oskarżonemu w pkt X i XI.

W apelacji został postawiony także – z ostrożności procesowej – zarzut

rażącej niewspółmierności orzeczonej kary łącznej.

Tak formułując zarzuty apelacji skarżący wniósł o uchylenie wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu apelacji wyrokiem z dnia 4 lutego 2013 r.,

sygn. akt … 401/12, w odniesieniu do tego oskarżonego zaskarżony wyrok

utrzymał w mocy.

Kasację od tego wyroku w odniesieniu do skazanego P. M. wniósł Prokurator

Generalny.

Zaskarżając wyrok w zakresie rozstrzygnięcia w pkt 4, utrzymującego w

mocy wyrok Sądu i instancji w pkt XVI i XVIII c, zarzucił mu: „rażące i mające

istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa karnego

procesowego, tj. art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., polegające na

przeprowadzeniu nienależytej kontroli odwoławczej i utrzymaniu w mocy rażąco

niesprawiedliwego orzeczenia, wydanego z naruszeniem przepisu prawa karnego

procesowego, a mianowicie art. 366 § 1 k.p.k., polegającym na niewyjaśnieniu

wszystkich istotnych okoliczności sprawy w przedmiocie ustalenia wartości

przedmiotu wykonawczego, co skutkowało przypisaniem oskarżonemu popełnienia

przestępstwa z art. 291 § 1 k.k. w sytuacji, gdy wartość ta determinuje prawno-

karną ocenę w zakresie odpowiedzialności sprawcy za przestępstwo lub

wykroczenie”.

Podnosząc taki zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w

zaskarżonej części i przekazaniu sprawy w tym zakresie do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, co skutkowało jej uwzględnieniem w trybie

określonym w art. 535 § 5 k.p.k. Rację ma skarżący, że sąd II instancji z rażącą

obrazą art. 433 § 1 k.p.k. nie rozpoznał sprawy w granicach zaskarżenia, czego

efektem było utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku w odniesieniu do skazania

za przestępstwo z art. 291 § 1 k.k., pomimo, iż w zakresie tego typu czynu

4

zabronionego nie ustalono wartości pochodzącego z kradzieży z włamaniem

przedmiotu przyjętego przez oskarżonego. Przypomnieć należy, że rzecz będąca

przedmiotem czynności wykonawczych ujętych w opisie wykroczenia z art. 122 § 1

k.w. (ujęto w tym przepisie - mienie, które pochodzi z kradzieży lub

przywłaszczenia) może pochodzić także z kradzieży z włamaniem (por. np.

uchwała SN z dnia 24 września 1997 r., I KZP 15/97, OSNKW 1997, z.11-12, poz.

96; wyrok SN z dnia 28 lipca 2004 r., V KK 104/04, LEX nr 121684). W takiej zatem

sytuacji, z uwagi na tzw. „przepołowiony” charakter czynu zabronionego opisanego

w typie przestępstwa z art. 291 § 1 k.k., wynikający z treści art. 122 § 1 k.w., i przy

określonej w tym przepisie wartości granicznej przedmiotu czynności wykonawczej,

która w dacie orzekania przez oba sąd wynosiła 250 zł (do dnia wejścia w życie

ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania

karnego oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2013, poz.1247), obowiązkiem

sądu I instancji było ustalenie wartości tej rzeczy, tak aby prawidłowo określić

zasadę odpowiedzialności za taki czyn. Tymczasem sąd ten tej okoliczności w

ogóle nie zweryfikował, albowiem z uzasadnienia wyroku wynika, iż kwestia ta nie

była przedmiotem prawnych ocen (str. 80-81). Co więcej, wzmacniacz ten w czasie

postępowania przygotowawczego zabezpieczono i następnie wydano go

pokrzywdzonemu, nie ustalając w czasie przesłuchania tego świadka wartości tego

urządzenia (k.1093-194 oraz 1109 i 1110), ani też nie dopuszczając innego dowodu

celem określenia wartości tego przedmiotu. W toku postępowania sądowego

przesłuchano R. N. w sposób pobieżny, nie wnikając zupełnie w kwestie określenia

wartości tego przedmiotu, choć jak wykazano powyżej, kwestia ta była relewantna

(por. k. 3104); doszło więc wówczas do rażącej obrazy art. 366 § 1 k.p.k. przez sąd

I instancji.

W apelacji co do rozstrzygnięcia odnośnie tego czynu skierowano zarzuty,

które dotyczyły dowodów i właściwej ich oceny (art. 7 i 410 k.p.k.). To zatem w

ramach tych zarzutów, kwestionujących trafność ustaleń faktycznych sąd II instancji

miał obowiązek dokonania kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jak wykazano

jest niesporne, że wartość przedmiotu czynności wykonawczej paserstwa jest

elementem kształtującym prawny byt wykroczenia lub też przestępstwa, a zatem

powinna być także przedmiotem ocen w kategorii trafnych ustaleń faktycznych.

5

Tymczasem w uzasadnieniu wyroku kwestii tego zarzutu poświecono kilka zdań, z

których żadne nie odniosło się do tej kluczowej kwestii (str. 64-65 uzasadnienia

wyroku). Co więcej, w uzasadnieniu wyroku odesłano w tym zakresie do rozważań

sądu I instancji zawartych w uzasadnieniu wyroku na k.102 - 104 uzasadnienia,

chociaż uzasadnienie to liczyło tylko 90 kart. Nie jest zatem tak jak twierdzi

Prokurator Generalny, że w tym zakresie kwestia wartości przedmiotu czynności

paserstwa nie mieściła się w granicach środka odwoławczego określonych w art.

433 § 1 k.p.k., co z kolei powinno skutkować koniecznością zastosowania art. 440

k.p.k. przez sąd odwoławczy. Granice środka odwoławczego w tej sprawie były

wyznaczone poprzez zaskarżenie wyroku co do tego czynu w całości, zaś zarzut

sformułowany do tego przestępstwa odnosił się zarówno do niewłaściwej oceny

dowodów, jak i w konsekwencji wadliwych ustaleń faktycznych poczynionych co do

popełnienia tego przestępstwa. Nie sposób twierdzić, że w takich ramach nie

mieścił się obowiązek skontrolowania wartości przedmiotu przyjętego z kradzieży z

włamaniem.

Okoliczność ta – czyli niezasadność powołania się skarżącego także na

obrazę art. 440 k.p.k. – nie ma jednak żadnego znaczenia w kontekście zasadności

kasacji, skoro doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 433 § 1 k.p.k., co mogło

mieć oczywisty i istotny wpływ na treść wydanego wyroku. Nie sposób wykluczyć,

że właściwa kontrola w tym obszarze może skutkować przyjęciem, iż przypisany

oskarżonemu czyn stanowi wykroczenie, którego karalność uległa już

przedawnieniu. Konieczne stało się zatem uchylenie wyroku w tej części i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w sądzie II instancji. Sąd ten

rozpozna apelację obrońcy w zakresie tego czynu i ustosunkuje się w jej ramach do

kwestii wartości przedmiotu paserstwa, rozważając ewentualnie zastosowanie art.

452 § 2 k.p.k. Konsekwencją uchylenia wyroku w tym zakresie jest również

uchylenie rozstrzygnięcia o karze łącznej.