V KK 217/14

Sygn. akt V KK 217/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 listopada 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Szewczyk

SSN Eugeniusz Wildowicz

Protokolant Katarzyna Wełpa

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Krzysztofa Parchimowicza,

w sprawie R. Z.

oskarżonego z art. 228 § 3 k.k., art. 266 § 2 k.k., art. 239 § 1 k.k. i art. 231 § 1 k.k.

w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz art. 284 § 2 k.k.

i S. R.

oskarżonego z art. 230 § 1 k.k. i art. 229 § 3 k.k., w zw. z art. 11 § 2 k.k.

w zw. z art. 12 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 5 listopada 2014 r.,

kasacji, wniesionych przez obrońców oskarżonych

od wyroku Sądu Okręgowego w Ś.

z dnia 5 lutego 2014 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w W.

z dnia 10 grudnia 2012 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej oskarżonych

R. Z. oraz S. R. i w tym zakresie sprawę wymienionych

2

oskarżonych przekazuje Sądowi Okręgowemu w Ś. do

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym;

2. zarządza zwrot opłaty od kasacji w kwocie 450 (czterystu

pięćdziesięciu) złotych, wniesionej przez skazanego R. Z.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2012 r., Sąd Rejonowy w W. oskarżonego R. Z.

uznał za winnego tego, że:

I. w okresie od 21 stycznia 2004 r. do 28 lipca 2004 r. w W., działając w

wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, w związku z

pełnieniem funkcji publicznej, funkcjonariusza Centralnego Biura Śledczego […],

prowadząc postępowanie przygotowawcze, o sygn. akt […] w sprawie o czyn z art.

286 § 1 k.k., przyjął od S. R. korzyść majątkową w postaci markowych alkoholi,

telefonu komórkowego marki Samsung, w zamian za zachowanie stanowiące

naruszenie przepisów prawa, polegające na nieujmowaniu w protokołach

przesłuchań S. R. istotnych okoliczności dla prowadzenia postępowania, które

dotyczyły przedmiotu prowadzonego śledztwa, a także informowaniu wyżej

wymienionego o istotnych ustaleniach śledztwa, które stanowiło tajemnicę

służbową, uzyskaną w związku z wykonywaniem czynności służbowych, przez co

utrudnił prowadzone wobec S. R. postępowanie przygotowawcze, pomagając mu

tym samym w uniknięciu odpowiedzialności karnej, czym działał na szkodę interesu

publicznego,

tj. popełnienia występku z art. 228 § 3 k.k. i art. 266 § 2 k.k. i art. 239 § 1 k.k. w zw.

z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., i za czyn ten na podstawie art. 228 § 3 k.k. w

zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności;

II. w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 18 stycznia 2006 r. w W, działając w

wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, przyjął od S. R.

korzyść majątkową w kwocie co najmniej 18.000 zł, a także w postaci kompletnego

stroju […] o wartości nie mniejszej niż 100 Euro, w związku z pełnieniem funkcji

publicznej - Naczelnika Centralnego Biura Śledczego […], za zachowanie

stanowiące naruszenie przepisów prawa, polegające na ujawnieniu członkom

zorganizowanej grupy przestępczej informacji, stanowiącej tajemnicę służbową,

3

którą uzyskał w związku z wykonywaniem czynności służbowych, dotyczącą

okoliczności związanych z zaplanowanym zatrzymaniem osób biorących udział w

wyżej wymienionej grupie przestępczej i wykonaniem z ich udziałem czynności

procesowych przez funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji […], w ramach

prowadzonego śledztwa, a zarazem nie dopełnił obowiązków i przekroczył swoje

uprawnienia w ten sposób, że kontaktował się z podejrzanym S. R. i nie przekazał

prowadzącym poszukiwania wyżej wymienionego podejrzanego funkcjonariuszom

Policji informacji, iż pozostaje w kontakcie z podejrzanym oraz informacji o miejscu

jego pobytu, przez co utrudniał prowadzone przeciwko S. R. postępowanie

przygotowawcze, pomagając uniknąć temu oskarżonemu i innym osobom biorącym

udział w zorganizowanej grupie przestępczej w ukryciu się i uniknięciu

odpowiedzialności karnej, czym działał na szkodę interesu publicznego,

tj. popełnienia występku z art. 228 § 3 k.k. i art. 266 § 2 k.k. i art. 239 § 1 k.k. i art.

231 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za czyn ten na podstawie

art. 228 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 2 lat i 6 miesięcy

pozbawienia wolności;

III. w sierpniu 2005 r. w W., działając w wykonaniu z góry powziętego

zamiaru, w krótkich odstępach czasu, w związku z pełnieniem funkcji publicznej -

Naczelnika Centralnego Biura Śledczego […] żądał korzyści majątkowej w kwocie

100.000 zł i przyjął korzyść majątkową w kwocie 15.000 zł od B. D., za

pośrednictwem S. R., w zamian za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów

prawa, polegające na ujawnieniu okoliczności dotyczących kontroli podatkowej,

przeprowadzonej w firmie B. D. przez Urząd Celny, oraz załatwienie zaniechania

wykonywania względem niego czynności przez organy kontroli podatkowej, czym

działał na szkodę interesu publicznego,

tj. popełnienia występku z art. 228 § 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k., i za czyn ten, na

podstawie art. 228 § 3 k.k., wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności;

IV. w okresie od 8 sierpnia 2005 r. do 27 września 2006 r. w W., działając w

wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, pełniąc funkcję

Naczelnika Centralnego Biura Śledczego […], nie dopełnił obowiązków i

przekroczył swoje uprawnienia wynikające z przepisów dotyczących postępowania

z materiałami niejawnymi w ten sposób, że w miejscu zamieszkania na nośniku

4

pamięci USB 128 MB, posiadał zapisany dokument o charakterze niejawnym,

opatrzony klauzulą „poufne", w postaci wniosku o wypłatę wynagrodzenia

informatorowi policyjnemu, w związku z przekazaniem przez niego informacji

organom ściągania, czym działał na szkodę interesu publicznego,

tj. popełnienia występku z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., i za czyn ten na

podstawie art. 231 § 1 k.k. wymierzył mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności;

V. w dniu 17 sierpnia 2002 r. w W. dokonał przywłaszczenia mienia

powierzonego w postaci telefonu komórkowego marki Siemens C3, […] o wartości

681,98 zł, który stanowił własność Centralnego Biura Śledczego,

tj. popełnienia występku z art. 284 § 2 k.k., i za czyn ten na podstawie art. 284 § 2

k.k. wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 85 k.k. oraz art. 86 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w W. połączył

kary pozbawienia wolności orzeczone wobec tego oskarżonego i wymierzył mu

karę łączną 3 lat pozbawienia wolności.

Tym samym wyrokiem oskarżony S. R. został uznany za winnego tego, że:

I. w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 18 stycznia 2006 r. w W., działając w

wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, udzielił R. Z.

korzyść majątkową w kwocie co najmniej 18.000 zł, a także w postaci kompletnego

stroju bramkarskiego o wartości nie mniejszej niż 100 Euro, w związku z pełnieniem

przez R. Z. funkcji publicznej - Naczelnika Wydziału […], w celu skłonienia R. Z. do

zachowania stanowiącego naruszenie przepisów prawa, polegającego na

ujawnieniu członkom zorganizowanej grupy przestępczej informacji, stanowiących

tajemnicę służbową, którą uzyskał w związku z wykonywaniem czynności

służbowych, dotyczących okoliczności związanych z zaplanowanym zatrzymaniem

osób biorących udział w wyżej wymienionej grupie przestępczej i wykonaniem z ich

udziałem czynności procesowych przez funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji

[…], w ramach prowadzonego śledztwa, czym działał na szkodę interesu

publicznego,

tj. popełnienia występku z art. 229 § 3 k.k., i za czyn ten na podstawie art. 229 § 3

k.k. wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności;

II. w sierpniu 2005 r. w W., działając w wykonaniu z góry powziętego

zamiaru, powołując się wobec J. D. na wpływy w Centralnym Biurze Śledczym KGP

5

[…], podjął się pośrednictwa w załatwieniu sprawy w zamian za korzyść majątkową

w kwocie 15.000 zł, a następnie działając wspólnie i w porozumieniu z B. D.,

obiecał udzielić R. Z. w związku z pełnieniem przez niego funkcji publicznej -

Naczelnika Wydziału Centralnego Biura Śledczego […], korzyść majątkową w

kwocie 100.000 zł i udzielił mu korzyści majątkowej w kwocie 15.000 zł,

przekazanej przez B. D. w celu skłonienia R. Z. do zachowania stanowiącego

naruszenie przepisów prawa, polegającego na ujawnieniu okoliczności dotyczących

kontroli podatkowej przeprowadzonej w firmie B.D. przez Urząd Celny, oraz

załatwieniu zaniechania wykonywania względem niego czynności przez organy

kontroli podatkowej, czym działał na szkodę interesu publicznego,

tj. popełnienia występku z art. 230 § 1 k.k. i art. 229 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

w zw. z art. 12 k.k., i za czyn ten na podstawie art. 229 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 3

k.k. wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności.

Sąd Rejonowy, na podstawie art. 85 k.k. oraz art. 86 § 1 k.k., połączył kary

pozbawienia wolności orzeczone wobec tego oskarżonego i wymierzył mu karę

łączną 3 lat pozbawienia wolności.

Powyższy wyrok zaskarżył obrońca oskarżonego R. Z., oskarżony S. R. i

jego obrońca oraz prokurator.

Obrońca oskarżonego R. Z. zaskarżył wyrok w części dotyczącej tego

oskarżonego. Na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. i art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k. zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa karnego procesowego mające wpływ na

treść orzeczenia - art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. i 424 § 1

pkt 1 i 2 k.p.k., polegające na:

a) przyjęciu odpowiedzialności karnej oskarżonego R. Z. w zakresie zarzutu

przypisanego w punkcie I części dyspozytywnej wyroku (odnoszącego się do

punktu I części wstępnej wyroku) pomimo:

- nieustalenia i niewskazania istotnych okoliczności, które nie były ujmowane

w protokołach przesłuchań S. R. w postępowaniu przygotowawczym […],

- nieustalenia i niewskazania informacji istotnych ustaleń śledztwa, które miały

być przekazywane przez R. Z. - S. R., co w konsekwencji doprowadziło do

niemożności weryfikacji ustaleń Sądu w przedmiotowym zakresie w tym ustaleń czy

rzeczywiście zachowania przypisane oskarżonemu R. Z. miały miejsce, czy jeżeli

6

faktycznie zaistniały stanowiły tajemnicę służbową uzyskaną w związku z

wykonywaniem czynności, a przede wszystkim czy były pomocne w ewentualnym

uniknięciu przez S. R. odpowiedzialności karnej,

- nieuwzględnienia wszystkich okoliczności wynikających z materiału

dowodowego sprawy skutkujące bezzasadnym uznaniem, iż z całości tego

materiału wynika, że S. R. przekazał korzyść majątkową R. Z. w postaci markowych

alkoholi oraz telefonu komórkowego marki Samsung, przejawiające się

bezkrytycznym przyjęciem za wiarygodne wyjaśnień S. R. w tym zakresie z

całkowitym pominięciem przeczących takiemu przebiegowi zdarzeń zeznań

świadków […] z nadto nieustalenie i niewskazanie związku przyczynowego, jaki

miałby zaistnieć pomiędzy przyjmowaniem ww. korzyści majątkowych a

zachowaniem R. Z., stanowiącym naruszenie przepisów prawa w sytuacji, gdy sąd

nie poczynił ustaleń i nie ujawnił, jakie to okoliczności nie były ujmowane w

protokołach przesłuchań i o jakich to ustaleniach śledztwa S. R. miał być

informowany,

- nieuwzględnienia wszystkich okoliczności wynikających ze szczegółowej

analizy materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przygotowawczym […]

przez R. Z., podczas gdy szczegółowa analiza przeprowadzonych czynności

procesowych i operacyjnych pozwala na ustalenie bez jakichkolwiek wątpliwości, że

wszelkie działania R. Z. związane z przedmiotowym postępowaniem

przygotowawczym prowadziły do dyskredytowania linii obrony wynikającej z zeznań

S. R. w charakterze świadka i w konsekwencji doprowadziły do zebrania materiału

dowodowego zezwalającego na przedstawienie S. R. stosowanego zarzutu

przekształceniu jego statusu procesowego ze świadka w podejrzanego, a następnie

oskarżonego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za

podstawę wydania wyroku i mający wpływ na jego treść, a także naruszenie zasady

określonej w art. 5 § 2 k.p.k.;

b) przyjęciu odpowiedzialności karnej oskarżonego R. Z. w zakresie zarzutu

przypisanego w punkcie II części dyspozytywnej wyroku (odnoszącego się do

punktów II i IV części wstępnej wyroku), pomimo nieuwzględnienia wszystkich

okoliczności wynikających z zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez

7

pominięcie okoliczności sprzecznych z dokonanymi przez Sąd pierwszej instancji

ustaleniami, takich jak:

- nieuwzględnienie, iż spotkanie A. K. na terenie KMP […] dotyczyło osoby A. S., a

nie S. R.,

- nieuwzględnienie, iż w dniu 12 lipca 2005 r., tj. w dniu spotkania A. K. na terenie

KMP […] nie dokonano jeszcze ustaleń, w stosunku do których osób i jakie

czynności, i kiedy będą podjęte w sprawie A. S.,

- błędne ustalenie, iż A. K. udostępniono akta postępowania związanego z A. S., a

także, iż uzyskał on informację o dotychczasowym przebiegu tegoż postępowania,

podczas gdy z treści zeznań funkcjonariusza KMP A.W., a także z treści zeznań

pozostałych funkcjonariuszy KMP wynika, że żadne szczegółowe informacje w tej

sprawie nie były mu przekazywane;

- błędne przyjęcie, iż to A. K. kontaktował się z R. Z. po spotkaniu w KMP i

przekazywał mu informacje z dokonanych ustaleń, podczas gdy kontakt nastąpił ze

strony R. Z., który działał jako przełożony A. K.,

- pominięcie wynikającego z zeznań A. W., przy konstrukcji przebiegu zdarzeń

wskazanego przez Sąd faktu, że decyzja co do osób, czasu i miejsca wobec

których w sprawie A. S. zostaną podjęte czynności procesowe zapadła w

godzinach późno popołudniowych dnia 13 lipca 2005 r.,

- pominięcie, iż rejestracja w policyjnych systemach informatycznych osób

pozostających w kręgu zainteresowania związanych z A. S. nastąpiła w dniu 13

lipca 2005 r., o godzinie 12.15, zaś żaden z funkcjonariuszy CBŚ nie przeglądał

tych rejestrów w omawianym zakresie w dniach 13 i 14 lipca 2005 r.,

- pominięcie i niewyjaśnienie, jaka była przyczyna wielokrotnych nocnych kontaktów

pomiędzy S. R. a J. C. w nocy z 12 na 13 lipca 2005 r.,

- pominięcie i niewyjaśnienie, jaki charakter miały i czego dotyczyły dwa nocne

połączenia telefoniczne S. R. z Hiszpanią w dniu 12 lipca 2005 r. i jedno połączenie

poranne w dniu 13 lipca 2005 r.,

- pominięcie i nieustosunkowanie się do informacji zawartej w protokole

przesłuchania J. C., mówiącej o tym, że S. R. był przygotowany do wyjazdu do

Hiszpanii w ten sposób, że w bagażniku jego samochodu wcześniej przygotowane

8

były wszystkie rzeczy niezbędne dla wyjazdu w dniu 13 lipca 2005 r., jeszcze na

długo przed domniemanym spotkaniem z R. Z. na terenie stadionu sportowego,

- nieuwzględnienie informacji zawartej w notatce funkcjonariusza policji, mówiącej o

tym, że S. R. już dawno zamierzał wyjechać do Hiszpanii a przyczyna opóźnienia

wyjazdu był fakt, iż „zaimprezował" z J. C.,

- pominięcie i nieuwzględnienie w opisanym stanie faktycznym faktu, iż jeden z

członków zorganizowanej grupy przestępczej „K.", w rozmowie z konkubiną A. S.

ujawnił, iż posiada informację o zatrzymaniu A. S. i dalszych działaniach policji w tej

sprawie,

- niesprawdzenie czy do „przecieku" o czynnościach, które mieli podjąć

funkcjonariusze KMP nie doszło poprzez konkubinę A. S., „K.", przez zaniechanie

ustalenia i sprawdzenia połączeń telefonicznych wchodzących i przychodzących na

znane organom ściągania numery telefonów, którymi te osoby się posługiwały,

- niesprawdzenie, oparcie się tylko i wyłącznie na ustaleniu abonentów siedzi GSM

Plus i Simplus - pozostałych abonentów, którzy kontaktowali się telefonicznie lub z

którymi kontaktowali się S. R. i J. C. w newralgicznym okresie w nocy z 12 na 13

lipca 2005 r.,

- bezkrytyczne przyjęcie, iż stacje bazowe GSM obsługiwane przez Polkomtel

wskazują rzeczywiste miejsce zaistnienia połączeń telefonicznych, podczas gdy z

treści pism tej firmy wynika jednoznacznie, że ustalenia te nie mogą być uznawane

za precyzyjny i konkretny dowód w zakresie ustalenia miejsca zainicjowania

połączenia telefonicznego,

- bezzasadne przyjęcie, iż środki finansowe w kwocie po 1500 zł były

przekazywane w okresie od stycznia do czerwca 2005 r., przez S. R. - R. Z.,

podczas gdy nie ustalono, że w tym okresie mieli oni ze sobą kontakt telefoniczny,

a kontakt osobisty był wykluczony z uwagi na pobyt R. Z. na szkoleniu w trybie

skoszarowania,

- bezzasadne przyjęcie, iż przekazywane środki finansowe w kwocie po 1500 zł,

przez D. R. i osobiście przez S. R. były R. Z. przekazywane w zamian za informacje

stanowiące tajemnicę służbową a dotyczące okoliczności związanych z

zaplanowanym zatrzymaniem określonych osób i ich udziałem w czynnościach

procesowych prowadzonych przez KMP […],

9

- pominięcie przy dokonanych ustaleniach w tym zakresie zeznań świadków J. C. i

M. R. wskazujących jednoznacznie, iż jeżeli już to środki finansowe przekazywane

były R. Z. w ramach sponsoringu klubu sportowego a także w zamian za reklamę,

która miała być umieszczona na terenie obiektu sportowego,

- bezzasadne przyjęcie, iż pomiędzy S. R. a D. K. nie zachodziły stosunki natury

usługowo - handlowej, które uzasadniałyby wpłatę kwoty 1500 zł za wykonaną

przez D. K. usługę poprzez nieuwzględnienie i pominięcie faktu, że S. R. miał

bezpośredni kontakt telefoniczny z tą osobą,

- pominięcie faktu i nieuwzględnienie przy dokonaniu ustaleń faktycznych, iż z

dniem 30 września 2005 r. R. Z. przestał być prezesem klubu sportowego, zaś

środki finansowe w kwocie 1500 zł zostały przekazane na rachunek klubu w czasie,

gdy R. Z. nie dysponował już możliwością dysponowania tymi środkami,

- bezzasadne przyjęcie, iż strój sportowy bramkarski był przeznaczony wyłącznie

dla R. Z. poprzez nieuwzględnienie, iż został on przekazany przesyłką na adres

Urzędu Miejskiego, rozmiar obuwia nie odpowiadał rozmiarowi obuwia noszonemu

przez R. Z.,

- bezzasadne przyjęcie, iż R. Z. posiadał wiedzę o miejscu pobytu S. R. (poza

wiedzą, w którym kraju - Hiszpanii czy Polsce ww. przebywał), upoważniająca go

do wskazania tej informacji KMP […],

- bezzasadne przyjęcie, iż w systemach informatycznych policji S. R. był

zarejestrowany jako osoba poszukiwana i że R. Z. wiedzę o tym posiadał, podczas

gdy S. R. nie figurował w systemach informatycznych jako osoba poszukiwana o

czym świadczy fakt, iż pomimo rejestracji przekroczeń przez niego granic państwa,

jak również kontroli drogowej połączonej ze sprawdzeniem w systemach, nie został

on zatrzymany,

- bezzasadne przyjęcie, iż funkcjonariusze CBŚ nie informowali KMP o działaniach

zmierzających do ustalenia miejsca pobytu S. R., podczas gdy z zeznań

funkcjonariuszy CBŚ , a także ze znajdujących się w aktach sprawy notatek

służbowych wynika jednoznacznie, że o działaniach takich KMP było

powiadamiane,

- bezzasadne przyjęcie, iż sam kontakt telefoniczny z podejrzanym S. R., który w

tym okresie czasu nie był podejrzany w prowadzonym postępowaniu

10

przygotowawczym i brak informacji o taki kontakcie telefonicznym może utrudnić

postępowanie przygotowawcze i skutkować odpowiedzialnością karną,

- niewyjaśnienie, czy połączenie telefoniczne pomiędzy telefonami przypisanymi R.

Z. i A. K. rzeczywiście zaistniały gdyż z karty […] akt sprawy wynika, że takie

połączenia nie zostały przez systemy operacyjne operatora telefonicznego

zarejestrowane i przyjęcie przez Sąd bez wyjaśnienia tej sprzeczności, że

połączenia faktycznie zaistniały,

co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę

wydania wyroku i mający wpływ na jego treść, a także naruszenie zasady

określonej w art. 5 § 2 k.p.k.,

c) przyjęciu odpowiedzialności karnej oskarżonego R. Z. w zakresie zarzutu

przypisanego w punkcie III części dyspozytywnej wyroku (odnoszącego się do

punktu III części wstępnej wyroku) pomimo nieuwzględnienia wszystkich

okoliczności wynikających z zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez

pominięcie okoliczności sprzecznych z dokonanymi przez Sąd pierwszej instancji

ustaleniami takich jak:

- pominięcie faktu wynikającego z dokumentu w postaci protokołu kontroli Urzędu

Celnego, z którego wynika, że kontrola została zakończona w dniu 10 sierpnia 2005

r. i w tymże dniu zapoznany z wynikami kontroli został B. D.,

- nieuwzględnienie, że konkretną datą popełnienia przestępstwa mógł być termin po

9 sierpnia 2005 r. lub po 24 sierpnia 2005 r., albowiem w tych terminach S. R.

przekraczał granicę kraju wjeżdżając do Polski,

- bezkrytyczne przyjęcie, iż przekazanie przez B. D. środków finansowych

znajdowało uzasadnienie w „legendzie" wymyślonej przez S. R. i J. C., podczas gdy

w okresie, kiedy przestępstwo mogło być popełnione B. D. posiadał wiedzę, że

przeprowadzona przez Urząd Celny kontrola nie ujawniła żadnych nieprawidłowości

w zakresie jego rozliczeń z tytułu podatku akcyzowego,

- nieuwzględnienie, iż jak wynika to z zeznań J. C. i inny osób, S.R. po przekazaniu

informacji, iż na stadionie sportowym przekazał otrzymane od B. D. środki

finansowe R. Z. przestał mieć problemy finansowe, choć wcześniej wielokrotnie

narzekał na brak środków finansowych,

11

- nieuwzględnienie oceny zachowania S. R. i J. C. dokonanej przez wspólnika B. D.

– W. O., który jednoznacznie stwierdził, że zachowanie tych osób wskazuje na

wplatanie osoby policjanta w celu uwiarygodnienia dokonanego oszustwa,

- pominięcie faktu, że powoływanie się kogokolwiek na możliwość wpłynięcia na

przebieg kontroli celnej było już w tym okresie całkowicie nieprawdopodobne z

uwagi na zakończenie tej kontroli i wiedzę o tym fakcie B. D.,

- bezkrytyczne przyjęcie za możliwe i logiczne uznanie, iż można uwiarygodnić

możliwość swojej ewentualnej pomocy w oczach B. D. poprzez napisanie na kartce

nazwiska księgowej i dwóch kierowców w sytuacji, gdy J. C. ściśle z B. D.

współpracował i „po cichu" prowadził jedną ze stacji benzynowych, a tym samym

dysponował wiedzą o obsłudze księgowej B. D. i kierowcach rozwożących paliwo,

- bezpodstawne przyjęcie, iż R. Z. mógł pozyskać wiedzę o prowadzonej kontroli

celnej od funkcjonariuszy Urzędu Celnego, podczas gdy przesłuchani w

charakterze świadków wszyscy funkcjonariusze nie potwierdzają, aby któremu kol

wiek z funkcjonariuszy CBŚ informacje takie przekazywali,

- bezpodstawne przyjęcie, iż R. Z. mógł posiadać wiedzę o kontroli celnej

przeprowadzonej w firmie B. D. z tytułu czynności prowadzonych w sprawie

paliwowej w miejscowości W., podczas gdy osoba B. D. w żaden sposób w

materiałach operacyjnych czy też procesowych w sprawie tej nigdy się nie pojawiła,

– błędne ustalenie, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego

można wywieść wniosek, iż S. R. jakiekolwiek środki finansowe R. Z. przekazał, w

szczególności przy uwzględnieniu jego zachowania po otrzymaniu od B. D.

środków finansowych,

- pominięcie faktu potwierdzającego brak przekazania środków finansowych R.Z.,

że w swoich wyjaśnieniach S. R. nigdy nie wspomina, iż żądał zwrotu przekazanych

R. Z. środków finansowych a z drugiej strony w momencie zażądanie zwrotu tych

środków przez B. D. przekazał mu jako gwarancje zwrotu tych środków swój

samochód,

co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wydania

wyroku i mający wpływ na jego treść, a także naruszenie zasady określonej w art. 5

§ 2 k.p.k.;

12

d) przyjęciu odpowiedzialności karnej oskarżonego R. Z. w zakresie zarzutu

przypisanego w punkcie IV części dyspozytywnej wyroku (odnoszącego się do

punktu V części wstępnej wyroku) pomimo nieuwzględnienia wszystkich

okoliczności wynikających z zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez

pominięcie okoliczności sprzecznych z dokonanymi przez Sąd pierwszej instancji

ustaleniami, takich jak:

- bezkrytycznym przyjęciu, bez jakichkolwiek dowodów, iż oskarżony R. Z. posiadał

wiedzę o treści zapisanej na elektronicznym nośniku pendrive, pomimo tego, iż z

zawartości treści tego nośnika a w szczególności z faktu, iż projekt notatki

niejawnej został sporządzony przez innego funkcjonariusza wynika, że wiedzy

takiej nie musiał posiadać i faktycznie nie posiadał,

- bezkrytyczne przyjęcie, że znaleziony w toku przeszukania elektroniczny nośnik

pendrive stanowił własność prywatną oskarżonego, podczas gdy na nośniku tym

brak było jakichkolwiek treści, które można by było uznać za prywatne dokumenty

oskarżonego,

- bezpodstawne przyjęcie, że przedmiotowy pendrive winien być złożony w

kancelarii tajnej, podczas gdy nie został on zarejestrowany w ewidencji kancelarii

tajnej jako urządzenie elektroniczne, a tym samym pozostawał w dyspozycji

wszystkich funkcjonariuszy,

co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę

wydania wyroku i mający wpływ na jego treść, a także naruszenie zasady

określonej w art. 5 § 2 k.p.k.;

e) przyjęciu odpowiedzialności karnej oskarżonego R. Z. w zakresie zarzutu

przypisanego w punkcie V części dyspozytywnej wyroku (odnoszącego się do

punktu VI części wstępnej wyroku), pomimo nieuwzględnienia wszystkich

okoliczności wynikających z zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez

pominięcie okoliczności sprzecznych z dokonanymi przez Sąd pierwszej instancji

ustaleniami, takich jak:

- bezzasadne uznanie, że po stronie oskarżonego istniał zamiar przywłaszczenia

przedmiotowego telefonu,

- bezzasadne uznanie, iż przedmiotowy telefon został oskarżonemu R. Z.

powierzony,

13

- nieuwzględnienie faktu, że w dniu zatrzymania R. Z. pozostawał czynnym

funkcjonariuszem CBŚ,

- nieuwzględnieniu faktu, iż w dniu zatrzymania R. Z. odbierał kartę obiegową

służącą do rozliczenia się z posiadanego przez niego mienia stanowiącego

własność CBŚ, zaś czynności zatrzymania uniemożliwiła mu dokonanie tego

rozliczenia,

co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę

wydania wyroku i mający wpływ na jego treść, a także naruszenie zasady

określonej w art. 5 § 2 k.p.k.;

2. naruszenie przepisów prawa karnego procesowego mające wpływ na

treść orzeczenia - art. 7 k.p.k. i 410 k.p.k. polegające na niewyjaśnieniu istotnych

sprzeczności w zeznaniach […], wyjaśnieniach […] w zakresie kolidującym

(niepasującym do koncepcji) z ustaleniami dokonanymi przez Sąd, a w

szczególności niewyjaśnieniu, dlaczego Sąd uznał za niewiarygodne zeznań i

wyjaśnień ww. osób;

3. naruszenie przepisów prawa karnego procesowego mające wpływ na

treść orzeczenia - art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. poprzez przekroczenie granicy

swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny

poprzez przyjęcie, iż brak jest dowodów potwierdzających ustalenie linii

pomawiania R. Z. przez S. R. przez funkcjonariuszy KMP, podczas gdy z

okoliczności sprawy wynika, że wyjaśnienia S. R. zostały na nim wymuszone

poprzez różne nieformalne działania, natomiast odwołanie tych wyjaśnień znajduje

pełne uzasadnienie w świetle stanu faktycznego, który dla osoby S. R. zaistniał po

wydaniu orzeczenia przez Sąd pierwszej instancji w sprawie leasingowej.

Podnosząc powyższe obrońca R. Z. wniósł o zmianę zaskarżonego

wyroku i uniewinnienie oskarżonego od wszystkich zarzucanych mu czynów.

Obrońca oskarżonego S. R. zaskarżył wyrok, podnosząc zarzut błędu w

ustaleniach przyjętych za podstawę faktyczną orzeczenia, wyrażający się w

przyjęciu popełnienia przez oskarżonego zarzucanych mu czynów oraz wskazując

na naruszenie prawa procesowego - art. 171 k.p.k. oraz 607e k.p.k. poprzez ich

niezastosowanie. Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie

oskarżonego.

14

Oskarżony S. R. zaskarżył wyrok na podstawie art. 444 k.p.k. w dotyczącej

go części skazującej. Wydanemu wyrokowi na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. i art.

438 pkt 2 i 3 k.p.k. zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa karnego procesowego mające wpływ na

treść orzeczenia - art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. i 424 §

pkt 1 i 2 k.p.k., polegające na:

a) przyjęciu odpowiedzialności karnej oskarżonego S. R. w zakresie zarzutu

przypisanego w punkcie X części dyspozytywnej wyroku (odnoszącego się do

punktu VII części wstępnej wyroku) pomimo:

- nieustalenia i niewskazania istotnych okoliczności, które nie były ujmowane

w protokołach przesłuchań oskarżonego S. R. i świadków w sprawie, w

postępowaniu przygotowawczym […], a w szczególności tych, które dotyczyły

przekazywania pieniędzy na rzecz oskarżonego R. Z.,

- nieustalenia i niewskazania informacji istotnych, które miały być

przekazywane przez oskarżonego R. Z. dla oskarżonego S. R., co skutkowało

brakiem rzetelnych i obiektywnych ustaleń w tym zakresie, w tym ustaleń, czy w

ogóle doszło do przekazania jakichkolwiek informacji, które jak wskazuje treść

wyroku, miały być istotne dla oskarżonego S. R. i osób z nim związanych, co

doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wydania

wyroku i mający wpływ na jego treść, a także naruszenie zasady określonej w art. 5

§ 2 k.p.k.;

- bezkrytyczne przyjęcie wyjaśnień oskarżonego R. Z., które różnią się od

siebie w różnych fazach postępowania karnego i jurysdykcyjnego;

b) przyjęciu odpowiedzialności karnej oskarżonego S. R. w zakresie zarzutu

przypisanego w punkcie XI części dyspozytywnej wyroku (odnoszącego się do

punktu VIII części wstępnej wyroku) pomimo nieuwzględnienia wszystkich

okoliczności wynikających z zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez

pominięcie okoliczności sprzecznych z dokonanymi przez Sąd pierwszej instancji

ustaleniami, takich jak:

- pominięcie faktu, że kontakt oskarżonego S. R. z oskarżonym B. D. nastąpił po

zakończeniu kontroli Urzędu Celnego i zapoznaniu się wynikami jej kontroli przez

oskarżonego B. D.,

15

- nieuwzględnienie możliwych dat spotkań oskarżonych S. R. i B. D., opierając te

ustalenia na danych z rejestrów Straży Granicznej i nie wyjaśniając tego w żaden

sposób w postępowaniu dowodowym, co miało znaczenie dla ustalenia możliwego

przebiegu zdarzeń w zarzucanych mu czynie,

- bezkrytyczne przyjęcie wyjaśnień oskarżonego R. Z., które różnią się od siebie w

różnych fazach postępowania karnego i jurysdykcyjnego,

- nieuwzględnienie istotnych elementów z zeznań J. C. i innych osób, z których to

wynika, że mają wątpliwości, co do faktu przekazania oskarżonemu R. Z.

wręczonych mu wcześniej środków pieniężnych, zważywszy ich obserwacje jego

zachowania po przedmiotowym zdarzeniu,

- nieuwzględnienie oceny postawy oskarżonego S. R. i świadka J. C., dokonanej

przez wspólnika oskarżonego B. D. – W. O., który jednoznacznie stwierdził, że

„legenda policjanta" była wręcz niewiarygodna i służyła do uwiarygodnienia

dokonanego oszustwa na szkodę B. D.,

- pominięcie faktu, iż B. D. miał pełną wiedzę na temat wyników kontroli celnej, a

kontrola podatkowa miała charakter proceduralny, co czyniło zupełnie

niewiarygodną tezę o powoływaniu się na możliwość wpłynięcia na przebieg

kontroli celnej,

- bezkrytyczne przyjęcie za wiarygodne, możliwe i logiczne faktu, że okazanie B. D.

kartki z nazwiskiem jego pracowników miało decydujące znaczenie w

przedmiotowym zdarzeniu. Dane te w żaden sposób nie były związane z

jakąkolwiek kontrolą, a nazwiska te były ogólnie znane, albowiem istniała ścisła

współpraca oskarżonego B. D. i świadka J. C.,

- bezpodstawne przyjęcie, iż nakłaniał oskarżonego R. Z. do przekazania mu

wiedzy o zakresie kontroli celnej, a co dalej idzie do wpływu na jej wynik, chociaż z

materiału dowodowego wynika, że kontakt między nimi (telefoniczny) zaistniał w

dacie, po zakończeniu tej kontroli, a zatem jakakolwiek rozmowa w tym temacie

byłaby bezprzedmiotowa,

- bezpodstawne przyjęcie, iż znaczenie dla otrzymania pieniędzy od B. D. miała

mieć rzekomo przekazana informacja o czynnościach CBŚ w miejscowości W., w

sytuacji gdy ani B. D. ani jego firma, jak również osoby z nim związane, nie miały

żadnego związku z tą sprawą,

16

- bezkrytyczne uznanie, że doszło do przekazania pieniędzy dla R. Z., chociaż

ewentualne okoliczności tego przekazania nie były w ogóle ustalane, jak również

nie uwzględniając, że zeznania wielu świadków poddają pod wątpliwość w ogóle

spotkania, a także nie uwzględniając, że wyjaśnienia wymienionego oskarżonego w

tej kwestii wzajemnie się wykluczają,

- pominięcie i niewyjaśnienie okoliczności i powodów przekazania przez niego

samochodu, jako zastawu gwarantującego zwrot pieniędzy otrzymanych od

oskarżonego B. D., co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za

podstawę wydania wyroku i mających wpływ na jego treść, a także naruszenia

zasady określonej w art. 5 § 2 k.p.k.,

2) naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, mające wpływ na

treść orzeczenia - art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k., polegające na niewyjaśnieniu

istotnych sprzeczności w zeznaniach […] w zakresie wzajemnie się wykluczającym,

odmiennych od przyjętej przez Sąd koncepcji zdarzeń, a w szczególności

niewyjaśnieniu, dlaczego Sąd uznał za niewiarygodne zeznania i wyjaśnienia ww.

osób,

3) naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, mające wpływ na

treść orzeczenia - art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k., poprzez przekroczenie granicy

swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny

poprzez przyjęcie, iż wyjaśnienia oskarżonego R. są wiarygodne tylko w zakresie

składanym na początku postępowania jurysdykcyjnego i w postępowaniu

przygotowawczym, a uznając za niewiarygodne wyjaśnienia składane w dalszej

części postępowania, chociaż nie różnią się one w swojej chronologii i faktografii a

jedynie zmieniają się przesłanki, jakimi kierował się oskarżony S. R., co też

uzasadnia w sposób wiarygodny, logiczny i odnoszący się do zaistniałych w czasie

faktów dotyczących skazania oskarżonego w sprawie leasingowej,

4) obraza zasady prawa materialnego i naruszenie przepisów prawa karnego

procesowego, a w szczególności art. 439 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11

k.p.k., mając na uwadze, że zaszły okoliczności wyłączające ściganie, a także

naruszenie przepisów prawa karnego procesowego określonych w art. 607e § 1

k.p.k., poprzez wydanie wyroku w sprawie, która nie była objęta Europejskim

17

Nakazem Aresztowania (dalej: ENA), a oskarżony nie wyraził w tym zakresie zgody

i organy procesowe nie uzyskały takiej zgody od państwa wykonującego ENA.

Mając powyższe na uwadze S. R. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i

uniewinnienie od wszystkich zarzucanych mu czynów, a w przypadku uznania

zarzutów opisanych w pkt 4 wniósł o uchylenie wyroku sądu wydanego w pierwszej

instancji i umorzenie postępowania.

Prokurator zaskarżył wyrok w stosunku do oskarżonych R. Z., S. R. w części

dotyczącej orzeczenia o karze na ich niekorzyść. Powołując się na przepis art. 438

pkt 4 k.p.k. oraz art. 437 § 1 i 2 k.p.k. wyrokowi temu zarzucił rażącą

niewspółmierność kary poprzez niewymierzenie im kar grzywny obok kar

pozbawienia wolności, podczas gdy ustalenia poczynione w toku postępowania

karnego wskazują na to, iż wszyscy oskarżeni popełnili zarzucane im przestępstwa

umyślnie, z zamiarem bezpośrednim, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, a

okoliczności podmiotowe i przedmiotowe sprawy wskazują na to, iż cele

indywidualno-prewencyjnego i ogólno-prewencyjnego oddziaływania kary nie

zostaną osiągnięte bez orzeczenia w stosunku do sprawców kar o charakterze

majątkowym.

Podnosząc powyższy zarzut wniósł o orzeczenie w stosunku do

oskarżonego R. Z. i S. R. na podstawie art. 33 § 2 k.k. kar łącznych grzywny obok

wymierzonych im kar łącznych pozbawienia wolności.

Sąd Okręgowy w Ś. wyrokiem z dnia 5 lutego 2014 r., zmienił wyrok Sądu

pierwszej instancji w zakresie wymiaru kary w ten sposób, że obok wymierzonych

kar pozbawienia wolności, na podstawie art. 33 § 2 k.k., wymierzył:

1. oskarżonemu R. Z.:

- za czyn wskazany w punkcie I części dyspozytywnej tegoż wyroku karę 50 stawek

dziennych grzywny w kwocie po 100 złotych każda,

- za czyn wskazany w punkcie II części dyspozytywnej tegoż wyroku karę 100

stawek dziennych grzywny w kwocie po 100 złotych każda,

- za czyn wskazany w punkcie III części dyspozytywnej tegoż wyroku karę 50

stawek dziennych grzywny w kwocie po 100 złotych każda,

- za czyn wskazany w punkcie V części dyspozytywnej tegoż wyroku karę 10

stawek dziennych grzywny w kwocie po 100 złotych każda,

18

2. oskarżonemu S. R.:

- za czyny przypisane mu w części dyspozytywnej tegoż wyroku kary po 50

(pięćdziesięciu) stawek dziennych grzywny w kwocie po 100 złotych każda,

3. na podstawie art. 85 i art. 86 § 2 k.k. połączył kary grzywny wymierzone

oskarżonym R. Z. i S. R. za poszczególne czyny i wymierzył im kary łączne

grzywny: oskarżonemu S. Z. - 120 stawek dziennych w kwocie po 100 złotych

każda, a S. R. - 70 stawek dziennych w kwocie po 100 złotych każda.

W pozostałym zakresie utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.

Od tego wyroku kasacje wnieśli obrońcy S. R. i R. Z.

Obrońca S. R. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. wydanie orzeczenia skazującego S. R., pomimo zakazu ścigania

wynikającego z art. 607 e § 1 k.p.k. w stosunku do jego osoby, tj. prowadzenia

postępowania przygotowawczego oraz sądowego, w których to postępowaniach S.

R. posiadał status podejrzanego, a następnie oskarżonego, mimo zakazu ścigania

go za czyny objęte niniejszym postępowaniem, wynikającego właśnie z treści art.

607 e § 1 k.p.k., albowiem w toku postępowania karnego zarzucono S. R. i ścigano

go za popełnienie czynów innych niż czyny, które stanowiły podstawę jego

przekazania w ramach wydanego wobec niego ENA, czym naruszono przepisy

postępowania karnego, co miało bezpośredni wpływ na treść orzeczenia wydanego

wobec S. R.;

2. naruszenie przepisów postępowania karnego, mające wpływ na treść

orzeczenia - art. 17 § 1 pkt 11 w zw. z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., polegające na

niezastosowaniu tych przepisów w stosunku do S. R. w zakresie czynów mu

zarzuconych w niniejszym postępowaniu, albowiem w stosunku do S. R. nie

zaistniały przesłanki negatywne wskazane w art. 607e § 3 k.p.k., gdyż oskarżony

ten nigdy nie zrzekł się swojego prawa wynikającego z art. 607e § 1 k.p.k., a nadto

w toku niniejszego postępowania zastosowany był wobec niego środek

zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania; zdaniem skarżącego

naruszenie ww. przepisów postępowania karnego doprowadziło do takiej sytuacji

procesowej, w której S. R. występował w toku postępowania przygotowawczego

jako podejrzany, zaś w toku postępowania sądowego jako oskarżony pomimo tego,

że w tych postępowaniach winien mu przysługiwać procesowy status świadka;

19

3. rażące naruszenie prawa karnego procesowego, mające wpływ na treść

orzeczenia - art. 7 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., polegające

na:

- braku ustosunkowania się przez Sąd Okręgowy w Ś., działający jako Sąd drugiej

instancji, do argumentacji zawartej w apelacji obrońcy S. R., co doprowadziło do

niemożności dokonania oceny przeprowadzonej kontroli apelacyjnej pod kątem jej

prawidłowości a nawet ustalenia czy kontrola ta rzeczywiście została

przeprowadzona przez Sąd odwoławczy,

- braku rozpoznania sprawy pod kątem zarzutów apelacyjnych w tym zarzutu

naruszenia przepisu procedury wymienionego w pkt. 1 (art. 607e § 1 k.p.k.);

4. rażące naruszenie przepisów postępowania karnego, mające wpływ na

treść orzeczenia - art. 7 k.p.k. i 433 § 2 k.p.k., polegające na bezzasadnym i

bezpodstawnym ustaleniu, że Sąd pierwszej instancji wyrokując rozstrzygał kwestię

stosowania bądź niestosowania art. 607e § 1 k.p.k., podczas gdy w rzeczywistości

w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia Sądu pierwszej instancji brak jest

jakiejkolwiek wzmianki w przedstawionym wyżej zakresie, zaś sam fakt wydania

merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie nie oznacza, że Sąd pierwszej instancji

kwestie związane ze stosowaniem art. 607e § 1 k.p.k. w ogóle rozważał, co

zdaniem skarżącego musi prowadzić do wniosku, że w zakresie przedstawionym

wyżej, a mającym szczególne znaczenie dla przedmiotowego postępowania,

uchybiono zasadzie dwuinstancyjności, ograniczając podstawowe prawa S. R., jak i

R. Z.;

5. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, prowadzące do rażącej

niewspółmierności wymierzonej S. R. kary pozbawienia wolności w wymiarze po 2

lata za każdy z czynów mu przypisanych i w wymiarze łącznym 3 lat pozbawienia

wolności, podczas gdy wymierzona S. R. kara łączna pozbawienia wolności winna

być orzeczona w wymiarze umożliwiającym jej warunkowe zawieszenie wykonania

przy zastosowaniu zasady pełnej absorpcji (85 k.k. i 86 § 1 k.k. i art. 69 § 1 i 2 k.k.

w zw. z art. 70 § 1 pkt 1 k.k.), na co zezwalała postawa i właściwości S. R., jego

warunki osobiste, a w szczególności zachowanie się po popełnieniu przestępstwa.

20

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu pierwszej instancji w całości i przekazania

sprawy Sądowi meriti do ponownego rozpoznania.

Obrońca R. Z. podniósł następujące zarzuty:

1. uchybienie stanowiące bezwzględną przesłankę odwoławczą polegającą

na ściganiu i wydaniu orzeczenia przez Sądy obu instancji w stosunku do

podejrzanego, a następnie oskarżonego S. R. w sytuacji, gdy został on przekazany

do Polski w wykonaniu ENA, który dotyczył innych przestępstw niż objęte

przedmiotowym postępowaniem i nie złożył w trybie określonym w art. 607e § 3 pkt

7 k.p.k. oświadczenia o zrzeczeniu się zasady specjalności i w stosunku do ww. nie

zachodzą przesłanki wyłączające stosowanie tejże zasady przy uwzględnieniu, iż

wobec ww. zastosowano w przedmiotowym postępowaniu środek zapobiegawczy

w postaci tymczasowego aresztowania w okresie od 28 kwietnia 2006 r., do 20

grudnia 2006 r., co stanowi negatywną przesłankę procesową określoną w art. 17 §

1 pkt 11 k.p.k. w zw. z art. 607e § 1 k.p.k. w stosunku do S. R., przy czym

naruszenie wskazanych przepisów postępowania karnego spowodowało

dokonywanie czynności procesowych wobec S. R. w toku zarówno postępowania

przygotowawczego, jak i postępowania przed Sądami obu instancji z

uwzględnieniem jego charakteru procesowego jako podejrzanego, a następnie jako

skazanego w sytuacji, gdy w świetle obowiązujących przepisów w przedmiotowym

postępowaniu ww. winien występować wyłącznie w charakterze świadka;

2. naruszenie prawa karnego procesowego - art. 7 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2

k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., mające wpływ na treść orzeczenia, polegające na

całkowitym zaniechaniu dokonania przez Sąd drugiej instancji prawidłowej i

wszechstronnej kontroli odwoławczej i należytego rozważenia i ustosunkowania się

w uzasadnieniu wydanego orzeczenia do wszystkich zarzutów podniesionych w

apelacji i wspierającej je argumentacji, skutkujące w rzeczywistości pozornością

kontroli instancyjnej, charakteryzującą się absolutnym brakiem odniesienia się do

szerokiej argumentacji wskazanej w apelacji, przy uwzględnieniu różnorodności

zarzutów i ich uzasadnienia, co doprowadziło do naruszenia prawa karnego

procesowego - nierozpoznania sprawy w granicach środka odwoławczego i

21

naruszenia prawa oskarżonego do obrony wynikającego z art. 6 k.p.k. w zw. z art.

433 § 1 k.p.k.;

3. naruszenie przepisów postępowania karnego mające wpływ na treść

orzeczenia, tj. obraza art. 152 k.p.k. poprzez jego zastosowanie przez Sąd drugiej

instancji z urzędu, w sytuacji, gdy przepis ten przewiduje tylko i wyłącznie działanie

na wniosek strony lub wniosek osoby mającej interes prawny w sprostowaniu

protokołu poprzez wskazanie nieścisłości i opuszczeń, a nadto dokonanie na

podstawie tegoż artykułu zwrotu akt do Sądu pierwszej instancji celem

prostowania protokołów, choć takiej możliwości ww. przepis nie przewiduje;

4. naruszenie przepisów postępowania karnego mające wpływ na treść

orzeczenia poprzez błędne zastosowanie art. 153 § 1 i 3 k.p.k. i sprostowanie przez

Sąd pierwszej instancji protokołów rozpraw z dnia 21 listopada 2012 r., i 10 grudnia

2012 r., w zakresie uzupełnień i opuszczeń po przekazaniu sprawy do Sądu drugiej

instancji, w sytuacji gdy obowiązujące przepisy postępowania (art. 153 § 4 k.p.k.)

na to nie zezwalają;

5. naruszenie przepisów postępowania karnego mające wpływ na treść

orzeczenia - art. 7 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k., polegające na dokonaniu przez

Sąd drugiej instancji błędnej oceny, iż kwestie związane z ENA dotyczące S. R.,

były przedmiotem rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, podczas gdy w

rzeczywistości Sąd pierwszej instancji naruszył art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. i

424 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. w ogóle nie odnosząc się merytorycznie do kwestii

związanych z ENA, co doprowadziło do sytuacji, w której tylko Sąd drugiej instancji

dokonał jakiejkolwiek merytorycznej oceny związanej z kwestią ENA, co

doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności i tym samym naruszenia

prawa R. Z. do obrony wynikającego z art. 6 k.p.k.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów obrońca tego oskarżonego

wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz wyroku Sądu pierwszej

instancji w całości, i przekazanie sprawy Sądowi meriti do ponownego rozpoznania.

Prokurator w odpowiedziach na kasacje wniósł o ich oddalenie jako

oczywiście bezzasadnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

22

Kasacje zasługują na uwzględnienie o tyle, o ile podniesione w nich zarzuty

wadliwej kontroli instancyjnej okazały się zasadne.

Obrońca S. R. nie bez podstaw wskazał, że Sąd odwoławczy nie rozważył

należycie problematyki zasady specjalności, określonej w art. 607e § 1 k.p.k. i

wyjątków od tej reguły, co było przedmiotem zarzutu podniesionego w jego apelacji.

Chociaż jego uzasadnienie cechowało się lakonicznością i nie odzwierciedlało

szeregu zagadnień, które wymagały rozważenia względem możliwości odstępstwa

od zasady specjalności, to jednak obowiązkiem Sądu drugiej instancji było wnikliwe

rozważenie tej problematyki.

Zasada specjalności oznacza zakaz ścigania, karania oraz pozbawienia lub

ograniczenia wolności w celu wykonania kar za wszystkie inne przestępstwa niż te,

które stanowiły podstawę wydania (S. Steinborn, Komentarz aktualizowany do

art.607(e) Kodeksu postępowania karnego, teza 2, LEX Omega 2014). W polskim

porządku prawnym regułę tę wyraża przepis art. 607e § 1 k.p.k., zgodnie z którym

osoby przekazanej w wyniku ENA nie można ścigać za przestępstwa inne niż te,

które stanowiły podstawę przekazania, ani wykonać orzeczonych wobec niej za te

przestępstwa kar pozbawienia wolności albo innych środków polegających na

pozbawieniu wolności. Jednym z wyjątków od tej zasady jest sytuacja, w której

osoba przekazana, pomimo takiej możliwości, nie opuściła terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej w ciągu 45 dni od dnia prawomocnego zakończenia

postępowania albo po opuszczeniu terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na nie

powróciła (art. 607 e § 3 pkt 2 k.pk.).

Nie może budzić wątpliwości, że czyny zarzucane S. R. w niniejszej sprawie

nie były objęte ENA, który dotyczył przekazania tego oskarżonego przez Królestwo

Hiszpanii w 2006 r., w zakresie przestępstwa z art. 258 § 3 k.k. oraz ciągu pięciu

przestępstw z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. Prowadzenie postępowania

o inne czyny wymagało zatem stwierdzenia jednego z wyjątków od zasady

specjalności. Sąd odwoławczy uznał, że w sprawie wystąpiły okoliczności, o których

mowa w art. 607 e § 3 pkt 2 k.p.k. Z akt sprawy wynika, że wyrok, na mocy którego

skazano S. R. za czyny objęte ENA, tj. wyrok Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 6

czerwca 2010 r., uprawomocnił się w dniu 31 marca 2011 r. Powstaje jednak

pytanie, czy od tego dnia należy liczyć określony w art. 607e § 1 pkt 2 k.p.k. termin

23

45 dni, który w takim wypadku upłynąłby w połowie maja 2011 r. Należy w tym

kontekście zauważyć, że w 2011 r. S. R. nie był pozbawiony wolności, albowiem

kary pozbawienia wolności, orzeczone wyrokami Sądu Rejonowego w Ś. zostały

odroczone do dnia 28 i 29 grudnia 2011 r. (k. 10066, t. XLVIII), a oskarżonego

doprowadzono do aresztu śledczego w celu wykonania kar pozbawienia wolności

dopiero w dniu 19 marca 2012 r. (k. 10179, t. XLIX). Po wydaniu wyroku w sprawie

objętej ENA mógł on zatem bez przeszkód opuścić terytorium Polski. Jak zauważył

Sąd odwoławczy, w dniu 17 maja 2011 r. oskarżony złożył pismo dotyczące zmiany

swoich wyjaśnień, a w dniu 14 czerwca 2011 r. stawił się na rozprawę.

Sąd ten przyjął, że w sprawie wystąpił wyjątek od zasady specjalności

określony w art. 607e § 1 pkt 3 k.p.k., ale nie zostało to poprzedzone wnikliwą

analizą wykładni tego przepisu. Możliwe są bowiem dwie jego interpretacje.

Pierwsza, którą przyjął Sąd odwoławczy (s. 28 uzasadnienia) sprowadza się do

czysto literalnej wykładni, prowadzącej do wniosku, że domniemanie wyrażenia

zgody na ściganie następuje po 45 dniach od uprawomocnienia się wyroku

skazującego za czyny objęte ENA. Ta wykładnia budzi istotne wątpliwości. W

literaturze prawniczej postuluje się węższą interpretacje przepisu art. 607e § 1 pkt 3

k.p.k. Oznacza to, że w wypadku wyroku skazującego termin 45 dni liczy się od

dnia zakończenia postępowania wykonawczego, a nie od dnia uprawomocnienia

się wyroku. Nie ma przy tym znaczenia kwestia odroczenia wykonania kary

pozbawienia wolności lub zawieszenie jej wykonania (zob. S. Steinborn, op. cit.,

teza 14, LEX Omega 2014; P. Hofmański (red.) i in., Kodeks postępowania

karnego. Komentarz, t. III, Warszawa 2012, teza 8 do art. 607e k.p.k.; D. Świecki

(red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. II, Warszawa 2013, teza 9 do

art. 607e k.p.k.; K. Boratyńska i in., Kodeks postępowania karnego. Komentarz,

Warszawa 2012, teza 5 do art. 607e k.p.k.).

Warto zauważyć, że prezentowane w doktrynie stanowisko koresponduje z

treścią przepisu art. 27 ust. 3 lit. a decyzji ramowej z dnia 13 czerwca 2002 r. w

sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między

Państwami Członkowskimi (2002/584/WsiSW), który dopuszcza państwom

członkowskim wprowadzenie wyjątku od zasady specjalności, polegającego na tym,

że „osoba mająca możliwość opuszczenia terytorium Państwa Członkowskiego,

24

któremu została przekazana, nie uczyniła tego w ciągu 45 dni od swego

ostatecznego zwolnienia (podkr. SN) lub wróciła na to terytorium po opuszczeniu

go”. Porównanie treści decyzji ramowej i obowiązującego na gruncie polskiego

prawa art. 607e § 1 pkt 3 k.p.k. prowadzi do konstatacji, że polski ustawodawca

wprowadził regulację niezbyt precyzyjnie oddającą unormowanie zawarte w

zacytowanej decyzji ramowej. Bardziej adekwatne byłoby wprowadzenie konstrukcji

uwzględniającej różne rodzaje rozstrzygnięć sądowych, np. na wzór art. 599 k.p.k.,

gdzie wskazuje się, że ograniczeń w ściganiu osoby objętej ekstradycją nie stosuje

się, jeżeli osoba wydana przez państwo obce nie opuści bez usprawiedliwionej

przyczyny terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ciągu 45 dni od daty

prawomocnego zakończenia postępowania, a w razie skazania - od daty odbycia

lub darowania kary, albo jeżeli po opuszczeniu terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

powróci na nie.

Za tym poglądem przemawiają także względy logiczno-aksjologiczne. W

wypadku wydania wyroku skazującego, w którym orzeczono bezwzględną karę

pozbawienia wolności, po uprawomocnieniu się tego orzeczenia, postępowanie

wykonawcze wszczynane jest bezzwłocznie (art. 9 § 1 k.k.w.), a na skazanym ciąży

obowiązek stawienia się w areszcie śledczym na wezwanie sądu (art. 79 k.k.w.).

Odroczenie wykonania kary nie znosi tego obowiązku, a tylko przekłada go na czas

ustania przeszkody. Podobnie w wypadku zawieszenia wykonania kary, na

skazanym ciążą liczne obowiązki, a ich niedotrzymanie może spowodować

zarządzenie wykonania kary. Prowadzi to do wniosku, że uznanie, iż w art. 607e §

1 pkt 3 k.p.k. chodzi jedynie o prawomocne zakończenie postępowania

jurysdykcyjnego (a nie wykonawczego w wypadku wydania wyroku skazującego)

mogłoby skłaniać osoby skazane do niedania posłuchu normom prawa karnego

wykonawczego.

Dlatego też Sąd Najwyższy w niniejszym składzie skłania się ku poglądowi

powszechnie akceptowanemu w doktrynie, uznając wskazaną tam wykładnię art.

607e § 1 pkt 3 k.p.k. za koherentną z innymi normami prawa, a przy tym bardziej

gwarancyjną oraz zgodną z prawem wspólnotowym, które stanowiło podstawę do

wprowadzenia analizowanych przepisów. Niemniej jednak stanowisko zajęte przez

Sąd odwoławczy, jako znajdujące oparcie w granicach wykładni gramatyczno-

25

językowej, mogłoby zostać uznane za nienaruszające art. 607e § 1 pkt 3 k.p.k.,

gdyby tylko Sąd ten miał na względzie i rozważył także drugi pogląd co do wykładni

tego przepisu, powszechnie prezentowany w literaturze.

Jednak dokonując takiej wykładni przepisu art. 607e § 3 pkt 2 k.p.k.

powinnością Sądu odwoławczego było zbadanie, czy S. R. został pouczony o jego

treści, bo to dopiero stwarzałoby mu warunki do swobodnego podjęcia decyzji woli

co do pozostania na terytorium Polski po wydaniu wyroku w sprawie o czyny objęte

ENA i tym samym mogło aktualizować rozważenie zastosowania wyjątku od zasady

specjalności przyjętego przez Sąd ad quem (zob. S. Steinborn, op. cit., teza 14; G.

Jaworski, A. Sołtysińska, Postępowanie w sprawach karnych ze stosunków

międzynarodowych. Komentarz, LEX Omega 2014, teza 18 do art. 607e k.p.k.).

Brak tego rodzaju rozważań wskazuje na pobieżne podejście do

omawianego problemu prawnego, co potwierdza zresztą pominięcie przez ten Sąd

okoliczności, które mogły uprawniać do przyjęcia występowania w sprawie innych

wyjątków od zasady specjalności. Sąd odwoławczy powinien bowiem zbadać, czy

S. R. został tymczasowo aresztowany, a jeżeli tak, to czy nastąpiło to w związku z

postępowaniem toczącym się w rozpoznawanej sprawie. Odpowiedź na te pytania

pozwoliłaby należycie rozważyć kwestię zastosowania innego wyjątku od zasady

specjalności, określonego w art. 607e § 1 pkt 4 k.p.k., tj. sytuacji, kiedy

postępowanie karne nie wiąże się ze stosowaniem wobec osoby ściganej środka

polegającego na pozbawieniu wolności.

Z uwagi na te uchybienia konieczne stało się uchylenie zaskarżonego

wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd odwoławczy rozważy zasadność

stawianych w omawianej kwestii zarzutów z uwzględnieniem przedstawionych

wyżej uwag.

Odnośnie do kasacji obrońcy oskarżonego R. Z. należy zaznaczyć, że

wbrew temu, co podnosi skarżący kwestia możliwości prowadzenia postępowania

przeciwko S. R., niezależnie od jej ostatecznego rozwiązania, nie miała przełożenia

na sytuację procesową tego oskarżonego. Bez względu bowiem na rolę procesową

S. R. jego depozycje podlegały takim samym rygorom w zakresie oceny dowodów i

prezentowały się tak samo w świetle pozostałego zebranego w sprawie materiału

dowodowego. Nie może zasługiwać na aprobatę argumentacja stanowiąca

26

spekulacje co do tego, jakiej treści zeznania składałby S. R., gdyby występował w

charakterze świadka.

Rację należy natomiast przyznać skarżącemu w zakresie, w jakim

kwestionuje on rzetelność kontroli instancyjnej przeprowadzonej przez Sąd

Okręgowy w Ś. Rzeczywiście wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku

stanowisko tego Sądu jest lakoniczne, zawiera jedynie ogólnikowe odniesienia do

poszczególnych czynów przypisanych R. Z. wraz z pobieżnym wskazaniem na

materiał dowodowy zebrany w sprawie. Brak natomiast konkretnego i

szczegółowego odniesienia się do wręcz drobiazgowo uzasadnionych zarzutów

apelacji (zob. część historyczna uzasadnienia). Prowadzi to do wniosku, że Sąd

Okręgowy w Ś. rzeczywiście nie przeprowadził rzetelnej kontroli instancyjnej

wyroku Sądu meriti i to w stopniu rażącym, bo w zasadzie brak jest jakiegokolwiek

bezpośredniego nawiązania do bardzo rozbudowanych zarzutów apelacyjnych.

Nawet jeżeli argumentacja apelującego w zakresie podniesionego zarzutu

obrazy art. 5 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k. i art. 7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k. jawiła się w

ocenie Sądu ad quem jako polemika z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi i

oceną dowodów Sądu pierwszej instancji, to obowiązkiem Sądu odwoławczego

było wykazanie, dlaczego tak ocenił charakter zarzutów apelującego. Sąd

Najwyższy, jako sąd prawa nie jest uprawniony do wnikania w kwestie podniesione

w apelacji (zwłaszcza wobec mnogości zagadnień związanych z ustaleniami

faktycznymi), które nie mogą zostać uznane za oczywiście bezzasadne bez

szczegółowej weryfikacji oceny dowodów dokonanej przez Sądu pierwszej

instancji, a to należy do obowiązków Sądu odwoławczego. Tymczasem lektura

uzasadnienia Sądu ad quem nie pozwala odtworzyć sposobu jego rozumowania we

wskazanym zakresie. W wyniku tak pobieżnej kontroli odwoławczej zasada

dwuinstancyjności postępowania nie została zagwarantowana, a stanowisko Sądu

odwoławczego jawi się jako dowolne. Z tego względu należy uznać, że Sąd ten

dopuścił się rażącej obrazy przepisów art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z

art. 7 k.p.k., co mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.

Prowadzi do konieczności uchylenia wyroku Sądu ad quem także w odniesieniu do

oskarżonego R. Z. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy wnikliwie

27

rozpozna wszystkie zarzuty podniesione w tej apelacji i da temu wyraz w

szczegółowych rozważaniach części motywacyjnej wyroku.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.