III KK 128/14

Sygn. akt III KK 128/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 listopada 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Edward Matwijów

SSA del. do SN Krzysztof Eichstaedt

Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Andrzeja Pogorzelskiego,

w sprawie M. B.

obwinionej z art. 91§4 i §1 k.k.s. w zb. z art. 65 § 3 i §1 k.k.s. w zb. z art. 54 § 2 i §

1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 4 listopada 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść

od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w B.

z dnia 30 września 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do

rozpoznania Sądowi Rejonowemu w S.

UZASADNIENIE

W dniu 16 września 2013 r. Urząd Celny w B. skierował do Sądu

Rejonowego w B. akt oskarżenia przeciwko M. B., oskarżając ją o to, że „w

nieustalonym czasie jednak nie później niż do dnia 19.07.2013 r. w K. nabyła od

osoby o nieustalonej tożsamości z Białorusi towar nieoznaczony znakami akcyzy, o

2

którym wiedziała, że został przewieziony na terytorium kraju bez zgłoszenia

celnego i przedstawienia organowi celnemu w postaci: 549 paczek papierosów

marki „Fest”, 1 paczki papierosów „Mińsk”, 20 paczek papierosów marki „NZ”, 2

paczek papierosów marki „Viceroy”, 8 paczek papierosów marki „Queen”, na

którym ciążą należności celne w kwocie 355,00 zł, oraz należności podatkowe w

łącznej wysokości 10.232,00 zł, w tym podatek od towarów i usług w kwocie

2.095,00 zł, podatek akcyzowy w kwocie 8.137,00 zł” – tj. o przestępstwo

skarbowe określone w art. 91 § 4 i 1 k.k.s. w zb. z art. 65 § 3 i 1 k.k.s. w zb. z art.

54 § 2 i 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s.

Procedując na posiedzeniu w dniu 30 września 2013 r. Sąd Rejonowy w B.

wydanym w tym dniu wyrokiem nakazowym, sygn. Akt […], po rozpoznaniu sprawy

M. B. oskarżonej o to, że „w nieustalonym czasie jednak nie później niż do dnia

19.07.2013 r. w K. nabyła od osoby o nieustalonej tożsamości z Białorusi towar

nieoznaczony znakami akcyzy, o którym wiedziała, że został przewieziony na

terytorium kraju bez zgłoszenia celnego i przedstawienia organowi celnemu w

postaci: 549 paczek papierosów marki „Fest”, 1 paczki papierosów „Mińsk”, 20

paczek papierosów marki „NZ”, 2 paczek papierosów marki „Viceroy”, 8 paczek

papierosów marki „Queen”, na którym ciążą należności celne w kwocie 355 zł, oraz

należności podatkowe w łącznej wysokości 10.232 zł, w tym podatek od towarów i

usług w kwocie 2.095 zł, podatek akcyzowy w kwocie 8.137 zł – tj. o wykroczenie

skarbowe z art. 91 § 4 i § 1 k.k.s. w zb. z art. 65 § 3 i § 1 k.k.s. w zb. z art. 54 § 2 i

§ 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s.”, uznał M. B. za winną popełnienia zarzucanego

jej czynu, który zakwalifikował jako wykroczenie skarbowe z art. 91 § 4 w zw. z § 1

k.k.s. w zb. z art. 65 § 3 w zw. z § 1 k.k.s. w zb. z art. 54 § 2 w zw. z § 1 k.k.s. w

zw. z art. 7 § 1 k.k.s., i za to na postawie wskazanych wyżej przepisów skazał ją,

zaś na mocy art. 91 § 4 w zw. z § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 2 k.k.s. wymierzył jej karę

grzywny w wysokości 6.000 zł. Nadto, na podstawie art. 49 § 1 - § 3 k.k.s. w zw. z

art. 29 pkt 1 k.k.s. w zw. z art. 31 § 6 k.k.s. orzeczono przepadek przedmiotów w

postaci wyrobów tytoniowych bez znaków skarbowych akcyzy, zarządzając ich

zniszczenia, oraz obciążono oskarżoną kosztami sądowymi, w tym opłatą, oraz

kosztami zniszczenia przedmiotów, co do których orzeczono przepadek.

3

Sprzeciw od wyroku nakazowego z zachowaniem ustawowego terminu

wniosła oskarżona, lecz wobec jego skutecznego cofnięcia przez M. B. na

rozprawie w dniu 20 grudnia 2013 r. w Sądzie Rejonowym w S., do którego sprawa

została przekazana wg. właściwości miejscowej, w tym też dniu wyrok ten się

uprawomocnił.

Prawomocny wyrok nakazowy w dniu 15 kwietnia 2014 r., na niekorzyść M.

B., zaskarżył w całości – w trybie art. 521 § 1 k.p.k. i art. 167a k.k.s. – Prokurator

Generalny. W kasacji zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 § 1 k.k.s., polegające na

błędnym uznaniu, że czyn zarzucany oskarżonej zakwalifikowany z art. 91 § 4 w

zw. z § 1 k.k.s. w zb. z art. 65 § 3 w zw. z § 1 k.k.s. w zb. z art. 54 § 2 w zw. z § 1

k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. stanowi wykroczenie skarbowe, podczas gdy zawarte

w kumulatywnej kwalifikacji prawnej przepisy art. 65 § 3 k.k.s. i art. 54 § 2 k.k.s. (po

sprostowaniu przez prokuratora Prokuratury Generalnej na rozprawie kasacyjnej

oczywistej omyłki pisarskiej zawartej w pisemnej kasacji – uwaga SN) wyczerpują

znamiona ustawowe przestępstwa skarbowego, w następstwie czego wadliwie

przyjęto za podstawę orzeczenia kary grzywny art. 91 § 4 k.k.s. (zapis również

sprostowany przez prokuratora Prokuratury Generalnej), określając ją kwotowo,

zamiast orzeczenia jej w stawkach dziennych, na podstawie przepisu

przewidującego karę najsurowszą, zgodnie z art. 7 § 2 k.k.s”. W oparciu o tak

sformułowany zarzut wniósł o „uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B.”

Na rozprawie kasacyjnej prokurator Prokuratury Generalnej, poza

sprostowaniem zawartych w kasacji pisemnej oczywistych omyłek pisarskich (o

czym była mowa wyżej), zmodyfikował również wniosek końcowy, wnosząc o

przekazanie sprawy – po uchyleniu wyroku w całości – do rozpoznania Sądowi

Rejonowemu w S., jako właściwemu miejscowo.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Pomimo zastrzeżeń co do samej redakcji zarzutu kasacyjnego, wniesiony na

niekorzyść M. B., z zachowaniem terminu określonego w art. 524 § 3 k.p.k. w zw. z

art. 113 § 1 k.k.s., nadzwyczajny środek zaskarżenia zasługiwał na uwzględnienie.

4

Prawidłowo Prokurator Generalny zakwalifikował zaistniałe w poddanym

kontroli kasacyjnej wyroku uchybienie jako rażące naruszenie prawa materialnego,

aczkolwiek źródłem tego uchybienia było nie samo ukaranie oskarżonej M. B. za

czyn z art. 91 § 4 k.k.s. pomimo tego, że w zaskarżonym wyroku czyn ten

zakwalifikowano również jako przestępstwo z art. 65 § 3 k.k.s. i art. 54 § 2 k.k.s.,

lecz w przede wszystkim uznanie zarzuconego a następnie przypisanego jej czynu

właśnie jako wykroczenia z w sytuacji, gdy sam opis tego czynu sformułowany w

akcie oskarżenia przez Urząd Celny w B. a następnie przypisany oskarżonej w

zaskarżonym wyroku, wzbudzający wprawdzie również zastrzeżenia co do

poprawności jego redakcji, nie pozostawiał jednocześnie wątpliwości, że wchodzi w

grę odpowiedzialność za przestępstwa skarbowe pozostające w kumulatywnej

kwalifikacji prawnej z powołanym w niej wykroczeniem. Tak zresztą przedmiotowy

czyn określił, jak to zauważono wyżej, oskarżyciel publiczny, co wydaje się

oczywiste jeżeli uwzględni się wysokość podatku narażonego na uszczuplenie.

Była to wprawdzie kwota małej wartości, lecz przekraczała ustawowy próg w

rozumieniu przepisu art. 53 § 3 k.k.s., zgodnie z którym wykroczeniem skarbowym

jest m.in. czyn zabroniony przez kodeks pod groźbą kary grzywny określonej

kwotowo, jeżeli kwota uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie należności

publicznoprawnej albo wartość przedmiotu czynu nie przekracza pięciokrotnej

wysokości minimalnego wynagrodzenia w czasie jego popełnienia. Minimalnym

wynagrodzeniem w tym wypadku, a więc w roku 2013, stosownie do wydanego na

podstawie art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym

wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679, z 2004 r. Nr 240, poz. 2407

oraz z 2005 r. Nr 157, poz. 1314) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12

września 2012 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w

2013 r. (Dz. U. 2012, poz. 1026) – art. 53 § 4 k.k.s. – była kwota 1.600 zł, co

skutkowało określeniem górnego progu wykroczenia, stosownie do powołanego art.

53 § 3 k.k.s., na kwotę 8.000 zł. Niezależnie więc od tego, czy narażony na

uszczuplenie podatek, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, określić wskazaną w

zarzucie kwotą globalną (10.232 zł), czy też zawartą w nim kwotą podatku

akcyzowego (8.137 zł), ustawowy próg zostanie, wobec wskazania na popełnienie

czynu w okresie do dnia 19 lipca 2013 r., przekroczony. W efekcie czyn ten

5

stanowić może nie tyko wykroczenie z art. 91 § 4 k.k.s., lecz w pierwszym rzędzie

przestępstwo, które z uwagi na małą wartość powinno przybrać postać

uprzywilejowaną.

Pochodną błędnego orzeczenia w powyższym zakresie było też – co trafnie

zauważył autor kasacji – rażące naruszenie przez Sąd Rejonowy kolejnego

przepisu prawa materialnego, a to art. 7 § 2 k.k.s. Jeżeli bowiem ten sam czyn

wyczerpuje znamiona przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych, sąd –

stosownie do treści art. 7 § 1 k.k.s. – skazuje tylko za jedno przestępstwo skarbowe

na podstawie wszystkich zbiegających się przepisów, chyba że zbieg tych

przepisów ma charakter pozorny (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21

września 2005 r., I KZP 23/05, OSNKW 2005, z. 10, poz. 91), zaś wymierzenie kary

w takim wypadku następuje na podstawie przepisu przewidującego karę

najsurowszą, a jeżeli zbiegające się przepisy przewidują zagrożenie takie same –

na podstawie przepisu, którego znamiona najpełniej charakteryzują czyn sprawcy.

W wypadku oskarżonej M. B. karą tą była kara grzywny w wymiarze (art. 54 § 2

k.k.s. i art. 65 § 3 k.k.s.) do 720 stawek dziennych (chyba że orzeczenie miałoby

postać wyroku nakazowego – art. 23 § 2 k.k.s.), których wysokość określona być

mogła z kolei w granicach przewidzianych art. 23 § 3 in fine k.k.s.

Potwierdzenie się podniesionych w kasacji Prokuratora Generalnego

uchybień, które bez wątpienia stanowiły rażące naruszenie prawa i miały istotny

wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia (ukaranie za wykroczenie skarbowe, a nie

skazanie za przestępstwo skarbowe), implikowało uchylenie wyroku nakazowego

Sądu Rejonowego w B. oraz skutkowało w konsekwencji tego przekazaniem

sprawy do ponownego rozpoznania. Jako sąd właściwy do ponowienia procesu

Sąd Najwyższy wskazał przy tym Sąd Rejonowy w S., to bowiem ten Sąd, a nie

błędnie określony w akcie oskarżenia Sąd Rejonowy w B., z uwagi na dyspozycję

art. 31 § 1 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., jest – przy uwzględnieniu miejsca

popełnienia przestępstwa (K.) – sądem właściwym miejscowo.

Procedując w niniejszej sprawie sąd meriti winien przeprowadzić

postępowanie od początku, a wyrokując uwzględnić zarówno zauważenia Sądu

Najwyższego, m.in. w zakresie opisu zarzucanego czynu, jak i fakt, że do uchylenia

6

zaskarżonego wyroku w całości doszło w wyniku uwzględnienia kasacji wniesionej

na niekorzyść oskarżonej.

Mając na uwadze całokształt poczynionych wyżej rozważań, orzeczono jak w

części dyspozytywnej wyroku.