I PK 92/14

Sygn. akt I PK 92/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 listopada 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Romualda Spyt (przewodniczący)

SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca)

SSA Anna Szczepaniak-Cicha

w sprawie z powództwa Syndyka Masy Upadłości A. Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w K. w upadłości likwidacyjnej

przeciwko G. A.

o ustalenie i zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 listopada 2014 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K.

z dnia 23 sierpnia 2013 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

W pozwie powód - Syndyk Masy Upadłości A. Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością (powoływanej dalej, jako „spółka”) wniósł o: (a) ustalenie, że

umowa z 22 grudnia 2008 r. zawarta pomiędzy G. A. a prezesem zarządu A. S.,

2

stanowiąca aneks do umowy o pracę z 31 sierpnia 2000 r., druga umowa z 22

grudnia 2008 r. pomiędzy tymi stronami, stanowiąca aneks do umowy o pracę

zawartej dnia 31 sierpnia 2000 r. oraz umowa z 29 lutego 2009 r. pomiędzy tymi

stronami stanowiąca aneks do umowy o pracę zawartej 31 sierpnia 2000 r., są w

całości bezskuteczne, jako zawarte w celu obejścia przepisów prawa o

postępowaniu upadłościowym oraz w celu pokrzywdzenia wierzycieli spółki; (b)

zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda 37.792,00 zł z odsetkami liczonymi od

4.724,00 zł: od 10 lutego 2009 r. do dnia zapłaty, od 10 marca 2009 r. do dnia

zapłaty, od 10 kwietnia 2009 r. do dnia zapłaty, od 10 maja 2009 r. do dnia zapłaty,

od 10 czerwca 2009 r. do dnia zapłaty, od 10 lipca 2009 r. do dnia zapłaty, od 10

sierpnia 2009 r. do dnia zapłaty i od 10 sierpnia 2009 r. do dnia zapłaty.

Wyrokiem z 23 stycznia 2013 r. Sąd Rejonowy w K.: ustalił, że dwa aneksy

do umowy o pracę z 4 października 1999 r., datowane na 22 grudnia 2008 r. i

aneks z 29 lutego 2008 r. są bezskuteczne w stosunku do masy upadłości (pkt I),

zasądził od pozwanego na rzecz powoda 37.792 zł z ustawowymi odsetkami

liczonymi od następujących kwot: 4.724 zł od 10 lutego 2009 r. do dnia zapłaty,

4.724 zł od 10 marca 2009 r. do dnia zapłaty, 4.724 zł od 10 kwietnia 2009 r. do

dnia zapłaty, 4.724 zł od 10 maja 2009 r. do dnia zapłaty, 4.724 zł od 10 czerwca

2009 r. do dnia zapłaty, 4.724 zł od 10 lipca 2009 r. do dnia zapłaty, 4.724 zł od 10

sierpnia 2009 r. do dnia zapłaty, 4.724 zł od 10 września 2009 r. do dnia zapłaty

(pkt II), oddalił powództwo w pozostałej części (pkt III), zasądził od pozwanego na

rzecz powoda 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt IV)

oraz nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - kasa tut. Sądu

1.950 zł tytułem opłaty od pozwu, od której uiszczenia powód był zwolniony (pkt V).

Sąd Rejonowy ustalił, że od chwili zawiązania spółki (obecnie w upadłości

likwidacyjnej), jedynymi jej udziałowcami byli M. A. i jego żona E. A. Pozwany pełnił

funkcję członka zarządu do 12 grudnia 2008 r., kiedy prezesem zarządu został A.

S. Od marca 2008 r. G. A. otrzymywał wynagrodzenie w kwocie 6.000 zł. Pod

koniec kwietnia 2009 r. złożony został wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, zaś

20 lipca 2009 r. ogłoszono jej upadłość. Ponadto Sąd Rejonowy ustalił, że 31

sierpnia 2000 r. pozwany zawarł ze spółką umowę o pracę w charakterze

specjalisty ds. sprzedaży z wynagrodzeniem określonym jako najniższe

3

wynagrodzenie ogłaszane przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, które w 2002 r.

podwyższono do 1.000 zł. Po 12 grudnia 2008 r. A. S. jako prezes zarządu spółki

zawarł z pozwanym aneks do umowy o pracę z 31 sierpnia 2000 r., na mocy

którego wynagrodzenie pozwanego zostało podwyższone do 6.000 zł. Aneks ten

datowany został celowo na 29 lutego 2008 r., gdyż spółka znajdowała się w złej

kondycji finansowej - na koniec roku obrotowego 2008 odnotowano stratę w

wysokości 43.374,79 zł (podczas gdy w poprzednim roku działalność przyniosła

zysk) i miała nieuregulowane zobowiązania finansowe wobec swoich kontrahentów.

Obowiązki pozwanego nie zostały zwiększone. Sąd nie dał wiary treści tego

dokumentu, co do daty jego podpisania. W aneksie datowanym na 29 lutego 2008

r. widnieje pieczęć służbowa A. S. jako prezesa zarządu spółki, podczas gdy objął

on tę funkcję 12 grudnia 2008 r. Natomiast 29 lutego 2008 r. prezesem zarządu był

M. A. A. S. miał wówczas działać jako pełnomocnik spółki, nie zaś członek

zarządu. W ocenie Sądu aneks został podpisany nie wcześniej niż 12 grudnia 2008

r. Sąd nie dał też wiary pozwanemu co do tego, że w chwili podpisywania aneksu

opatrzonego datą 29 lutego 2008 r. kondycja finansowa spółki była dobra, a tym

bardziej, że w chwili kiedy pozwany odchodził z zarządu spółki jej sytuacja

finansowa była doskonała.

W ocenie Sądu Rejonowego roszczenie powoda znajdowało oparcie w

art. 405 k.c. w związku z art. 410 § 1 i 2 k.c. i w związku z art. 300 k.p. Aneks do

umowy o pracę dotyczący podwyższenia wynagrodzenia pozwanego do kwoty

6.000 zł został podpisany nie wcześniej niż 12 grudnia 2008 r., a więc na koniec

roku obrotowego, w którym spółka odnotowała stratę w wysokości 43.374,79 zł.

Kilka miesięcy później złożony został wniosek o ogłoszenie upadłości. Pozwany

niewątpliwie miał więc świadomość (do dnia 12 grudnia 2008 r. był członkiem

zarządu spółki) złej kondycji finansowej spółki. W tym kontekście podwyższenie

wynagrodzenia uznać należało za czynność zmierzającą do przysporzenia

majątkowego kosztem majątku spółki i jej wierzycieli. W świetle zasad współżycia

społecznego, doszło więc do naruszenia zasady lojalności pracownika wobec spółki

- pracodawcy. Naruszone zostały także zasady pewności obrotu gospodarczego

oraz uczciwości i rzetelności w relacjach handlowych. O złej woli pozwanego

świadczy, że po 12 grudnia 2008 r. postanowił potwierdzić na piśmie kwotę

4

wynagrodzenia, którą już od wielu miesięcy faktycznie otrzymywał. Należało to

ocenić jako próbę uzasadnienia bezpodstawnego uszczuplania majątku spółki

kosztem jej wierzycieli. Z akt sprawy nie wynika, by pozwany w okresie od marca

do grudnia 2008 r. pobierał wynagrodzenie w kwocie 6.000 zł za zgodą spółki

wyrażoną przez osobę upoważnioną do jej reprezentowania. Pozwany był wówczas

członkiem zarządu, co prowadzi do konkluzji, że zarząd zdecydował o wysokości

wypłacanego członkom zarządu wynagrodzenia w sposób samowolny. Zgodnie

bowiem z treścią art. 210 § 1 k.s.h. w umowie między spółką a członkiem zarządu

oraz w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany

uchwałą zgromadzenia wspólników. W odniesieniu do drugiego aneksu do umowy

o pracę, zawartego 22 grudnia 2008 r., dotyczącego przyznania pozwanemu prawa

do odprawy pieniężnej w wysokości 10 - miesięcznego wynagrodzenia, Sąd

Rejonowy uznał, że jest on bezskuteczny w stosunku do masy upadłości jako

czynność prawna dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli spółki (art. 527 k.c.).

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 527 § 1 i 3 k.c. oraz art. 405 k.c. w

związku z art. 410 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p. Sąd orzekł jak w punkcie I i II

wyroku. O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 § 1 k.c. w związku z art. 300

k.p. Oddalono powództwo co do żądania zasądzenia odsetek od wynagrodzenia

wypłaconego pozwanemu za miesiąc sierpień 2009 r. za okres od dnia 10 sierpnia

2009 r. do dnia 9 września 2009 r., bowiem wynagrodzenie to zostało pozwanemu

wypłacone we wrześniu 2009 r.

Wyrokiem zaskarżonym rozpoznawaną skarga kasacyjną, Sąd Okręgowy po

rozpoznaniu apelacji pozwanego, zmienił wyrok sądu pierwszej instancji w pkt. I, II,

IV i V w ten sposób, że oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz

pozwanego 1.800 zł tytułem kosztów postępowania oraz 930 zł tytułem kosztów

postępowania odwoławczego.

Sąd Okręgowy uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 233 k.p.c., przez

przyjęcie, że od marca 2008 r. nie doszło do zmiany umowy o pracę w zakresie

wysokości wynagrodzenia pozwanego G. A. Nietrafnie również Sąd pierwszej

instancji ocenił, że aneksu do umowy o pracę z 22 grudnia 2008 r., dotyczący

odprawy pieniężnej w wysokości 10 - miesięcznego wynagrodzenia, jest

bezskuteczny w stosunku do masy upadłości. Sąd odwoławczy podzielił natomiast

5

ustalenie Sądu Rejonowego, że aneks do umowy datowany na 29 lutego 2008 r.,

został podpisany nie wcześniej niż po 12 grudnia 2008 r. Nie uzasadnia to jednak

wniosku, że pozwany bez podstawy prawnej uzyskał wynagrodzenie i zobowiązany

jest do jego zwrotu. Nie ma bowiem wątpliwości, że pozwany, będący w marcu

2008 r. członkiem zarządu, którego równocześnie wiązała umowa o pracę, w

ramach której wykonywał czynności pracownicze związane ze sprzedażą

samochodów, otrzymywał wynagrodzenie w kwocie 6.000 zł miesięcznie od marca

2008 r. Zatem już od tego miesiąca nastąpiła w sposób faktyczny zmiana

warunków wynagrodzenia pozwanego. Decyzja co do zmiany wysokości

wynagrodzenia zapadła zatem dużo wcześniej nim doszło do pogorszenia sytuacji

finansowej spółki, która została odnotowana na koniec roku 2008. Nawet gdyby

więc przyjąć, że pierwszy aneks podwyższający wynagrodzenie pozwanego

powstał dopiero w grudniu 2008 r., to nie zmienia faktu, że już od marca 2008 r. G.

A. otrzymywał za wiedzą i aprobatą wspólników i zarządu wyższe wynagrodzenie.

Faktyczna zmiana warunków umowy o pracę nastąpiła więc w sposób dorozumiany

już od marca 2008 r. Wprawdzie art. 210 § 1 k.s.h. stanowi, że w umowie między

spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim spółkę reprezentuje rada

nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników, to

jednak nawet w braku formalnej umowy sporządzonej na piśmie spełniającej

warunki wymagane przez ten przepis, dopuszcza się możliwość zawarcia ważnej i

skutecznej umowy o pracę, przez przystąpienie do jej faktycznego wykonywania,

jeżeli spółka jako pracodawca wyraziła przez właściwy do jej reprezentacji organ w

sposób nie budzący wątpliwości wolę zatrudnienia członka zarządu spółki, a

jednocześnie z czynności faktycznych podjętych przez strony wynika, że miało

miejsce zobowiązanie się pracownika do wykonania pracy określonego rodzaju na

rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz zobowiązanie się pracodawcy do

zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem (por. wyrok Sądu Najwyższego z 20

stycznia 2010 r., II PK 178/09). Pogląd ten można odnieść także do zmiany

warunków umowy o pracę. Skoro więc wspólnikami i członkami zarządu spółki, byli

E. i M. A. - rodzice pozwanego, to musieli wiedzieć i aprobować zmianę warunków

jego umowy o pracę w zakresie wynagrodzenia. Poza tym, pozwany był nie tylko

członkiem zarządu, lecz wykonywał zwykłe czynności pracownicze na podstawie

6

umowy o pracę z 31 sierpnia 2000 r. i także z tego tytułu przysługiwało mu

wynagrodzenie, którego wysokość podwyższono od marca 2008 r. W konsekwencji

świadczona przez niego praca była faktycznie wykonywana za wiedzą i aprobatą

spółki, za którą wypłacone było wynagrodzenie zgodne z wolą pracownika i

pracodawcy (art. 11 k.p.). Nie ma zatem podstaw do uznania, że pozwany otrzymał

korzyść majątkową bez podstawy prawnej (nienależne świadczenie). W

konsekwencji Sąd odwoławczy uznał, że nastąpiło naruszenie art. 60 k.c. w

związku z art. 300 k.p., przez jego niezastosowanie. Odnośnie do rozstrzygnięcia

Sądu pierwszej instancji dotyczącego aneksu do umowy o pracę z 22 grudnia 2008

r., dotyczącego przyznania pozwanemu prawa do odprawy pieniężnej w wysokości

10 - miesięcznego wynagrodzenia, Sąd odwoławczy wskazał, że umknęło uwadze

Sądu pierwszej instancji, że jedną z przesłanek skargi pauliańskiej (art. 527 k.c.)

jest dokonanie czynności prawnej wskutek, której osoba prawna uzyskała korzyść

majątkową, a to oznacza, że jej przedmiotem mogą być czynności prawne

rozporządzające oraz zobowiązujące o podwójnych skutkach, które wywołały

rozporządzenie, a nie czynności czysto zobowiązujące. W przedmiotowej sprawie

nie doszło natomiast do czynności rozporządzającej, gdyż odprawy pieniężnej

pozwanemu nie wypłacono. Nie ma zatem podstaw do uznania, że zawarcie

drugiego aneksu do umowy z 22 grudnia 2008 r. było bezskuteczne w stosunku do

masy upadłości. Skoro więc roszczenie powoda nie znajdowało podstawy ani w

art. 405 w związku z art. 410 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p. ani w art. 527 k.c.,

Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w oparciu o art. 386 § 1 k.p.c., orzekając

jak w sentencji.

Pełnomocnik powoda zaskarżył powyższy wyrok Sądu Okręgowego w

całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Okręgowemu, ewentualnie o jego uchylenie w całości oraz

orzeczenie co do istoty sprawy, a w każdym wypadku o zasądzenie od pozwanego

rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów postępowania wywołanego

wniesioną skargą kasacyjną wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według

norm prawem przepisanych.

Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, a w szczególności:

(a) art. 128 ust. 1 i 2 w związku z art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. -

7

Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2012 r., poz. 1112 z późn. zm.) w

związku z art. 300 k.p., przez ich niezastosowanie i niezasądzenie od pozwanego

na rzecz powoda kwoty objętej pozwem, w sytuacji gdy czynności prawne odpłatne

dokonane przez upadłego w terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia

wniosku o ogłoszenie upadłości dokonanej z reprezentantami wspólników są

bezskuteczne w stosunku do masy upadłości, a zatem wypłata wynagrodzenia na

ich postawie powinna skutkować po stronie pozwanego obowiązkiem zwrotu

świadczenia, jako nienależnego; (b) art. 210 § 1 k.s.h. w związku z art. 58 § 1 k.c. w

związku z art. 405 § 1 k.p. w związku z art. 410 §1 k.c. w związku z art. 300 k.p.,

przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przez przyjęcie, że zawarcie

aneksu do umowy o pracę pomiędzy członkiem zarządu a spółką, której nie

reprezentowała rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia

wspólników, nie rodziło skutku prawnego w postaci nieważności aneksu, a

wypłacenie pracownikowi zwiększonego wynagrodzenia bez podstawy prawnej nie

skutkuje uznaniem tego świadczenia za nienależne w rozumieniu art. 410 § 1 k.c.;

(c) art. 60 w związku z art. 5 k.c. w związku z art. 300 k.p., przez błędną wykładnię i

niewłaściwe zastosowanie, przez przyjęcie, że wypłacanie pozwanemu

zwiększonego wynagrodzenia za pracę bez podstawy prawnej od marca 2008 r.

rodziło skutek w postaci dorozumianej zmiany treści stosunku pracy łączącego

pozwanego ze spółką, podczas gdy okoliczności towarzyszące wypłacie

zwiększonego wynagrodzenia wskazują jednoznacznie, że wyłącznym celem

wypłacenia pracownikowi większego wynagrodzenia za pracę było uszczuplenie

majątku spółki, a tym samym pokrzywdzenie jej wierzycieli.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę w granicach podstaw kasacyjnych, a

ponieważ skarżący nie zarzucił naruszenia przepisów postępowania, Sąd

Najwyższy jest związany podstawą faktyczną zaskarżonego wyroku przy ocenie

naruszenia prawa materialnego (art. 39813

§ 1 i 2 k.p.c.).

Nieuzasadnione okazały się zarzuty naruszenia prawa materialnego. W

pierwszej kolejności należy stwierdzić, że powołane w skardze naruszenia

8

przepisów ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze należy ocenić jako niezasadne,

ponieważ podstawy roszczeń ze stosunku pracy nie może stanowić art. 128 tej

ustawy. Z art. 128 ust. 2 w związku z ust. 1 wynika, że czynności prawne odpłatne

dokonane przez upadłego będącego spółką lub osobą prawną w terminie sześciu

miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z jej wspólnikami,

ich reprezentantami lub ich małżonkami, jak również ze spółkami powiązanymi, ich

wspólnikami, reprezentantami lub małżonkami tych osób są bezskuteczne w

stosunku do masy upadłości. Z kolei zgodnie z art. 134 ust. 1, jeżeli czynność

upadłego jest bezskuteczna z mocy prawa lub została uznana za bezskuteczną, to

co wskutek tej czynności ubyło z majątku upadłego lub do niego nie weszło,

podlega przekazaniu do masy upadłości, a gdy przekazanie w naturze jest

niemożliwe, do masy upadłości powinna być wpłacona równowartość w

pieniądzach”. Wbrew stanowisku skarżącego wskazać należy, że art. 300 k.p.

pozwala na stosowanie do stosunku pracy jedynie przepisów Kodeksu cywilnego,

odniesienie jego dyspozycji do przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego

byłoby niedopuszczalne. W tej sytuacji możliwość zastosowania wskazanych

unormowań jako podstawy roszczeń powoda wynikających ze stosunku pracy

może wynikać tylko z uznania, że określają one bezpośrednio prawa i obowiązki

pracowników i pracodawców w rozumieniu przyjętym w art. 9 § 1 k.p. Takiego

wniosku nie można jednak wyprowadzić z brzmienia art. 128 § 2 w związku z § 1

wskazanej ustawy, który reguluje wprost czynności upadłej spółki dokonane z jej

wspólnikami lub reprezentantami, a nie z pracownikami. Przeciwko takiemu

wnioskowi przemawia art. 129. Zgodnie z nim, jeżeli wynagrodzenie za pracę

reprezentanta upadłego, określone w umowie o pracę lub umowie o świadczenie

usług zawartej przed ogłoszeniem upadłości, jest rażąco wyższe od przeciętnego

wynagrodzenia za tego rodzaju pracę lub usługi i nie jest uzasadnione nakładem

pracy, sędzia-komisarz z urzędu albo na wniosek syndyka, nadzorcy sądowego lub

zarządcy uzna, że określona część wynagrodzenia, przypadająca za okres przed

ogłoszeniem upadłości, nie dłużej jednak niż sześć miesięcy przed dniem złożenia

wniosku o ogłoszenie upadłości, jest bezskuteczna w stosunku do masy upadłości,

chociażby wynagrodzenie zostało już wypłacone. Sędzia-komisarz może uznać za

bezskuteczne w całości lub części w stosunku do masy upadłości wynagrodzenie

9

reprezentanta upadłego, przypadające za czas po ogłoszeniu upadłości, jeżeli ze

względu na objęcie zarządu przez syndyka lub zarządcę nie jest ono uzasadnione

nakładem pracy”. (ust. 1). W wypadku, o którym mowa w ust. 1, sędzia-komisarz

określa podlegające zaspokojeniu z masy upadłości wynagrodzenie w wysokości

odpowiedniej do pracy wykonanej przez reprezentanta upadłego. Sędzia-komisarz

wydaje postanowienie po wysłuchaniu syndyka, nadzorcy sądowego albo zarządcy

oraz reprezentanta upadłego (ust. 2). W ocenie Sądu Najwyższego art. 129 określa

dopuszczalny zakres podmiotowy i przedmiotowy ograniczeń korzyści wynikających

z umów o pracę zawartych przed ogłoszeniem upadłości. Regulacja ta potwierdza

wniosek, że art. 128 § 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze nie ma

zastosowania do stosunku pracy (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 2 grudnia

2010 r., II PK 126/10, OSNP 2012 nr 3-4, poz. 36; 9 lipca 2014 r., I PK 21/14;

4 września 2014 r., I PK 23/14). Mając powyższe na uwadze, za nieuzasadniony

należy uznać także zarzut naruszenia art. 134 ust. 1 Prawa upadłościowego i

naprawczego, który mógłby znaleźć zastosowanie tylko w wypadku

dopuszczalności stosowania art. 128.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 210 § 1 k.s.h. w związku z art. 58

§ 1 k.c. w związku z art. 405 § 1 w związku z art. 410 § 1 k.c. w związku z art. 300

k.p., przez przyjęcie, że zawarcie aneksu do umowy o pracę pomiędzy członkiem

zarządu a spółką, której nie reprezentowała rada nadzorcza lub pełnomocnik

powołany uchwałą zgromadzenia wspólników, nie rodziło skutku prawnego w

postaci nieważności aneksu, a wypłacenie pracownikowi zwiększonego

wynagrodzenia bez podstawy prawnej nie skutkuje uznaniem tego świadczenia za

nienależne w rozumieniu art. 410 § 1 k.c. W tym zakresie należy stwierdzić, że w

orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że pomimo

nieważności umowy o pracę (w szczególności spowodowanej wadliwą

reprezentacją pracodawcy) strony mogą nawiązać ważnie umowny stosunek pracy

przez czynności dorozumiane, przede wszystkim w następstwie dopuszczenia

pracownika do wykonywania pracy (wyroki z: 27 marca 2000 r., I PKN 558/99,

OSNAPiUS 2001 nr 16, poz. 512; OSP 2001 nr 3, poz. 40, z glosą J. Cichonia;

OSP 2002 nr 4, poz. 49, z glosą T. Liszcz; 5 listopada 2003 r., I PK 633/02, OSNP

2004 nr 20, poz. 346; 6 października 2004 r., I PK 488/03, OSNP 2005 nr 10,

10

poz. 145; 12 stycznia 2005 r., I PK 123/04, OSNP 2005 nr 15, poz. 231; 7 kwietnia

2009 r., I PK 215/08, OSNP 2010 nr 23-24, poz. 283; Monitor Prawa Pracy 2009 nr

9, s. 487; 8 czerwca 2010 r., I PK 16/10, LEX nr 607243; 13 listopada 2013 r., I PK

94/13, LEX nr 1448692). Wykładnia taka ma zastosowanie do pracownika spółki

handlowej, w tym także członka jej zarządu i nie ma podstaw do odstąpienia od

takiego poglądu. Ma on także zastosowanie do czynności zmieniających umowę o

pracę (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 9 lipca 2014 r., I PK 21/14). W

niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że pozwany od marca 2008 r. otrzymywał

podwyższone do 6.000 zł wynagrodzenie za wiedzą i zgodą wspólników, zarządu i,

jak wynika z ustaleń, także M. S., pełniącego w tym czasie obowiązki pełnomocnika

ustanowionego uchwałą wspólników. Trafnie też podkreślił Sąd Okręgowy, że

podwyżka ta (wynikająca z dorozumianej zmiany umowy o pracę) przysługiwała mu

nie tylko z tytułu pracy w zarządzie spółki, lecz także z tytułu wykonywania

zwykłych czynności pracowniczych na stanowisku specjalisty do spraw sprzedaży,

wynikających z pierwszej umowy o pracę zawartej 31 sierpnia 2000 r. Trafnie więc

Sąd odwoławczy uznał, że doszło do zawarcia porozumienia zmieniającego umowę

o pracę pozwanego w zakresie wynagrodzenia za pracę począwszy od marca 2008

r. w drodze czynności konkludentnych. Z tego względu rozważany zarzut

naruszenia art. art. 210 § 1 k.s.h. w związku z art. 58 § 1 k.c. nie ma

usprawiedliwionych podstaw. W tej sytuacji, skoro czynność prawna zobowiązująca

spółkę do zapłaty podwyższonego wynagrodzenia za pracę była ważna, nie można

też uznać za uzasadnione zarzutów naruszenia art. 405 § 1 w związku z art. 410 §

1 k.c. w związku z art. 300 k.p.

Nieprzekonujący jest również zarzut naruszenia art. 60 k.c. w związku z

art. 5 k.c. w związku z art. 300 k.p., przez przyjęcie, że wypłacanie pozwanemu

zwiększonego wynagrodzenia za pracę bez podstawy prawnej od marca 2008 r.

rodziło skutek w postaci dorozumianej zmiany treści stosunku pracy łączącego go

ze spółką, podczas gdy okoliczności towarzyszące wypłacie zwiększonego

wynagrodzenia wskazują jednoznacznie, że wyłącznym celem wypłacenia

pracownikowi większego wynagrodzenia za pracę było uszczuplenie majątku

spółki, a tym samym pokrzywdzenie jej wierzycieli. Jak już wskazano, zwiększone

od marca 2008 r. wynagrodzenie za pracę nie było wypłacane pozwanemu bez

11

podstawy prawnej. Poza tym, rozpatrywany zarzut opiera się na kwestionowaniu

ustaleń faktycznych przyjętych w podstawie zaskarżonego wyroku. Jak bowiem

ustalił Sąd Odwoławczy, decyzja co do zmiany wysokości wynagrodzenia zapadła

dużo wcześniej nim doszło do pogorszenia sytuacji finansowej spółki, która została

odnotowana na koniec roku 2008. Nie można zatem twierdzić, że zapadła ona z

zamiarem pokrzywdzenia wierzycieli spółki i naruszeniem zasad współżycia

społecznego. Na marginesie należy też wskazać, że w świetle niekwestionowanych

przez strony ustaleń faktycznych przyjętych w podstawie wyroku Sądu

Najwyższego dotyczącego tej samej spółki i tego samego okresu objętego sporem

(zob. cyt. wyżej wyrok w sprawie I PK 23/14), wynagrodzenie pozwanego nie

odbiegało istotnie od wynagrodzeń innych pracowników. W październiku 2008 r.

wśród 19 osób zatrudnionych w spółce wynagrodzenie zasadnicze 6.000 zł

otrzymywały 4 osoby, wynagrodzenie wyższe niż 5.100 zł 2 osoby, a

wynagrodzenie wyższe lub bliskie 4.000 zł 6 osób, natomiast wynagrodzenie w

kwocie, jak wskazana w pierwotnej treści umowy, tylko dwie osoby.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie

art. 39814

k.p.c.