SNO 55/14

Sygn. akt SNO 55/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 listopada 2014 r.

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie:

SSN Małgorzata Gierszon (przewodniczący)

SSN Antoni Górski

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

Protokolant Anna Kuras

przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2014 r.

sprawy M. B.,

sędziego Sądu Rejonowego […],

w związku z odwołaniem obwinionego

od wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w […]

z dnia 26 maja 2014 r.,

1/ na podstawie art. 105 § 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.

prostuje oczywistą omyłkę pisarską w zaskarżonym wyroku w

ten sposób, że w opisie zarzucanego obwinionemu czynu

zastępuje datę 15 marca 2013 r. datą 25 marca 2013 r.,

2/ utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok,

3/ obciąża Skarb Państwa kosztami postępowania

odwoławczego.

UZASADNIENIE

2

Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny w […] wyrokiem z dnia 26 maja

2014 r. uznał sędziego Sądu Rejonowego M. B., obwinionego o to, że w

okresie od 25 marca 2013 roku (w sentencji omyłkowo wpisano datę 15 marca

2013 r.) do dnia 4 grudnia 2013 roku, jako sędzia Sądu Rejonowego […], nie

sporządził w ustawowym terminie 14 dni, wyrażonym w art. 329 k.p.c.

pisemnych uzasadnień wyroków w sprawach: […], doprowadzając w ten

sposób do przewlekłości postępowania i oczywistej oraz rażącej obrazy art. 45

Konstytucji RP i art. 6 EKPC oraz innych przepisów prawa, za winnego

popełnienia zarzucanego mu przewinienia służbowego z art. 107 § 1 ustawy-

Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) i na

podstawie art. 109 § 1 pkt 4 tej ustawy wymierzył mu karę dyscyplinarną

przeniesienia na inne miejsce służbowe w okręgu Sądu Apelacyjnego w […].

Z ustaleń Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego wynika, że:

1) w sprawie […] wniosek o sporządzenie uzasadnienia złożony został w

dniu 7 listopada 2012 r. – uzasadnienie nie zostało sporządzone do dnia

rozprawy dyscyplinarnej;

2) w sprawie […] wniosek o sporządzenie uzasadnienia złożony został w

dniu 8 grudnia 2012 r. - uzasadnienie nie zostało sporządzone do dnia

rozprawy dyscyplinarnej;

3) w sprawie […] wniosek o sporządzenie uzasadnienia złożony został w

dniu 28 grudnia 2012 r. - uzasadnienie nie zostało sporządzone do dnia

rozprawy dyscyplinarnej;

3

4) w sprawie […] wniosek o sporządzenie uzasadnienia złożony został w

dniu 26 marca 2013 r. - uzasadnienie zostało sporządzone w trakcie

postępowania dyscyplinarnego, po 10 lutym 2014 r.;

5) w sprawie […] wniosek o sporządzenie uzasadnienia złożony został w

dniu 26 kwietnia 2013 r. - uzasadnienie nie zostało sporządzone do dnia

rozprawy dyscyplinarnej;

6) w sprawie […] wniosek o sporządzenie uzasadnienia złożony został w

dniu 26 kwietnia 2013 r. - uzasadnienie zostało sporządzone w trakcie

postępowania dyscyplinarnego, po 10 lutym 2014 r.;

7) w sprawie […] wniosek o sporządzenie uzasadnienia złożony został w

dniu 29 maja 2013 r. - uzasadnienie sporządzono w dniu 2 października

2013 r.;

8) w sprawie […] wniosek o sporządzenie uzasadnienia złożony został w

dniu 5 czerwca 2013 r. - uzasadnienie zostało sporządzone w trakcie

postępowania dyscyplinarnego, po 17 stycznia 2014 r.;

9) w sprawie […] wniosek o sporządzenie uzasadnienia złożony został w

dniu 6 czerwca 2013 r. - uzasadnienie zostało sporządzone w trakcie

postępowania dyscyplinarnego, po 10 lutym 2014 r.;

10) w sprawie […] wniosek o sporządzenie uzasadnienia złożony

został w dniu 13 września 2013 r. - uzasadnienie sporządzono w dniu 14

października 2013 r.;

4

11) w sprawie […] wniosek o sporządzenie uzasadnienia złożony

został w dniu 4 listopada 2013 r. - uzasadnienie sporządzono w dniu 4

grudnia 2013 r.;

12) w sprawie […] wniosek o sporządzenie uzasadnienia złożony

został w dniu 11 kwietnia 2013 r. - uzasadnienie sporządzono w dniu 3

września 2013 r.;

13) w sprawie […] wniosek o sporządzenie uzasadnienia złożony

został w dniu 25 kwietnia 2013 r. - uzasadnienie sporządzono w dniu 29

sierpnia 2013 r.;

14) w sprawie […] wniosek o sporządzenie uzasadnienia złożony

został w dniu 20 maja 2013 r. - uzasadnienie sporządzono w dniu 12

września 2013 r.;

15) w sprawie […] wniosek o sporządzenie uzasadnienia złożony

został w dniu 6 czerwca 2013 r. - uzasadnienie sporządzono w dniu 9

września 2013 r.

Ogółem w okresie od 25 marca 2013 r. do 4 grudnia 2013 r. wpłynęło

69 wniosków o sporządzenie uzasadnień w sprawach z referatu obwinionego,

który napisał w tym czasie 79 uzasadnień, w tym 31 w ustawowym terminie,

48 po terminie, z czego 35 przekroczeń terminu było nieusprawiedliwione.

Średnia wpływu wniosków o sporządzenie uzasadnienia w wydziale, z

pominięciem sędziów funkcyjnych, w 2013 r. wyniosła 80,9. Obwiniony

korzystał z urlopu wypoczynkowego w dniach 2 kwietnia, 6-7 czerwca, 9-31

lipca 2013 r. i 1-14 sierpnia 2013 r. Orzeczeniem z dnia 11 czerwca 2013 r.

Komisja Lekarska ZUS stwierdziła, że sędzia M. B. nie jest trwale niezdolny

5

do pełnienia obowiązków sędziego z powodu choroby lub utraty sił. Ustalenie

to miało istotne znaczenie, ponieważ obwiniony jako przyczynę popadnięcia w

zaległości w sporządzaniu uzasadnień wskazywał kłopoty zdrowotne.

Nie jest to pierwsze postępowanie dyscyplinarne, jakie toczyło się

przeciwko obwinionemu z powodu nieterminowego pisania uzasadnień.

Wyrokiem z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie […] Sąd Apelacyjny - Sąd

Dyscyplinarny uznał go za winnego przewinienia służbowego polegającego na

tym, że w okresie od 4 listopada 2011 r. do dnia 31 maja 2012 r. nie sporządził

w ustawowym terminie uzasadnień wyroków w 18 sprawach i wymierzył mu

za to karę dyscyplinarną upomnienia.

Pół roku później, wyrokiem z dnia 6 września 2013 r., wydanym w

sprawie […], Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny uznał obwinionego za

winnego tego, że w okresie od 17 maja 2012 r. do dnia 25 marca 2013 r. nie

sporządził w ustawowym terminie uzasadnień wyroków w kolejnych 31

sprawach i za to przewinienie służbowe wymierzył mu karę dyscyplinarną

nagany.

W toku postępowania dyscyplinarnego sędzia M. B. zobowiązał się do

sporządzenia wszystkich zaległych uzasadnień w terminie do połowy czerwca

2014 r.

Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny ocenił, że popełnienie przez

obwinionego w okresie od 25 marca 2013 r. do 4 grudnia 2013 r. zarzucanego

przewinienia nie budzi wątpliwości. Pomimo kierowanych do niego przez

przełożonych poleceń i pomimo składanych obietnic, do dnia orzekania przez

ten Sąd nadal nie sporządził uzasadnień w czterech sprawach, w których

ustawowy termin przekroczony został już o kilkanaście miesięcy, powodując

6

przewlekłość postępowania w tych sprawach i uniemożliwiając wniesienie

ewentualnych środków odwoławczych. Sąd Dyscyplinarny nie stwierdził

występowania okoliczności niezależnych od obwinionego, które

usprawiedliwiałyby nieterminowe sporządzenie uzasadnień, zwrócił uwagę, że

statystycznie w sprawach rozstrzygniętych przez sędziego M. B. w

omawianym okresie wpłynęło mniej wniosków niż w sprawach

rozpoznawanych przez innych sędziów tego wydziału, co świadczy o tym, że

obwiniony nie był w tym czasie nadmiernie obciążony obowiązkami

służbowymi. Materiał spraw nie wymagał też przygotowywania uzasadnień

bardzo obszernych.

Za adekwatną karę Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał

przeniesienie obwinionego na inne miejsce służbowe w okręgu Sądu

Apelacyjnego w […] (art. 109 §1 pkt 4 u.s.p.), motywując swoje stanowisko

stopniem zawinienia, ciężarem gatunkowym popełnionego przewinienia i

nieskutecznością wcześniej wymierzonych dwóch kar dyscyplinarnych za

identyczne przewinienia służbowe. Na korzyść obwinionego przyjął jego

postawę w toku postępowania - obwiniony przyznał się, okazał skruchę i

sporządził uzasadnienia w zdecydowanej większości spraw objętych

wnioskiem o ukaranie.

Odwołanie od powyższego wyroku złożył obwiniony sędzia M. B.,

który zaskarżył je w zakresie wymierzonej kary dyscyplinarnej i - zarzucając

jej nadmierną surowość - wniósł o zastosowanie kary łagodniejszej. Wskazał

na stopniowe zmniejszanie się ilości spraw objętych zarzutami i na fakt

sporządzenia już wszystkich uzasadnień objętych zarzutem w sprawie

niniejszej, a także na przyczynę powodującą zaległości, którą jest, jego

zdaniem, stan chorobowy, formalnie nie zawsze skutkujący niezdolnością do

pracy, jednak z uwagi na stosowany w kuracji lek wpływający na dyspozycję

psychofizyczną obwinionego. Sędzia M. B. oświadczył, że jego stan zdrowia

7

powinien niebawem się poprawić, a łagodniejsza kara wystarczająco spełni

swoją rolę.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

1. W zaskarżonym wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego, niewątpliwie w wyniku oczywistej omyłki

pisarskiej, doszło do błędnego odtworzenia początkowej daty okresu

popełnienia zarzucanego obwinionemu czynu, ponieważ w miejsce

daty 25 marca 2013 r. wpisana została data 15 marca 2013 r., która

nie przystawała do poczynionych ustaleń. Powodowało to

konieczność sprostowania tej części orzeczenia na podstawie art. 105

§ 1 i § 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.

2. Niewspółmierność wymierzonej kary, aby mogła stanowić podstawę

zmiany orzeczenia w wyniku odwołania, musi mieć charakter rażący

(art. 438 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.), co oznacza, że

dokonana przez sąd odwoławczy ocena okoliczności i przesłanek

rzutujących na rodzaj właściwej w danym wypadku kary musi

doprowadzić do wniosku o zasadniczej różnicy w poglądzie na to,

jaka kara byłaby odpowiednia, różnicy tak znacznej, że kary

wymierzonej przez sąd pierwszej instancji nie można zaakceptować,

gdyż budzi sprzeciw jako niesprawiedliwa. W rozpatrywanej sprawie

tego rodzaju rażąca niewspółmierność kary nie występuje.

Obwiniony już po raz trzeci został ukarany za takie samo

przewinienie służbowe, nieterminowość w sporządzaniu przez niego

uzasadnień była różna, jednak sięgała w kilku sprawach półtora roku

i to w okresie, kiedy obwiniony miał świadomość, że toczą się

przeciwko niemu kolejne postępowania dyscyplinarne, a

terminowość podejmowanych przez niego czynności, a zwłaszcza

sporządzania uzasadnień jest pod stałą kontrolą przełożonych.

Świadczy to, wbrew twierdzeniom obwinionego, że dotychczas

8

orzeczone kary, stosowane przez Sąd Apelacyjny - Sąd

Dyscyplinarny z zachowaniem gradacji stopnia ich surowości, nie

stanowiły dostatecznie dolegliwej sankcji, mobilizującej

obwinionego do wzmożonych wysiłków, by usunąć zaległości. W

okresie około 8 miesięcy (od 25 marca 2013 r. do 5 grudnia 2013 r.)

sporządził on 79 uzasadnień, co – przy uwzględnieniu wniosków o

sporządzenie uzasadnień, jakie wpłynęły w tym czasie – oznaczało,

że zmniejszył przez ten okres zaległość o ok. 10 uzasadnień, a więc

średnio o nieco ponad 1 uzasadnienie na miesiąc.

Odwoływanie się do stanu zdrowia i wpływu leczenia na dyspozycję

psychofizyczną nie może wpłynąć na uznanie kary za rażąco

niewspółmierną, jeśli zważyć, że obwiniony był poddany badaniu

lekarskiemu i lekarze, świadomi charakteru jego pracy, nie

stwierdzili jego niezdolności do pełnienia przez niego czynności

sędziowskich ani z powodu choroby, ani z powodu utraty sił.

Okoliczności łagodzące, wynikające z przyznania się do popełnienia

zarzucanego przewinienia i okazania skruchy, a także sporządzenia

znacznej części uzasadnień w toku postępowania dyscyplinarnego

nie mogą być uznane za czynnik znacząco oddziaływujący na

wymiar kary. Charakter przewinienia sędziego M. B. wykluczał w

zasadzie możliwość zaprzeczenia, że zostało popełnione. Skrucha

okazywana przez obwinionego, oceniana w zestawieniu z

analogiczną postawą prezentowaną we wcześniejszych

postępowaniach dyscyplinarnych, nie rodziła uzasadnionych nadziei

na radykalną zmianę postępowania. Z kolei sporządzenie uzasadnień

dopiero na etapie postępowania odwoławczego od wyroku, w którym

wymierzono karę przeniesienia obwinionego na inne stanowisko w

okręgu tego samego sądu apelacyjnego, przemawia raczej za

9

prawidłowością i skutecznością tej kary niż za jej rażącą

niewspółmiernością.

Z przytoczonych względów zaskarżony wyrok należało utrzymać w

mocy na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.

Orzeczenie o kosztach postępowania wynika z treści art. 133 u.s.p.