III PK 31/14

Sygn. akt III PK 31/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 listopada 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący)

SSN Maciej Pacuda

SSA Anna Szczepaniak-Cicha (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa M. B.

przeciwko Zespołowi Szkół Nr 1 […]

o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 listopada 2014 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Z. z dnia 4 listopada

2013 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Z. wyrokiem z dnia 12 czerwca 2013 r. oddalił powództwo

M. B. przeciwko Zespołowi Szkół o przywrócenie do pracy oraz wynagrodzenie za

czas pozostawania bez pracy.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że powódka została zatrudniona w Zespole

Szkół Nr 1 […] od 1 września 2002 r. jako nauczyciel kontraktowy, początkowo na

2

czas określony, a od 1 września 2004 r. na podstawie umowy o pracę czas

nieokreślony. W dniu 22 sierpnia 2008 r. M. B. uzyskała stopień awansu

zawodowego nauczyciela dyplomowanego. Do 31 sierpnia 2008 r. powódka

pracowała jako nauczyciel języka polskiego, a od 1 września 2008 r. jako

nauczyciel wychowawca w internacie w pełnym wymiarze czasu pracy. Uchwałą

Rady Powiatu w T. z dnia 27 stycznia 2012 r. internat przy Zespole Szkół

Zawodowych nr 1 został zlikwidowany z dniem 31 sierpnia 2012 r. W dniu 15 maja

2012 r. powódka otrzymała oświadczenie o rozwiązaniu stosunku pracy z

zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, na podstawie art. 20 ust. 1

pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, w związku ze zmianami

organizacyjnymi (likwidacja internatu, mniejsza liczba oddziałów i mniejsza liczba

godzin nauczycielskich) w roku szkolnym 2012/2013, uniemożliwiającymi dalsze

zatrudnienie na stanowisku nauczyciela języka polskiego i wychowawcy w

internacie. Spośród pięciu wychowawców zatrudnionych w internacie

wypowiedzenie otrzymało czterech, piąta osoba była objęta szczególną ochroną

przed rozwiązaniem stosunku pracy i przydzielono jej godziny dydaktyczne.

Wychowankowie internatu nie zostali przeniesieni do innej placówki, w

szczególności do internatu przy Zespole Szkół Zawodowych Nr 3 […]. Część

uczniów zamieszkała w tym internacie, ale w wyniku normalnej rekrutacji. Żadne

składniki mienia zlikwidowanego internatu nie zostały przejęte przez Zespół Szkół

Zawodowych Nr 3 […]. Obecnie budynek zlikwidowanego internatu, wraz z

wyposażeniem, jest nieużywany. Powódka i dwie inne nauczycielki internatu, które

otrzymały wypowiedzenie, już w maju 2012 r. złożyły podania o zatrudnienie w

Zespole Szkół Zawodowych Nr 3 […] na stanowisku wychowawcy internatu.

Powódka nie została tam zatrudniona, pozostałe dwie osoby z dniem 1 września

2012 r. podjęły zatrudnienie w Zespole Szkół Zawodowych w wyniku przeniesienia

służbowego. Z uwagi na liczbę godzin języka polskiego w roku szkolnym 2012/2013

nie było możliwości ich przydzielenia powódce. M. B. jest doktorem nauk

humanistycznych, poza językiem polskim nie posiada kwalifikacji do nauczania

innych przedmiotów. Oddalając powództwo o przywrócenie do pracy Sąd Rejonowy

zważył, że zmiany organizacyjne w rozumieniu art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty

Nauczyciela były w pozwanej szkole rzeczywiste. Doszło do likwidacji internatu

3

oraz zmniejszenia liczby oddziałów z 17 do 16. Sąd pierwszej instancji uznał przy

tym, że nie nastąpiło przejęcie części pozwanego pracodawcy, to jest internatu

szkolnego, przez Zespół Szkół Zawodowych nr 3 […] w trybie art. 231

k.p. Nie

zostali przekazani ani pracownicy, ani wychowankowie, ani żadne składniki mienia.

Dwie nauczycielki zlikwidowanego internatu podjęły wprawdzie pracę w tym

Zespole, ale nie wskutek przejęcia na podstawie art. 231

k.p., lecz na podstawie

przeniesienia do innej szkoły uregulowanego w art. 18 Karty Nauczyciela. W ocenie

Sądu, pozwany zastosował jasne, prawdziwe i sprawdzalne kryteria doboru

pracowników do zwolnienia, pozostające w związku przyczynowym z dokonanymi

zmianami organizacyjnymi. Dyrektor pozwanej kierował się kwalifikacjami

nauczycieli, pełnieniem dodatkowych funkcji, stażem pracy, wykształceniem,

posiadaną oceną pracy. Prawdą jest, że powódka ma najwyższe wykształcenie,

gdyż jest doktorem nauk humanistycznych, ale nie posiada kwalifikacji do

nauczania innych przedmiotów, a jej wkład w pracę i osiągnięcia w ostatnich latach

były mniejsze, niż pozostałych nauczycieli języka polskiego. W tych okolicznościach

Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się przesłanek zasadności roszczenia

wywiedzionego z art. 45 § 1 k.p.

M. B. w apelacji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 20 ust. 1

pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela oraz art. 8 k.p., art. 231

§ 1 i § 6 k.p. oraz art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela, jak

też naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 233 § 1 k.p.c. przez bezpodstawne

oddalenie wniosku powódki o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka J. F. na

okoliczność przeniesienia części składników majątkowych internatu prowadzonego

przez pozwanego pracodawcę, skutkującego uznaniem, że doszło do przejścia

zakładu pracy w rozumieniu art. 231

k.p.

Sąd Okręgowy w Z. oddalił apelację M. B. przeciwko Zespołowi Szkół nr 1

[…]. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji,

przyjmując je za własne i uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 20 ust. 1 pkt 2

ustawy Karta Nauczyciela, gdyż z ustaleń faktycznych wynika, że w roku szkolnym

2012/2013 doszło do obniżenia stopnia organizacji pozwanego, wskutek

zmniejszenia liczby oddziałów z 17 do 16 i liczby godzin nauczycielskich oraz

likwidacji internatu, dokonanej uchwałą Rady Powiatu w T. z dnia 27 stycznia 2012

4

r. Uchwała ta nie została zakwestionowana przez organ nadzoru. Wprowadzone

zmiany spowodowały konieczność ograniczenia zatrudnienia nauczycieli. Pozwany

rozwiązał stosunki pracy ze wszystkimi wychowawcami internatu, za wyjątkiem

jednej osoby podlegającej ochronie szczególnej przed zwolnieniem. W maju 2012

r., a więc kiedy internat jeszcze istniał, trzy nauczycielki, w tym powódka, złożyły

podania o zatrudnienie w Zespole Szkół Nr 3 […]. Dyrektor tego Zespołu Szkół

dokonał przeniesienia dwóch osób na podstawie art. 18 Karty Nauczyciela, nie

podjął takiej decyzji w stosunku do powódki. Sąd drugiej instancji podzielił

stanowisko Sądu Rejonowego, że w okolicznościach sprawy nie nastąpiło przejście

części zakładu - internatu, na innego pracodawcę w trybie art. 231

§ 1 k.p., gdyż nie

doszło do przejęcia składników majątkowych ani pracowników zlikwidowanego

internatu przez inny podmiot.

W skardze kasacyjnej od wyroku oddalającego apelację powódka,

zaskarżając rozstrzygnięcie w całości, zarzuciła rażące naruszenie prawa

procesowego - art. 378 § 1 k.p.c. przez nierozpoznanie zarzutu apelacji

dotyczącego naruszenia przepisu art. 8 k.p., art. 231

§ 1 i 6 k.p. i art. 45 § 1 k.p. w

związku z art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela oraz rażące naruszenie przepisów

prawa materialnego - art. 231

§ 1 k.p. przez jego niewłaściwą interpretację.

Skarżąca sformułowała także zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego,

które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisu art. 224 k.p.c.,

art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 § 2 k.p.c. oraz art. 316 § 1 k.p.c. w związku

z art. 391 § 1 k.p.c., a także art. 382 k.p.c. i art. 386 § 1 k.p.c., w następstwie

którego doszło do pominięcia części materiału zebranego w postępowaniu, do

braku wyczerpujących ustaleń przez nierozważenie zebranego materiału

dowodowego w sposób wszechstronny, a także dokonanie istotnych ustaleń Sądu

sprzecznych z treścią zebranego materiału dowodowego, nieuzasadnione

oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka J. F. i J. K. na

okoliczność przeniesienia części składników majątkowych internatu prowadzonego

przez pozwanego pracodawcę, które to naruszenia powodują brak w treści

uzasadnienia wszystkich koniecznych elementów wymaganych przez wskazany

przepis i uniemożliwiają dokonanie prawidłowej kontroli kasacyjnej.

5

W świetle tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Z. oraz o

zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wskazała na

istnienie istotnego zagadnienia prawnego, a mianowicie kwestii interpretacji pojęcia

„przejścia zakładu pracy” w rozumieniu art. 231

§ 1 k.p. W uzasadnieniu skargi

kasacyjnej powódka zawarła rozbudowane wywody teoretyczne na tle konstrukcji

przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę oraz przedstawiła argumentację,

przemawiającą za przyjęciem, że w rozpatrywanym przypadku doszło do przejęcia

części zakładu pracy na podstawie art. 231

§ 1 k.p., gdyż Zespół Szkół nr 3 […]

przejął internat od pozwanego, skoro nastąpiło przekazanie dwóch pracowników

oraz części mienia, czego Sądy nie ustaliły w sprawie, bezzasadnie oddalając

wnioski dowodowe powódki.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

Zgodnie z treścią art. 231

§ 1 k.p., w razie przejścia zakładu pracy lub jego

części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych

stosunkach pracy. Przez pojęcie części zakładu pracy rozumieć należy taką formę

organizacyjną, w skład której wchodzą pracownicy oraz środki majątkowe

umożliwiające pracodawcy przejęcie określonej działalności. W judykaturze

ugruntowane jest stanowisko, że przy dokonywaniu oceny czy nastąpiło przejście

zakładu pracy na innego pracodawcę, w rozumieniu art. 231

k.p., w odniesieniu do

zakładów o celach gospodarczych decydujące są uwarunkowania typu

majątkowego, zaś w odniesieniu do zakładów realizujących cele publiczne istotne

jest przede wszystkim przejęcie zadań, przy czym wymagane jest przejęcie chociaż

części pracowników zaangażowanych w wykonywanie tych zadań (zob. uchwałę 7

sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2013 r., III PZP 1/13, OSNP 2014 nr

4, poz. 51, wyrok z dnia 3 czerwca 2014r., III PK 119/13, LEX nr 1476968 i

orzecznictwo w uzasadnieniu powołane). Takie rozumienie transferu wynika

również z orzecznictwa TSUE (poprzednio ETS): orzeczenia z dnia 19 maja

1992 r., C-29/91, w sprawie Dr Sophie Redmond Stichting v. Henricus Bartol and

6

Others, ECR 1992 nr I-3189 oraz z dnia 14 kwietnia 1994 r., C C-392/92, w sprawie

Christel Schmidt v. Spar und Leihkasse Der Fruheren Aemter Bordeesholm, Kiel

und Cronshagen, ECR 1994 nr I-1311. Gruntownej analizy orzecznictwa Trybunału

Sprawiedliwości w tej kwestii, z przywołaniem i interpretacją przepisów dyrektywy

Rady 2001/23/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw

Państw Członkowskich, odnoszących się do ochrony praw pracowniczych w

przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części przedsiębiorstw lub

zakładów (Dz.U. UE L z dnia 22 marca 2001 r.) dokonał Sąd Najwyższy w wyroku z

dnia 14 maja 2012 r., II PK 228/11, dochodząc do trafnej konkluzji, że same

zadania i kompetencje nie stanowią jednostki ekonomicznej w rozumieniu art. 1 ust.

1 lit. b) dyrektywy Rady 2001/23/WE i dopiero zorganizowanie struktury opartej na

czynniku ludzkim powołanym w celu ich realizacji odpowiada definicji jednostki

(OSNP 2013 nr 9-10, poz. 108). W świetle powyższej wykładni pojęcia „części

zakładu pracy” stwierdzić należy, że internat przy zespole szkół publicznych,

posiadający odrębne zadania oraz pracowników zatrudnionych do ich realizacji,

odpowiada temu pojęciu na gruncie art. 231

k.p.

Nie ma wątpliwości, że przepis art. 231

§ 1 k.p. jest normą bezwzględnie

obowiązującą i przejęcie w tym trybie pracowników przez nowego pracodawcę

następuje z mocy prawa, a więc uchylenie się od skutków działania tego przepisu w

wyniku umowy pomiędzy dotychczasowym i nowym pracodawcą nie jest możliwe

(nieważność ze względu na kolizję z normą o charakterze ius cogens). Automatyzm

prawny kontynuacji stosunku pracy oznacza, że przejście zakładu na innego

pracodawcę nie jest także uzależnione od jakichkolwiek czynności pracowników.

Jeśli natomiast następuje przejęcie tylko części zakładu pracy przez innego

pracodawcę, to przepis art. 231

§ 2 k.p. nie ma zastosowania do tych pracowników,

którzy są nadal zatrudnieni w pozostałej, choćby niewielkiej części zakładu pracy

(tak Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z dnia 22 grudnia 1998 r., I PKN 511/98, OSNP

2000 nr 4, poz. 134). Różne są zdarzenia prawne, z którymi ustawa wiąże skutek

prawny przejścia zakładu pracy na inny podmiot, nie musi to być formalne nabycie

zakładu lub jego części, decyduje bowiem przejęcie zakładu lub jego części w

faktyczne władanie.

7

Z przepisu art. 231

§ 1 k.p. wynika założenie zasadnicze, że nie jest możliwe

objęcie pracownika ochroną wynikającą z art. 231

k.p., jeżeli przed przejściem

zakładu pracy na innego pracodawcę dotychczasowy stosunek pracy został

skutecznie rozwiązany. Nowy pracodawca może więc wejść z mocy prawa, jako

strona stosunku pracy w miejsce dotychczasowego pracodawcy tylko wówczas,

gdy w chwili przejęcia zakładu pracy dana osoba jest pracownikiem zakładu, także

w okresie wypowiedzenia umowy o pracę. W orzecznictwie od dawna

ukształtowane są zapatrywania, że transfer przewidziany w art. 231

§ 1 k.p. nie

likwiduje skutku rozwiązującego wypowiedzenia umowy o pracę dokonanego przed

przejściem zakładu pracy na nowego pracodawcę (zob. wyroki Sądu Najwyższego

z dnia 1 października 1997 r., I PKN 296/97, OSNP 1998 nr 14, poz. 442, z dnia 24

listopada 1998 r., I PKN 433/98, LEX nr 356744). Rozwiązanie umowy o pracę nie

może jednak zmierzać do obejścia normy art. 231

§ 1 k.p., a więc do wyłączenia

skutków przejścia zakładu pracy na inny podmiot, choć nie zawsze wypowiedzenie

pracownikowi umowy ze skutkiem na dzień poprzedzający przejście zakładu lub

jego części na inny podmiot oznacza takie obejście (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 4 kwietnia 2000 r., I PKN 568/99, OSNP 2001 nr 17, poz. 532). Obejściu

art. 231

§ 1 k.p. zapobiegać ma także regulacja zawarta w przepisie art. 231

§ 6

k.p., który przewiduje, że przejście zakładu pracy lub jego części na innego

pracodawcę nie może stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie przez

pracodawcę stosunku pracy. Łącząc oba wątki stwierdzić należy, że jeśli

rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło przed przejściem zakładu pracy na innego

pracodawcę, to nie zachodzi zmiana pracodawcy w myśl art. 231

§ 1 k.p., chyba że

pracownik wykaże w postępowaniu sądowym, że wypowiedzenie pozostawało w

kolizji z normą art. 231

k.p. Nieprzejęcie pracownika w trybie art. 231

§ 1 k.p., na

skutek rozwiązania stosunku pracy przed przejęciem zakładu pracy, nie wyklucza

następstwa prawnego podmiotu przejmującego w zakresie roszczeń wynikających

z bezprawnego rozwiązania umowy o pracę przez dotychczasowego pracodawcę

(tak Sąd Najwyższy w m.in. w wyroku z dnia 17 lutego 1999 r., I PKN 569/98,

OSNP 2000 nr 7, poz. 259). Kluczowe znaczenie ma w tej sytuacji kwestia

pozwania właściwego podmiotu. Według brzmienia art. 231

§ 2 k.p., za

zobowiązania wynikające ze stosunku pracy, powstałe przed przejściem części

8

zakładu pracy na innego pracodawcę, dotychczasowy i nowy pracodawca

odpowiadają solidarnie.

M. B. twierdziła w sporze, że z dniem 1 września 2012 r. doszło do przejścia

części zakładu pracy, w której była zatrudniona, to jest internatu szkolnego, na

nowego pracodawcę, którą to część zakładu od Zespołu Szkół Nr 1 […] z dniem 1

września 2012 r. przejął w faktyczne władanie Zespół Szkół Nr 3 […], co wynika z

przejęcia zadań, dwóch pracowników internatu, części wychowanków oraz części

mienia. Niespornie M. B. pozwała w sprawie tylko Zespół Szkół Nr 1. W pozwie o

przywrócenie do pracy w pozwanej szkole podnosiła między innymi, że szkoła

miała możliwość zatrudnienia jej od 1 września 2012 r. na stanowisku nauczyciela

języka polskiego, określonym w akcie mianowania, jak też wskazywała na

nieprawidłowe zastosowanie wobec niej kryteriów doboru nauczycieli do

zwolnienia, nieuwzględniających jej kwalifikacji zawodowych. Gdyby uznać za

słuszną myśl powódki, że doszło do przejścia części jej zakładu na innego

pracodawcę - choć nie ma ku temu podstaw w ustaleniach faktycznych

stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, którymi co do zasady Sąd Najwyższy jest

związany - to powódka występując z roszczeniem o przywrócenie do pracy dała

wyraz przekonaniu, że powinna pozostać w „nieprzejętej” części zakładu, skoro

twierdziła, że wypowiedzenie umowy o pracę przez pozwanego było bezzasadne,

bowiem należało jej zaproponować dalsze zatrudnienie w Zespole Szkół Nr 1 na

stanowisku dydaktycznym. Z tych właśnie względów M. B. żądała przywrócenia do

pracy u pozwanego. Tak sformułowane powództwo rozpoznał Sąd pierwszej

instancji, szeroko badając zasadność przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę

pod kątem przesłanek z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta

Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 191) oraz zastosowanych przez pozwanego

kryteriów wytypowania pracowników do zwolnienia.

Jak wynika z rozważań dokonanych wyżej, przepis art. 231

§ 1 k.p. jest

normą bezwzględnie obowiązującą i przejęcie w tym trybie pracowników przez

nowego pracodawcę następuje z mocy prawa. Jeśli zaś następuje transfer tylko

części zakładu pracy na innego pracodawcę, to przepis art. 231

§ 2 k.p. nie ma

zastosowania do tych pracowników, którzy są nadal zatrudnieni w pozostałej części

zakładu pracy. Innymi słowy, gdy dochodzi do przejęcia z mocy prawa pracownika

9

wraz z częścią zakładu przez nowego pracodawcę, to wykluczone jest ustalenie, że

pracownik ten jednocześnie pozostał (powinien pozostać) u dotychczasowego

pracodawcy w nieprzejętej części zakładu. Są to sytuacje wzajemnie się

wykluczające, a pracownikowi nie przysługuje „prawo wyboru” pracodawcy,

przejęcie następuje automatycznie. Skoro M. B. wystąpiła z pozwem przeciwko

Zespołowi Szkół Nr 1 o przywrócenie do pracy, to poniekąd zaprzeczyła, że

nastąpiła wobec niej zmiana pracodawcy. Nie wskazała przy tym na

odpowiedzialność Zespołu Szkół Nr 3, jako następcy prawnego. Nieprzejęcie

pracownika w trybie art. 231

§ 1 k.p., na skutek rozwiązania stosunku pracy przed

przejściem zakładu pracy lub jego części, prowadzić może do następstwa

prawnego podmiotu przejmującego w zakresie odpowiedzialności z tytułu roszczeń,

wynikających z bezprawnego rozwiązania umowy o pracę przez dotychczasowego

pracodawcę - w okolicznościach faktycznych konkretnego przypadku. Natomiast

przepis art. 231

§ 2 k.p., statuujący solidarną odpowiedzialność dotychczasowego i

nowego pracodawcy, ma wprost zastosowanie tylko do przejętych pracowników

części zakładu.

W procesie cywilnym zasadą jest, że jeśli powództwo zostało wniesione nie

przeciwko osobie, która powinna być w sprawie stroną pozwaną, to sąd na wniosek

powoda lub pozwanego wzywa tę osobę do udziału w sprawie (art. 194 § 1 k.p.c.),

a jeżeli się okaże, że powództwo o to samo roszczenie może być wytoczone

przeciwko innym jeszcze osobom, które nie występują w sprawie w charakterze

pozwanych, wezwanie tych osób przez sąd jest możliwe na wniosek powoda

(art. 194 § 3 k.p.c.). Natomiast w sprawach z zakresu prawa pracy z powództwa

pracownika wezwanie takich osób jest możliwe z urzędu - art. 477 k.p.c. Sąd

Najwyższy podziela pogląd, że określenie „sąd może” wezwać z urzędu, zawarte w

art. 477 k.p.c., należy rozumieć w ten sposób, że wezwanie nie należy do

swobodnego uznania sądu i ilekroć sąd dojdzie do przekonania, że zachodzą

przesłanki określone w art. 194 § 1 i 3 k.p.c., tylekroć „musi”, a nie tylko „może”

dokonać wezwania z urzędu (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 września

2009 r., II PK 78/09, LEX nr 558307). Przepis art. 194 k.p.c., podobnie jak art. 477

k.p.c., znajduje jednak zastosowanie wyłącznie w postępowaniu przed sądem

pierwszej instancji, sąd odwoławczy przekształceń podmiotowych nie dokonuje

10

(art. 391 § 1 k.p.c.). M. B. pozwała w sprawie Zespół Szkół Nr 1 i nie wnosiła o

dopozwanie Zespołu Szkół Nr 3. Sąd Rejonowy w okolicznościach sprawy nie

dopatrzył się przesłanek z art. 194 § 1 i 3 k.p.c. i nie dokonał wezwania z urzędu na

podstawie art. 477 k.p.c. Kwestii tej powódka nie poddała pod osąd Sądu drugiej

instancji w ramach apelacyjnych zarzutów naruszenia prawa procesowego (nie

podniosła jej zresztą także w skardze kasacyjnej).

Przypomnieć należy, że sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek

apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami naruszenia prawa

materialnego, wiążą go natomiast zarzuty naruszenia prawa procesowego, a w

granicach zaskarżenia bierze pod uwagę nieważność postępowania. Reguła ta

wyrażona została w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP

49/07 (OSNC 2008 nr 6, poz. 55), podniesionej do rangi zasady prawnej. W

uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wyjaśnił, że użyty w art. 378 § 1 k.p.c.

zwrot, iż sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę „w granicach apelacji” oznacza, że

sąd ten rozpoznaje sprawę merytorycznie, w granicach zaskarżenia, dokonuje

własnych ustaleń faktycznych poprzestając na materiale zebranym w pierwszej

instancji lub prowadząc dalsze postępowanie (art. 381 k.p.c. i art. 382 k.p.c.), ustala

podstawę prawną orzeczenia, będąc ewentualnie związanym oceną lub uchwałą

Sądu Najwyższego (art. 386 § 6 k.p.c.), stosuje przepisy regulujące postępowanie

apelacyjne oraz, w przypadku ich braku, przepisy dotyczące postępowania przed

sądem pierwszej instancji (art. 367 i nast. k.p.c.), kontroluje prawidłowość

postępowania przed sądem pierwszej instancji, ale będąc związanym zarzutami

przedstawionymi w apelacji, poza nieważnością postępowania, którą bierze pod

uwagę z urzędu, orzeka co do istoty sprawy stosownie do wyników postępowania,

nie wykracza poza wnioski zawarte w apelacji i nie narusza zakazu reformationis in

peius. Tak właśnie rozpoznał sprawę Sąd Okręgowy w odniesieniu do wskazanych

przez apelującą uchybień procesowych, gdyż nie wykroczył poza zarzut obrazy art.

233 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy w składzie rozpatrującym przedmiotową skargę

kasacyjną stoi na stanowisku, że wobec zmiany modelu postępowania

apelacyjnego nie można obecnie kategorycznie twierdzić, że uchybienie art. 477

k.p.c. sąd drugiej instancji bierze pod uwagę z urzędu i powinien w każdym

przypadku uchylić zaskarżony wyrok jako orzeczenie, którym istota sprawy nie

11

została rozpoznana (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2004 r., II PK

80/04, OSNP 2005 nr 14, poz. 211).

Sumując, stosunek pracy powódki w Zespole Szkół Nr 1 uległ rozwiązaniu

wskutek wypowiedzenia przez pracodawcę z dniem 31 sierpnia 2012 r. M. B.

pozwała swego pracodawcę, żądając przywrócenia do pracy. Roszczenie o

restytucję stosunku pracy u tego pracodawcy zostało zgłoszone przeciwko

prawidłowo pozwanemu podmiotowi, umowa o pracę rozwiązała się przed

wskazywanym przez powódkę terminem przejęcia części zakładu pracy. Jeśli

jednak powódka chciała uzyskać przywrócenie do pracy u innego pracodawcy

twierdząc, że z mocy prawa nastąpiło jej przejęcie przez ten podmiot, wraz z

przejściem części zakładu w trybie art. 231

§ 1 k.p., to roszczenie swe powinna

skierować także lub wyłącznie przeciwko Zespołowi Szkół Nr 3. Ten podmiot nie

występował w procesie jako pozwany, aż do prawomocnego rozstrzygnięcia sporu,

przy czym nie zostały podniesione żadne zarzuty w stosunku do Sądów obu

instancji w związku z możliwością podmiotowych przekształceń po stronie

pozwanej. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach jej podstaw i

wniosków. Wszystkie kasacyjne zarzuty dotyczą kwestii niewłaściwego rozpoznania

sporu, w aspekcie transferu części zakładu pracy, toteż nie mogą prowadzić do

skuteczności skargi kasacyjnej w sprawie, w której nie występował jako strona

Zespół Szkół Nr 3. Kazuistyczna analiza wymienionych w zarzutach przepisów

prawa materialnego i procesowego nie jest w tej sytuacji konieczna. Na marginesie

dodać należy, że pracownik ma interes prawny w żądaniu ustalenia istnienia

stosunku pracy z określonym podmiotem w następstwie zdarzenia wyczerpującego

znamiona z art. 231

k.p. i żądanie to nie jest obwarowane terminem zakreślonym

dla wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 13 listopada 2013 r., I PK 107/13, LEX nr 1448682).

Bezzasadną skargę kasacyjną Sąd Najwyższy oddalił na podstawie art. 39814

k.p.c.