IV KK 363/14

Sygn. akt IV KK 363/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 listopada 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Grubba (przewodniczący)

SSN Tomasz Grzegorczyk

SSN Roman Sądej (sprawozdawca)

Protokolant Dorota Szczerbiak

w sprawie R. B.,

skazanego z art. 278 § 1 k.k.,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 27 listopada 2014 r.,

kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 21 stycznia 2014 r.

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 21 stycznia 2014 r. R. B. został

uznany za winnego popełnienia występku z art. 278 § 1 k.k. i wymierzono mu karę

4 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę w wysokości 50 stawek dziennych

po 10 zł każda; wykonanie kary pozbawienia wolności zostało warunkowo

zawieszone na okres 5 lat i na ten czas oskarżony oddany został pod dozór

2

kuratora; na podstawie art. 72 § 2 k.k. zobowiązano oskarżonego do naprawienia

szkody oraz obciążono kosztami sądowymi.

Wyrok ten, bez zaskarżenia, uprawomocnił się w dniu 29 stycznia 2014 r.

Pisemne uzasadnienie wyroku nie zostało sporządzone.

Kasację od tego wyroku, na korzyść skazanego, wniósł Prokurator

Generalny. Podniósł w niej zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść

wyroku naruszenia przepisów prawa procesowego – art. 366 § 1 k.p.k.,

polegającego na zaniechaniu wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności

związanych ze stanem zdrowia psychicznego oskarżonego, określonych w art. 79 §

1 pkt 3 k.p.k. w sytuacji, gdy był on uprzednio trzykrotnie skazany z zastosowaniem

art. 31 § 2 k.k., w wyniku czego doszło do rażącego naruszenia jego prawa do

obrony, wynikającego z art. 42 ust. 2 Konstytucji RP, skonkretyzowanego w

postępowaniu karnym w art. 6 k.p.k.

Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego była oczywiście zasadna, zasługująca na

uwzględnienie w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

R. B. przesłuchiwany w toku dochodzenia stwierdził, że nie leczył się

psychiatrycznie (k.54v). Na rozprawie jedynie potwierdził dane personalne zawarte

w akcie oskarżenia (k.83), przy czym w akcie tym nie zawarto żadnych informacji o

stanie jego zdrowia (k.59), a bliżej o stan ten pytany nie był. W aktach sprawy

znajdowały się informacje o dotychczasowej karalności R. B., z których wynikało,

że był on karany trzykrotnie, każdorazowo z zastosowaniem art. 31 § 2 k.k., a więc

w warunkach znacznie ograniczonej poczytalności (k.46 i k.76).

Taki stan rzeczy, jak słusznie podniósł to Prokurator Generalny, zgodnie z

art. 366 § 1 k.p.k., wręcz obligował Przewodniczącego rozprawy do bliższego

wyjaśnienia kwestii związanych ze stanem zdrowia psychicznego R. B., jako że te

okoliczności bez wątpienia należą do istotnych, łączących się choćby z prawem do

3

obrony i gwarancjami procesowymi osób, co do których zachodzą uzasadnione

wątpliwości co do ich poczytalności – art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. Informacje o

trzykrotnym skazaniu R. B. w warunkach art. 31 § 2 k.k., jednoznacznie

wskazywały, że takie wątpliwości wystąpiły. Oczywiście, na gruncie dotychczas

zgromadzonego materiału dowodowego, nie jest rzeczą Sądu kasacyjnego

rozstrzygnięcie, czy były to wątpliwości implikujące obligatoryjną obronę. Jednak

istota uchybienia polega na tym, że Sąd Rejonowy w ogóle to zagadnienie pominął.

Nie uzyskał ani odpisów wyroków skazujących (skądinąd przez ten sam Sąd), ani

odpisów opinii psychiatrycznych, ani bliższych informacji od samego R. B.

Do kasacji Prokurator Generalny dołączył odpisy trzech opinii sądowo –

psychiatrycznych wydanych w uprzednich sprawach, przyjmujących znaczne

ograniczenie poczytalności skazanego, generalnie na podłożu zmian organicznych

OUN. Wprawdzie wszystkie te skazania dotyczą czynów o odmiennym charakterze,

niż skazanie zaskarżonym kasacją wyrokiem, ale oczywistym jest, że i w niniejszej

sprawie kwestia poczytalności R. B. powinna być rzetelnie wyjaśniona.

Zaniechanie tego wyjaśnienia słusznie ocenione zostało przez Prokuratora

Generalnego jako rażące naruszenie art. 366 § 1 k.p.k., a potencjalnie również art.

79 § 1 pkt 3 k.p.k. oraz art. 6 k.p.k. Uchybienia te, co równie niewątpliwe, mogły

mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Ten wniosek z kolei implikował

uznanie, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 523 § 1 k.p.k., a zatem

konieczne stało się uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej

instancji do ponownego rozpoznania.

W jego toku Sąd Rejonowy rozważy, czy zasadne jest jeszcze przed

wyznaczeniem rozprawy dopuszczenie dowodu z opinii sądowo – psychiatrycznej i

wyznaczenie obrońcy z urzędu, czy też niezbędne jest wcześniejsze przesłuchanie

oskarżonego. Prawidłowe ustalenia co do stanu poczytalności R. B. tempore

criminis pozwolą na rzetelne procedowanie i wyrokowanie. W przypadku

ponownego wydania wyroku skazującego, Sąd Rejonowy nie może tracić z pola

widzenia kierunku uwzględnionej kasacji, jak również treści art. 538 § 3 k.p.k.

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w części dyspozytywnej wyroku.

4