SDI 34/14

Sygn. akt SDI 34/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 listopada 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Kazimierz Klugiewicz

SSN Włodzimierz Wróbel

Protokolant : Anna Kuras

przy udziale Zastępcy Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego Krajowej Izby

Radców Prawnych,

w sprawie radcy prawnego B. M.,

obwinionego z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 26 listopada 2014 r.

kasacji, wniesionej przez obrońcę obwinionego,

od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych

w […] z dnia 26 marca 2014 r.,

zmieniającego orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby

Radców Prawnych w […] z dnia 16 lipca 2013 r.,

na podstawie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 70

ust.1 i art. 741

ustawy o radcach prawnych

1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie Okręgowego

Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w […] i

postępowanie w sprawie umarza;

2

2. kosztami sądowymi postępowania obciąża:

- w zakresie postępowania przed Wyższym Sądem

Dyscyplinarnym - Krajową Izbę Radców Prawnych;

- w zakresie postępowanie przez Okręgowym Sądem

Dyscyplinarnym - Okręgową Izbę Radców Prawnych w […];

- w zakresie postępowania przed Sądem Najwyższym - Skarb

Państwa.

UZASADNIENIE

Radca prawny B. M. został obwiniony o to, że nie złożył oświadczenia

lustracyjnego stosownie do art. 7 ust. 1 w związku z art. 4 pkt. 47 ustawy z dnia 18

października 2006 roku o ujawnieniu informacji o dokumentach organów

bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz.U. z

2007 r., Nr 63 poz. 425 z późn. zm.; dalej: ustawa lustracyjna), tj. popełnienia

przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6

lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. nr 10, poz. 65 z późn. zm.;

dalej: u.r.p.), w zw. z art. 45 ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, stanowiącego

załącznik do Uchwały nr 7/2007 Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z dnia 10

listopada 2007 r.

Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]

orzeczeniem z dnia 16 lipca 2013 r., uznał obwinionego radcę prawnego B. M. za

winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, określonego w art. 64 ust. 1 pkt

2 u.r.p. w zw. z art. 45 ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, za które na

podstawie art. 65 ust. 1 pkt 1 u.r.p. wymierzył mu karę upomnienia.

Od tego orzeczenia odwołanie na niekorzyść obwinionego wniósł Minister

Sprawiedliwości, podnosząc zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 413 § 2

pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 74¹ u.r.p. i art. 413 w zw. z art. 424 k.p.k. w zw. z art. 74¹

u.r.p. oraz zarzut rażącej niewspółmierności kary. Wniósł o zmianę zaskarżonego

orzeczenia Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych

w […] z dnia 16 lipca 2013 r., poprzez uznanie obwinionego radcy prawnego B. M.

za winnego tego, że w dniu 12 marca 2008 r. w P. złożył niezgodne z prawdą

oświadczenie lustracyjne, w którym stwierdził, że nie pracował, nie pełnił służby, ani

3

nie był współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa w okresie od dnia 22

lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r., tj. przewinienia dyscyplinarnego określonego

w art. 64 ust. 1 pkt 2 u.r.p. i za tak opisany czyn wymierzenie mu kary zawieszenia

prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego na okres 3 lat oraz zakaz

wykonywania patronatu przez okres 5 lat.

Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Rady Radców Prawnych orzeczeniem z

dnia 26 marca 2014 r., zmienił orzeczenie Sądu meriti w zakresie wymiaru kary w

ten sposób, że za przypisane obwinionemu przewinienie dyscyplinarne wymierzył

karę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu na okres 2 lat oraz zakaz

wykonywania patronatu na okres 5 lat. Sąd ten nie zmodyfikował natomiast opisu

czynu przypisanego obwinionemu.

Orzeczenie Sądu drugiej instancji zostało zaskarżone kasacją obrońcy

obwinionego, w której podniesiono następujące zarzuty:

1) rażącego naruszenia prawa procesowego przez istotne ograniczenie

obwinionemu możliwości obrony na posiedzeniu Wyższego Sądu Dyscyplinarnego

w dniu 26 marca 2014 r., przez rozpoznanie sprawy pod nieobecność obrońcy

obwinionego, którą usprawiedliwił i wniósł o odroczenie rozprawy, przy czym

obwiniony nie zgodził się na rozpoznanie sprawy bez udziału w niej obrońcy;

2) rażącego naruszenia prawa materialnego – art. 70 ust. 1 i 3a u.r.p.,

poprzez wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec obwinionego po upływie

trzech lat od daty popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego oraz

przeprowadzenie postępowania zakończonego wydaniem orzeczenia o ukaraniu

obwinionego, pomimo upływu okresu przedawnienia ścigania oraz karalności

przewinienia dyscyplinarnego;

3) rażącą niewspółmierność wymierzonej obwinionemu kary w stosunku do

stopnia zawinienia i negatywnych skutków społecznych zarzuconego obwinionemu

przewinienia dyscyplinarnego.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego orzeczenia w całości tak odnośnie do orzeczenia Okręgowego Sądu

Dyscyplinarnego w […], jak i Wyższego Sądu Dyscyplinarnego i umorzenie

postępowania dyscyplinarnego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i

4

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wyższemu Sądowi

Dyscyplinarnemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna przede wszystkim w zakresie, w jakim podniesiono w

niej zarzut upływu terminu przedawnienia ścigania oraz karalności przewinienia

dyscyplinarnego.

Zgodnie bowiem z art. 70 ust. 1 u.r.p. nie można wszcząć postępowania

dyscyplinarnego, jeżeli od chwili popełnienia przewinienia upłynęły trzy lata. Należy

przy tym zaznaczyć, że tzw. kłamstwo lustracyjne nie jest przestępstwem, a zatem i

odpowiedzialność na podstawie ustawy lustracyjnej nie jest odpowiedzialnością

karną. Dlatego też nie stosuje się w zakresie postępowania dyscyplinarnego o czyn

stanowiący tzw. kłamstwo lustracyjne właściwych dla przestępstw terminów

przedawnienia, określonych w rozdz. XI Kodeksu karnego.

W tym kontekście trzeba zauważyć, że jak wynika z orzeczenia Sądu

lustracyjnego, tj. orzeczenia Sądu Okręgowego w L. z dnia 12 kwietnia 2011 r.,

złożenie oświadczenia lustracyjnego przez obwinionego nastąpiło 12 marca 2008 r.

(k. 2). Tymczasem wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nosi datę

17 kwietnia 2012 r. (k. 40). Prowadzi to do uznania, że wszczęcie postępowania

dyscyplinarnego nastąpiło po upływie 3 lat od daty czynu, a zatem procedowanie

Sądów obu instancji było niedopuszczalne w świetle art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z

art. 74¹ u.r.p. Jednocześnie doszło także do upływu 5-letniego terminu

przedawnienia karalności przewinienia dyscyplinarnego, określonego w art. 70 ust.

3a u.r.p., skoro orzeczenie sądu drugiej instancji zostało wydane 26 marca 2014 r.

(k. 200).

Dla prezentowanego stanowiska nie ma znaczenia treść wadliwego i

niepełnego opisu czynu, który nie zawiera daty czynu oraz pozornie wskazuje na

popełnienie przewinienia dyscyplinarnego w formie zaniechania. Trzeba bowiem

zauważyć, że istotą zarzuconego obwinionemu deliktu dyscyplinarnego było tzw.

kłamstwo lustracyjne, a to zostało dokonane z chwilą złożenia oświadczenia, o

którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy lustracyjnej w związku z tym, że taki obowiązek

ciąży na osobach wykonujących zawód radcy prawnego (art. 4 pkt 47 tej ustawy).

5

Na marginesie warto zaznaczyć, że nic nie stało na przeszkodzie wszczęciu

postępowania dyscyplinarnego zaraz po powzięciu informacji o toczącym się

postępowaniu lustracyjnym w sprawie radcy prawnego B. M. i jego zawieszeniu do

czasu zakończenia tego procesu. Taki sposób procedowania jest uprawniony ze

względu na zasadę samodzielności jurysdykcyjnej sądu dyscyplinarnego oraz

uzasadniony istotnymi względami praktycznymi, tj. zapobieżeniem upływowi

krótkiego, bo 3-letniego terminu przedawnienia ścigania deliktu dyscyplinarnego

(art. 70 ust. 1 u.r.p.).

Sąd Najwyższy ograniczył rozpoznanie kasacji do zarzutu przedawnienia

ścigania i karalności przewinienia dyscyplinarnego, albowiem, wobec uznania jego

zasadności, bezprzedmiotowe stały się zarzuty obrazy prawa procesowego oraz

rażącej niewspółmierności kary (art. 436 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. w zw. z art.

74¹ u.r.p.).

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.