SNO 52/14

Sygn. akt SNO 52/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 listopada 2014 r.

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie:

SSN Tomasz Grzegorczyk (przewodniczący)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca)

Protokolant Anna Kuras

przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego w […] oraz

przedstawiciela Ministra Sprawiedliwości Dariusza Kupczaka,

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2014 r.

sprawy A. D.,

sędziego Sądu Rejonowego w […],

w związku z odwołaniem Ministra Sprawiedliwości na niekorzyść sędziego

od wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w […]

z dnia 22 maja 2014 r., w zakresie uniewinnienia jej od zarzutu przewinienia

wskazanego w punkcie I i III części wstępnej tego orzeczenia,

uchyla wyrok Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w

[…] w zaskarżonej części i przekazuje sprawę w tym zakresie

temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

2

Wyrokiem z dnia 22 maja 2014 r. Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny w […],

uniewinnił obwinioną A. D. - sędziego Sądu Rejonowego od popełnienia zarzucanych jej

czynów, tj,: że:

1. wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 87 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku -

Prawo o ustroju sądów powszechnych (jedn. tekst: Dz.U.2013, poz.427, dalej u.s.p.) będąc

sędzią Sądu Rejonowego, w oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia 22 marca 2012 roku,

sporządzonym za rok 2011, nie wykazała posiadanego zobowiązania pieniężnego z tytułu

pożyczki w kwocie 98 000 złotych uzyskanej na podstawie umowy z dnia 18 czerwca 2010

roku zawartej z Prezesem Sądu Apelacyjnego, przeznaczonej na zaspokojenie potrzeb

mieszkaniowych sędziów, czym rażąco uchybiła godności sędziego, tj. popełnienia

przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 ust. 1 u.s.p.;

2. wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 87 § 1 u.s.p., będąc sędzią Sądu

Rejonowego, w oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia 30 marca 2013 roku,

sporządzonym za rok 2012, nie podała istotnej informacji o stanie majątkowym dotyczącej

uzyskania dochodu w kwocie 154 000 złotych z tytułu sprzedaży w dniu 1 października

2012 roku spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego […], czym rażąco

uchybiła godności sędziego, tj. popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 ust.1

u.s.p.;

3. wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 96 § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku

- Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 9 lipca 2012 roku w sprawie sposobu planowania i

wykorzystywania środków na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych sędziów oraz

warunków przyznawania pomocy finansowej z tych środków (Dz. U. z dnia 19 lipca 2012

r.), będąc sędzią Sądu Rejonowego, w złożonym w dniu 21 marca 2013 roku wniosku o

udzielenie pożyczki na cele mieszkaniowe w kwocie 110 000 złotych, wskazując swoją

sytuację majątkową i uzyskiwane dochody, nie ujawniła posiadanego zadłużenia

wynoszącego na dzień 31 grudnia 2012 roku 86 719 złotych z tytułu pożyczki uzyskanej na

podstawie umowy z dnia 18 czerwca 2010 roku zawartej z Prezesem Sądu Apelacyjnego

[…] przeznaczonej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych sędziów, czym wprowadziła w

błąd dysponenta środków finansowych co do swojej sytuacji majątkowej i realności spłaty

3

pożyczki - czym rażąco uchybiła godności sędziego, tj. popełnienia przewinienia

dyscyplinarnego z art. 107 ust.1 u.s.p.

Odwołania od tego orzeczenia złożył Minister Sprawiedliwości na niekorzyść

obwinionej. Minister Sprawiedliwości w złożonym środku odwoławczym zarzucił:

I. Obrazę prawa procesowego, która miała wpływ na treść orzeczenia, tj.: art. 7

k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. przez niezasadne uznanie za wiarygodny dowód z wyjaśnień

obwinionej w części dotyczącej przyczyn nieujawnienia zadłużenia z tytułu pożyczki

uzyskanej na podstawie umowy z dnia 18 czerwca 2010 r. zawartej z prezesem Sądu

Apelacyjnego w […] przeznaczonej na zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych sędziów:

- w oświadczeniu o stanie majątkowym za 2011 r., że powodem było zapomnienie o

pożyczce;

- we wniosku z dnia 21 marca 2013 r. do prezesa Sądu Apelacyjnego w […] o

udzielnie pożyczki na cele mieszkaniowe, że powodem było przekonanie, że fakt ten jest

znany prezesowi Sądu Apelacyjnego, a we wniosku powinna podać tylko informacje, które

nie były znane pożyczkodawcy.

II. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał

wpływ na jego treść:

- przez wadliwe ustalenie, że sędzia A. D. nie ponosi winy za nierzetelne

wypełnienie oświadczenia o stanie majątkowym za 2011 r., polegające na niewykazaniu

zobowiązania pieniężnego z tytułu pożyczki w kwocie 98 000 zł uzyskanej na podstawie

umowy z dnia 18 czerwca 2010 r. zawartej z prezesem Sądu Apelacyjnego w […]

przeznaczonej na zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych;

- przez błędne ustalenie, że nie ujawniając zadłużenia wynoszącego na dzień 31

grudnia 2012 r. kwotę 86 719,00 zł z tytułu pożyczki uzyskanej na podstawie umowy z dnia

18 czerwca 2010 r. zawartej z prezesem Sądu Apelacyjnego w […] przeznaczonej na

zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych sędziów, w złożonym w dniu 21 marca 2013 r. do

prezesa Sądu Apelacyjnego w […] wniosku o udzielnie pożyczki na cele mieszkaniowe w

kwocie 110 000 zł, obwiniona nie wprowadziła w błąd dysponenta środków finansowych co

do swojej sytuacji majątkowej.

4

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje.

Zarzuty naruszenia art. 7 k.p.k. w związku z art. 128 u.s.p. oraz art. 438 pkt 3 k.p.k. w

związku z art. 128 u.s.p., zawarte w odwołaniu Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w […], zasługują na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny

– Sąd Dyscyplinarny oceniając zachowanie obwinionej sędziego A. D. polegające na tym,

że wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 87 § 1 u.s.p. nie zawarła w oświadczeniu o

stanie majątkowym za 2011 r. informacji o udzielonej jej pożyczce przez Prezesa Sądu

Apelacyjnego w […] na podstawie umowy z dnia 18 czerwca 2010 r., stwierdził, że w

świetle zebranych w sprawie dowodów nie sposób uznać jej zachowania za zawinione.

Ponadto wskazując, że obwiniona w oświadczeniu za rok następny (2012) informację o

wspomnianej pożyczce umieściła nie dopatrzył się jakiejkolwiek formy winy w jej

zachowaniu pomimo, iż we wniosku do Prezesa Sądu Apelacyjnego, tym razem w […], nie

podała informacji o tym, że spłaca pożyczkę udzieloną jej na podstawie umowy z dnia 18

czerwca 2010 r., której udzielił jej również Prezes Sądu Apelacyjnego tyle, że w […].

Ma rację Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny kiedy podkreśla, że brak podstaw w

zgromadzonym materiale dowodowym do przyjęcia odpowiedzialności obwinionej za

przewinienie dyscyplinarne polegające na wprowadzeniu w błąd dysponenta środków

finansowych, co do jej sytuacji majątkowej poprzez świadome zatajenie faktu uzyskania

pożyczki. Gdyby materiał dowodowy pozwalał na takie stwierdzenie, to czyn obwinionej

byłby nie tylko przewinieniem dyscyplinarnym, ale przestępstwem. Uznając za prawdziwe

wyjaśnienia obwinionej dotyczące zarzucanych jej czynów oraz brak dowodów, które

miałyby świadczyć o zamiarze świadomego wprowadzenia w błąd dysponenta środków

finansowych przeznaczonych na pożyczki dla sędziów, nie ma rzeczywiście podstaw, aby

jej czyn wypełniał znamiona przestępstwa. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie

podejmuje jednak zasadniczego dla rozpoznawanej sprawy wątku, czy zachowanie

obwinionej nie nosi znamion winy nieumyślnej. Dla uznania zaś, że mamy do czynienia z

przewinieniem dyscyplinarnym wystarczy, aby można było zarzucić oczywistą obrazę

przepisów prawa i uchybienie godności urzędu nie tylko z winy umyślnej.

Wymaga wobec tego ponownej ocena materiał dowodowy zebrany w sprawie, pod

kątem winy nieumyślnej obwinionej. Niewątpliwie obwiniona nie dopełniła obowiązku

przewidzianego w art. 87 § 1 u.s.p. Przyjmując za wiarygodne jej wyjaśnienia, że brak w

5

oświadczeniu majątkowym za 2011 r. informacji na temat udzielonej jej pożyczki przez

Prezesa Sądu Apelacyjnego w […] był wynikiem błędu nie zwalnia to sądu od oceny, czy

takie zachowanie sędziego nie stanowi jednak przewinienia dyscyplinarnego. Szczególnie

jeżeli wziąć pod uwagę, że w krótkim odstępie czasu, także wbrew wyraźnemu

obowiązkowi wynikającemu z art. 96 § 3 u.s.p. w zw. z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 9 lipca 2012 roku w sprawie sposobu planowania i

wykorzystywania środków na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych sędziów oraz

warunków przyznawania pomocy finansowej z tych środków (Dz. U. z dnia 19 lipca 2012

r.) nie zamieściła informacji o udzielonej jej pożyczce. Wprawdzie gdy fakt ten został

wykryty przez służby finansowe obwiniona uzupełniła wniosek o udzielenie jej kolejnej

pożyczki tym razem przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w […], to jednak należy ocenić, czy

takie zachowanie sędziego, które jest niewątpliwie oczywistą obrazą przepisów prawa, nie

uchybia jego godności. Nie chodzi przy tym o to, aby wymagać od sędziego, jak pisze w

odpowiedzi na odwołanie obwiniona, ponadludzkich cech, ale o rzetelną ocenę jej

zachowania. Było to niewątpliwie zachowanie niezgodne z prawem. Od sędziego zaś należy

oczekiwać, że gdy chodzi o przestrzeganie prawa powinien on działać ze starannością

wynikającą z faktu wykonywania zawodu, którego podstawowym celem jest czuwanie nad

tym, aby zachowanie adresatów norm prawnych było zgodne z prawem. Sąd Apelacyjny –

Sąd Dyscyplinarny nie dokonał takiej oceny, gdyż z uzasadnienia jego wyroku wynika, że

nie dopatrzył się przewinienia dyscyplinarnego ze strony obwinionej, ponieważ jej

zachowanie nie było umyślnym wprowadzeniem w błąd dysponenta środków finansowych

przeznaczonych na pożyczki dla sędziów. Należy zaś ocenić jej zachowanie pod kątem tego,

czy nie uchybia godności sędziego to, że dwukrotnie w krótkim odstępie czasu nie podała

ona danych o udzielonej jej pożyczce ze środków pozostających w dyspozycji Prezesa Sądu

Apelacyjnego. Jedyną zaś przyczyną takiego stanu rzeczy jest brak staranności przy

wypełnianiu oświadczenia majątkowego za rok 2011 oraz wniosku o kolejną pożyczkę. To,

że obwiniona pomyliła się przy składaniu oświadczenia majątkowego za 2011 r. oraz

bezpodstawnie przypuszczała, że informacja o pożyczce we wniosku do Prezesa Sądu

Apelacyjnego w […] jest niepotrzebna wymaga ponownej oceny jej zachowania pod kątem

staranności jaka jest wymagana od osoby pełniącej zawód sędziego.

6

Mając na uwadze, że zarzuty podniesione w odwołaniu Ministra Sprawiedliwości

okazały się uzasadnione Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł jak w sentencji

wyroku.