III KK 380/14

Sygn. akt III KK 380/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 grudnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jacek Sobczak

SSN Włodzimierz Wróbel

Protokolant Teresa Jarosławska

w sprawie S. K.

skazanego z art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 57a § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i

innych,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 4 grudnia 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego w części

dotyczącej orzeczenia o karze łącznej (pkt V i VI)

od wyroku Sądu Rejonowego w M.

z dnia 22 stycznia 2014 r.

uchyla wyrok w zaskarżonej części i sprawę w tym zakresie

przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w

M.

UZASADNIENIE

S. K. oskarżony został o to, że:

I. „w dniu 6 grudnia 2012 r. w M., woj.[…], działając wspólnie i w porozumieniu

(z W. W. – uwaga SN) dokonali pobicia M. S. w ten sposób, że bili go

2

pięściami i kopali po głowie i całym ciele, czym spowodowali u niego

obrażenia ciała naruszające czynności narządu ciała na czas poniżej dni

siedmiu w postaci rany tłuczonej okolicy czołowej, którym to działaniem

narazili w/w na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub nastąpienia

skutków określonych w art. 156 § 1 k.k. lub art. 157 § 1 k.k., przy czym

czynu tego dopuścili się publicznie i bez powodu, okazując przez to rażące

lekceważenie porządku prawnego, przy czym S. K. czynu tego dopuścił się

w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności

orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne” – tj. o czyn z art. 158 § 1 k.k.

w zw. z art. 57a § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.,

II. „w dniu 6 grudnia 2012 r. na skrzyżowaniu ulic K. z ul. O. w M. oraz na

oddziale SOR-u Szpitala Powiatowego w M., woj.[…], w krótkich odstępach

czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, znieważył funkcjonariuszy

Policji sierż. sztab. J. S. oraz st. sierż. M. W. słowami powszechnie

uznanymi za obelżywe, podczas i w związku z pełnieniem przez nich

obowiązków służbowych, przy czym czynu tego dopuścił się publicznie i bez

powodu, okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego” – tj. o

czyn z art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 57a § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.

W toku rozprawy przed Sądem Rejonowym w M. w dniu 22 stycznia 2014 r.

oskarżony S. K., poprzez swojego obrońcę, na podstawie art. 387 § 1 k.p.k., złożył

wniosek o wydanie wobec niego wyroku skazującego i „wymierzenie mu kary za

czyn I (wg a/o – uwaga SN) roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, za czyn IV

(wg. a/o, czyn II wg. numeracji przyjętej w niniejszym uzasadnieniu – uwaga SN ) 8

miesięcy pozbawienia wolności, łącznej kary 2 lat pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem na okres próby lat 5, grzywnę w wysokości 100 stawek

dziennych po 10 zł, dozór kuratora sądowego w okresie próby, zasądzenie

nawiązek po 100 złotych na rzecz pokrzywdzonych, zasądzenie kwoty 1000 złotych

na rzecz pokrzywdzonego M. S., zwolnienie od kosztów postępowania”.

Ponieważ ani prokurator, ani obecni na rozprawie pokrzywdzeni J. S. i M. W.

(pokrzywdzony M. S. był prawidłowo powiadomiony o terminie i poinformował, że

się nie stawi) nie sprzeciwili się wnioskowi, Sąd Rejonowy w M. na podstawie art.

387 § 2 k.p.k. postanowił wniosek uwzględnić i wyrokiem z dnia 22 stycznia 2014

3

r., sygn. akt […] - numeracja poszczególnych rozstrzygnięć jak w oryginale

orzeczenia:

IV. oskarżonego S. K. uznał za winnego popełnienia zarzucanych mu

czynów i za to:

a) za czyn opisany w pkt I na podstawie art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 57a § 1

k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. skazał go na karę roku i 3 miesięcy pozbawienia

wolności;

b) za czyn opisany w pkt IV (a/o - pkt II według numeracji przyjętej na potrzeby

niniejszego uzasadnienia – uwaga SN) na podstawie art. 226 § 1 k.k. w zw.

za art. 57a § 1 k.k. skazał go na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności;

V. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu S. K.

jedną karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 2 lat;

VI. na podstawie art. 69 § 1 i 4 k.k., art. 70 § 1 pkt 1 k.k., art. 71 § 1 k.k. i art.

73 § 1 k.k. wykonanie orzeczonej wobec tego oskarżonego kary

pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby 5 lat,

wymierzając mu nadto grzywnę w rozmiarze 100 stawek dziennych,

ustalając wysokość stawki na 10 złotych, zaś w okresie próby oddając go

pod dozór kuratora sądowego;

VIII. na podstawie art. 57a § 2 k.k. orzekł od oskarżonego S. K. nawiązki za

czyn I w kwocie 100 zł na rzecz pokrzywdzonego M. S., za czyn II (IV

a/o) dwie osobne nawiązki po 100 zł każda na rzecz pokrzywdzonych J.

S. i M. W.;

IX. zasądził solidarnie od oskarżonych W. W. i S. K. kwotę 1 000 zł wraz

z odsetkami od dnia 15 lutego 2013 r. na rzecz pokrzywdzonego M. S.

Orzeczenie zawiera również rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów

postępowania (oskarżony S. K. zwolniony został od opłaty, kosztów sądowych i

wpisu od powództwa cywilnego).

Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 30 stycznia

2013 r.

Kasację od powołanego wyżej wyroku wniósł, na korzyść skazanego S. K.,

Prokurator Generalny.

4

Zaskarżył on przedmiotowe orzeczenia w części dotyczącej rozstrzygnięcia o

karze łącznej w pkt V i VI, zarzucając „rażące i mające wpływ na treść wyroku

naruszenie prawa karnego procesowego – art. 387 § 2 i 3 k.p.k. polegające na

uwzględnieniu przez sąd sprzecznego z wymogami prawa wadliwie

sformułowanego wniosku oskarżonego o wydanie wyroku bez przeprowadzenia

postępowania dowodowego skutkującego rażącą obrazą prawa materialnego w

postaci art. 86 § 1 k.k., polegającą na orzeczeniu wobec oskarżonego S.K. kary

łącznej pozbawienia wolności w wymiarze 2 lat, przewyższającym sumę

jednostkowych kar pozbawienia wolności wymierzonych za poszczególne

przestępstwa objęte karą łączną tj. roku i 11 miesięcy pozbawienia wolności”. W

konkluzji wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części oraz przekazane sprawy

Sądowi Rejonowemu w M. do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego wniesiona na korzyść skazanego S. K.

jest oczywiście zasadna ponieważ trafny jest podniesiony w niej zarzut naruszenia

prawa procesowego, którego konsekwencją była również rażąca i mająca istotny

wpływ na treść zaskarżonego wyroku obraza prawa materialnego – art. 86 § 1 k.k.

Umożliwiło to jej uwzględnienie w całości na posiedzeniu bez udziału stron w trybie

art. 535 § 5 k.p.k.

Postępowanie karne w niniejszej sprawie zakończyło się w trybie

konsensualnym wobec złożenia przez oskarżonego S. K. na rozprawie w dniu 22

stycznia 2014 r. wniosku o wydanie wyroku skazującego i wymierzenie mu

określonej kary bez przeprowadzenia postępowania dowodowego. Obligowało to

sąd do sprawdzenia czy in concreto zaistniały wszystkie warunki dopuszczalności

tego rodzaju dobrowolnego poddania się odpowiedzialności karnej określone w art.

387 § 1 i 2 k.p.k. Dokonując kontroli tychże warunków konieczne było m.in.

rozważanie, czy zgłoszone we wniosku propozycje dotyczące wymiaru kary są

zgodne z zasadami jej orzekania określonymi przepisami prawa karnego

materialnego. W sytuacji, gdy zgłoszony przez oskarżonego, w omawianym trybie,

wniosek tychże unormowań materialno-prawnych nie respektuje, to niewątpliwą

powinnością sądu jest albo uzależnienie uwzględnienia wniosku od dokonania w

nim stosownej zmiany (art. 387 § 3 k.p.k.), albo też rozpoznanie w dalszym ciągu

5

sprawy na zasadach ogólnych (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia

2013 r., II KK 98/13, LEX nr 1299166).

W niniejszej sprawie oczywiste jest, że proponowany przez oskarżonego, za

pośrednictwem obrońcy, wniosek w zakresie wymiaru kary łącznej wymogom

materialno-prawnym nie czynił zadość w sposób rażący uchybiając treści art. 86 § 1

k.k. Zgodnie z tym przepisem karę łączną orzeka się w granicach od najwyższej z

kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy. Oskarżony,

wnosząc o wymierzenie mu za czyn z art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 57a § 1 k.k. w

zw. z art. 64 § 1 k.k. kary roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, a za czyn z art.

226 § 1 k.k. w zw. z art. 57a § 1 k.k. kary 8 miesięcy pozbawienia wolności, nie

mógł domagać się orzeczenia kary łącznej w wysokości 2 lat pozbawienia wolności,

ponieważ taka kara przekraczała o miesiąc dopuszczalny, górny wymiar kary

łącznej, który w tym wypadku mógł wynieść maksymalnie rok i 11 miesięcy.

Aprobując wniosek oskarżonego o takiej treści, Sąd Rejonowy niewątpliwie

nie przestrzegał wymogów przepisu art. 387 § 2 k.p.k., skoro nie przeprowadził

rzetelnej oceny tego wniosku w aspekcie powyżej opisanym, a następnie – w

konsekwencji – także rażąco obraził przywołany przepis art. 86 § 1 k.k. Takie

postąpienie, niezależnie od tego, że wymierzona kara łączna przekroczyła „jedynie”

o miesiąc dopuszczalny wymiar, stanowiło rażące naruszenie wskazanych w

kasacji przepisów prawa procesowego i materialnego oraz bez wątpienia miało

istotny wpływ na treść wydanego wyroku w rozumieniu art. 523 § 1 k.p.k.

Wadliwy sposób procedowania Sądu Rejonowego w M., który doprowadził

do wydania wyroku rażąco naruszającego prawo, implikował konieczność jego

uchylenia w zaskarżonej części (pkt V oraz integralnie z nim związany pkt VI) i

przekazanie sprawy temu Sądowi we wskazanym zakresie do ponownego

rozpoznania.

W toku ponowionego postępowania, Sąd ten zobligowany będzie ustalić czy

oskarżony podtrzymuje, złożony w trybie art. 387 § 1 k.p.k., wniosek w zakresie

wymiaru kary łącznej w nim postulowanej, i o ile by tak było, to wówczas powinien –

zgodnie z treścią art. 387 § 3 k.p.k. – uzależnić możliwość uwzględnienia tego

wniosku od dokonania w nim stosownej korekty, to jest takiej, która pozwoli uznać

go za zgodny z obowiązującym stanem prawnym.

6

W przypadku natomiast odmienionego stanowiska oskarżonego, bądź

sprzeciwu prokuratora lub pokrzywdzonych odnośnie "zmodyfikowanego" wniosku

oskarżonego – rozpozna sprawę na zasadach ogólnych w zakresie w jakim została

do ponownego postępowania przekazana (art. 442 § 1 k.p.k.).

Nie powinien również stracić z pola widzenia kierunku wniesionej w tej

sprawie kasacji i obowiązującego go zakazu z art. 443 k.p.k., i to niezależnie od

tego w jakim trybie (konsensualnym czy też zwyczajnym) postępowanie się

zakończy, a także treści art. 538 § 3 k.p.k.

Kierując się przedstawionymi względami, orzeczono jak w części

dyspozytywnej wyroku.