II KK 217/14

Sygn. akt II KK 217/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 grudnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)

SSN Michał Laskowski (sprawozdawca)

SSN Eugeniusz Wildowicz

Protokolant Marta Brylińska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Jerzego Engelkinga

w sprawie R.Ś.

dot. wyroku łącznego

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 3 grudnia 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w W.

z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt VIII K 1209/10,

uchyla punkt I zaskarżonego kasacją wyroku i w tym zakresie

przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w W. do ponownego

rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w W. wydał w dniu 29 czerwca 2011 r., sygn. VIII K 1209/10,

wyrok łączny w odniesieniu do R. Ś. skazanego ośmioma prawomocnymi wyrokami

Sądu Rejonowego w W. Sąd Rejonowy (w punkcie I części dyspozytywnej) połączył

2

kary pozbawienia i ograniczenia wolności wymierzone wyrokami opisanymi w

punktach III, IV, VI, VII i VIII (sprawy o sygn. IV K 118/08, IV K 13/08, IV K 7/08, IV

K 224/08, VIII K 311/10) i wymierzył skazanemu karę łączną 2 lat pozbawienia

wolności. Na podstawie art. 572 k.p.k. (pkt II części dyspozytywnej wyroku), w

odniesieniu do kar orzeczonych wyrokami opisanymi w punktach I, II i V (sprawy o

sygn. IV K 3847/06, IV K 962/06, IV K 280/08) postępowanie w przedmiocie

wydania wyroku łącznego zostało umorzone.

Wśród kar, które objęte zostały wymierzoną w wyroku łącznym karą łączną 2

lat pozbawienia wolności znajdowały się kary ograniczenia wolności (wyroki

opisane w punktach III, IV i VII) oraz kary pozbawienia wolności (w wyroku

opisanym w punkcie VI – 6 miesięcy pozbawienia wolności, a w wyroku z pkt VIII –

dwie kary po roku pozbawienia wolności objęte karą łączną 2 lat pozbawienia

wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres 5 lat próby, oddając w

tym okresie skazanego pod dozór kuratora sądowego).

Opisany wyrok łączny nie został zaskarżony i uprawomocnił się z dniem 14

lipca 2011 r. Nie sporządzono uzasadnienia wyroku.

Kasację od wyroku łącznego wydanego przez Sąd Rejonowy wniósł

Prokurator Generalny. Zaskarżył wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia

zawartego w punkcie I części dyspozytywnej orzeczenia, na korzyść R. Ś. i zarzucił

rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego

materialnego, tj. art. 89 § 1a k.k. w zw. z art. 4 k.k., polegające na zastosowaniu

przez Sąd ustawy obowiązującej w dacie orzekania i orzeczeniu wobec R. Ś. kary

łącznej pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, w

sytuacji, gdy wśród podlegających połączeniu kar znajdowała się wymierzona

oskarżonemu kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej

wykonania i nie zarządzono jej wykonania, a w dacie popełnienia przypisanych mu

czynów obowiązywała ustawa dla niego względniejsza, wykluczająca możliwość

orzeczenia w zaistniałej sytuacji kary łącznej pozbawienia wolności bez

warunkowego zawieszenia jej wykonania.

Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i

przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu do ponownego

rozpoznania.

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna i należało uwzględnić

zawarty w niej wniosek. Kara łączna wymierzana jest zgodnie z regułami

określonymi w kodeksie karnym, jest to instytucja prawa karnego materialnego i w

odniesieniu do kary łącznej znajduje zastosowanie przepis art. 4 § 1 k.k., który

stanowi, że jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie

popełnienia przestępstwa, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować

ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy. Odnosząc

tę regułę do zasad wymierzania kary łącznej zauważyć trzeba, że w trakcie

popełnienia przez R. Ś. przestępstw, za które został skazany jednostkowymi

wyrokami Sądu Rejonowego w W., w szczególności zaś przestępstw, za które

orzeczono kary wyrokami opisanymi w punktach VI i VIII obowiązywały inne reguły

wymierzania kary łącznej, aniżeli w czasie wydania zaskarżonego kasacją wyroku

łącznego. Czyny, za które wymierzono kary pozbawienia wolności wyrokami: z dnia

4 września 2008 r., sygn. IV K 7/08 oraz z dnia 18 marca 2010 r., sygn. VIII K

311/10, popełnione zostały odpowiednio w dniach 3 listopada 2007 r., 22/23

grudnia 2007 r. i 25/26 grudnia 2007 r. W 2007 r. przepis art. 89 § 1 k.k. stanowił,

że w razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności

z warunkowym zawieszeniem i bez warunkowego zawieszenia ich wykonania sąd

może w wyroku łącznym warunkowo zawiesić wykonanie kary łącznej. W kodeksie

karnym brak było w tym czasie także przepisu art. 89 § 1a k.k., który wprowadzony

został ustawą z dnia 5 listopada 2009 r. i zaczął obowiązywać od dnia 8 czerwca

2010 r. Art. 89 § 1a k.k. stanowi, że w razie skazania za zbiegające się

przestępstwa na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich

wykonania sąd może w wyroku łącznym orzec karę łączną pozbawienia wolności

bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.

Przyjąć należy, że w odniesieniu do przestępstw popełnionych przed dniem

8 czerwca 2010 r., za które wymierzono kary pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem ich wykonania i bez warunkowego zawieszenia, sąd mógł w wyroku

łącznym orzec jedynie karę łączną z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

Jeśli stwierdził brak przesłanek dla orzeczenia takiej kary łącznej nie powinien

obejmować wyrokiem łącznym takich jednostkowych skazań. Dopiero w odniesieniu

4

do przestępstw popełnionych po dniu 8 czerwca 2010 r., za które wymierzono kary

pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania i bez

warunkowego zawieszenia, a także wtedy gdy orzeczono wyłącznie kary z

warunkowym zawieszeniem ich wykonania, sąd może w wyroku łącznym orzec

karę łączną pozbawienia wolności bądź z warunkowym zawieszeniem jej

wykonania, bądź bez warunkowego zawieszenia. Taka możliwość, zdaniem Sądu

Najwyższego w składzie rozpoznającym przedmiotową kasację, powstała jednak

dopiero po wprowadzeniu do ustawy art. 89 § 1a k.k.

Zaskarżony kasacją wyrok nie został uzasadniony. Motywy zaskarżonego

rozstrzygnięcia nie są tym samym znane. Trafne jednak wydaje się założenie, że

Sąd Rejonowy, wydając wyrok łączny błędnie zastosował przepis art. 89 § 1a k.k.,

nie dostrzegając, że orzekł karę łączną pozbawienia wolności po połączeniu kar

wymierzonych za przestępstwa dokonane przed dniem 8 czerwca 2010 r., a więc

przed dniem wejścia w życie regulacji zawartej w art. 89 § 1a k.k. Doszło tym

samym do naruszenia zasady zawartej w art. 4 § 1 k.k. Naruszenia te mają

charakter rażący i w oczywisty sposób wpłynęły na treść zaskarżonego wyroku.

Spowodowały przy tym konieczność odbycia przez skazanego przynajmniej części

kary pozbawienia wolności, która orzeczona została z warunkowym zawieszeniem

jej wykonania i której wykonania nie zarządzono.

W toku ponownego rozpoznania sprawy o wydanie wyroku łącznego w

zakresie objętym wyrokiem Sądu Najwyższego Sąd Rejonowy powinien dokonać

oceny możliwości wydania wyroku łącznego i wymierzenia w nim kary łącznej na

podstawie przepisów względniejszych dla skazanego zgodnie z regułą zawartą w

art. 4 § 1 k.k., a więc przepisów obowiązujących przed dniem 8 czerwca 2010 r.