III SO 8/14

Sygn. akt III SO 8/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 grudnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Roman Kuczyński (przewodniczący)

SSN Zbigniew Myszka

SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa E. Spółki z o.o. w G.

przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi [...]

z udziałem interwenienta ubocznego P.. Spółki z o.o. w W.

o udostępnienie informacji publicznej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 3 grudnia 2014 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 16 maja 2013 r.,

1. oddala skargę kasacyjną,

2. zasądza od powódki na rzecz Prokuratorii Generalnej

Skarbu Państwa oraz na rzecz interwenienta ubocznego kwoty po

120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów pomocy prawnej

w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

2

Powódka E. Spółka z o.o., na podstawie art. 22 ustawy z dnia 6 września

2001 roku o dostępie do informacji publicznej, wniosła o nakazanie pozwanemu

Skarbowi Państwa - Ministrowi […] udostępnienia informacji publicznej poprzez

umożliwienie dostępu i wykonania odpisu pracy konkursowej złożonej przez

konsorcjum spółek P. Sp. z o.o. i P. Ltd. z siedzibą w Indiach w ramach konkursu

ogłoszonego przez Ministerstwo Finansów w dniu 5 maja 2009 r. Przedmiotem

konkursu było opracowanie Koncepcji transformacji działania administracji

podatkowej w ramach Programu e-Podatki obejmującego projekty e-Deklaracje 2,

e-Podatki i e-Rejestracja, zamieszczone na liście indykatywnej PO Innowacyjna

Gospodarka 2007-2013.

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 10 października 2012 roku oddalił

powództwo.

Rozstrzygnięcie to Sąd Rejonowy poprzedził następującymi ustaleniami

faktycznymi. Powódka wystąpiła w dniu 28 lutego 2011 r. do Ministra […] z

wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej przez umożliwienie dostępu i

wykonanie odpisu Pracy Konkursowej złożonej przez konsorcjum spółek P. Sp. z

o.o. i P. Ltd w ramach Konkursu ogłoszonego przez Ministerstwo w dniu 5 maja

2009 r. na opracowanie Koncepcji transformacji działania administracji podatkowej

w ramach Programu e-Podatki obejmującego projekty e-Deklaracje 2, e-Podatki i e-

Rejestracja, zamieszczone na liście indykatywnej PO Innowacyjna Gospodarka

2007-2013. Decyzją z dnia 29 kwietnia 2011 r. odmówiono jednak powódce wglądu

do pracy konkursowej, a decyzją z dnia 17 czerwca 2011 r. pozwany podtrzymał

swoje stanowisko.

W ocenie Sądu Rejonowego powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Sąd ten wskazał, że opracowane przez wykonawcę na potrzeby zamówienia

elementy oferty takie jak opis funkcjonalny systemu, opis techniczny, zastosowana

metodologia, know-how wykonawcy, jak i wykaz sprzętu i licencji zastosowanych

do budowy systemu w ramach oferowanego rozwiązania oraz sposób kalkulacji

ceny oferty, uwzględniający szczegółowe elementy kosztowe, stanowią informację,

która może podlegać ochronie prawnej na podstawie art. 11 ust. 4 ustawy o

zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zatem elementy znajdujące się w pracy

3

konkursowej stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Zważywszy na fakt, że

interwenient w sposób prawidłowy podjął starania, mające na celu ochronę jego

interesów i dokonał zastrzeżenia poufności tych informacji - tj. złożył wraz z pracą

konkursową oświadczenie, że informacje te stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w

rozumieniu wskazanego powyżej przepisu - pozwany został związany znajdującym

się w ustawie o dostępie do informacji publicznej przepisem, który uniemożliwił

udostępnienie pracy konkursowej. Sąd Rejonowy podzielił przy tym stanowisko

interwenienta, który podniósł, że zarówno know-how, jak i tajemnica

przedsiębiorstwa nie są przedmiotem praw autorskich, a samo przeniesienie praw

autorskich nie powoduje przeniesienia także tajemnicy przedsiębiorstwa oraz know-

how.

Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 16 maja 2013 r. oddalił apelację

wniesioną przez powódkę od wyroku Sądu pierwszej instancji.

Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń

faktycznych, wobec czego podzielił je w całości.

Sąd drugiej instancji przyjął za bezsporne, że pozwany Skarb Państwa -

Minister […] jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej,

na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem

tego Sądu, prawidłowo także Sąd Rejonowy ustalił, że informacja, której ujawnienia

domagała się powódka, posiada przymiot informacji publicznej, o której mowa w art.

6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Sąd Okręgowy stwierdził ponadto, iż postępowanie konkursowe prowadzone

było na podstawie przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych. Zgodnie z art. 8

ust. 3 tej ustawy nie ujawnia się zaś informacji stanowiącej tajemnicę

przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji,

jeśli wykonawca nie później niż w terminie składania wniosków i ofert o

dopuszczenie do udziału w postępowaniu zastrzegł, że nie mogą one być

udostępnione. Podobnie art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej

stanowi, że prawo do informacji podlega ograniczeniu ze względu na prywatność

osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorstwa. Definicję tajemnicy

przedsiębiorstwa zawiera natomiast przepis art. 11 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia

1993 roku o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, zgodnie z którym przez tajemnicę

4

przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje

techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje

posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne

działania w celu zachowania ich poufności. Przyjmuje się przy tym, że informacja

organizacyjna obejmuje całokształt doświadczeń i wiadomości przydatnych do

prowadzenia przedsiębiorstwa, niezwiązanych bezpośrednio z cyklem

produkcyjnym.

Sąd drugiej instancji podzielił ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji,

że informacje stanowiące element pracy konkursowej stanowią tajemnicę

przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej

konkurencji. Informacje będące elementami pracy konkursowej, wytworzone na

potrzeby konkretnego postępowania o zamówienie publiczne, zawierające opisy

funkcjonalne systemu, know-how wykonawcy, metodologie wdrożenia, niewątpliwie

stanowią informacje posiadające szczególną wartość gospodarczą. Sąd Okręgowy

podkreślił też, że wykonawca nie miał woli ujawnienia informacji objętych pracą

konkursową i podjął działania w celu zachowania ich poufności. W umowie

pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą została w sposób jednoznaczna

zastrzeżona klauzula poufności (art. 15 umowy) oraz wskazane zostały warunki, na

jakich informacje mogą być udostępniane podmiotom trzecim. Zgodnie z zapisem

art. 15 umowy każda ze stron zobowiązana była chronić informacje poufne drugiej

strony przed nieupoważnionym ujawnieniem, a ich udostępnienie było możliwe

tylko na mocy obowiązujących przepisów oraz za dodatkowym zobowiązaniem

podmiotów, którym informacje udostępniono, do zachowania poufności.

Zdaniem Sądu Okręgowego, w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z

przesłanek określonych w tym zapisie umożliwiających udostępnienie informacji

powódce. Spełnione zostały zatem przesłanki ograniczenia dostępu do informacji

publicznej żądanych przez powódkę, określone w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do

informacji publicznej, a w konsekwencji wydania decyzji o odmowie ich

udostępnienia. Dodatkowo Sąd drugiej instancji zauważył, że niezależnie od wyżej

powołanych zapisów, strony uregulowały także kwestię przeniesienia na

zamawiającego majątkowych praw autorskich do rezultatów umowy i wskazały pola

5

eksploatacji, których przeniesienie dotyczy. Przeniesienie tych praw nie wyłączyło

jednakże zapisów umowy dotyczących zachowania poufności.

Sąd Okręgowy stwierdził również, że zamawiający, realizując zapisy ustawy

o dostępie do informacji publicznej, udostępnił stronie powodowej treść samej

umowy, która została zawarta z wykonawcą (k.25), a także rezultat tej umowy tj.

dokument Koncepcja Transformacji Polskiej Administracji Podatkowej - Raport

Podsumowujący (k. 103). Zatem cel ustawy o dostępie do informacji publicznej

został spełniony, albowiem zostały udostępnione dokumenty stanowiące informację

publiczną. Żaden natomiast przepis prawa nie nakazuje stronie pozwanej

udostępnienia podmiotom trzecim informacji objętych klauzulą poufności - w tym

przypadku z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy.

Sąd Okręgowy wyraził w związku z tym pogląd, że nie zasługują na aprobatę

zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 1 ust. 1

ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Sąd pierwszej instancji nie oparł

bowiem swojego rozstrzygnięcia na wskazanym przepisie. Bez znaczenia zatem

dla istoty sprawy pozostaje okoliczność, czy elementy pracy konkursowej mogą być

przedmiotem autorskich praw majątkowych, ponieważ kluczowe jest, że elementy

tej pracy stanowią - jak wyjaśniono powyżej - tajemnicę przedsiębiorstwa

wykonawcy i zostały wobec nich podjęte niezbędne działania w celu ich

nieujawnienia. Przesłanki te są wystarczające dla oceny zasadności odmowy ich

udostępnienia powodowej spółce. Także zarzut naruszenia art. 17 w zw. z art. 41

ust. 1 pkt 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie zasługuje,

zdaniem Sądu drugiej instancji, na uwzględnienie. Okoliczność, któremu

podmiotowi przysługuje prawo do dysponowania pracą konkursową, pozostaje bez

wpływu na fakt, iż elementy tej pracy podlegają szczególnej ochronie na podstawie

przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych, ograniczającej możliwość ich

udostępnienia. Odnosząc się zaś do apelacyjnego zarzutu sprzeczności istotnych

ustaleń faktycznych z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a

także naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., Sąd Okręgowy podkreślił, że zarzuty te

sprowadzają się w istocie do zarzutu nieuwzględnienia przez Sąd Rejonowy faktu

przejścia na pozwanego autorskich praw majątkowych do pracy konkursowej, który

- jak wskazano powyżej - pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej

6

sprawy. Dokonanie przez wykonawcę odpowiednich czynności mających na celu

ochronę poufności przekazanych informacji stanowiło zasadniczą przesłankę

odmowy ich ujawnienia powódce. Posiadanie przez jeden z podmiotów całości

praw autorskich do danego utworu, nie wyłącza natomiast możliwości uznania, że

utwór ten obejmował także tajemnicę przedsiębiorstwa podmiotu trzeciego.

Powódka E. Spółka z o.o. wniosła do Sądu Najwyższego skargę kasacyjną

od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 16 maja 2013 r., zaskarżając ten wyrok w

całości i zarzucając mu naruszenie:

(-) art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przez jego

niewłaściwe zastosowanie, gdyż informacja, której ujawnienia żądała powódka, nie

była objęta tajemnicą przedsiębiorstwa interwenienta ubocznego z uwagi na fakt,

że całość autorskich praw majątkowych do pracy konkursowej umożliwiających

korzystanie i rozporządzanie pracą konkursową bez ograniczeń przysługiwała

pozwanemu, tj. organowi zobowiązanemu do udzielenia informacji publicznej;

(-) art. 17 w związku z art. 41 ust. 1 pkt. 1 ustawy o prawie autorskim i

prawach pokrewnych przez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż

przeniesienie całości autorskich praw majątkowych do pracy konkursowej nie

powoduje przeniesienia na nabywcę praw do korzystania i rozporządzania (w

szczególności prawa do swobodnego udostępniania osobom trzecim) elementami

pracy konkursowej stanowiącymi uprzednio tajemnicę przedsiębiorstwa zbywcy

(pierwotnego twórcy), podczas gdy wskutek pochodnego nabycia całości autorskich

praw majątkowych do pracy konkursowej pozwany był i jest uprawniony do

dysponowania pracą konkursową w zakresie jej eksploatacji na takich samych

zasadach, na jakich uprzednio uprawniony był twórca.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie powództwa w całości oraz

zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania za wszystkie

instancje, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu wraz z rozstrzygnięciem

o kosztach postępowania za wszystkie instancje.

Uzasadniając zgłoszony w podstawie kasacyjnej zarzut naruszenia art. 5

ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez jego niewłaściwe

7

zastosowanie, skarżąca podniosła, że treść świadczenia interwenienta w ramach

konkursu na opracowanie Koncepcji transformacji działania administracji

podatkowej w ramach Programu e-Podatki obejmującego projekty e Deklaracje2, e-

Podatki i e-Rejestracja, która sprowadzała się do udostępnienia pozwanemu

szeregu istotnych informacji stanowiących wynik analiz i prac koncepcyjnych,

wyklucza, z samej natury zobowiązania, możliwość uznania tychże samych

informacji, którymi zainteresowany był i które w wyniku konkursu uzyskał podmiot

publiczny, za tajemnicę przedsiębiorstwa interwenienta ubocznego.

Z drugiej strony, istotne znaczenie ma fakt, że całość autorskich praw

majątkowych do pracy konkursowej umożliwiających korzystanie i rozporządzanie

pracą konkursową bez ograniczeń przysługiwała pozwanemu, tj. organowi

zobowiązanemu do udzielenia informacji publicznej. Fakt przeniesienia całości

autorskich praw majątkowych na pozwanego wynika zarówno z oświadczenia

interwenienta ubocznego złożonego w ramach Konkursu zgodnie z Regulaminem

Konkursu, jak również z art. 8 pkt 8.2. i 8.3 umowy z dnia 23 października 2009 r. w

przedmiocie wykonania szczegółowego opracowania Pracy Konkursowej, zgodnie

z którym wykonawca przenosi na zamawiającego bezwarunkowo i na wyłączność,

całość autorskich praw majątkowych na polach eksploatacji, które zostały określone

bardzo szeroko i pozwalają Ministerstwu […] na niczym nieograniczone korzystanie

i rozporządzanie Pracą Konkursową, w tym na „udostępnianie z prawem do

korzystania w całości lub części innym osobom ...”.

Dodatkowo skarżąca wskazała, że przywołany przez sąd odwoławczy dla

określenia granic tajemnicy przedsiębiorstwa przepis art. 15 umowy z dnia 23

października 2009 r. nie może mieć zastosowania dla oceny, czy treść pracy

konkursowej może podlegać ujawnieniu jako informacja publiczna. Nie ulega

najmniejszej wątpliwości, iż wskazana klauzula została zastrzeżona już po

udostępnieniu treści pracy konkursowej pozwanemu i po przeniesieniu na niego

autorskich praw majątkowych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

8

Zarzuty skargi zostały oparte wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego.

Należy więc wyjaśnić, że podstawę kasacyjną przewidzianą w art. 3983

§ 1 pkt 1

k.p.c. wypełniają wyłącznie te błędy, przy których wadliwe rozumowanie sądu

drugiej instancji dotyczy samej sfery prawnej. Mogą one polegać na błędnym

zrozumieniu treści bądź znaczenia normy prawnej (naruszenie prawa materialnego

przez błędną jego wykładnię) lub na błędnym przyjęciu, czy zaprzeczeniu związku

zachodzącego między faktem ustalonym w procesie a normą prawną (naruszenie

prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie). Dla oceny trafności

zarzutu naruszenia prawa materialnego miarodajny jest jednak stan faktyczny

sprawy, będący podstawą wydania zaskarżonego wyroku. Z powołaniem się na

podstawę kasacyjną z art. 3983

§ 1 pkt 1 k.p.c. nie można bowiem zwalczać

prawidłowości ustaleń faktycznych (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7

marca 1997 r., II CKN 18/97, OSNC 1997 nr 8, poz. 112).

Zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia prawa materialnego,

to jest art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej z dnia 6 września

2001 r., stanowiącego, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze

względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, zostały

oparte na założeniu, że „informacja, której ujawnienia żądała powódka (wbrew

ocenie Sądów obu instancji) nie była objęta tajemnicą przedsiębiorstwa

interwenienta ubocznego z uwagi na fakt, że całość autorskich praw majątkowych

do pracy konkursowej umożliwiających korzystanie i rozporządzanie pracą

konkursową bez ograniczeń przysługiwała pozwanemu”.

O ile Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę

przychyla się do rozpowszechnionego w orzecznictwie i doktrynie poglądu o jak

najszerszym rozumieniu informacji publicznej w znaczeniu ustawowym,

stwierdzając, że należy za taką uznać informacje wytworzone przez władze

publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które

wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym (komunalnym

bądź Skarbu Państwa), jak również informacje odnoszące się do wspomnianych

władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały

wytworzone (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., II SA 181/02; wyrok

NSA z dnia 20 października 2002 r., II SA 1956/02 oraz wyrok NSA z dnia 30

9

października 2002 r., II SA 2036-2037/02 za: M. Jaśkowska, Dostęp do informacji

publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń

2002, s. 28), o tyle jednak uznaje, że jego zdaniem art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie

do informacji publicznej został w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy

prawidłowo wyłożony i zastosowany przez Sąd drugiej instancji.

Za punkt wyjścia do określenia definicji tajemnicy przedsiębiorstwa, jak

wyjaśnił już Sąd drugiej instancji, należy uznać art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu

nieuczciwej konkurencji, stanowiący, że przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie

się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne,

organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość

gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu

zachowania ich poufności. Jak zauważył A. Michalak w Komentarzu do art. 11

ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji pod red. M. Zdyb, Lex 2011, na

gruncie obecnie obowiązującego art. 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej

konkurencji, ochronie podlega każda informacja bez względu na jej charakter, a

więc informacja handlowa, techniczna, technologiczna lub organizacyjna. Taką tezę

potwierdza również uzasadnienie noweli ustawy o zwalczaniu nieuczciwej

konkurencji z dnia 5 lipca 2002 r., w którym czytamy, że: „W przepisach tych

rozszerzono zakres ochrony interesów przedsiębiorcy, związanych z jego

działalnością zawodową. Mianowicie ochroną tą objęto wszelkie informacje, mające

dla przedsiębiorcy wartość gospodarczą, które przedsiębiorca uznał za poufne i

zastosował wobec nich odpowiednie środki w celu utrzymania tych informacji w

tajemnicy”. Obecnie ochronie podlega więc w szczególności informacja

technologiczna (np. sposoby produkcji, system sprawdzania jakości), informacja

techniczna (np. projekty nieopatentowanych rozwiązań technicznych, modele

rozwiązań technicznych), informacja handlowa (np. lista dostawców, klientów, plany

wydania książki przez wydawnictwo), informacja organizacyjna (np. prognozy

sprzedaży, system dystrybucji, procedury wewnętrzne, zasady organizacji i

zarządzania, wynagrodzenia wypłacane pracownikom).

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 stycznia

2014 r., I OSK 2112/13 (LEX nr 1456979) wyjaśnił z kolei, że aby dana informacja

podlegała ochronie na podstawie przepisu art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu

10

nieuczciwej konkurencji, musi zostać spełniona zarówno przesłanka formalna, jak

też materialna. Przesłanka formalna jest spełniona wówczas, gdy zostanie

wykazane, iż przedsiębiorca podjął działania w celu zachowania poufności tych

informacji. Nie wystarczy samo przekonanie podmiotu dysponującego informacją o

działalności przedsiębiorcy, że posiadane przez niego dane mają charakter poufny.

Poufność danych musi być wyraźnie lub w sposób dorozumiany zamanifestowana

przez samego przedsiębiorcę. To na nim spoczywa bowiem, w razie sporu, ciężar

wykazania, że określone dane stanowiły tajemnicę przedsiębiorcy. Ponadto, jak

wspomniano wyżej, musi zostać spełniona przesłanka materialna, tzn. aby

określone informacje mogły zostać objęte tajemnicą przedsiębiorcy muszą, ze

swojej istoty, dotyczyć kwestii, których ujawnianie obiektywnie mogłoby negatywnie

wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy (informacje takie muszą mieć choćby

minimalną wartość) z wyłączeniem informacji, których upublicznienie wynika np. z

przepisów prawa.

Również Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 6 czerwca 2003 r., IV CKN

211/01 (LEX nr 585877) i z dnia 7 marca 2003 r., I CKN 89/01 (LEX nr 583717)

podzielił pogląd, że informacja staje się „tajemnicą”, kiedy przedsiębiorca przejawia

wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Nie traci ona natomiast

swojego charakteru przez to, że wie o niej pewne ograniczone grono osób

zobowiązanych do dyskrecji (np. pracownicy przedsiębiorstwa). Pozostanie

określonych informacji tajemnicą przedsiębiorstwa wymaga, aby przedsiębiorca

podjął działania zmierzające do wyeliminowania możliwości ich dotarcia do osób

trzecich w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych

starań. Wśród tych działań wymienia się konieczność poinformowania pracownika o

poufnym charakterze wiedzy, techniki, urządzenia. Nie oznacza to jednak, że osoby,

które przypadkowo weszły w posiadanie danej informacji, są zwolnione z

obowiązku zachowania tajemnicy. Tajemnicę przedsiębiorstwa należy przy tym

odróżnić od specjalistycznej wiedzy, chociaż granica pomiędzy taką wiedzą

dostępną określonemu kręgowi osób a tajemnicą jest nieostra.

W opinii Sądu Najwyższego w składzie rozpoznającym przedmiotową

sprawę, informacje zawarte w pracy konkursowej przygotowanej przez

interwenienta ubocznego niewątpliwie mogą być uznane za tajemnicę

11

przedsiębiorstwa. Sądy obu instancji wskazały bowiem, że na sporne informacje

składają się opracowane przez wykonawcę na potrzeby zamówienia elementy takie

jak np. opis funkcjonalny systemu, opis techniczny, zastosowana metodologia,

zawierające „know-how” wykonawcy, jak i wykaz sprzętu i licencji zastosowanych

do budowy systemu w ramach oferowanego rozwiązania oraz sposób kalkulacji

ceny oferty, uwzgledniający szczegółowe elementy kosztowe. Charakter tych

informacji niewątpliwie wpisuje się w przedstawiony wyżej sposób rozumienia

tajemnicy przedsiębiorstwa.

Sąd Najwyższy przyjmuje również, że do zastrzeżenia poufności doszło w

sposób prawidłowy. Wynika to nie tylko z takiego zastrzeżenia zawartego w art. 15

umowy z dnia 23 października 2009 r., zawartej pomiędzy Skarbem Państwa –

Ministerstwem […] a Konsorcjum Spółek: P. Sp. z o.o., ale także z wcześniejszego

oświadczenia złożonego przez interwenienta ubocznego razem z pracą

konkursową (k. 95 akt sprawy), w którym stwierdzono, że „informacje zawarte w

niniejszej pracy konkursowej (…) stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w

rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu

nieuczciwej konkurencji”. Oznacza to, że wbrew stanowisku zaprezentowanemu w

ocenianej skardze kasacyjnej nie doszło w sprawie do naruszenia art. 8 ust. 3

ustawy o zamówieniach publicznych z dnia 29 stycznia 2004 r. ze względu na

niezastrzeżenie poufności już w terminie składania ofert lub wniosków, chociaż

uwagę tę należy potraktować jako zawartą na marginesie sprawy ze względu na

niepowołanie art. 8 ust. 3 ustawy o zamówieniach publicznych w podstawach skargi

kasacyjnej, a jedynie wzmiankowanie owego zarzutu w uzasadnieniu skargi.

Również za oczywiście bezpodstawny należy uznać zarzut naruszenia

art. 17 w związku z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawie autorskim i prawach

pokrewnych przez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż przeniesienie

całości autorskich praw majątkowych do pracy konkursowej nie powoduje

przeniesienia na nabywcę praw do korzystania i rozporządzania (w szczególności

prawa do swobodnego udostępniania osobom trzecim) elementami pracy

konkursowej stanowiącymi uprzednio tajemnicę przedsiębiorstwa zbywcy

(pierwotnego twórcy).

12

Zgodnie z ustaleniami Sądu drugiej instancji bez znaczenia dla istoty sprawy

pozostaje okoliczność, czy elementy pracy konkursowej mogą być przedmiotem

autorskich praw majątkowych. Kluczowe bowiem jest to, że elementy tej pracy

stanowią - jak wyjaśniono powyżej - tajemnicę przedsiębiorstwa wykonawcy i

zostały wobec nich podjęte niezbędne działania w celu ich nieujawnienia.

Przesłanki te są wystarczające dla oceny zasadności odmowy ich udostępnienia

powodowej spółce. Zdaniem Sądu Okręgowego, zarzut naruszenia art. 17 w zw. z

art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie zasługuje

na uwzględnienie. Okoliczność, któremu podmiotowi przysługuje prawo do

dysponowania pracą konkursową pozostaje bez wpływu na fakt, iż elementy tej

pracy podlegają szczególnej ochronie na podstawie przepisów ustawy Prawo

zamówień publicznych, ograniczającej możliwość ich udostępnienia.

Sąd Najwyższy częściowo przychyla się do tej oceny, również uznając

objęcie spornych informacji art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej

za wystarczające do uznania ich za informacje chronione bez względu na to, komu

przysługują ostatecznie majątkowe prawa autorskie do pracy konkursowej.

Pozwany Minister musi respektować zasady wynikające z art. 5 ust. 2 ustawy o

dostępie do informacji publicznej, w tym obowiązek respektowania tajemnicy

przedsiębiorstwa. Te obowiązki są niezależne od nabycia bądź nienabycia praw

autorskich do pracy konkursowej. Dlatego też utożsamianie przeniesienia przez

interwenienta na pozwanego majątkowych prawa autorskich z jednoczesnym

przeniesieniem na pozwanego prawa do swobodnego dysponowania i

rozporządzania tajemnicą przedsiębiorstwa należy uznać za błędne.

Jednak niezależnie od tego stwierdzenia, Sąd Najwyższy wyraża pogląd, że

przedmiotem umowy zawartej przez Ministra z dnia 23 października 2009 r. z

wykonawcą, jak wynika z ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji, które Sąd

Okręgowy w pełni podzielił i przyjął za własne, było opracowanie produktów

niezbędnych do realizacji Programu e-Podatki, opartych jedynie na założeniach

pracy konkursowej. Jak stanowi preambuła do umowy, zamawiający oczekuje od

wykonawcy otrzymania produktów oraz usług niezbędnych dla realizacji programu

e-Podatki, zgodnie z Koncepcją stanowiącą załącznik F do umowy. Natomiast z

opisu załączników zawartego w art. 20 ust. 10 umowy wynika, że Koncepcja

13

oznacza pracę konkursową. Wynika z tego, że tzw. produkty będące przedmiotem

umowy mają zostać dopiero wykonane na bazie pracy konkursowej, ale z

pewnością nie są z nią tożsame. Zgodnie z art. 8 ust. 2 przedmiotowej umowy w

ramach każdego etapu, z chwilą odbioru przez zamawiającego produktów

stanowiących przedmiot niniejszej umowy, wykonawca przenosi na zamawiającego

bezwarunkowo i na wyłączność, na polach eksploatacji określonych w pkt 8.3, w

ramach wynagrodzenia, o którym mowa w artykule 10, całość przysługujących

wykonawcy autorskich praw majątkowych do produktów stanowiących przedmiot

niniejszej umowy w ramach etapu. Oznacza to, że Minister […] nie nabył na

podstawie umowy praw autorskich do pracy konkursowej w całości, lecz jedynie do

produktów określonych w umowie. Dlatego zastrzeżenie zawarte w art. 15 ust. 3

umowy, zgodnie z którym każda ze stron będzie chronić informacje poufne drugiej

strony przed nieupoważnionym ujawnieniem, jest skuteczne i niezależne od klauzuli

przenoszącej prawa autorskie do produktów opracowanych na podstawie pracy

konkursowej. Zresztą art. 15 ust. 1 pkt f umowy wprost stanowi, ze definicja

poufności nie odnosi się do „informacji zawartych w produktach odebranych przez

zamawiającego, chyba że zamawiający określi je jako poufne”. Na tej właśnie

podstawie pozwany, realizując zapisy ustawy o dostępie do informacji publicznej,

udostępnił zresztą stronie powodowej treść samej umowy, która została zawarta z

wykonawcą (k.25), a także rezultat tej umowy, tj. dokument Koncepcja

Transformacji Polskiej Administracji Podatkowej - Raport Podsumowujący (k. 103).

Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy na mocy art. 39814

k.p.c., a w odniesieniu do kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 98

§ 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. oraz § 12 ust. 4 w związku z § 5

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z

urzędu oraz § 13 ust. 4 w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz

ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

z urzędu, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

14