III UK 54/14

Sygn. akt III UK 54/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 grudnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Iwulski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

SSN Maciej Pacuda

Protokolant Halina Kurek

w sprawie z odwołania E. T.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R.

o prawo do renty rodzinnej ,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 18 grudnia 2014 r.,

skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 23 października 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z

dnia 23 października 2013 r. oddalił apelację wnioskodawczyni E. T. od wyroku

Sądu Okręgowego w R. z dnia 19 czerwca 2013 r. oddalającego odwołanie

2

wnioskodawczyni od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. z

dnia 5 lutego 2013 r. odmawiającej jej prawa do renty rodzinnej.

W sprawie tej ustalono, że wnioskodawczyni, urodzona w dniu 15

października 1953 r., zawarła związek małżeński z J. T. w dniu 7 sierpnia 1976 r.

Ugodą z dnia 15 maja 2002 r. zawartą przed Sądem Rejonowym w R. w sprawie

[…], J. T. zobowiązał się łożyć na utrzymanie żony tytułem alimentów po 200 zł

miesięcznie. Z kolei wyrokiem z dnia 9 czerwca 2003 r., […], Sąd Rejonowy w R.

zasądził od J. T. na rzecz córki małżonków – A. T. alimenty w wysokości po 220 zł

miesięcznie.

W 2009 roku wnioskodawczyni wniosła o rozwód z wyłącznej winy męża, ale

na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2009 r. wyraziła zgodę na rozwód bez orzekania o

winie. Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2009 r., Sąd Okręgowy w R. rozwiązał przez

rozwód związek małżeński małżonków T., nie orzekając o obowiązku

alimentacyjnym J. T. wobec wnioskodawczyni ani jego dzieci. J. T. do swojej

śmierci w dniu 31 grudnia 2012 r. płacił wnioskodawczyni alimenty ustalone w

trakcie małżeństwa ugodą sądową z dnia 15 maja 2002 r.

Wnioskodawczyni, która jest uprawniona do własnej renty z tytułu

niezdolności do pracy zgłosiła w dniu 22 stycznia 2013 r. wniosek o przyznanie jej

renty rodzinnej po zmarłym J. T., który spełniał warunki do ustalenia prawa do renty.

Organ rentowy decyzją z dnia 5 lutego 2013 r. odmówił jej prawa do renty rodzinnej,

gdyż w dniu śmierci byłego męża była rozwiedziona i nie miała ustalonego prawa

do alimentów wyrokiem lub ugodą sądową.

W odwołaniu wnioskodawczyni argumentowała, że w czasie trwania

małżeństwa ugodą sądową z dnia 15 maja 2002 r. został ustalony wobec niej

obowiązek alimentacyjny na podstawie art. 27 k.r.o. Prawomocne orzeczenie

rozwodu z dnia 17 kwietnia 2009 r. nie powodowało zaprzestania wykonywania

ugody sądowej o prawie do alimentów, które stanowiły kontynuację ugodzonego

świadczenia alimentacyjnego. Dlatego w dniu śmierci jej byłego męża, pomimo

rozwodu, obowiązek alimentacyjny nadal istniał.

Sąd Okręgowy oddalił odwołanie. Zgodnie z art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, powoływanej dalej jako ustawa o

3

emeryturach i rentach lub ustawa emerytalna), małżonka rozwiedziona lub wdowa,

która do śmierci męża nie pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej, ma prawo

do renty rodzinnej, jeżeli oprócz spełnienia warunków określonych w art. 70 ust. 1

lub 2 tej ustawy miała w dniu śmierci męża prawo do alimentów z jego strony

ustalone wyrokiem lub ugodą sądową. Prawo do alimentów, od którego zależy

prawo do renty rodzinnej dla małżonki rozwiedzionej wynikać może wyłącznie z

art. 60 k.r.o., a art. 70 ust. 3 ustawy emerytalnej nie ma zastosowania w razie

ustalenia obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, który

obciąża oboje małżonków w czasie małżeństwa według art. 27 k.r.o. Taki

obowiązek nie dotyczy małżonków rozwiedzionych, ale wygasa po ustaniu

małżeństwa. Cel i funkcja art. 70 ust. 3 ustawy emerytalnej nie pozwala do jego

rozszerzającą wykładnię, a zatem prawo do renty rodzinnej małżonki rozwiedzionej

nie może wynikać z ustalonego obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny

wynikającego z art. 27 k.r.o.

Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu apelacji wnioskodawczyni podzielił

stanowisko Sądu Okręgowego, argumentując, że przepisy Kodeksu rodzinnego i

opiekuńczego wykluczają możliwość zasądzenia alimentów od małżonka na rzecz

współmałżonka w czasie trwania związku małżeńskiego, z wyjątkiem orzeczenia

separacji (art. 611

§ 4 k.r.o.). Natomiast zasądzone lub ugodzone należności na

podstawie art. 27 lub art. 28 k.r.o. służą do zaspokajania potrzeb całej rodziny, a

nie tylko małżonka do rąk, którego wypłacane są zasądzone należności.

Zasądzenie alimentów lub ustalenie ich ugodą od jednego małżonka na rzecz

drugiego dopuszczalne jest dopiero po rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód na

podstawie art. 60 k.r.o. Zasądzone w trybie tego przepisu alimenty przysługują tylko

rozwiedzionemu małżonkowi. Sąd Apelacyjny powołał się na ugruntowany w

judykaturze pogląd, że obowiązku przyczyniania się do zaspakajania potrzeb

rodziny określonego w art. 27 k.r.o. nie należy utożsamiać z obowiązkiem

alimentacyjnym z art. 60 k.r.o., gdyż pomimo podobnej funkcji i celu są to instytucje

różniące się od siebie oraz odrębne. Wprawdzie można zgodzić się z apelującą, że

„świadczenia alimentacyjne między byłymi małżonkami stanowią kontynuację

powstałego przez zawarcie małżeństwa obowiązku wzajemnej pomocy w zakresie

utrzymania” czasie trwania małżeństwa, ale nie uprawnia to do przyjęcia, że „w

4

następstwie rozwodu dochodzi jedynie do zmodyfikowania istniejącego w czasie

małżeństwa obowiązku i w efekcie nie powstaje nowy obowiązek alimentacyjny

między byłymi małżonkami”. Tymczasem obowiązek małżonków przyczyniania się

do zaspokajania potrzeb rodziny z art. 27 k.r.o., tak jak inne zobowiązania między

małżonkami, wygasa w wyniku rozwiązania małżeństwa (tak §uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 13 lipca 2011 R., III CZP 39/11, OSNC 2012 nr 3, poz. 33).

Dlatego „skutkiem rozwiązania przez rozwód małżeństwa wnioskodawczyni

wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2009 r. jest wygaśnięcie obowiązku J. T. zaspokajania

potrzeb żony określonego ugodą sądową z dnia 15 maja 2002 r.”, a „rzeczą

wnioskodawczyni było wystąpienie z powództwem o alimenty w oparciu o art. 60 §

1 k.r.o. celem prawnego zagwarantowania dla siebie środków utrzymania od byłego

męża. Pozostająca w obrocie prawnym ugoda sądowa z dnia 15 maja 2002 r. nie

zapewniała prawnie alimentów od byłego męża, mimo faktycznego realizowania jej

przez J. T. aż do jego śmierci”. Tymczasem wnioskodawczyni po rozwiązaniu

małżeństwa nie domagała się zasądzenia dla siebie od byłego męża alimentów, a

zatem nie miała ustalonych alimentów na podstawie art. 60 k.r.o. i dlatego nie

spełniła takiej koniecznej przesłanki do nabycia renty rodzinnej z art. 70 ust. 3

ustawy emerytalnej. W takiej ocenie prawnej Sąd Apelacyjny odwołał się do

stanowiska zawartego w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2011 r., III UK

84/10 (OSNP 2012 nr 7-8, poz. 100) oraz powołanych w jego uzasadnieniu

podobnych orzeczeń, natomiast nie podzielił odmiennego stanowiska wyrażonego

przez Sąd Najwyższy w następujących judykatach: wyroku z dnia 5 stycznia 2011 r.,

III UK 69/10 (LEX nr 1001326); uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 2 lipca 1955

r., I CO 27/55, (OSN 1956, poz. 33) oraz w wyrokach z: 22 stycznia 1998 r., II UKN

461/97 (OSNP 1999 nr 1, poz. 22) i z 12 września 2001 r., V CKN 445/00 (LEX nr

52490).

W skardze kasacyjnej wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie art. 385 k.p.c.

przez jego zastosowanie i oddalenie apelacji, pomimo jej zasadności, a także

naruszenie art. 70 ust. 3 ustawy z emerytalnej przez jego błędną wykładnię i

uznanie, że należności ponoszone przez jednego z małżonków na zaspokojenie

potrzeb rodziny, pomimo rozwodu, nie mają charakteru alimentacyjnego. Przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania umotywowano potrzebą wykładni art. 70 ust. 3

5

ustawy emerytalnej budzącego poważne wątpliwości i rozbieżności w judykaturze,

w tym w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Ponadto w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, „czy rozwód modyfikuje obowiązek istniejący w czasie trwania

małżeństwa, czy też stwarza nowy obowiązek alimentacyjny względem małżonków”,

a skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Skarżąca wskazała, że chociaż z chwilą orzeczenia rozwodu określone w

art. 27 k.r.o. zobowiązanie przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny

wygasa lub wymaga przekształcenia w obowiązek alimentacyjnego byłych

małżonków oparty na innej podstawie prawnej (art. 60 k.r.o.), to zawarta ugoda

sądowa lub wydany na podstawie art. 27 k.r.o. prawomocny wyrok pozostają nadal

w obrocie prawnym. Były mąż skarżącej J. T. nie skorzystał z możliwości uchylenia

lub zmiany tak ugodzonego obowiązku alimentacyjnego, który realizował aż do

śmierci. W konsekwencji skarżąca spełnia wszystkie ustawowe przesłanki

wymagane do przyznania jej renty rodzinnej, ponieważ „jako rozwiedziona

małżonka była uprawniona in abstracto do alimentów ze strony męża w oparciu o

posiadane przez nią w dacie zgonu męża J. T. prawo do świadczenia

alimentacyjnego potwierdzone ugodą sądową”. Potwierdza to wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 5 stycznia 2010 r., III UK 69/10, że rozwiedziona małżonka

legitymująca się w chwili śmierci męża, uznanego za wyłącznie winnego rozkładu

pożycia, ugodą sądową zobowiązująca byłego małżonka do łożenia na jej rzecz

kwoty pieniężnej tytułem przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, należy

do grona podmiotów objętych hipotezą normy art. 70 ust. 3 ustawy emerytalnej i w

razie spełnienia pozostałych warunków wymienionych w art. 70 ust. 1 lub ust. 2

nabywa prawo do renty rodzinnej. Podobnie zapatrywanie Sąd Najwyższy zawarł w

wyroku z dnia 22 stycznia 1998 r., II UKN 461/97 (OSNP 1999 nr 1, poz. 22).

W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w

całości oraz wyroku Sądu Okręgowego, „zniesienie postępowania w obu

instancjach” i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego

rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, a także o

rozpoznanie sprawy ma rozprawie.

6

W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o jej oddalenie oraz o

zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z obowiązującymi

przepisami.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. W spornym zakresie

rozumienia przesłanki wymaganej do ustalenia prawa do renty rodzinnej małżonki

rozwiedzionej, która powinna mieć w dniu śmierci byłego męża prawo alimentów z

jego strony ustalone wyrokiem lub ugodą sądową (art. 70 ust. 3 ustawy o

emeryturach i rentach), w judykaturze, w tym także w orzecznictwie Sądu

Najwyższego wystąpiły istotne rozbieżności interpretacyjne.

Z jednego nurtu judykatury (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 9 sierpnia

2007 r., I UK 67/07, OSNP 2008 nr 19-20, poz. 97 oraz w szczególności z dnia 9

marca 2011 r., III UK 84/10, OSNP 2012 nr 7-8, poz. 100), wynika, że art. 70 ust. 3

ustawy emerytalnej należy do imperatywnych norm prawa ubezpieczeń

społecznych, przez co nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca rozumienie

prawa do alimentów ustalonego wyrokiem lub ugodą sądową wyłącznie na

podstawie art. 60 k.r.o. W tej argumentacji wskazywano, że obowiązek

przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, o którym mowa w art. 27 k.r.o.,

obciąża oboje małżonków w czasie małżeństwa, a więc nierozwiedzionych i dlatego

nie ma zastosowania po ustaniu małżeństwa. Przepis ten nie normuje obowiązku

alimentacyjnego sensu stricto pomiędzy małżonkami, ale wymaga aby każdy

małżonek według swych sił i możliwości przyczyniał się do zaspokojenia potrzeb

rodziny. Obowiązek ten związany tylko z małżeństwem powstaje przez zawarcie

małżeństwa i gaśnie wraz z jego ustaniem lub unieważnieniem. Obowiązek

alimentacyjny orzeczony na podstawie tego przepisu nie rozciąga się na okres po

rozwodzie, co oznacza, że prawo do alimentów rozwiedzionego małżonka musi być

ustalone na podstawie art. 60 k.r.o. Tylko ten przepis stanowi podstawę prawną

ustalenia alimentów dla rozwiedzionego małżonka. W tej restrykcyjnej wykładni

gramatycznej w art. 70 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach „chodzi o

indywidualne prawo do alimentów dla małżonki rozwiedzionej, a nie o obowiązek

7

zaspokajania potrzeb rodziny z art. 27 k.r.o. w czasie małżeństwa. Znaczenie ma

więc prawo (obowiązek) ustalone wyrokiem lub ugodą sądową, które obciąża

małżonka rozwiedzionego”. Ponadto obowiązek alimentacyjny wobec małżonka

rozwiedzionego zależy od niedostatku bądź istotnego pogorszenia sytuacji

materialnej małżonka niewinnego i nie musi być nieograniczony czasowo, skoro

wygasa z zawarciem nowego małżeństwa lub po określonym czasie. W tej

koncepcji prawo do alimentów, od którego zależy prawo do renty rodzinnej dla

małżonki rozwiedzionej, może zostać orzeczone lub ugodzone wyłącznie na

podstawie art. 60 k.r.o. w związku z art. 70 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach, ale już nie na podstawie art. 27 k.r.o.

Natomiast według odmiennej argumentacji jurysdykcyjnej, zawartej w

uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 stycznia 2011 r., III UK 69/10

(LEX nr 1001326), wynikające z art. 27 k.r.o. zobowiązanie przyczyniania się

małżonków do zaspokajania potrzeb rodziny ma alimentacyjny charakter i taki też

charakter ma wyrok lub ugoda sądowa potwierdzające to zobowiązanie.

Uprawniało to wyrażenie stanowiska, że określony w art. 60 k.r.o. obowiązek

łożenia alimentów na rzecz rozwiedzionego współmałżonka stanowi kontynuację

tego wcześniejszego zobowiązania, a zatem „rozwiedziona małżonka legitymująca

się w chwili śmierci męża, uznanego za wyłącznie winnego rozkładu pożycia,

ugodą sądową zobowiązująca byłego małżonka do łożenia na jej rzecz kwoty

pieniężnej tytułem przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny należy do

grona podmiotów objętych hipotezą normy art. 70 ust. 3 ustawy o emeryturach i

rentach” i w razie spełnienia pozostałych warunków wymienionych w ust. 1 lub

ust. 2 tego artykułu nabywa prawo do renty rodzinnej. Wprawdzie z orzeczenia

rozwodu określone w art. 27 k.r.o. zobowiązanie przyczyniania się do zaspokajania

potrzeb rodziny wygasa lub ulega przekształceniu w obowiązek alimentacyjnego

byłych małżonków oparty na innej podstawie prawnej (art. 60 k.r.o.), ale zawarta

ugoda sądowa lub wydany na podstawie art. 27 k.r.o. prawomocny wyrok pozostają

w obrocie prawnym, jeżeli nie zostały zmienione wskutek zmiany okoliczności w

trybie art. 138 k.r.o. Tak było także w poddanej kasacyjnemu rozpoznaniu sprawie,

w której były mąż skarżącej ubezpieczonej miał dobrowolnie wykonywać ugodzone

świadczenia alimentacyjne sensu largo aż do daty jego zgonu.

8

Dla rozstrzygnięcia rozbieżności interpretacyjnych ujawnionych w

zreferowanych judykatach najwyższej instancji sądowej istotne znaczenie na wyrok

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 maja 2014 r., SK 61/13 (OTK-A 2014 nr 5,

poz. 52; Dz.U. z 2014, poz. 683), który uznał, że art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach w zakresie, w jakim uprawnienie małżonki

rozwiedzionej do uzyskania renty rodzinnej uzależnia od wymogu posiadania w

dniu śmierci męża prawa do alimentów z jego strony, ustalonych wyłącznie

wyrokiem lub ugodą sądową, jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 32

ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji

RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i

są ostateczne. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny argumentował,

między innymi, że małżonki rozwiedzione, które nie zostały uznane w wyroku

rozwodowym za wyłącznie winne rozkładu pożycia małżeńskiego mogą wystąpić

do sądu z roszczeniem alimentacyjnym skierowanym przeciwko byłemu mężowi na

podstawie art. 60 § 1 k.r.o. Samo spełnianie przesłanek żądania alimentów od

byłego męża nie jest cechą istotną (relewantną) uzasadniającą jednakowe

traktowanie przez ustawodawcę porównywalnych podmiotów. Taką cechą istotną

(relewantną) w ujęciu art. 70 ust. 3 ustawy emerytalnej jest warunek, aby małżonka

rozwiedziona "miała w dniu śmierci męża prawo do alimentów z jego strony". W

takiej sytuacji faktycznej i prawnej znajdują się zarówno byłe małżonki, które mają

takie prawo ustalone wyrokiem lub ugodą sądową, ale również byłe małżonki, które

otrzymywały alimenty od zmarłego w ramach dobrowolnego wywiązywania się

przez niego z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 60 § 1 k.r.o. Tylko

wtedy, gdy małżonki rozwiedzione nie podjęły żadnych działań zmierzających do

ustalenia lub wyegzekwowania przysługujących im alimentów od byłego małżonka,

niezależnie od tego, czy na podstawie porozumienia stron czy na drodze sądowej,

nie dochodzi do konkretyzacji abstrakcyjnego prawa do alimentów przysługującego

ex lege, a zatem tylko wówczas nie można uznać, że ich prawo do alimentów jest

prawem "ustalonym" w rozumieniu art. 70 ust. 3 ustawy FUS. W porównywalnej

sytuacji znajdują się zatem tylko te małżonki rozwiedzione, które przed śmiercią

współmałżonka skutecznie wyegzekwowały przysługujące im z ustawy prawo do

alimentów, tj. uzyskały świadczenia alimentacyjne na podstawie porozumienia stron,

9

bądź uzyskały korzystny dla nich wyrok lub ugodę sądową w tej kwestii.

Małżonkowie rozwiedzeni, którzy w drodze zgodnego porozumienia ustalają

sposób realizacji obowiązku alimentacyjnego ciążącego na jednym z nich

względem drugiego, nie mogą ponosić ujemnych następstw w postaci nierównego

traktowania w zakresie prawa do renty rodzinnej w porównaniu z osobami, które

kwestie wzajemnej alimentacji ustaliły w wyroku lub ugodzie sądowej.

Wprowadzone przez ustawodawcę w treści kwestionowanego art. 70 ust. 3 ustawy

FUS zróżnicowanie w zakresie prawa do renty rodzinnej przysługującej małżonkom

rozwiedzionym Trybunał Konstytucyjny uznał za konstytucyjnie nieracjonalne,

nieproporcjonalne oraz nieuzasadnione w świetle norm, zasad i wartości

konstytucyjnych, konkludując, że przepis ten w zakresie, w jakim uprawnienie

małżonki rozwiedzionej do uzyskania renty rodzinnej uzależnia od wymogu

posiadania w dniu śmierci męża prawa do alimentów z jego strony, ustalonych

wyłącznie wyrokiem lub ugodą sądową, jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z

art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Opisany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który wiąże z mocy art. 190

ust. 1 Konstytucji RP także Sąd Najwyższy, pozwolił usunąć wstępnie ujawnione

rozbieżności w orzecznictwie najwyższej instancji sądowej, bez potrzeby poddania

ich pod osąd składu powiększonego Sądu Najwyższego. W konsekwencji

konstytucyjnie usprawiedliwione jest adekwatne stanowisko, że małżonka

rozwiedziona, która po rozwodzie nadal otrzymywała od byłego męża ustalone

ugodą sądową kwoty ugodzonego obowiązku przyczyniania się do zaspokajania

potrzeb rodziny (art. 27 k.r.o.), legitymuje się po śmierci byłego męża dobrowolnym

tytułem alimentacyjnym wymaganym do nabycia prawa do renty rodzinnej, który

jest konstytucyjnie równorzędny z prawem do alimentów ustalonym wyrokiem lub

ugodą sądową w związku z ustaniem małżeństwa przez rozwód (art. 70 ust. 3

ustawy o emeryturach i rentach w związku z art. 67 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1

Konstytucji RP). Sąd Najwyższy miał na uwadze także to, iż konstytucyjnie

nieakceptowalna byłaby dyskryminacja (dalsze pokrzywdzenie) rozwiedzionej bez

własnej winy skarżącej, która w czasie trwania małżeństwa znalazła się w trudnej

sytuacji zdrowotnej i życiowej (po zawale serca), a uzależniony od alkoholu mąż nie

udzielał jej małżeńskiego i rodzinnego wsparcia ani opieki, wskutek nie przyznania

10

jej prawa do renty rodzinnej, jeżeli następnie doszło do rozwiązania małżeństwa

przez rozwód wprawdzie bez orzekania o winie, choć skarżąca wniosła o rozwód z

wyłącznej winy małżonka, a następnie - według miarodajnych i uznanych za

niesporne ustaleń (art. 39813

§ 2 k.p.c.) - po rozwodzie były mąż do dnia śmierci

dobrowolnie realizował obowiązek alimentacyjny wynikający z ugody sądowej

zawartej na podstawie art. 27 k.r.o. Dlatego dobrowolne alimentowanie

rozwiedzionej wnioskodawczyni przez byłego męża do jego śmierci powinno

podlegać konstytucyjnej ochronie prawa do renty rodzinnej na równi z prawem do

alimentów ustalonym wyrokiem lub ugodą sądową po ustaniu małżeństwa (art. 70

ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach w związku z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP).

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy wyrokował jak w sentencji na

podstawie art. 39815

k.p.c.