I UK 172/14

Sygn. akt I UK 172/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 grudnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Romualda Spyt (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania A. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w T.

o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 grudnia 2014 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 17 grudnia 2013 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2013 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w T. zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Oddział w T. z dnia 26 lipca 2012 r. w ten sposób, że przyznał A. B. prawo do

emerytury od dnia 26 czerwca 2012 r.

Sąd Okręgowy ustalił, że A. B. urodzony w dniu 14 sierpnia 1951 r. ukończył

60 lat. Odwołujący legitymował się wymaganym okresem składkowym i

2

nieskładkowym w wymiarze ponad 25 lat na dzień 1.01.1999 r. tj. 29 lat, 2 miesiące

i 27 dni. Nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Z dniem 15 czerwca

2012 r. rozwiązał stosunek pracy za porozumieniem stron. W dniu 26 czerwca 2012

r. wystąpił z wnioskiem o emeryturę. Odwołujący był zatrudniony w wymiarze

pełnego etatu w Zakładach Mechanicznych „T.” S.A. w okresie od 23.03.1974 r. do

31.07.1976 r. na stanowisku samodzielny technolog i od 1.08.1976 r. do

30.04.1997 r. na stanowisku technolog. W latach 1974-1975 została utworzona

sekcja obrabiarek, zajmowała się przenoszeniem technologii konwencjonalnej na

elektroniczną. Zajmował się opracowywaniem technologii i konstrukcji na obrabiarki

cyfrowe, przenosił dane na taśmy perforowane, na specjalnych urządzeniach.

Odwołujący pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przy monitorach

ekranowych za pomocą których: przygotowywał i opracowywał założenia

techniczne dla poszczególnych procesów technologicznych w formie elektronicznej,

wykonywał obliczenia w formie elektronicznej, rysował schematy i rysunki

konstrukcyjne w formie elektronicznej, opracowywał programy komputerowe na

poszczególne procesy technologiczne - procesy obróbcze na obrabiarki sterowane

numerycznie CNC, transformował opracowane programy na monitory ekranowe

stanowiące wyposażenie obrabiarek sterowanych numerycznie CNC, tworzył bazy

danych - zapisywał opracowane programy komputerowe. Pracował na ploterach tj.

urządzeniu mechanicznym i bardzo dużym monitorze tj. 36 cali, które wytwarzały

bardzo duże pole magnetyczne. Dopiero po kilku latach założono na monitory siatki

ochronne. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy powołał się na

przepisy z art. 184 ust. 1, art. 32 ust. 1,2,4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. Nr

39, poz. 353 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego

1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.)

stwierdzając, że w świetle tych przepisów dla uzyskania przez wnioskodawcę

prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach - istotne jest

rozstrzygnięcie spornej kwestii, czy okres jego zatrudnienia w Zakładach

Mechanicznych „T.” S.A. w okresie od 23.03.1974 r. do 31.07.1976 r. na

stanowisku samodzielny technolog i od 01.08.1976 r. do 30.04.1997 r. na

3

stanowisku technolog podlega zaliczeniu jako praca w szczególnych warunkach lub

w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów powołanego wyżej

rozporządzenia. Wnioskodawca domagał się ustalenia przez Sąd, że wykonywał w

tym okresie pracę w szczególnych warunkach określoną w Wykazie A dziale XIV

pkt 5 - polegającą na pracy szczególnie obciążającej narząd wzroku i wymagającej

precyzyjnego widzenia - w kartografii, montażu mikroelementów wymagającego

posługiwania się przyrządami optycznymi oraz przy obsłudze elektronicznych

monitorów ekranowych. W ocenie Sądu praca odwołującego się tego odpowiadała -

zgodnie z wykazem A dział XIV pkt 5 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów

z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze tj. – pracy podczas, której

szczególnie obciążony był narząd wzroku oraz praca ta wymagała precyzyjnego

widzenia. Po uwzględnieniu tego okresu odwołujący legitymuje się wymaganym

okresem pracy w warunkach szczególnych określonych w wykazie A w wymiarze

co najmniej 15 lat. W ocenie Sądu Okręgowego równie ważna dla rozstrzygnięcia

sprawy była okoliczność, że Z. P. wykonującemu pracę u tego pracodawcy w

okresie od 1.11.1973 r. do 16.11.1992 r. na stanowisku monter elektronicznych

maszyn liczących - elektronik maszyn liczących, monter elementów

półprzewodnikowych ma zaliczony ten okres jako okres pracy w warunkach

szczególnych na podstawie świadectwa wykonywania pracy w warunkach

szczególnych i w konsekwencji organ rentowy przyznał mu emeryturę po

ukończeniu 60 roku życia na podstawie art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z

FUS oraz H. K., który pracował u tego pracodawcy w okresie od 1.11.1973 r. do

31.12.1997 r. na stanowisku monter elektronicznych maszyn liczących, specjalisty

ds. technicznej obsługi sprzętu informatycznego, konserwatora systemu EMC,

elektronika maszyn liczących uznano ten okres jako okres pracy w warunkach

szczególnych na podstawie świadectw wykonywania pracy w warunkach

szczególnych i w konsekwencji organ rentowy przyznał mu emeryturę po

ukończeniu 60 roku życia na podstawie art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z

FUS. Sąd uznał, że zasada równego traktowania ubezpieczonych w podobnych

okolicznościach skłania do jednakowego rozstrzygnięcia tych spraw, skoro

odwołujący pracował na tych samych maszynach, tych samych elektronicznych

4

monitorach ekranowych co wynika z całości zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego i ustalonego na ich podstawie stanu faktycznego.

Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę Sąd pierwszej instancji uznał, że

wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania emerytury w obniżonym wieku

emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach,

wynikające z treści art. 32 w zw. z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a

w szczególności § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie

wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze (Dz.U. 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.).

Na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

wyrokiem z dnia 17 grudnia 2013 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, stanowisko Sądu pierwszej instancji, uznające

sporny okres pracy wnioskodawcy od 23 marca 1974 r. do 30 kwietnia 1997 r. za

okres pracy w warunkach szczególnych z wykazu A wskazanego rozporządzenia z

dnia 7 lutego 1983 r., dział XIV, pkt 5, nie było uzasadnione.

Praca wnioskodawcy na stanowisku starszego technologa, technologa, na

którym to stanowisku przygotowywał i opracowywał założenia technologiczne dla

poszczególnych procesów technologicznych w formie elektronicznej, wykonywał

obliczenia w formie elektronicznej, przygotowywał schematy i rysunki konstrukcyjne,

opracowywał programy komputerowe na poszczególne procesy technologiczne,

wdrażał opracowane programy, tworzył bazy danych, posługując się komputerem –

nie była pracą przy obsłudze elektronicznych monitorów ekranowych, szczególnie

obciążającą narząd wzroku i wymagającą precyzyjnego widzenia - w rozumieniu

powołanego wyżej działu XIV pkt 5 Wykazu A. Sąd wskazał, że w wykazie

stanowisk zawartych pod poz. 5 działu XIV załącznika nr 1 do zarządzenia nr 3

Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r. w sprawie

stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub

w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu

maszynowego (wykaz resortowy mający charakter informacyjny, techniczno-

porządkujący, uściślający stanowiska pracy w szczególnych warunkach), jako

prace szczególnie obciążające narząd wzroku i wymagające precyzyjnego widzenia

5

wymieniono stanowiska: fotograf fotopoligraficzny, grawer mikroelementów,

kontroler jakości, monter elementów półprzewodnikowych, operator mikroskopów i

monitorów ekranowych. ponadto Sąd zauważył, że dla uznania danej pracy

świadczonej w szczególnych warunkach za dającą podstawę do przyznania

emerytury w niższym wieku emerytalnym, niezbędnym było wykonywanie jej w

pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym na danym stanowisku pracy (jak to

wynika z § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r.). Wnioskodawca w

zakresie swych obowiązków miał także szkolenie fachowe młodszych pracowników.

Sąd stwierdził również, że bez znaczenia dla niniejszej sprawy była

okoliczność, iż powołanym w sprawie świadkom organ rentowy uznał pracę w

szczególnych warunkach u tego pracodawcy. Osoby te zajmowały inne stanowiska,

charakteryzujące się innymi zakresami czynności - byli monterami elektronicznych

maszyn liczących, elektronikami maszyn liczących oraz monterami elementów

półprzewodnikowych. Zdaniem Sądu ubezpieczony nie wykazał okresu co najmniej

15 lat pracy w warunkach szczególnych, a zatem nie zostały spełnione wszystkie

przesłanki z art. 184 ustawy emerytalnej niezbędne do przyznania emerytury w

wieku obniżonym.

A. B. zaskarżył w całości wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 17 grudnia 2013 r.

skargą kasacyjną. Skarżący zarzucił przedmiotowemu wyrokowi naruszenie prawa

materialnego: - przepis działu XIV punkt 5 wykazu A, stanowiącego załącznik do

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku

emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub

szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) - przez jego błędną

wykładnię polegającą na przyjęciu, że okres pracy wnioskodawcy od 23 marca

1974 r. do 30 kwietnia 1997 r. na stanowisku samodzielnego technologa,

technologa wykonywanej przy użyciu komputera nie jest okresem pracy w

warunkach szczególnych z wykazu A dział XIV pkt 5, bowiem jest pracą

szczególnie obciążającą narząd wzroku i wymagająca precyzyjnego widzenia; oraz

§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku

emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub

szczególnym charakterze, przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie

oraz uznanie, że występujące w zakresie obowiązków odwołującego „szkolenie

6

fachowe młodszych pracowników” nie pozwala na uznanie świadczonej przez niego

pracy na stanowisku samodzielnego technologa oraz technologa za pracę w

szczególnych warunkach wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy,

podczas gdy ewentualne czynności wykonywane w warunkach nienarażających na

działanie czynników szkodliwych dla zdrowia mają charakter uboczny w stosunku

do czynności wykonywanych w ramach pracy w warunkach szczególnych. Ponadto

skarga kasacyjna została oparta także na drugiej podstawie kasacyjnej - tj. na

podstawie naruszenia przepisów postępowania. W ocenie skarżącego doszło do

naruszenia: - art. 232 zdanie 2 k.p.c. w związku z art. 278 § 1 k.p.c., polegające na

nieprzeprowadzeniu w niniejszej sprawie przez Sąd z urzędu, dowodu z opinii

biegłego sądowego posiadającego wiedzę specjalną z zakresu szkodliwości

oddziaływania stosowanych w latach 1974-1997 r. monitorów ekranowych na

stanowisku pracy odwołującego, co było niezbędne celem ustalenia czy

wykonywana przez odwołującego w spornym okresie praca była szczególnie

obciążającą narząd wzroku i wymagającą precyzyjnego widzenia, co w

konsekwencji doprowadziło do wydania wyroku Sądu drugiej instancji z istotnym

naruszeniem przepisów postępowania polegającym na rozstrzygnięciu sprawy na

podstawie zebranego w sprawie niepełnego materiału dowodowego,

niepozwalającego na rzetelną ocenę istnienia bądź nieistnienia przesłanek do

uznania spornych okresów za prace w warunkach szczególnych; - oraz art. 382

k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. poprzez niedokonanie ustaleń faktycznych i

nieprzeprowadzenie oceny dowodów przez Sąd drugiej instancji, które

uzasadniałyby dokonanie odmiennych ustaleń w sprawie od ustaleń Sądu

Okręgowego w T. i niewskazanie w uzasadnieniu wyroku dowodów w oparciu, o

które ustalono podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, skutkującą odmiennymi

ustaleniami niż Sąd pierwszej instancji. Wskazując na powyższe podstawy

kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie w całości wyroku Sądu Apelacyjnego

Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 2013 r. i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd drugiej instancji; -

ewentualnie - o uchylenie w całości wyroku Sądu Apelacyjnego oraz orzeczenie, co

do istoty sprawy poprzez oddalenie apelacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

7

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, gdyż rozstrzygnięcie Sądu drugiej

instancji odpowiada prawu. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

Zgodnie z art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych „wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1,

rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom

wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie

przepisów dotychczasowych”. Wykładni pojęcia „przepisy dotychczasowe” dokonał

Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 13 lutego 2002 r., III ZP

30/01 (OSNAPiUS 2002 nr 10, poz. 243), wskazując, że „przepisy dotychczasowe”,

o których mowa w odesłaniu, to § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7

lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze

zm.), stanowiący, iż okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na

zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w

pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy; § 4-8a

określające wiek emerytalny i okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach

pracowników wykonujących prace wyszczególnione w wykazach A i B

stanowiących załącznik do rozporządzenia oraz § 9-15 dotyczące wieku

emerytalnego i warunków przechodzenia na emeryturę osób zatrudnionych w

szczególnym charakterze. Jednocześnie „przepisy dotychczasowe” w rozumieniu

art. 32 ust. 4 to wyłącznie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego

1983 r. Z kolei definicję ustawową „pracy w szczególnych warunkach” zawiera

art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Mianowicie, zgodnie z tym

przepisem, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się

pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz

o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności

psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Praca w

warunkach szczególnych to praca, w której pracownik w sposób znaczny jest

narażony na niekorzystne dla zdrowia czynniki. Jako przykłady takiej pracy można

wymienić: pracę w narażeniu na hałas przekraczający dozwolone normy, w

8

zapyleniu, w oparach chemicznych, w wysokich temperaturach lub zmiennych

warunkach atmosferycznych. Pracę taką pracownik musi wykonywać stale i w

pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku (§ 2 ust. 1

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.), aby nabyć prawo do

emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Motyw przyświecający ustawodawcy

w stworzeniu instytucji przewidzianej w art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z

FUS opiera się zatem na założeniu, że praca wykonywana w szczególnych

warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym

stanowisku pracy przyczynia się do szybszego obniżenia wydolności organizmu,

stąd też osoba wykonująca taką pracę ma prawo do emerytury wcześniej niż inni

ubezpieczeni. Pamiętać również należy, iż prawo do emerytury w obniżonym wieku

emerytalnym stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 27 ustawy o

emeryturach i rentach z FUS i określonego w nim wieku emerytalnego, tak więc

przepisy regulujące to prawo należy wykładać w sposób gwarantujący zachowanie

celu uzasadniającego to odstępstwo.

Przenosząc powyższe rozważania ogólne na grunt niniejszej sprawy

stwierdzić należy, że trafnie Sąd Apelacyjny ustalił, że zebrany w sprawie materiał

dowodowy nie pozwala na przyznanie wnioskodawcy emerytury z tytułu pracy w

warunkach szczególnych albowiem nie udowodnił on, że pracował w takich

warunkach co najmniej przez 15 lat.

Sąd Najwyższy nie dostrzega pozytywnej regulacji normatywnej, która ex

definitione pozwalałaby przyjąć, że każda praca w pełnym wymiarze na stanowisku

pracy wyposażonym w monitor ekranowy jest pracą w szczególnych warunkach w

rozumieniu pkt 5, dział XIV, wykaz A rozporządzenia. Przepisy rozporządzenia z 1

grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach

wyposażonych w monitory ekranowe (Dz.U. Nr 148, poz. 973) określają wymagania

bhp oraz ergonomii, jak i organizacji pracy na stanowiskach wyposażonych w

monitory ekranowe. Jednakże przepisów nawet tego rozporządzenia nie stosuje się

do każdej pracy z systemem komputerowym (§ 3), przykładowo do systemów

przenośnych nieprzeznaczonych do użytkowania na danym stanowisku pracy. Z

uwagi na treść przepisu z pkt 5 może zachodzić potrzeba odwołania się do różnych

reguł wykładni, punktem wyjścia winny być jednak łącznie wszystkie przesłanki

9

pracy w szczególnych warunkach. Chodzi więc o pracę o znacznej szkodliwości i

uciążliwości, szczególnie obciążającej narząd wzroku, co ma pozostawać z

określoną czynnością polegającą na „obsłudze”, a nie tylko na posługiwaniu się w

pracy elektronicznym monitorem ekranowym. Poprzestanie na takiej normie, przy

powszechnym posługiwaniu się komputerem w pracy na wielu różnych

stanowiskach prowadziłoby do zatarcia różnic między pracą w szczególnych

warunkach i pracą w której pracownik posługuje się komputerem. Wyrażenia

„obsługiwać”, „posługiwać się” albo „pracować” z pomocą komputera semantycznie

i funkcjonalnie mają inne znaczenie. Przepis pkt 5 nie ma na uwadze samego

posługiwania się komputerem w pracy, lecz pracę szczególnie obciążającą wzrok i

wymagającą precyzyjnego widzenia przy obsłudze elektronicznych monitów

ekranowych. Z ustaleń niniejszej sprawy wynika, że ubezpieczony nie wykonywał

tak kwalifikowanej pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na

danym stanowisku pracy.

Praca wnioskodawcy na stanowisku starszego technologa, technologa, na

którym to stanowisku przygotowywał i opracowywał założenia technologiczne dla

poszczególnych procesów technologicznych w formie elektronicznej, wykonywał

obliczenia w formie elektronicznej, przygotowywał schematy i rysunki konstrukcyjne,

opracowywał programy komputerowe na poszczególne procesy technologiczne,

wdrażał opracowane programy, tworzył bazy danych, posługując się komputerem –

nie była pracą przy obsłudze elektronicznych monitorów ekranowych, szczególnie

obciążającą narząd wzroku i wymagającą precyzyjnego widzenia - w rozumieniu

powołanego wyżej działu XIV pkt 5 Wykazu A.

Bez znaczenia dla niniejszej sprawy była także okoliczność, iż powołanym w

sprawie świadkom organ rentowy uznał pracę w szczególnych warunkach u tego

pracodawcy. Osoby te zajmowały inne stanowiska, charakteryzujące się innymi

zakresami czynności - byli monterami elektronicznych maszyn liczących,

elektronikami maszyn liczących oraz monterami elementów półprzewodnikowych.

W zakresie drugiej podstawy skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że

skarżący naruszenie reguł swobodnej oceny dowodów utożsamia z błędnymi

ustaleniami faktycznymi. Jak podkreślono w orzecznictwie, błędne ustalenia

faktyczne mogą jedynie być, ale nie muszą, skutkiem nieprawidłowej oceny

10

materiału dowodowego (zob. wyrok SA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2007 r.,

I ACa 882/07, LEX nr 466439). Skarga kasacyjna nie dostarczyła przyczyn

dyskwalifikujących postępowanie sądu w zakresie ustaleń. Skarżący powinien

zwłaszcza wskazać, jakie kryteria oceny zostały naruszone przez sąd przy analizie

konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub

niesłuszne im taką moc przyznając (zob. postanowienie SN z dnia 23 stycznia

2001 r., IV CKN 970/00, LEX nr 52753, wyrok SN z dnia 6 lipca 2005 r., III CK 3/05,

LEX nr 180925). W konsekwencji, dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 382

k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. nie można było poprzestać na stwierdzeniu, że dokonane

ustalenia faktyczne są wadliwe, odnosząc się do stanu faktycznego, który w

przekonaniu skarżącego nie odpowiada rzeczywistości. Mając powyższe na

uwadze podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 232 zdanie 2 k.p.c. -

polegający na nieprzeprowadzeniu w niniejszej sprawie przez Sąd z urzędu,

dowodu z opinii biegłego sądowego posiadającego wiedzę specjalną z zakresu

szkodliwości oddziaływania stosowanych w latach 1974-1997 r. monitorów

ekranowych na stanowisku pracy odwołującego - nie ma uzasadnienia. Obowiązek

dopuszczenia takiego dowodu zachodzi wówczas, gdy istnieje taka potrzeba, to w

gestii stron postępowania spoczywa inicjatywa dowodowa. (por. wyroki Sądu

Najwyższego: z dnia 24 czerwca 2008 r., I UK 373/07, LEX nr 496398, z dnia 5

sierpnia 2008 r., I UK 20/08, LEX nr 500231, z dnia 5 maja 2009 r., I UK 1/09, LEX

nr 515412, z dnia 1 września 2009 r., I PK 83/09, LEX nr 550988, czy też z dnia 16

września 2009 r., I UK 102/09, LEX nr 537027). Zgodnie z art. 316 § 1 k.p.c. sąd

wydając wyrok bierze pod rozwagę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia

rozprawy. W obowiązującym stanie prawnym przepis ten nie wymaga, aby

zamknięcie rozprawy następowało po uznaniu sprawy za dostatecznie wyjaśnioną

do rozstrzygnięcia (poprzednie brzmienie tego przepisu wymagało takiej oceny).

Nie oznacza to, że sąd nie powinien dążyć do wyjaśnienia sprawy. Jednakże

omawiany przepis nie nakazuje osiągnięcia takiego rezultatu, a więc nie można

przyjąć, aby Sąd drugiej instancji z własnej inicjatywy powoływał nowe dowody

niewskazane przez strony.

Z powyższych względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie

art. 39814

k.p.c.

11