V KK 305/14

Sygn. akt V KK 305/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 grudnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Roman Sądej (przewodniczący)

SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)

SSN Andrzej Stępka

Protokolant Katarzyna Wełpa

w sprawie D. S.,

skazanego z art. 278 § 1 k.k. i in.,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 16 grudnia 2014 r.,

w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego - na korzyść skazanego,

od wyroku Sądu Rejonowego w Z.,

z dnia 14 lutego 2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Rejonowemu w Z. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 14 lutego 2014 r., orzekł w następujący

sposób:

1. oskarżonego D. S. uznał za winnego tego, że w dniu 7 lutego 2013 roku

w Z. w markecie TESCO, wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą,

zabrał w celu przywłaszczenia 5 butelek alkoholu w postaci whisky Jack

Daniels, o pojemności 0,7 litra, o łącznej wartości 414,95 zł, na szkodę

2

TESCO, z tym ustaleniem, iż czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po

odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności za umyślne

przestępstwo podobne, to jest winnego popełnienia występku z art. 278

§ 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 278 § 1 k.k. w zw.

z art. 64 § 1 k.k. wymierzył mu karę 3 (trzech) miesięcy pozbawienia

wolności;

2. oskarżonego D. S. uznał za winnego tego, że w dniu 10 lutego 2013

roku na Komisariacie II Policji w Z., podczas przesłuchania w

charakterze podejrzanego w sprawie o sygn. akt 3 Ds …/13, podając do

protokołu dane osobowe swojego brata G. S., skierował przeciwko

niemu postępowanie karne, w sprawie kradzieży alkoholu w dniu 7

lutego 2013 roku, wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą, na

szkodę TESCO, z tym ustaleniem, iż czynu tego dopuścił się w ciągu 5

lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności za

umyślne przestępstwo podobne, to jest winnego popełnienia występku z

art. 235 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 235 k.k. w

zw. z art. 64 § 1 k.k. wymierzył mu karę 3 (trzech) miesięcy pozbawienia

wolności;

3. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył oskarżonemu

orzeczone wobec niego w pkt 1 i 2 wyroku kary pozbawienia wolności i

wymierzył mu karę łączną 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności;

4. zwolnił oskarżonego w całości od obowiązku uiszczenia na rzecz Skarbu

Państwa kosztów sądowych, w tym opłaty.

Wyrok powyższy nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania i

stał się prawomocny w dniu 22 lutego 2014 roku (k. 169).

Kasację od powyższego wyroku, na korzyść D. S., wniósł Prokurator

Generalny, który zaskarżając wyrok w całości zarzucił rażące i mające istotny

wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego procesowego, tj. art.

387 § 2 k.p.k., skutkujące uwzględnieniem wniosku oskarżonego o skazanie go bez

przeprowadzenia postępowania dowodowego i wydanie wyroku skazującego

zgodnie z tym wnioskiem, w następstwie czego doszło do rażącego naruszenia

przepisów prawa karnego materialnego tj. art. 4 k.k. i art. 278 § 1 k.k., polegającego

3

na niezastosowaniu przez Sąd ustawy obowiązującej w dacie orzekania,

względniejszej dla oskarżonego, co doprowadziło do przypisania D. S. w pkt 1

części dyspozytywnej wyroku popełnienia przestępstwa kradzieży zamiast

wykroczenia opisanego w art. 119 § 1 k.w., a nadto art. 64 § 1 k.k. poprzez błędne

ustalenie, że przypisany oskarżonemu w pkt 2 części dyspozytywnej wyroku czyn z

art. 235 k.k. został popełniony w warunkach powrotu do przestępstwa, określonych

w tym przepisie.

W konkluzji Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, co umożliwiło jej

uwzględnienie w trybie przewidzianym w art. 535 § 5 k.p.k.

Przepis art. 119 § 1 k.w. stanowi, że kto kradnie lub przywłaszcza sobie cudzą

rzecz ruchomą, jeżeli jej wartość nie przekracza ¼ wartości minimalnego

wynagrodzenia, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.

Wskazane wyżej brzmienie przepisu art. 119 § 1 k.w. zostało nadane po myśli art. 2

pkt 4 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania

karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1247), który wszedł w

życie z dniem 9 listopada 2013 r. Zgodnie natomiast z rozporządzeniem Rady

Ministrów z dnia 11 września 2013 r. w sprawie minimalnego wynagrodzenia za

pracę w 2014 roku (Dz. U. z 2013 r., poz. 1074) od dnia 1 stycznia 2014 roku

wynagrodzenie to zostało ustalone w wysokości 1680 złotych, a zatem ¼ tego

wynagrodzenia wynosiła 420 złotych.

W świetle powyższych uwag w dacie orzekania w rozważanej sprawie

obowiązywała ustawa względniejsza dla sprawcy w rozumieniu art. 4 § 1 k.k. (przed

zmianą normatywną wartość graniczna skradzionej rzeczy, oddzielająca

wykroczenie od występku, wynosiła 250 złotych), co oznacza, że ze względu na

wartość skradzionego alkoholu (414,95 zł) przypisany D. S. w pkt 1. wyroku Sądu

Rejonowego z dnia 14 lutego 2014 r., czyn wyczerpywał znamiona wykroczenia z

art. 119 § 1 k.w., a nie przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. Mając na uwadze określone

w art. 4 k.k. reguły intertemporalne Sąd Rejonowy zobowiązany był natomiast

orzekać w oparciu o stan prawny obowiązujący w chwili orzekania, a nie w chwili

4

popełnienia przez oskarżonego czynu, skoro ustawa nowa była dla niego

względniejsza.

Tym samym stwierdzenie, że D. S. dopuścił się przestępstwa z art. 278 § 1 k.k.

w zw. z art. 64 § 1 k.k. stanowiło konsekwencję rażącej obrazy prawa materialnego

tj. art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k., mającej istotny wpływ na treść wyroku.

Efektem takiego postąpienia było natomiast przypisanie D. S. popełnienia

przestępstwa kradzieży w warunkach powrotu do przestępstwa i wymierzenie

stosownej kary, w sytuacji, gdy zachowaniem swoim wyczerpał on znamiona

wykroczenia.

Zauważyć ponadto należy, że w pkt 2 wyroku z dnia 14 lutego 2014 r., Sąd

Rejonowy przypisał D. S. popełnienie przestępstwa z art. 235 k.k. ustalając, że

„czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary

pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne”. Jak trafnie wskazuje w

kasacji Prokurator Generalny zamieszczenie w pkt 2 wyroku Sądu Rejonowego tak

ogólnikowego stwierdzenia w korelacji z brakiem pisemnego uzasadnienia

wymienionego orzeczenia nie pozwala na ustalenie, co stanowiło podstawę

przyjęcia, że oskarżony działał w warunkach powrotu do przestępstwa. Z akt

sprawy wynika jedynie, że na rozprawie w dniu 14 lutego 2014 roku dopuszczono

dowód z akt Sądu Rejonowego w Z. w sprawach o sygn. akt […] „na okoliczność

uprzedniej karalności oskarżonego i skazania za czyn podobnego rodzaju celem

ustalenia, czy zachodzą przesłanki do przyjęcia, iż zarzucany mu czyn został

popełniony w warunkach art. 64 § 1 k.k.” Analiza ujawnionej w sprawie karty karnej

(k. 110) nie stanowi jednak obecnie wystarczającej podstawy do stwierdzenia, że

czynu z art. 235 k.k. oskarżony dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa.

W konsekwencji procedowanie Sądu Rejonowego w niniejszej sprawie odbyło

się z rażącym naruszeniem normy wynikającej z art. 387 § 2 k.p.k., skoro wydane w

sprawie orzeczenie na skutek złożonego wniosku o dobrowolne poddanie się karze

nie jest zgodne z normami prawa materialnego. To zaś uzasadnia potrzebę

uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu. W postępowaniu ponownym Sąd Rejonowy

weźmie pod uwagę wskazane wyżej zapatrywania prawne odnoszące się do

zmiany przepisów, które mają zastosowanie do przypisanej oskarżonemu kradzieży

5

alkoholu, a w odniesieniu do czynu zarzucanego oskarżonemu z art. 235 k.k. ustali,

czy D. S. dopuścił się tego przestępstwa w warunkach powrotu do przestępstwa,

pamiętając w tym względzie o treści art. 115 § 3 k.k.

Na marginesie wskazać jedynie należy, że w realiach niniejszej sprawy

zbędne było powoływanie w podstawach wymiaru kary przepisu art. 64 § 1 k.k.,

skoro Sąd Rejonowy w zaskarżonym wyroku nie wymierzył D.S. kar pozbawienia

wolności powyżej górnych granic ustawowego zagrożenia za dane przestępstwo.

Jeżeli bowiem sąd wymierza karę w granicach przewidzianych przez ustawę w

przepisie określającym dany typ przestępstwa, którego znamiona sprawca swoim

zachowaniem wypełnił i nie jest obowiązkowe ("sąd może wymierzyć") orzekanie

ponad tymi granicami, to przywoływanie przepisu art. 64 § 1 k.k. także w podstawie

wymiaru kary jest zbędne (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 października

2011 r., V KK 234/11, LEX nr 1044075).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części

dyspozytywnej wyroku.