V KK 333/14

Sygn. akt V KK 333/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 grudnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Roman Sądej (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Kazimierz Klugiewicz

SSN Andrzej Stępka

Protokolant Katarzyna Wełpa

w sprawie R. M.,

skazanego z art. 286 § 1 k.k.,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 16 grudnia 2014r.,

kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego,

od wyroku Sądu Rejonowego w K.

z dnia 14 października 2013r.,

uchyla zaskarżony wyrok w części zobowiązującej R. M. do

naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem (pkt III);

wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 14 października 2013r., wydanym

w trybie art. 335 k.p.k. w zw. z art. 343 § 1 k.p.k., R.M. został skazany za czyn

określony w art. 286 § 1 k.k. na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania na 3 lata; w punkcie trzecim wyroku, na podstawie art.

72 § 2 k.k. oskarżonego zobowiązano do naprawienia szkody wyrządzonej

2

przestępstwem, poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego Przedsiębiorstwa

Handlowo – Usługowego „G.” M.Z. i K.Ś. kwoty 37.200 zł w terminie 2 lat od

uprawomocnienia orzeczenia; oskarżony został zwolniony od obowiązku uiszczenia

kosztów procesu.

Wyrok ten uprawomocnił się bez zaskarżenia.

Kasację od tego wyroku, na korzyść R. M., wniósł Prokurator Generalny.

Zaskarżył wyrok w części dotyczącej nałożenia obowiązku naprawienia szkody,

podnosząc zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia

przepisów prawa procesowego – art. 343 § 1 i 6 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k.

polegającego na uwzględnieniu zawartego w akcie oskarżenia wadliwego wniosku

prokuratora o skazanie R. M. bez przeprowadzenia rozprawy i orzeczenie na

podstawie art. 72 § 2 k.k., wbrew unormowaniu zawartemu w art. 415 § 5 k.p.k.

obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, podczas gdy w tym

zakresie Sąd Rejonowy w K. nakazem zapłaty z dnia 10 października 2011r., orzekł

o obowiązku zapłaty przez oskarżonego kwoty będącej równowartością wysokości

szkody na rzecz M. Z. i K. Ś.

Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w punkcie III

jego części dyspozytywnej.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Kasacja prokuratora Generalnego była zasadna w stopniu oczywistym,

uzasadniającym jej uwzględnienie w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Przepis art. 415 § 5 zdanie drugie k.p.k. zawiera tzw. klauzulę

antykumulacyjną, przewidującą, że obowiązku naprawienia szkody nie orzeka się,

jeżeli roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem innego

postępowania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono.

W toku dochodzenia prowadzonego w tej sprawie prokurator uzyskał odpis

nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, wydany przez Sąd Rejonowy w K.

w dniu 10 października 2011r. w sprawie V GNc …/11, którym nakazano R. M.

zapłacenie powodom M. Z. oraz K. Ś. kwoty 37.200 zł z ustawowymi odsetkami

(k.36). Wprawdzie, jak wynika z dołączonego do kasacji kolejnego odpisu tego

nakazu, uprawomocnił się on dopiero w dniu 24 listopada 2013r., ale ta kwestia nie

ma istotnego znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku. Wszak

3

przepis art. 415 § 5 k.p.k. mówi nie tylko o prawomocnym orzeczeniu, ale i sytuacji

sprawy zawisłej. Nie ulega natomiast wątpliwości, że ten nakaz dotyczył tego

samego roszczenia, które wynikało z przestępstwa przypisanego R. M.

Dysponując odpisem nakazu zapłaty już prokurator uzgadniając z wówczas

podejrzanym R. M. konsensualne zakończenie sprawy (art. 335 § 1 k.p.k.), nie miał

podstaw do proponowania nałożenia obowiązku naprawienia szkody, gdyż

uzgodnienie takie kolidowało z treścią art. 415 § 5 zd. drugie k.p.k. Błąd ten

powtórzył we wniosku zawartym w akcie oskarżenia, a Sąd Rejonowy bezkrytycznie

wniosek ten w całości zaakceptował i uwzględnił w zaskarżonym obecnie wyroku.

Bezspornym pozostaje, że klauzula antykumulacyjna dotyczy również

nakładanego na podstawie art. 72 § 2 k.k. obowiązku naprawienia szkody, w którym

to zakresie wypowiadał się już niejednokrotnie Sąd Najwyższy (por. wyroki z dnia 28

listopada 2012r., III KK 321/12 czy 16 listopada 2011r., III KK 270/11). Ratio legis tej

klauzuli jest oczywiste – konieczność uniknięcia wielu tytułów wykonawczych

dotyczących tego samego roszczenia. Do takiej natomiast sytuacji doprowadziło

orzeczenie w zaskarżonym wyroku obowiązku naprawienia szkody, co do której w

momencie wyrokowania toczyło się odrębne postępowanie, a obecnie o której już w

tym innym postępowaniu prawomocnie orzeczono.

W tej sytuacji w pełni zasadnie Prokurator Generalny podniósł zarzut rżącego i

mającego istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku naruszenia przepisu art. 415

§ 5 k.p.k. Trafny był też wniosek skarżącego, że wyeliminowanie stwierdzonego

naruszenia nastąpi już przez uchylenie punktu trzeciego zaskarżonego wyroku, bez

potrzeby wydawania jakiegokolwiek w tej mierze orzeczenia następczego.

Konsekwencją przedstawionego powyżej rozumowania musiało być

orzeczenie wyrażone w części dyspozytywnej wyroku Sądu Najwyższego.

Wydatki postępowania kasacyjnego, zgodnie z art. 638 k.p.k. obciążają Skarb

Państwa.