V KK 372/14

Sygn. akt V KK 372/14

.WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 grudnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Roman Sądej (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Kazimierz Klugiewicz

SSN Andrzej Stępka

Protokolant Katarzyna Wełpa

w sprawie J. U.,

o wydanie wyroku łącznego,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 16 grudnia 2014r.,

kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego,

od wyroku łącznego Sądu Okręgowego w Z.

z dnia 27 września 2013r.

uchyla zaskarżony wyrok w części orzekającej kary łączne 2

lat pozbawienia wolności oraz 600 zł grzywny w miejsce kar

jednostkowych orzeczonych wyrokami Sądu Rejonowego w Ś. z

dnia 17 stycznia 1997r., sygn. … 481/96 oraz z dnia 16 czerwca

1997r., sygn. … 734/96 (pkt IV), a także w części zaliczającej na

poczet kary łącznej pozbawienia wolności okresy odbycia kar w

tych sprawach (pkt V) i na podstawie art. 572 k.p.k. w zw. z art. 46

§ 1 k.w. postępowanie w tym zakresie umarza; wydatkami

postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.

2

UZASADNIENIE

Wyrok łączny Sądu Okręgowego w Z. z dnia 27 września 2013r., sygn. …

28/13, dotyczył w sumie 15 wyroków skazujących J. U. Sąd Okręgowy orzekł kary

łączne dotyczące dwóch realnych zbiegów przestępstw określonych w art. 85 k.k.

Pierwszy obejmował skazania trzema wyrokami: Sądu Rejonowego w Ś. w

sprawie … 1101/07; Sądu Rejonowego w Ś. w sprawie … 583/10 oraz Sądu

Okręgowego w Z. w sprawie … 277/08 i w miejsce kar jednostkowych orzeczono

karę łączną w wysokości 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt II).

W drugiej grupie orzeczono kary łączne w wysokości 2 lat pozbawienia

wolności oraz 600 zł grzywny, obejmujące jednostkowe kary wymierzone dwoma

wyrokami Sądu Rejonowego w Ś. – z dnia 17 stycznia 1997r., sygn. … 481/96,

którym wymierzono kary 2 lat pozbawienia wolności oraz 600 zł grzywny oraz z

dnia 16 czerwca 1997r., sygn. … 734/96, którym wymierzono kary 2 lat

pozbawienia wolności oraz 600 zł grzywny (pkt IV).

Na poczet drugiej kary łącznej pozbawienia wolności zaliczono skazanemu

okresy pozbawienia wolności w sprawach … 481/96 oraz .. 734/96 (pkt V).

W odniesieniu do pozostałych jednostkowych skazań J. U. umorzono

postępowanie o wydanie wyroku łącznego.

Wyrok łączny uprawomocnił się bez zaskarżenia.

Kasację od powyższego wyroku łącznego, na korzyść J. U., wniósł

Prokurator Generalny. Zaskarżył on wyrok w części rozstrzygnięcia zawartego w

punkcie IV części dyspozytywnej, dotyczącego orzeczenia kary łącznej obejmującej

wyroki Sądu Rejonowego w Ś. w sprawach … 481/96 oraz … 734/96.

Prokurator Generalny podniósł zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na

treść zaskarżonego wyroku naruszenia przepisów prawa procesowego, to jest art.

410 k.p.k., polegającego na pominięciu ujawnionych w toku rozprawy głównej

okoliczności związanych z zatarciem skazań wynikających z orzeczeń Sądu

Rejonowego w Ś. z dnia 17 stycznia 1997r., sygn. … 481/96 oraz z dnia 16

czerwca 1997r., sygn. … 734/96, w wyniku czego doszło do rażącego naruszenia

przepisów prawa karnego materialnego – art. 85 k.k., polegającego na orzeczeniu

kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności pomimo braku ku temu przesłanek, bowiem

3

skazania na kary jednostkowe objęte karą łączną uległy zatarciu z mocy art. 46 § 1

k.w.

Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w części dotyczącej

rozstrzygnięcia zawartego w punkcie IV i umorzenie postępowania w tym zakresie

oraz o uchylenie akcesoryjnego rozstrzygnięcia zawartego w punkcie V,

odnoszącym się do zaliczenia okresów pozbawienia wolności na poczet kary

łącznej.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego była zasadna w stopniu oczywistym,

zasługującym na jej uwzględnienie w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Zakres zaskarżenia wyroku łącznego Sądu Okręgowego powoduje, że

przedmiotem kontroli kasacyjnej pozostawać mogą wyłącznie rozstrzygnięcia

zawarte w jego punktach IV i V, jako że ustawowe podstawy do przekroczenia

granic kasacji nie wystąpiły – art. 536 k.p.k.

Niewątpliwie zasadnie autor kasacji podniósł zarzut rażącego naruszenia

przez Sąd Okręgowy dyspozycji art. 410 k.p.k. Rzeczywiście skazania wyrokami

Sądu Rejonowego w Ś. w sprawach … 481/96 i … 734/96 uległy wiele lat temu

zatarciu, co wynikało z dokumentacji zawartej w aktach tych spraw, ale również z

adnotacji naniesionych na odpisach wyroków znajdujących się w aktach głównych

sprawy o wydanie wyroku łącznego (k.48v i k. 50v). W informacjach tych

stwierdzono, że orzeczone tymi wyrokami kary 2 lat pozbawienia wolności zostały

zamienione na kary po 30 dni aresztu na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 28

sierpnia 1998r. o zmianie ustawy – Kodeks wykroczeń, ustawy – Kodeks

postępowania w sprawach o wykroczenia ... (Dz.U. Nr 113, poz.717 ze zm.).

Adnotacje powyższe obligowały Sąd a quo do uważnej lektury akt w tych

sprawach, z których dowód wszak przeprowadzono na rozprawie głównej (k.97).

W aktach sprawy … 481/96 znajdowały się postanowienia Sądu Rejonowego

z dnia 26 października 1998r. o zamianie J. U. kary 2 lat pozbawienia wolności na

karę 30 dni aresztu (k.286) oraz z dnia 22 grudnia 1998r., o umorzeniu kary

grzywny (k.298).

W aktach sprawy … 734/96 znajdowały się postanowienia Sądu Rejonowego

z dnia 28 grudnia 1998r. o zamianie wobec J. U. kary 2 lat pozbawienia wolności na

4

karę 30 dni aresztu (k.272), a także z dnia 30 września 1999r. o uznaniu za odbytą

karę zastępczą za orzeczoną grzywnę (k.372).

Przepis art. 12 ust. 4 powyżej wskazanej ustawy z dnia 28 sierpnia 1998r.

przewidywał, że w przypadku kontrawencjonalizacji, do czynu jej podlegającemu

stosuje się przepisy Kodeksu wykroczeń dotyczące przedawnienia wykonania kary

oraz zatarcia skazania. Z kolei art. 46 § 1 k.w. stanowi, że ukaranie uważa się za

niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania

kary.

W świetle powyższych regulacji nie ulega wątpliwości, że w okresie

orzekania o wyroku łącznym przez Sąd Okręgowy nastąpiło już dawno zatarcie tych

skazań, czego – rzecz jasna – nie mogą zmienić adnotacje Krajowego Rejestru

Karnego, w którym nie odnotowano przedstawionych postanowień Sądu

Rejonowego w Ś.

Wobec zatarcia skazań w sprawach … 481/96 i … 734/96 oczywiście nie

wystąpiły też przesłanki przewidziane w art. 85 k.k., który to przepis – jak zasadnie

wskazał skarżący – również w tej sytuacji został rażąco naruszony.

Wymagana dyspozycją art. 523 § 1 k.p.k. istotność wpływu naruszeń na

treść wyroku Sądu Okręgowego była także zupełnie oczywista.

W konsekwencji wyrok łączny Sądu Okręgowego w Z. w zaskarżonej części

podlegał uchyleniu. Dotyczy to również orzeczenia zawartego w punkcie V tego

wyroku, a dotyczącego zaliczenia na poczet orzeczonej w punkcie IV kary łącznej

pozbawienia wolności okresów odbywania kar w tych sprawach. Wprawdzie w

punkcie V wyroku wskazano, że te okresy odbywania kar zaliczono na poczet kary

„opisanej w punkcie III”, ale postanowieniem Sądu Okręgowego w Z. z dnia 20

grudnia 2013r. sprostowano omyłkę pisarską w tym zakresie, wskazując, że

zaliczenie dotyczy kary łącznej „orzeczonej w punkcie IV” (k.181 akt głównych).

Wobec faktu, że w odniesieniu do skazań J. U. w sprawach Sądu

Rejonowego w Ś. … 481/96 oraz .. 734/96 warunki do orzeczenia kary łącznej nie

wystąpiły, postępowanie w tym zakresie należało umorzyć, przy zastosowaniu

przepisów art. 572 k.p.k. w zw. z art. 46 k.w.

Wydatki postępowania kasacyjnego obciążają Skarb Państwa – art. 638

k.p.k.

5