V KK 377/14

Sygn. akt V KK 377/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 stycznia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Rafał Malarski (przewodniczący)

SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca)

SSA del. do SN Piotr Mirek

Protokolant Barbara Kobrzyńska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Lucjana Nowakowskiego,

w sprawie M. Ś.,

wobec którego warunkowo umorzono postępowanie o czyn z art. 178a § 1 k.k.,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 16 stycznia 2015 r.

kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść oskarżonego,

od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 3 czerwca 2014 r., zmieniającego wyrok

Sądu Rejonowego w M. z dnia 9 stycznia 2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu w S. do ponownego rozpoznania w postępowaniu

odwoławczym.

UZASADNIENIE

M. Ś. został oskarżony przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w M. o to,

że w dniu 16 sierpnia 2013 roku w D., prowadził w ruchu lądowym samochód

osobowy marki Opel Corsa, znajdując się w stanie nietrzeźwości z wynikiem

badania 0,31 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, a więc o czyn z art. 178a § 1

k.k.

2

Po rozpoznaniu tej sprawy Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 9 stycznia 2014

roku, uznał oskarżonego M. Ś. za winnego zarzucanego mu czynu i wymierzył mu

karę grzywny w rozmiarze 60 stawek dziennych ustalając, że jedna stawka wynosi

kwotę 20 zł. Nadto Sąd na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego

środek kamy w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w

ruchu lądowym na okres roku i

zasądził od niego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe, w tym opłatę w kwocie

120 zł.

Apelację od tego wyroku wniósł osobiście oskarżony. Jakkolwiek nie

sformułował wprost zarzutu obrazy art. 66 § 1 k.k., to analiza treści tej skargi

dowodzi, że w istocie rzeczy oskarżony zarzucił naruszenie tego przepisu wobec

niezastosowania przez Sąd I instancji wobec niego instytucji warunkowego

umorzenia postępowania. W konkluzji skargi oskarżony wniósł o zmianę wyroku

poprzez warunkowe umorzenie postępowania i odstąpienie od orzeczenia środka

karnego, względnie uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Po rozpoznaniu tej apelacji, Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 3 czerwca

2014 roku, rozstrzygnął, co następuje:

1/ zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że na podstawie art. 66 § 1 k.k. i art. 67

§ 1 k.k. warunkowo umorzył postępowanie wobec oskarżonego M. Ś. w zakresie

czynu z art. 178a § 1 k.k.;

- na podstawie art. 67 § 3 k.k. orzekł wobec oskarżonego świadczenie pieniężne na

rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w

kwocie 1 000 złotych;

- na podstawie art. 67 § 3 k.k. orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia

wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres roku;

2/ w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, zasądził od

oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki za postępowanie odwoławcze i

wymierzył mu kwotę 100 złotych tytułem opłaty za obie instancje.

Kasację od wyroku Sądu odwoławczego na niekorzyść oskarżonego wniósł

na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. Prokurator Generalny. Autor kasacji działając na

podstawie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. i art. 537 § 1 i 2 k.p.k., zarzucił

3

rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa

karnego materialnego, a to art. 67 § 1 k.k. oraz prawa procesowego - art. 413 § 1

pkt 5 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k., polegające na zaniechaniu określenia czasu

obowiązywania orzeczonego wobec M. Ś. środka probacyjnego w postaci

warunkowego umorzenia postępowania.

W konkluzji Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S. w

postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna i należało ją uwzględnić.

Trafnie jej autor podniósł, iż zaskarżony wyrok wydano z rażącym naruszeniem

wskazanych w kasacji przepisów prawa, zarówno materialnego, jak i procesowego,

które w dodatku miało istotny wpływ na jego treść.

Instytucja warunkowego umorzenia postępowania jest zaliczana do środków

związanych z poddaniem sprawcy próbie (por. tytuł rozdziału VIII Kodeksu

karnego). Ten środek orzekany jest na okres próby, w trakcie której sprawdzana

jest trafność prognozy kryminologicznej, będącej jedną z przesłanek tego rodzaju

orzeczenia. Zgodnie z treścią art. 67 § 1 k.k., okres próby ustalony przez sąd w

wyroku, nie może być krótszy od roku ani też dłuższy od dwóch lat i biegnie od

chwili uprawomocnienia się wyroku. Zatem obowiązkiem sądu orzekającego jest

umieszczenie w wyroku precyzyjnego rozstrzygnięcia, co do czasu trwania tego

okresu. Ustawowy wymóg określenia w wyroku okresu obowiązywania

zastosowanego środka probacyjnego wyklucza możliwość precyzowania tego

okresu dopiero w postępowaniu wykonawczym, np. w trybie art. 13 § 1 k.k.w.

W przedmiotowej sprawie Sąd II instancji wbrew wymogowi wynikającemu z

art. 67 § 1 k.k., nie określił wobec oskarżonego okresu próby, czym rażąco naruszył

normę określoną w tym przepisie. Tej sytuacji nie zmienia fakt, iż Sąd powołał

przepis art. 67 § 1 k.k. w podstawie swego rozstrzygnięcia o warunkowym

umorzeniu postępowania. Jest rzeczą oczywistą, że brak orzeczenia co do okresu

próby, zwłaszcza w sytuacji, gdy Sąd odwoławczy orzekł w przedmiocie

odpowiedzialności karnej oskarżonego w sposób diametralnie odmienny niż Sąd I

instancji, stanowi również o rażącym naruszeniu przepisu prawa procesowego – a

4

to art. 413 § 1 pkt 5 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. Pierwszy z tych przepisów stanowi,

że każdy wyrok powinien zawierać rozstrzygnięcie. Jest faktem, że wyrok

warunkowo umarzający postępowanie karne nie ma charakteru wyroku

skazującego, a zatem nie mają do niego zastosowania wprost wymogi ujęte w art.

413 § 2 k.p.k. Należy jednak podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Sądu

Najwyższego z dnia 3 października 2008 roku, w sprawie III KK 167/08 (Lex nr

465878), że jeśli jednak dostrzeże się charakter elementów wymienionych w tym

przepisie, a które musi zawierać wyrok skazujący, tj. dokładne określenie czynu,

jego kwalifikację oraz wymóg wskazania zastosowanej kary i środków karnych, to

uwzględniając fakt, iż w przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego

wymogi te, co oczywiste, nie mogą zostać spełnione, wnioski wykładni systemowej

(argumentum a rubrica) prowadzą do jednoznacznego stwierdzenia, że koniecznym

"odpowiednikiem" tych elementów, w przypadku instytucji określonej w art. 66 k.k.,

jest wskazanie okresu próby, na jaki następuje umorzenie postępowania – zgodnie

z art. 67 § 1 k.k.

Naruszenie przez Sąd Okręgowy norm określonych w art. 67 § 1 k.k. i art.

413 § 1 pkt 5 k.p.k. było rażące i miało istotny wpływ na treść wyroku, gdyż brak

obligatoryjnego rozstrzygnięcia o okresie próby ma znaczenie dla prawidłowego

wykonania orzeczonego środka probacyjnego i w rezultacie uniemożliwia

przeprowadzenie weryfikacji przyjętej prognozy kryminologicznej, jak też

zastosowanie unormowania z art. 68 § 4 k.k. Mając na uwadze konieczność

wyeliminowania wskazanego uchybienia, Sąd Najwyższy uwzględnił kasację i

uchylił zaskarżony wyrok przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi

odwoławczemu.