II UK 150/13

Sygn. akt II UK 150/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 stycznia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Przedsiębiorstwa […]

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

z udziałem S. R .o wysokość składek na ubezpieczenie społeczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 stycznia 2015 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 13 września 2012 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 2 w części dotyczącej

podstawy wymiaru składek na Fundusz Ubezpieczeń

Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz

Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za

miesiące, w których wysokość wynagrodzenia zainteresowanego

S. R. nie przekraczała kwoty przeciętnego wynagrodzenia i w tym

zakresie przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania

kasacyjnego,

2. oddala skargę kasacyjną w pozostałej części.

2

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia

13 września 2012 r. oddalił apelację płatnika składek Przedsiębiorstwa […] od

wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia 30

maja 2011 r. oddalającego odwołanie płatnika składek od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 lipca 2010 r. ustalającej, że podstawę wymiaru

składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe

zainteresowanego S. R. z tytułu zatrudnienia u płatnika w okresach: wrzesień -

grudzień 2007 r., styczeń - grudzień 2008 r., styczeń - marzec 2009 r. oraz maj -

listopad 2009 r. stanowi kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

W sprawie tej ustalono, że zainteresowany, zatrudniony przez płatnika

składek, w spornych okresach wykonywał pracę w Belgii i we Francji, jako

pracownik delegowany w rozumieniu art. 14 ust. 1 lit. a obowiązującego wówczas

rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie

stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych,

osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin

przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.U.UE.L.1971.149.2 Dz.U.UE-sp.05-1-

35), co zostało potwierdzone przez organ rentowy w zaświadczeniach E - 101

określających ustawodawstwo właściwe w rozumieniu rozporządzenia nr 1408/71 i

rozporządzenia nr 574/72 z dnia 21 marca 1971 r. w sprawie wykonywania

rozporządzenia nr 1408/71.

Spór w sprawie sprowadzał się do wyjaśnienia, czy zainteresowany - jak

twierdził w odwołaniu od zaskarżonej decyzji płatnik składek - został delegowany do

pracy na terenie Belgii i Francji zgodnie z przepisami Kodeksu pracy dotyczącymi

podróży służbowych i oprócz wynagrodzenia otrzymywał także przewidziane w

odrębnych przepisach diety, czy też zgodnie ze stanowiskiem organu rentowego,

zainteresowany wykonywał pracę na terenie Belgii i Francji stale, w związku z czym

art. 775

k.p. nie miał zastosowania. Wyjaśnienie tej kwestii przekładało się na

ustalenie wysokości składek na ubezpieczenie społeczne od spornej podstawy ich

wymiaru.

3

Sąd Okręgowy podzielił stanowisko organu rentowego, że podstawę składek

na ubezpieczenia społeczne zainteresowanego powinna stanowić kwota nie niższa

niż kwota prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej,

o której mowa w art. 19 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.,

zwanej dalej ustawą systemową) oraz w § 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia Ministra

Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad

ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U.

Nr 161, poz. 1106 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem). Organ rentowy

prawidłowo ustalił, że zainteresowany świadczył pracę na rzecz płatnika na terenie

Belgii i Francji w sposób stały, gdyż w tych krajach znajdowały się jego miejsca

pracy. Zainteresowany nie był zatem delegowanym przez pracodawcę do

dokonania określonych czynności ani zadań poza stałe miejsca pracy, a tym

samym jego pobyt w Belgii i Francji nie nosił cech podróży służbowej w rozumieniu

art. 775

k.p., dlatego wydawanie przez pracodawcę - płatnika polecenia wyjazdu

służbowego nie miało istotnego znaczenia ani uzasadnienia.

Sąd Apelacyjny oddalił apelację płatnika składek, uznając, że brak

odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do instytucji zaświadczenia o

ustawodawstwie właściwym (formularz E - 101), pozostawało bez wpływu na

prawidłowość rozstrzygnięcia, jak również na możliwość jego kontroli przez Sąd

odwoławczy. Sąd ten podkreślił, że poświadczenie ustawodawstwa właściwego

(formularz E - 101), uznawane za decyzję deklaratywną, posiada moc wiążącą -

również dla sądu rozstrzygającego, czy pracownik wykonywał pracę za granicą w

ramach oddelegowania, czy też w ramach podróży służbowej. Wydanie, jak

również odmowa wydania poświadczenia ustawodawstwa właściwego stanowią

rozstrzygnięcie o objęciu, względnie o odmowie objęcia pracownika polskim

systemem ubezpieczeń społecznych. W takiej sytuacji ZUS wypowiada się władczo

co do objęcia danych osób polskim systemem ubezpieczeń społecznych. Tego

rodzaju zaświadczenie nie jest „zwykłym” zaświadczeniem, ale decyzją

deklaratywną wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy systemowej, zgodnie

z którym - organ rentowy wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw

dotyczących w szczególności przebiegu ubezpieczeń społecznych. Dopóki zatem w

4

obrocie prawnym funkcjonuje, będące ostateczną decyzją organu rentowego,

poświadczenie o stosowaniu polskich przepisów prawnych do pracowników

zatrudnionych za granicą, dopóty sąd rozpoznający sprawę odnoszącą się tego

ubezpieczenia jest związany tą decyzją. Oznacza to, że niezależnie od tego, czy

pracownik płatnika składek miał w tym okresie status pracownika „wysłanego”, czy

też taka kwalifikacja jego statusu była błędna - bez uchylenia, zmiany bądź

unieważnienia decyzji o podleganiu przez niego polskiemu systemowi ubezpieczeń

społecznych nie jest możliwe stwierdzenie, że składki na ubezpieczenie społeczne

zainteresowanego zostały opłacone nienależnie (por. wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 19 maja 2011 r., I UK 403/10, OSNP 2012 nr 13 -14, poz. 178). Stanowisko to

potwierdza ETS, który w orzeczeniu z dnia 10 lutego 2000 r. wydanym w sprawie C

– 202/97 (Fitzwilliam Executive Search Ltd przeciwko Bestuur van het Landelijk

Instituut Sociale Verzekeringen), potwierdził, że jeżeli zaświadczenie o

ustawodawstwie właściwym nie zostało cofnięte albo uznane za nieważne,

instytucja zarządzająca ubezpieczeniami społecznym w kraju, do którego dany

pracownik został oddelegowany musi uwzględnić fakt, że ten pracownik przynależy

już do systemu ubezpieczeń społecznych kraju, z którego został czasowo

oddelegowany. Oznacza to, że instytucje danego państwa członkowskiego są

związane danymi zawartymi w formularzu E - 101, dopóki formularz ten nie

zostanie wyeliminowany z obrotu prawnego przez właściwy organ państwa

wysyłającego.

W stosunku do zainteresowanego organ rentowy wydał zaświadczenie

dotyczące ustawodawstwa właściwego (poświadczył formularz E - 101) w spornych

okresach, co przesądza, że Sąd Apelacyjny jest związany tą decyzją i nie może

kontrolować jej prawidłowości. Niezależnie zatem od tego, czy kwalifikacja statusu

zainteresowanego jako pracownika oddelegowanego była błędna - bez uchylenia,

zmiany bądź unieważnienia decyzji o podleganiu ustawodawstwu właściwemu, jest

ona dla Sądu wiążąca, a w konsekwencji nie jest możliwe ustalanie, czy

zainteresowany wykonywał pracę za granicą w ramach podróży służbowej.

Nie powinno budzić też wątpliwości, że potwierdzenie okoliczności

wykonywania pracy za granicą na podstawie czasowego oddelegowania wyklucza

możliwość zakwalifikowania tej sytuacji jako podróży służbowej. Wobec wiążącego

5

ustalenia, że w stanie faktycznym sprawy zainteresowany pracownik był stale

zatrudniony za granicą u polskiego pracodawcy i nie odbywał zagranicznych

podróży służbowych, Sąd Apelacyjny przyjął, że podstawę wymiaru składek na

ubezpieczenia emerytalne i rentowe - w myśl § 1 i § 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia

- stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób

fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w

ramach stosunku pracy z wyłączeniem części wynagrodzenia w wysokości

równowartości diety przysługującej z tytułu podróży służbowych poza granicami

kraju, za każdy dzień pobytu, określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz

warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w

państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży

służbowej poza granicami kraju, z tym zastrzeżeniem, że tak ustalony miesięczny

przychód nie może być niższy od kwoty przeciętnego wynagrodzenia, o którym

mowa w art. 19 ust. 1 ustawy systemowej. Skoro wypłacone przez pracodawcę

świadczenia, zakwalifikowane jako diety z tytułu podróży służbowej, nie

przysługiwały zainteresowanemu pracownikowi, ponieważ nie odbywał podróży

służbowej, to nie było podstaw do wyłączenia tych wypłat z oskładkowania na mocy

§ 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia, ale podlegały one oskładkowaniu jako przychód z

tytułu zatrudnienia według zasad z § 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia.

W skardze kasacyjnej płatnik składek zarzucił naruszenie przepisów

postępowania: 1/ art. 378 § 1 k.p.c. przez nierozpoznanie zarzutów naruszenia

art. 775

§ 1 k.p. w związku z art. 29 § 1 pkt 2 k.p. w zakresie odmowy uznania

wyjazdów pracowniczych zainteresowanego, jako wykonywanych w ramach

podróży służbowej ze względu na wydanie przez organ rentowy deklaratywnej

decyzji (formularza E-101), 2/ art. 217 § 1 k.p.c. i art. 227 k.p.c. w związku z

art. 382 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 278 k.p.c. przez niezasadne

zaakceptowanie postanowień Sądu pierwszej instancji w przedmiocie oddalenia

wniosków dowodowych skarżącego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z

protokołów Państwowej Inspekcji Pracy oraz z przesłuchania inspektorów PIP na

okoliczność przestrzegania przez skarżącego przepisów prawa pracy, a w

szczególności prawidłowego stosowania instytucji wyjazdu służbowego oraz o

przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w przedmiocie ustalenia kwoty różnicy

6

między sumą należnych składek a kwotą odprowadzoną przez skarżącego na dzień

wydania zaskarżonej decyzji, 3/ art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c.

przez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutu naruszenia art. 775

§ 1

k.p. w związku z art. 29 § 1 pkt 2 k.p., a jedynie wskazanie, że normy te nie mają w

sprawie zastosowania wobec wydania przez organ rentowy poświadczenia

ustawodawstwa właściwego. W skardze zarzucono też naruszenie prawa

materialnego, to jest: 1/ art. 775

§ 1 k.p. przez jego niezastosowanie wskutek

nieprawidłowej wykładni, a w szczególności przez: - przyjęcie, że wydanie

poświadczenia formularza E - 101 przez organ rentowy wyłącza możliwość

zastosowania instytucji wyjazdu służbowego, podczas gdy przesłanki podróży

służbowej nie pozostają w sprzeczności z poświadczeniem ustawodawstwa

właściwego w formie deklaratywnej decyzji organu rentowego, - dokonywanie

oceny wyjazdu pracowniczego zainteresowanego bez odniesienia się do charakteru

i zakresu działalności podejmowanej przez skarżącego i jego potrzeb w zakresie

dysponowania zasobem pracowniczym w ramach polecenia wyjazdu służbowego, -

przyjęcie, że podróż służbowa powinna charakteryzować się incydentalnością,

podczas gdy taka wykładnia nie znajduje oparcia w treści art. 775

§ 1 k.p., zarówno

przy zastosowaniu wykładni językowej, jak i celowościowej, 2/ art. 60 w związku z

art. 60 § 1 i 2 k.c. przez wyłożenie w sposób sprzeczny z tymi przepisami treści

zawieranych przez skarżącego z zainteresowanym umów o pracę w zakresie

ustalonego miejsca wykonywania pracy, 3/ § 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia jako

konsekwencji nieprawidłowych wniosków wyprowadzanych z faktu związania sądu

ostatecznymi decyzjami ZUS (poświadczeniem na formularzu E-101).

Zdaniem skarżącego, w sprawie występują istotne zagadnienia prawne,

dotyczące: 1/ możliwości stosowania przez pracodawcę polecenia wyjazdu

służbowego na podstawie przepisów kodeksu pracy z jednoczesnym przejściowym

wysłaniem pracownika do pracy na obszar innego państwa w rozumieniu art. 14 ust.

1 lit. a rozporządzenia nr 1408/71 i wydaniem deklaratywnej decyzji,

poświadczającej ustawodawstwo właściwe (formularzu E-101), 2/ wzajemnej relacji

pojęcia stałego miejsca pracy z art. 775

k.p. oraz miejsca wykonywania pracy, o

którym stanowi art. 29 § 1 k.p., jako swoistych „punktów odniesienia” dla prawnej

7

oceny wyjazdu pracowniczego w celu wykonania konkretnego zadania na

polecenie pracodawcy.

W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania oraz o

zasądzenie od organu rentowego kosztów postępowania, w tym kosztów

zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przewidzianych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Polski pracownik oddelegowany przez polskiego pracodawcę do pracy za

granicą podlega polskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych, w którym ma

siedzibę pracodawca prowadzący istotną część działalności gospodarczej w Polsce

albo porządkowi prawnemu świadczenia pracy w innym kraju Unii Europejskiej,

jeżeli polski pracodawca nie prowadzi w istotnym stopniu działalności

gospodarczej w Polsce (lex loci laboris). Oznacza to, że obywatela polskiego

zatrudnionego na podstawie stosunku pracy w Polsce lub w innym kraju UE nie

można w żadnym razie pozbawić ochrony właściwego krajowego bądź obcego

porządku zabezpieczenia społecznego.

W rozpoznanej sprawie ustalono, że skarżący płatnik składek „na terenie

Polski w ogóle nie zatrudnia pracowników produkcyjnych w Polsce, a w takim

charakterze byli zatrudnieni byli zainteresowani”, którzy „wykonywali prace tylko za

granicą tj. w Belgii i Francji”. W konsekwencji istotnie kontrowersyjne było objecie

ich ubezpieczeniem społecznym w Polsce poświadczanym na formularzach E 101,

co prowadziło do ustalenia podstawy wymiaru, od której zależy wymiar składek

wyliczonych zgodnie z polskimi przepisami ubezpieczeń społecznych, zważywszy

że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, pracownik

wykonujący pracę w innym kraju Unii Europejskiej na rzecz pracodawcy polskiego,

który w Polsce nie prowadzi znaczącej (w rozmiarze co najmniej 25%) działalności

gospodarczej, innej niż związana z zarządzaniem wewnętrznym na terytorium

państwa członkowskiego, w którym ma swoja siedzibę podlega ustawodawstwu

państwa, na którego terenie wykonuje pracę zgodnie z zasadą lex loci laboris

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2014 r., II UK 565/13, dotychczas

8

niepublikowany). Ponadto istotną przesłanką pozostania w polskim systemie

ubezpieczeń społecznych pracownika oddelegowanego do wykonywania pracy w

innym państwie członkowskim Unii Europejskiej jest podleganie przez

oddelegowanego bezpośrednio przez podjęciem takiego zatrudnienia za granicą

ustawodawstwu państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę pracodawca.

Wydając zaskarżoną decyzję polski organ ubezpieczeń społecznych uznał, że

skarżący pracodawca i płatnik składek prowadzi istotną część działalności

gospodarczej w Polsce, a zainteresowani pracownicy podlegali polskiemu

ustawodawstwu ubezpieczeń społecznych bezpośrednio przed oddelegowaniem do

pracy w Belgii lub Francji. W każdym razie w tych zakresach organ ten jest

związany wydanym poświadczeniem podlegania zainteresowanych pracowników

polskiemu porządkowi prawa ubezpieczeń społecznych (art. 110 k.p.a.), a bez

uchylenia, zmiany lub nieważnienia tego poświadczenia, będącego decyzją o

podleganiu polskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych, wykluczone jest

przyjęcie, że praca za granicą była świadczona według porządku prawnego innego

państwa członkowskiego Unii Europejskiej (por. wyrok Sądu najwyższego z dnia 19

maja 2011 r., I UK 403/10, OSNP 2012 nr 13-14, poz. 178).

Powyższe oznacza, że skarżący mógłby podważyć polski tytuł oraz ustalenie

podstawy wymiaru i wysokości składek według polskiego systemu ubezpieczeń

społecznych, gdyby wykazał, że zgłosił zainteresowanych pracowników do

obowiązkowego pracowniczego ubezpieczenia społecznego w innych krajach

świadczenia pracy Unii Europejskiej oraz z tego innego („obcego”) unijnego tytułu

zatrudnienia oraz ubezpieczenia opłacił należne składki na ubezpieczenia

społeczne. Istotne jest to, że obciążenia składkowe z tytułu zatrudnienia na

podstawie polskiego porządku prawa pracy i ubezpieczeń społecznych są z reguły

ewidentnie niższe niż w krajach zachodnich Unii Europejskiej, w tym w krajach

zatrudnienia zainteresowanych, tj. w Belgii lub we Francji, dlatego polscy

pracodawcy z reguły są zainteresowani pozostawaniem oddelegowanych

pracowników w polskim systemie ubezpieczeń społecznych.

Ponadto skarżący płatnik takich potencjalnie istotnych argumentów nie

podnosił, a jedynie zmierzał do ograniczenia podstawy wymiaru składek należnych

według polskiego systemu ubezpieczeń społecznych, od których zależy ich wymiar,

9

przez wyłączenie z tej podstawy należności z tytułu rzekomego odbywania podróży

służbowych do stałych przecież miejsc wykonywania pracy na terenie Belgii lub

Francji zainteresowanych pracowników. Tymczasem zainteresowani świadczyli

prace wyłącznie na terenie wymienionych krajów Unii Europejskiej i z tego tytułu

potencjalnie mogli być w tych państwach zgłoszeni do ubezpieczenia społecznego,

z wysoce prawdopodobnym obowiązkiem odprowadzenia wyższych składek na

„obce” pracownicze zabezpieczenie społeczne. W utrwalonym orzecznictwie

przyjmuje się, że taki pracownik (oddelegowany do wykonywania stałego

zatrudnienia za granicą) nie przebywa w podróży służbowej (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 14 listopada 2013 r., II UK 204/13, OSNP 2014 nr 8, poz. 121).

Wszystko to oznaczało, że skarżący płatnik składek wskutek objęcia

zainteresowanych polskimi ubezpieczeniami społecznymi nie tylko nie poniósł

żadnej szkody, ale mógł osiągnąć korzyść wynikająca z ustalenia podstawy

wymiaru i składek według korzystniejszego krajowego (polskiego) porządku

prawnego, zamiast według ustawodawstwa lex loci laboris.

Według miarodajnych ustaleń w sprawie zainteresowani pracownicy

wykonywali na rzecz skarżącego wyłącznie zatrudnienie za granicą i „tylko w jednej

miejscowości”, w której skarżący ówcześnie realizował zadanie inwestycyjne

(budowę) oraz nie wykonywali pracy w Polsce, która nawet nie była im

proponowana. Takie okoliczności wykluczały możliwość zakwalifikowania

opisanego „stałego” zatrudnienia za granicą jako wykonywanego w ramach

odbywania permanentnej podróży służbowej, która w rozumieniu prawa wymaga

wykonywania pracy w innym miejscu pracy niż siedziba pracodawcy lub stałe

miejsce zatrudnienia (art. 775

k.p.). Nie do przyjęcia jest stanowisko skarżącego, że

o miejscu wykonywania pracy decyduje wola stron, bo strony stosunku pracy nie

mają prawnych możliwości skutecznego nazwania (kwalifikacji) stałych miejsc

świadczenia pracy za granicą jako zatrudnienia w Polsce. Takiej zaproponowanej

przez skarżącego nieracjonalnej wykładni sprzeciwiają się właściwości (natura)

stałych miejsc zatrudnienia na kolejnych budowach zagranicznych w Belgii lub we

Francji (art. 3531

k.c. w związku z art. 300 k.p.), a odmienne uzgodnienia stron

zmierzają do ewidentnego obejścia polskiego prawa pracy lub prawa ubezpieczeń

społecznych.

10

W ujawnionych wyżej okolicznościach sprawy objęcie zainteresowanego

pracownika właściwym polskim systemem ubezpieczeń społecznych,

poświadczone formularzami E 101, pozwalało wyłącznie na odliczenie z podstawy

wymiaru składek na krajowe (polskie) ubezpieczenie społeczne przychodów z tytułu

zatrudnienia w innym państwie członkowski Unii Europejskiej (Belgii lub Francji) z

wyłączeniem jedynie części wynagrodzenia w wysokości równowartości diety

przysługującej z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju pracownikom, z

zastrzeżeniem, że tak ustalony miesięczny przychód nie może być niższy od kwoty

przeciętnego wynagrodzenia, o której mowa w art. 19 ust. 1 ustawy systemowej

(§ 1 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia z 18 grudnia 1998 r.). W tym zakresie skarżący

nie wykazał, tj. precyzyjnie nie wyliczył, aby proponowana przezeń sposób

(metoda) wyliczenia wymiaru miesięcznych składek na krajowe ubezpieczenia

społeczne w porównaniu do metody, którą miał stosować organ rentowy, który

zresztą nie wydał w sprawie decyzji „wymiarowej”, dawała rozbieżne wyniki i w

jakiej konkretnie wysokości w odniesieniu do konkretnego wymiaru składek

należnych od zainteresowanego S. R., bo tylko w części dotyczącej niego skarga

kasacyjna okazała się dopuszczalna ze względu na wymaganą wartość

kasacyjnego zaskarżenia i została poddana merytorycznemu osądowi

kasacyjnemu. W wymienionym zakresie Sąd Najwyższy nie miał obowiązku ani

procesowych możliwości domyślania się lub zastępowania skarżącego w

precyzyjnym wykazaniu i uzasadnieniu błędnej metodologii ani potencjalnie

zawyżonego matematycznego rachunku zastosowania § 1 ust. 1 pkt 16

rozporządzenia z 18 grudnia 1998 r. Konkretnie rzecz ujmując, kasacyjny zarzut

braku udowodnienia przez organ rentowy, że „zaskarżone decyzje prawidłowo

określają podstawę wymiaru składek, ani nie określił wymiaru należnych składek,

aby decyzje były możliwe do wykonania” nie poddawał się weryfikacji w

postępowaniu kasacyjnym, skoro skarżący nie przedstawił własnych konkretnych

wyliczeń zarzucanego naruszenia wymienionego przepisu w/w rozporządzenia jako

rzekomej „konsekwencji nieprawidłowych wniosków wyciąganych z faktu związania

Sądu Apelacyjnego ostatecznymi decyzjami ZUS poświadczenia formularza e-101”.

Mając jednak na uwadze urzędową znajomość tego, że w analogicznych

sprawach Sąd Najwyższy uwzględniał podobne skargi kasacyjne ze względu na

11

brak stwierdzenia w podstawie faktycznej zaskarżanych wyroków, „czy wypłacone

zainteresowanemu wynagrodzenie w każdym miesiącu pracy za granicą było

wyższe niż przeciętne”, co ma istotne znaczenie dla osądu prawidłowości

zastosowanego przez ZUS mechanizmu podstawy wymiaru składek (por. wyroki z:

2 października 2013 r., II UK 78/13, OSNP 2014 nr 8, poz. 120, 14 listopada

2013 r., II UK 204/13 lub 2 grudnia 2014 r., II UK 203/13, oba dotychczas

niepublikowane, w których Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że niedopuszczalne jest

określenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracownika

zatrudnionego za granica u polskiego pracodawcy jako kwoty przeciętnego

wynagrodzenia, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 16 § 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia

z 18 grudnia 1998 r., jeżeli faktycznie wypłacone mu wynagrodzenie było niższe od

tej kwoty, co oznacza, że ZUS nie może podwyższać podstawy wymiaru składek

pracownika delegowanego do kwoty przeciętnego wynagrodzenia, jeżeli było ono

niższe od wynagrodzenia faktycznie uzyskanego w poszczególnych miesiącach),

skład orzekający poddany ustrojowemu obowiązkowi Sądu Najwyższego

zapewnienia w ramach nadzoru zgodności z prawem oraz jednolitości orzecznictwa

sądów powszechnych przez rozpoznawanie skarg kasacyjnych (art. 1 pkt 1a

ustawy o Sądzie Najwyższym) - orzekł jak w sentencji (art. 39814

k.p.c.).