II UK 118/14

Sygn. akt II UK 118/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 stycznia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Roman Kuczyński (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Halina Kiryło

SSN Romualda Spyt

w sprawie z wniosku R. G.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o świadczenie rehabilitacyjne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 stycznia 2015 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 19 grudnia 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 października 2013 r. Sąd Rejonowy – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy R. G. od

decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 marca 2013 r. o świadczenie

2

rehabilitacyjne oddalił odwołanie wnioskodawcy. Powyższe orzeczenie oparte

zostało o następujący stan faktyczny: wnioskodawca przebywał na długotrwałych

zwolnieniach lekarskich od dnia 14 sierpnia 2012 r. do dnia 22 lutego 2013 r.,

wykorzystując 182-dniowy okres zasiłkowy. W dniu 17 stycznia 2013 r. złożył do

strony pozwanej wniosek o świadczenie rehabilitacyjne. Orzeczeniem z dnia 20

lutego 2013 r. Lekarz Orzecznik ZUS ustalił, że nie jest on niezdolny do pracy i w

związku z tym brak jest okoliczności uzasadniających ustalenie uprawnień do

świadczenia rehabilitacyjnego. Następnie Komisja Lekarska ZUS wydała w dniu 13

marca 2013 r. orzeczenie, w którym ustaliła, że wnioskodawca nie jest niezdolny do

pracy. Na tej podstawie organ rentowy decyzją z dnia 15 marca 2013 r. odmówił

wnioskodawcy prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Biegli sądowi z zakresu

ortopedii, neurologii i chorób wewnętrznych rozpoznali u wnioskodawcy: zmiany

zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa z nawracającym zespołem bólowym

bez upośledzenia funkcji i objawów ubytkowych neurologicznych; nadciśnienie

tętnicze I stopnia wg WHO. Biegli sądowi stwierdzili, że wnioskodawca od dnia 23

lutego 2013 r. był zdolny do pracy na poziomie posiadanych kwalifikacji. Biegli

zaznaczyli, że oni jak i lekarze ZUS oceniają zdolność do pracy w odniesieniu do

kwalifikacji zawodowych i stanu zdrowia badanego, zaś lekarze medycyny pracy w

odniesieniu do konkretnego stanowiska pracy, stąd różnica orzeczeń. Przy tak

ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy oddalił odwołanie wnioskodawcy

ponieważ zgodnie z treścią przepisu art. art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca

1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby

i macierzyństwa (Dz.U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512 ze zm.), świadczenie

rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku

chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja

lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy.

Wnioskodawca w apelacji zarzucił, że Sąd Rejonowy przeprowadzając

postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie dopuścił opinie sądowo-lekarską z

dnia 17 czerwca 2013 r. sporządzoną przez biegłych sądowych z zakresu

neurologii, chorób wewnętrznych i gastroentrologii i specjalisty chirurga, która w

jego ocenie, nie uwzględniła wyników badań: TK z dnia 08.12.2011 r. i MR z dnia

14.07.2012 r. Wnioskodawca zarzucił nietrafną analizę tych badań przez biegłych

3

sądowych. Wskazał, na sprzeczność decyzji jakie otrzymał, tj. na decyzję lekarza

medycyny pracy, która nie dopuszcza go do pracy i na decyzję komisji lekarskiej

ZUS stwierdzającej, że jest zdolny do wykonywania pracy.

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 19 grudnia 2013 r. oddalił apelację

ubezpieczonego. Ponownie analizując postępowanie dowodowe przeprowadzone

w przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, że z wnioskodawcą został

przeprowadzony przez biegłych sądowych wywiad i szczegółowe badanie

neurologiczne, internistyczne oraz ortopedyczne. Podczas badania ortopedycznego

wnioskodawca okazał: RTG kręgosłupa szyjnego (23.03.2013 r.) gdzie stwierdzono

niewielkie zmiany zwyrodnieniowe, dyskopatię C6/C7. RTG kręgosłupa piersiowego

(23.03.2013 r.) dyskopatie wielopoziomową Th7-Th11, mierne zmiany

zwyrodnieniowe. Powołani biegli wskazali, że wnioskodawca był od dnia

23.02.2013 r. zdolny do pracy w odniesieniu do posiadanych przez niego

kwalifikacji. Odnośnie wskazanych w apelacji przez wnioskodawcę problemów z

nadciśnieniem biegli wskazali w swojej opinii, że nadciśnienie tętnicze jest

niepowikłane, wymaga systematycznej kontroli i leczenia i nie wpływa w sposób

istotny, w tym stopniu zaawansowania, na zdolność do pracy badanego. Ponadto

biegli stwierdzili, że wynik przeprowadzonego przez nich badania i stwierdzony stan

czynnościowy wnioskodawcy jest zasadniczo zbieżny z opisanym w dniu

13.03.2013 r. przez komisję lekarską ZUS - takie same są też wnioski orzecznicze.

Biorąc to stwierdzenie pod uwagę Sąd Okręgowy ustalił, że biegli uwzględnili w

swojej opinii z dnia 17.06.2013 r. badania TK z dnia 08.12.2011 r. i MR z dnia

16.07.2012 r., których opis znajduje się w Dokumentacji Orzeczniczo - Lekarskiej

ZUS. Biegli w swojej opinii odnieśli się także do zastrzeżeń wnioskodawcy

odnośnie sprzeczności decyzji jakie otrzymał tj. decyzji lekarza medycyny pracy,

która nie dopuszcza go do pracy i decyzji komisji lekarskiej ZUS stwierdzającej, że

jest zdolny do wykonywania pracy. Wyjaśnili że: „Biegli i lekarze ZUS oceniają

zdolność do pracy w odniesieniu do kwalifikacji zawodowych i stanu zdrowia

badanego, zaś lekarze medycyny pracy w odniesieniu do konkretnego stanowiska

pracy, stąd różnica orzeczeń.” Biorąc powyższe pod uwagę zdaniem Sądu

Okręgowego powyższa opinia z dnia 17.06.2013 r. zasługuje na uwzględnienie.

W tej sytuacji Sąd stwierdził, że brak było podstaw do uwzględnienia apelacji

4

wnioskodawcy wobec prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego

przez Sąd Rejonowy i zgodnie z przepisem art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca

1999 r. o świadczeniach rehabilitacyjnych nie przysługuje wnioskodawcy takie

świadczenie wobec opinii biegłych stwierdzającej zdolność wnioskodawcy od dnia

23.02.2013 r. do pracy na poziomie posiadanych kwalifikacji.

W skardze kasacyjnej ubezpieczony zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego z

dnia 19 grudnia 2013 r. w całości, opierając skargę na podstawie naruszenia prawa

materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.: art. 18

ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z

ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (j.t. Dz.U. z 2014 r.,

poz. 159), poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że ubezpieczonemu nie

przysługuje prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, gdyż odzyskał zdolność do

pracy „na poziomie posiadanych kwalifikacji” oraz że bez znaczenia jest w tym

względzie to, że nadal jest niezdolny do podjęcia pracy na konkretnym, dotychczas

zajmowanym stanowisku, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu

prowadzi do wniosku, że świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu,

który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy

dotychczasowej, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie

takiej zdolności. Mając powyższe na uwadze powód wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi drugiej instancji do

ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda

kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Wykładnia gramatyczna

art. 18 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z

ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa wyraźnie wskazuje,

że świadczenie rehabilitacyjne jest swego rodzaju kontynuacją zasiłku

chorobowego (przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy) w tym znaczeniu, że prawo

do niego można nabyć tylko wówczas, gdy ustawowy okres pobierania zasiłku

5

chorobowego został już wyczerpany, a osoba pobierająca dotychczas zasiłek

chorobowy jest nadal niezdolna do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne jest

„świadczeniem na dokończenie leczenia”, jego przyznanie ma służyć odzyskaniu

zdolności do pracy dotychczasowej w sytuacji, w której dalsze leczenie lub

rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie tej zdolności w okresie nie dłuższym niż

12 miesięcy. Celem tego świadczenia jest zaś zapewnienie osobie uprawnionej

źródła przychodu w sytuacji, w której najczęściej dochodzi do rozwiązania z nią

stosunku pracy przez pracodawcę (por. art. 53 k.p.), a osoba ta z powodu

niezdolności do pracy, pracy tej świadczyć nie może. Sąd rozpoznając niniejsza

sprawę pominął ochronę stosunku pracy wynikającą z art. 53 k.p. Okres ochrony,

którego pracodawca nie może skrócić, został w tym przepisie określony w ścisłej

korelacji z systemem świadczeń przysługujących choremu pracownikowi.

Pracownik z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby pobiera najpierw

wynagrodzenie, następnie zasiłek chorobowy, a po wyczerpaniu zasiłku

chorobowego uzyskuje prawo do świadczenia rehabilitacyjnego. To ostatnie

świadczenie - stosownie do art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o

świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i

macierzyństwa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267 ze zm.) -

przysługuje jeżeli ubezpieczony po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal

niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie

zdolności do pracy; świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny

do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy.

Przepis art. 53 k.p. upoważnia pracodawcę do rozwiązania umowy o pracę bez

wypowiedzenia w razie dłuższej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w

pracy. Okolicznością, która uzasadnia rozwiązanie umowy w tym trybie jest między

innymi niezdolność pracownika do pracy wskutek choroby, jeżeli trwa ona dłuższy

czas niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz

świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące (art. 53 § 1 pkt 1 lit. b).

Rozwiązanie umowy nie może nastąpić po stawieniu się pracownika do pracy w

związku z ustaniem przyczyny niezdolności do pracy (art. 53 § 3). Z treści

powołanego ostatnio przepisu wynika, że uprawnienie do rozwiązania umowy bez

wypowiedzenia ustaje, jeśli pracownik stawi się do pracy będąc zdolnym do jej

6

wykonywania w znaczeniu posiadania (odzyskania) rzeczywistej zdolności do

pracy, tej którą utracił z powodu choroby. Odzyskanie zdolności do pracy musi

dotyczyć pracy (stanowiska), w zakresie której uprzednio została orzeczona

niezdolność do pracy, a nie zdolności do jakiejkolwiek innej pracy. Wynika to z

brzmienia art. 53 § 3 k.p., który odwołuje się wprost do przyczyny nieobecności w

pracy; tą zaś jest niezdolność do pracy wskutek choroby odniesiona do pracy

(stanowiska) wykonywanej przed zachorowaniem. Mając powyższe na uwadze

stwierdzić należy, że wykładnia funkcjonalna omawianego art. 18 ustawy musi

prowadzić do wniosku, że tak rozumiana niezdolność do pracy jako przesłanka

nabycia prawa do świadczenia rehabilitacyjnego musi dotyczyć pracy (stanowiska),

w zakresie której uprzednio została orzeczona niezdolność do pracy, a nie

zdolności do jakiejkolwiek innej pracy. Innymi słowy przepis ten stanowi o

niezdolności do pracy wskutek choroby odniesionej do pracy (stanowiska)

wykonywanej przed zachorowaniem. Sąd drugiej instancji w niniejszej sprawie

dokonał ustalenia i oceny wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy na

podstawie opinii biegłych, które nie dawały wystarczających podstaw do dokonania

prawnej oceny, czy ubezpieczony spełnił przesłanki warunkujące przyznanie mu

świadczenia rehabilitacyjnego z art. 18 powołanej ustawy. Powyższe opinie nie były

wystarczające do dokonania oceny - w oparciu powołany przepis - stanu zdrowia

ubezpieczonego, potrzeby dalszego leczenia lub rehabilitacji, które to czynności

rokują odzyskanie zdolności do pracy na konkretnym, dotychczas zajmowanym

stanowisku. W niniejszej sprawie biegli dokonali oceny stanu zdrowia według

zasad, które stosuje się prze ubieganiu się o świadczenie rentowe, gdzie oceniają

zdolność do pracy w odniesieniu do kwalifikacji zawodowych i stanu zdrowia

badanego. W niniejszej sprawie zgodnie z opinią biegłego medycyny pracy

ubezpieczony nadal jest niezdolny do podjęcia pracy na konkretnym, dotychczas

zajmowanym stanowisku.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

7