III SK 19/14

Sygn. akt III SK 19/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 stycznia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący)

SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

Protokolant Anna Pęśko

w sprawie z powództwa Telekomunikacji Polskiej S.A. w W. (obecnie O. P. S.A)

przeciwko Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej

o nałożenie kary pieniężnej ,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 22 stycznia 2015 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 11 lipca 2013 r.,

1) oddala skargę kasacyjną,

2) zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 270

(dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów zastępstwa

prawnego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

2

Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (Prezes Urzędu) decyzją z dnia

31 grudnia 2009 r. nałożył na Telekomunikację Polską S.A. z/s w W. (obecnie O. P.

S.A. - powód), na podstawie art. 210 ust. 1 i art. 207 ust. 1 pkt 7 Prawa

telekomunikacyjnego, karę pieniężną w wysokości 500.000 zł za niewykonanie

obowiązku świadczenia usługi powszechnej w zakresie pkt. 2.11 decyzji Prezesa

Urzędu z dnia 14 lipca 2006 r. przewidującego, że usługa ogólnokrajowej informacji

o numerach telefonicznych (OBN) w formie informacji udzielanej przez służby

informacyjne powoda będzie świadczona za taką samą opłatą użytkownikom

wszystkich publicznych sieci telefonicznych.

Powód zaskarżył decyzję Prezesa Urzędu odwołaniem, które zostało

uwzględnione przez Sąd Okręgowy w W. – Sąd Ochrony Konkurencji i

Konsumentów wyrokiem z dnia 19 lipca 2012 r. w ten sposób, że zaskarżona

decyzja została uchylona.

Sąd Okręgowy uznał, że usługa OBN jest usługą wchodzącą w skład usługi

powszechnej. Uwzględnił jednak podniesiony w odwołaniu zarzut dotyczący

naruszenia przez Prezesa Urzędu art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego

przez jego zastosowanie w związku z niewykonaniem przez powoda punktu 2.11

decyzji z dnia 14 lipca 2006 r. Przypomniał, iż zgodnie z art. 209 ust. 1 pkt 7 prawa

telekomunikacyjnego karze pieniężnej podlega ten, kto nie wykonuje obowiązku

świadczenia usługi powszechnej, co zdaniem Sądu Okręgowego należy odnosić do

przypadku zaprzestania świadczenia usługi powszechnej. Z okoliczności niniejszej

sprawy wynika zaś jednoznacznie, że powód wykonywał usługę powszechną, a w

jej ramach usługę OBN, natomiast zarzucono mu tylko niewykonanie obowiązku

określonego w pkt 2.11 decyzji z dnia 14 lipca 2006 r. dotyczącego świadczenie

usługi OBN wszystkim użytkownikom wszystkich publicznych sieci telefonicznych

za taką samą opłatą. Skoro zatem na podstawie art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa

telekomunikacyjnego sankcji podlegał ten, kto nie wykonuje obowiązku świadczenia

usługi powszechnej, a powód ten obowiązek wykonywał, to Prezes Urzędu nie był

uprawniony do nałożenia na powoda kary pieniężnej przewidzianej w art. 209 ust. 1

pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego.

3

Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji apelacją, która

została oddalona przez Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 11 lipca 2013 r. W ocenie

Sądu drugiej instancji, chybione jest założenie apelacji Prezesa Urzędu, zgodnie z

którym wykonywanie obowiązku świadczenia usługi powszechnej następuje

dopiero w momencie spełnienia wszystkich wymogów, jakim powinna odpowiadać

usługa powszechna. Sąd Apelacyjny podkreślił, że naruszenie obowiązku może

polegać na jego niewykonywaniu lub na nienależytym wykonaniu. Jeśli jednak z art.

81 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego wynika, że usługa powszechna powinna być

świadczona z zachowaniem wymaganej jakości i po przystępnej cenie, to

naruszenie tych wymogów stanowi nienależyte wykonanie obowiązku. Zdaniem

Sądu drugiej instancji, nie można takiego uchybienia kwalifikować jako

niewykonywania obowiązku. Istnieją różne sytuacje niewykonywania obowiązku, w

tym w części, lecz ma to miejsce wówczas, gdy obowiązek stanowi samodzielną

usługę lub jest podzielny. Dlatego świadczenie usługi powszechnej o węższym

zakresie przedmiotowym niż wskazany przez Prezesa Urzędu może być

kwalifikowane jako niewykonywanie obowiązku świadczenia usługi powszechnej w

części. W niniejszej sprawie powodowi zarzucono zaś świadczenie usługi OBN bez

zachowania wymogu dotyczącego opłat za usługę, czyli zarzucono nienależyte

wykonanie obowiązku świadczenia usługi powszechnej. Jako podstawę prawną dla

ukarania powoda za to naruszenie wskazano z kolei art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa

telekomunikacyjnego, który stanowi o niewykonywaniu obowiązku świadczenia

usługi powszechnej. Przepis ten sankcjonuje zatem tylko niewykonanie obowiązku

świadczenia usługi powszechnej, a nie nienależyte wykonywanie tego obowiązku.

Nie można pod pojęciem „nie wykonuje obowiązku” rozumieć jakiegokolwiek

uchybienia obowiązkowi świadczenia usługi powszechnej. Wniosku takiego nie

można wyprowadzić z tego, że art. 81 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego określa

wymogi, jakim powinna odpowiadać usługa powszechna. Analiza art. 209 ust. 1

Prawa telekomunikacyjnego wskazuje, że w przepisie tym rozróżniono przypadki

stosowania sankcji w postaci kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku oraz za

nienależyte wykonanie obowiązku. W art. 209 ust. 1, w jego brzmieniu

obowiązującym w dacie wydania decyzji, przewidziano sankcje za niewypełnienie

lub nienależyte wypełnienie obowiązków w pkt 10, 12, 13a, 22, 29, 30 i 31.

4

Natomiast na podstawie art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego karze

pieniężnej podlega tylko ten, kto „nie wykonuje obowiązku” świadczenia usługi

powszechnej. Przepis ten ma więc zastosowanie tylko do przypadków

nierozpoczęcia świadczenia usługi powszechnej oraz zaprzestania jej świadczenia.

Taką wykładnię art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego potwierdza treść

przepisu art. 209 ust. 1 pkt 8 Prawa telekomunikacyjnego, który w dacie wydania

decyzji przewidywał karę pieniężną za niezachowanie określonych przez Prezesa

Urzędu w decyzji wyznaczającej przedsiębiorcę jako podmiot zobowiązany do

świadczenia usługi powszechnej wartości wskaźników dostępności i jakości

świadczenia usługi powszechnej. Skoro zatem art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa

telekomunikacyjnego sankcjonuje tylko niewykonywanie obowiązku świadczenia

usługi powszechnej, a w decyzji Prezesa Urzędu nałożono na powoda karę

pieniężną za świadczenie usługi OBN z naruszeniem obowiązku dotyczącego

opłaty za tę usługę, to Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że zaniechaniu

powoda nie można przypisać czynu zagrożonego karą pieniężną na podstawie

art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego, wskazanego jako podstawa

prawna decyzji Prezesa Urzędu. W konsekwencji Sąd Okręgowy w W. prawidłowo

uchylił decyzję organu regulacji komunikacji elektronicznej.

Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w

całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa

telekomunikacyjnego w związku z art. 90, art. 91 ust. 2 i art. 81 ust. 1, 2 3 pkt 1-6

Prawa telekomunikacyjnego i w związku z art. 103 ust 1 i 2 Prawa

telekomunikacyjnego w brzmieniu z dnia 31 grudnia 2009 r. przez dokonanie

błędnej wykładni pojęcia „nie wykonuje usługi powszechnej”, tj. zestawu usług

telekomunikacyjnych, jakie powinny być dostępne dla wszystkich użytkowników

końcowych stacjonarnych publicznych sieci telefonicznych na terytorium

Rzeczpospolitej Polskiej, z zachowaniem wymaganej jakości i po przystępnej cenie;

art. 209 ust. 1 pkt 7 i 8 Prawa telekomunikacyjnego w brzmieniu obowiązującym w

dniu 31 grudnia 2009 r. w związku z art. 209 ust. 1, pkt 10, 12, 13a, 22, 29, 30 i 31

Prawa telekomunikacyjnego przez uznanie, że w świetle powołanych wyżej

jednostek redakcyjnych art. 209 Prawa telekomunikacyjnego karze podlega tylko

ten, kto nie wykonuje obowiązku świadczenia usługi powszechnej, a zatem ten, kto

5

nie rozpoczyna świadczenia usługi powszechnej lub ten, kto zaprzestaje jej

świadczenia.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania Prezes Urzędu

powołał się na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości, tj.

art. 209 ust. 1 pkt 7 i 8 w związku z art. 81-85, art. 90, art. 91 ust. 2, art. 103 ust. 1 i

2 Prawa telekomunikacyjnego, czy karze pieniężnej z art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa

telekomunikacyjnego podlega wyłącznie tylko zaprzestanie świadczenia usługi

powszechnej jako całości lub nierozpoczęcie usługi powszechnej, czy też karze

pieniężnej podlega nierozpoczęcie lub zaprzestanie świadczenia choćby jednej z

usług wchodzących w skład usługi powszechnej oraz czy dopuszczalny jest pogląd,

że podmiot, który nie wykonuje usługi powszechnej na warunkach wskazanych w

decyzji, w istocie świadczy usługę komercyjną zbliżoną do wykonywania usługi

powszechnej, czyli wykonuje usługi niewchodzące w skład usługi powszechnej oraz

czy jako niewykonywanie usługi powszechnej może zostać zakwalifikowane

niepełne lub nienależyte wykonywanie usługi powszechnej.

Powód w odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezesa Urzędu wniósł o odmowę

przyjęcia jej do rozpoznania lub o oddalenie tej skargi i zasądzenie kosztów

zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest wykładnia pojęcia

„obowiązek świadczenia usługi powszechnej” dokonana w świetle przepisów

kreujących ten obowiązek, struktury i treści art. 209 ust. 1 Prawa

telekomunikacyjnego oraz zmian stanu prawnego po dacie wydania decyzji

Prezesa Urzędu, od której odwołanie zainicjowało postępowanie w sprawie.

W pierwszej kolejności należy zatem odnieść się do poglądów wyrażonych w

uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2010 r., III SK 1/10

(OSNP 2011 nr 21-22, poz. 288), gdyż to wokół tych zapatrywań ogniskuje się

argumentacja Sądów obu instancji oraz skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu.

W powołanej sprawie (III SK 1/10) problem prawny rozstrzygany przez Sąd

Najwyższy dotyczył relacji między art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego

6

a art. 209 ust. 1 pkt 4 tej ustawy w kontekście objęcia zakresem art. 209 ust. 1 pkt 7

przypadku nieświadczenia usługi OBN przez przedsiębiorcę wyznaczonego.

Sprawa dotyczyła zatem tego, czy art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego

sankcjonuje tylko przypadki nieświadczenia usługi powszechnej przez

przedsiębiorcę wyznaczonego w całości, czy także nieświadczenia jednej z usług

wchodzących w skład zestawu usług.

Wypada zatem przypomnieć, że Sąd Najwyższy, wypowiadając się w

przedmiocie wykładni art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego, wyjaśnił, że

przepis ten stanowi o karze dla tego, kto „nie wykonuje obowiązku świadczenia

usługi powszechnej”. Pojęcie usługi powszechnej definiuje art. 81 ustawy, który za

taką usługę uznaje „zestaw usług telekomunikacyjnych” charakteryzujących się

określonym stopniem dostępności (dostępne dla wszystkich, z zachowaniem

parametrów jakościowych i cenowych) dla wskazanej w tym przepisie kategorii

użytkowników końcowych (stacjonarnych publicznych sieci telefonicznych na

terytorium Rzeczpospolitej Polskiej). Usługę powszechną świadczy tylko taki

przedsiębiorca telekomunikacyjny, który został wyznaczony do tego przez Prezesa

Urzędu. Zgodnie z art. 81 ust. 2 ustawy Prawo telekomunikacyjne, wyznaczając

takiego przedsiębiorcę, Prezes Urzędu określa zestaw usług telekomunikacyjnych

wchodzących w skład usługi powszechnej, do świadczenia której zobowiązany jest

wyznaczony przedsiębiorca, przy czym zawartość tego zestawu określa art. 81 ust.

3 pkt 1-6. Z takiego ukształtowania definicji usługi powszechnej wynika, że na

przedsiębiorcy wyznaczonym do świadczenia usługi powszechnej spoczywa

obowiązek oferowania określonego zestawu usług, zatem nieoferowanie jednej z

usług wchodzących w skład zestaw usług stanowiących usługę powszechną

oznacza, że przedsiębiorca nie wykonuje obowiązku świadczenia usługi

powszechnej. Nie można więc rozumieć art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa

telekomunikacyjnego w ten sposób, że tylko nieświadczenie wszystkich usług

wchodzących w skład usługi publicznej podlega karze pieniężnej.

Z powyższego wynika, iż w sprawie III SK 1/10 Sąd Najwyższy przesądził

jedynie o jednej kwestii z zakresu problematyki stosowania art. 209 ust. 1 pkt 7

Prawa telekomunikacyjnego, jaką jest wpływ zakresu przedmiotowego pojęcia

usługi powszechnej na odpowiedzialność przedsiębiorcy na podstawie tego

7

przepisu. W orzeczeniu tym nie wypowiedziano się natomiast w kwestii

zastosowania art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego do przypadku

świadczenia usługi powszechnej o parametrach odbiegających od określonych w

decyzji Prezesa Urzędu. Należy także mieć na uwadze, że z wyroku wydanego w

sprawie III SK 1/10 wynika, iż zakres zastosowania art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa

telekomunikacyjnego jest determinowany przez wyniki wykładni przepisów art. 81 i

następnych Prawa telekomunikacyjnego dotyczących usługi powszechnej. Oznacza

to, że ustalenia znaczenia przepisu „kto nie wykonuje obowiązku świadczenia

usługi powszechnej” należy dokonywać na podstawie rekonstrukcji tego obowiązku

przeprowadzonej z uwzględnieniem art. 81 i następnych Prawa

telekomunikacyjnego.

Wypada w tym miejscu zaznaczyć, iż piśmiennictwo nie dostarcza żadnych

wskazówek w przedmiocie rozstrzygnięcia problemu prawnego w niniejszej

sprawie, gdyż ogranicza się do powielenia zapatrywania wyrażonego w sprawie

III SK 1/10. Zarówno według M. Rogalskiego jak i S. Piątka przepis art. 209 ust. 1

pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego stosuje się tylko do przypadków zaprzestania

świadczenia usługi powszechnej. M. Rogalski dodatkowo wywodzi z tego

wprawdzie, ale bez dalszego uzasadnienia, że wymieniony przepis nie sankcjonuje

zachowania polegającego na niewykonywaniu decyzji określającej maksymalne

ceny za świadczenie usług wchodzących w skład usługi powszechnej.

Rozstrzygając problem „czy niepełne wykonanie decyzji Prezesa Urzędu

ustalającej zasady świadczenia przez powoda usługi powszechnej (polegające na

zignorowaniu postanowienia 2.11 decyzji Prezesa Urzędu przewidującego

świadczenie usługi OBN za jednakową opłatę dla użytkowników końcowych

korzystających z usług różnych operatorów) można kwalifikować jako

niewykonywanie obowiązku świadczenia usługi powszechnej z art. 209 ust. 1 pkt 7

Prawa telekomunikacyjnego” należy więc udzielić odpowiedzi na dwa pytania

cząstkowe, z których pierwsze dotyczy kwestii wykładania przepisów o karach

pieniężnych, a drugie kwestii co to znaczy „nie wykonuje obowiązku świadczenia

usługi powszechnej”.

Przed udzieleniem odpowiedzi na powyższe pytania należy też zwrócić

uwagę, że argumentacja Prezesa Urzędu opiera się na podstawowym założeniu,

8

które można streścić następująco: każdy obowiązek wynikający z Prawa

telekomunikacyjnego (lub decyzji Prezesa Urzędu) podlega karze pieniężnej.

Wykładnia art. 209 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego ma zaś służyć jedynie temu,

by dobrać odpowiednią podstawę prawną do nałożenia przez Prezesa Urzędu kary

pieniężnej, która „i tak się należy przedsiębiorcy telekomunikacyjnemu”.

Struktura i treść art. 209 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego przeczy jednak

powyższemu założeniu. Już po bardzo wstępnej analizie art. 209 ust. 1 Prawa

telekomunikacyjnego należy stwierdzić, że przepis ten sformułowano w taki sposób,

że karze pieniężnej podlega tylko ten, kto dopuszcza się takiego naruszenia

obowiązków wynikających z Prawa telekomunikacyjnego, które zostały wymienione

w tym przepisie. Możliwa jest zatem sytuacja, w której z ustawy lub decyzji Prezesa

Urzędu będą wynikały dla przedsiębiorcy jakieś obowiązki, ale ich niewykonanie nie

będzie sankcjonowane karą pieniężną. W przeciwnym razie art. 209 ust. 1 Prawa

telekomunikacyjnego nie wymieniałby bowiem enumeratywnie zachowań

podlegających karze pieniężnej. Wypada również podkreślić, że wielokrotnie

wyliczeniu tych zachowań towarzyszy odesłanie do konkretnych przepisów Prawa

telekomunikacyjnego. Ponadto, art. 209 ust. 1 nie określałby różnych postaci

zjawiskowych poszczególnych deliktów telekomunikacyjnych.

Analizując treść art. 209 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, w brzmieniu

obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, należy zwrócić uwagę, że

ustawa czyniła rozróżnienie między przypadkami niewypełniania obowiązku a

przypadkami nienależytego wypełniania obowiązku.

Kara za niewypełnianie obowiązku przewidziana była w art. 209 ust. 1 pkt 1

(kto nie wypełnia obowiązku udzielania informacji lub dostarczania dokumentów

przewidzianych ustawą); pkt 5 (kto nie wypełnia obowiązków lub wymagań

dotyczących ofert określających ramowe warunki umów o dostępie); pkt 6 ( kto nie

wypełnia warunków zapewnienia dostępu telekomunikacyjnego oraz rozliczeń z

tego tytułu, określonych w decyzji lub w umowie); pkt 12 (kto nie wypełnia

obowiązków lub wymagań dotyczących zapewnienia dostępu telekomunikacyjnego,

o których mowa w art. 32); pkt 13 (kto nie wypełnia obowiązków regulacyjnych

nałożonych na rynkach detalicznych, o których mowa w art. 46-48); pkt 14 (kto nie

wypełnia wymagań dotyczących ustalania cen, o których mowa w art. 61 ust. 2); pkt

9

18 (kto nie wykonuje obowiązku zapewnienia bezpłatnych połączeń z numerami

alarmowymi, o którym mowa w art. 77); pkt 18a (kto nie wypełnia obowiązku, o

którym mowa w art. 78 ust. 1, 2 i 5); pkt 20 (kto nie wykonuje obowiązków

związanych z udostępnianiem lub prowadzeniem oddzielnej rachunkowości, o

których mowa w art. 133); pkt 21 (kto nie realizuje obowiązku zapewnienia dostępu

do interfejsu programu aplikacyjnego lub elektronicznego przewodnika po

programach, o którym mowa w art. 136); pkt 22 (kto nie wypełnia obowiązków lub

nie stosuje warunków udostępnienia infrastruktury telekomunikacyjnej określonych

w decyzji lub umowie, o których mowa w art. 139); pkt 25 (kto nie wypełnia

obowiązków uzyskania zgody abonenta lub użytkownika końcowego, o których

mowa w art. 161, art. 166, art. 169 i art. 172-174); pkt 28 (kto nie wypełnia

obowiązków wynikających z art. 180g); pkt 29 (kto nie wypełnia obowiązków

określonych w art. 3-6 rozporządzenia WE nr 717/2007).

Kara za nienależyte wykonanie obowiązku przewidziana była natomiast w

art. 209 ust. 1 pkt 3 (kto udziela informacji określonej w pkt 1 w sposób

nieprawdziwy lub niepełny); pkt 10 (kto nie wypełnia lub nienależycie wypełnia

obowiązki lub zadania na rzecz obronności i bezpieczeństwa państwa oraz

bezpieczeństwa i porządku publicznego, w zakresie i na warunkach określonych w

ustawie lub decyzjach wydanych na jej podstawie); pkt 13a (kto nie wypełnia lub

nienależycie wypełnia obowiązki określone w art. 36, art. 56 ust. 5, art. 57 ust. 6,

art. 60, art. 60a ust. 2 i art. 61 ust. 6); pkt 30 (kto nie wypełnia lub nienależycie

wypełnia obowiązki regulacyjne związane z prowadzeniem rachunkowości

regulacyjnej lub kalkulacji kosztów); pkt 31 (kto nie wypełnia lub nienależycie

wypełnia obowiązki opracowania i przedłożenia do zatwierdzenia przez Prezesa

UKE oraz stosowania oferty ramowej o dostępie telekomunikacyjnym).

Rozróżnienie to nie powinno mieć jednak decydującego znaczenia dla

rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ponieważ kluczowe jest, czy art. 209 ust. 1 pkt 7

Prawa telekomunikacyjnego można interpretować w ten sposób, że

niewykonywaniem obowiązku świadczenia usługi powszechnej jest niestosowanie

się przedsiębiorcy do decyzji Prezesa Urzędu określającej zasady świadczenia tej

usługi.

10

Z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 2014 r., III SK 76/13 (LEX nr

1499204) wynika, że w przypadku pieniężnych sankcji administracyjnych, nawet

gdy przybierają one formę dolegliwych dla przedsiębiorcy kar pieniężnych,

zróżnicowany charakter odesłania w przepisach kreujących normę sankcjonującą

obowiązek do przepisów nakładających sam obowiązek, wskazuje na konieczność

odkodowania zakresu zachowań objętych karą pieniężną z uwzględnieniem

przepisów dotyczących obowiązku podlegającego karze. Z drugiej strony, w

orzeczeniu tym podkreślono konieczność restrykcyjnej wykładni art. 209 ust. 1

Prawa telekomunikacyjnego w ogóle, co jednak nie stało na przeszkodzie ustaleniu

znaczenia poszczególnych punktów tego przepisu z uwzględnieniem przepisów

kreujących sam obowiązek, którego niewykonanie podlega karze.

Podobny wywód zawarto w powołanym wcześniej wyroku Sądu

Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2010 r., III SK 1/10. Idąc tym tokiem rozumowania

w sprawie III SK 1/10 rozstrzygnięto, że obowiązku świadczenia usługi

powszechnej nie wykonuje na pewno ten, kto nie świadczy usługi wymienionej w

decyzji Prezesa Urzędu wyznaczającej przedsiębiorcę telekomunikacyjnego jako

podmiot zobowiązany do świadczenia usługi powszechnej (a konkretnie usług

telekomunikacyjnych wchodzących w skład pojęcia usługi powszechnej,

wymienionych w decyzji Prezesa Urzędu). Obowiązek świadczenia usługi

powszechnej wynika, dla konkretnego przedsiębiorcy, z decyzji Prezesa Urzędu.

Skoro zatem to decyzja Prezesa Urzędu nakłada obowiązek świadczenia usługi

powszechnej oraz konkretyzuje ten obowiązek dla zindywidualizowanego

przedsiębiorcy (w przeciwieństwie do sytuacji w sprawie III SK 76/13, gdzie

obowiązek wynikał z art. 77 Prawa telekomunikacyjnego), to w pełni dopuszczalne

jest przyjęcie założenia, zgodnie z którym niewykonywanie decyzji Prezesa Urzędu

o wyznaczeniu przedsiębiorcy jako podmiotu zobowiązanego do świadczenia usługi

powszechnej będzie niewykonywaniem obowiązku świadczenia tej usługi. Dla

porządku należy też przypomnieć, że w sprawie III SK 1/10 za niewykonywanie

obowiązku świadczenia usługi powszechnej uznano nieświadczenie usługi OBN, do

realizacji której przedsiębiorca był zobowiązany na mocy decyzji Prezesa Urzędu.

Zwraca uwagę, że w art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego nie ma

odwołania do „decyzji Prezesa Urzędu” jako źródła tego obowiązku i jego zakresu.

11

Do decyzji Prezesa Urzędu odwoływano się zaś, przy opisie znamion czynu

zabronionego, w art. 209 ust. 1 pkt 6; pkt 8; pkt 10; pkt 22, a pośrednio także pkt 12

i 13 Prawa telekomunikacyjnego. To rozróżnienie może z kolei przemawiać za

udzieleniem negatywnej odpowiedzi na zasadniczy problem prawny w niniejszej

sprawie, choć w sprawie III SK 1/10 nie odwoływano się do podobnej argumentacji.

Wydaje się, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia problemu prawnego

niniejszej sprawy ma zestawienie art. 209 ust. 1 pkt 7 oraz pkt 8 (obecnie

uchylonego). Podczas gdy pkt 7 przewidywał w dacie wydania decyzji Prezesa

Urzędu karę pieniężną za niewykonanie obowiązku świadczenia usługi

powszechnej, to pkt 8 karał za niezachowanie określonych przez Prezesa Urzędu

wartości wskaźników dostępności i jakości świadczenia usługi powszechnej.

Rozróżnienie materii obu przepisu wspiera przyjęcie założenia, zgodnie z którym

art. 209 ust. 1 pkt 8 przewidywał karę za świadczenie usługi powszechnej na

zasadach sprzecznych z określonymi w decyzji Prezesa Urzędu, przy czym kara

pieniężna przewidziana była jedynie za uchybienia dotyczące wymienionych w tym

przepisie „wskaźników dostępności” oraz „wskaźników jakości”. Natomiast

zastosowanie art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego w okresie

obowiązywania art. 209 ust. 1 pkt 8 tej ustawy, to jest do dnia 20 stycznia 2013 r.,

ograniczało się w tej sytuacji do nieświadczenia usługi powszechnej w ogóle,

nierozpoczęcia świadczenia tej usługi w terminie, zaprzestania świadczenia usługi

powszechnej oraz świadczenia usługi w węższym zakresie, niż wynikający z decyzji

Prezesa Urzędu.

Rozróżnienie to miało swoje uzasadnienie w treści art. 85 Prawa

telekomunikacyjnego w brzmieniu relewantnym dla rozstrzygnięcia niniejszej

sprawy. Art. 85 ust. 1 w brzmieniu na dzień wydania decyzji w niniejszej sprawie

upoważniał Prezesa Urzędu (co prawda „w szczególności”) do określenia terminu

rozpoczęcia świadczenia usługi lub poszczególnych usług (pkt 1), okresu

świadczenia usługi lub poszczególnych usług (pkt 2) oraz wartości wskaźników

dostępności i jakości (pkt 3). Przepis art. 209 ust. 1 pkt 8 przewidywał zatem karę

pieniężną tylko za uchybienie art. 85 ust. 1 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego, co

przemawia za restrykcyjną wykładnią art. 209 ust. 7 pkt 1 w kontekście

zastosowania tego przepisu do przedsiębiorcy, który świadczy usługę powszechną,

12

ale z uchybieniem innych postanowień decyzji Prezesa Urzędu dotyczącej

parametrów, jakim powinna odpowiadać usługa powszechna. Trzeba bowiem

pamiętać, że obowiązek świadczenia usługi powszechnej takiej jak OBN po

jednakowej cenie dla wszystkich użytkowników końcowych wszystkich operatów nie

wynika z art. 81 Prawa telekomunikacyjnego, gdyż w odniesieniu do ceny przepis

ten stanowi jedynie o „przystępnej cenie”, a nie o jednakowej cenie.

Dla porządku należy ponadto odnotować, że art. 103 ust. 2 Prawa

telekomunikacyjnego, dotyczący usługi OBN, upoważniał Prezesa Urzędu do

określenia w decyzji „szczegółowych warunków świadczenia tej usługi”. Prezes

Urzędu mógł zatem przewidzieć obowiązek taki jak w pkt 2.11 decyzji, za

niewykonanie którego nałożono karę na powoda w niniejszej sprawie. Skoro jednak

art. 209 ust. 1 pkt 8 Prawa telekomunikacyjnego przewidywał karę pieniężną tylko

za niedochowanie warunków świadczenia usługi powszechnej określonych na

podstawie art. 85 ust. 1 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego, to regulacja art. 103 ust.

2 tej ustawy nie może rozstrzygać o tym, że możliwe było nałożenie kary pieniężnej

za niewykonanie obowiązku wynikającego z tego przepisu (skonkretyzowanego w

decyzji Prezesa Urzędu) na podstawie art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa

telekomunikacyjnego, w jego brzmieniu z daty wydania decyzji.

Jedynie na marginesie powyższych rozważań Sąd Najwyższy stwierdza

także, iż uchylenie art. 209 ust. 1 pkt 8 Prawa telekomunikacyjnego ze skutkiem od

dnia 21 stycznia 2013 r. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Powinno jednak mieć znaczenie dla stosowania art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa

telekomunikacyjnego w przyszłości. Skoro bowiem uchylono przepis przewidujący

możliwość nałożenia kary tylko za niektóre uchybienia „jakościowe” przy

świadczeniu usługi powszechnej, to odpada argumentacja oparta na znaczeniu

rozróżnienia miedzy przedmiotem regulacji art. 209 ust. 1 pkt 7 oraz art. 209 ust. 1

pkt 8 Prawa telekomunikacyjnego. Dlatego za celowe należy uznać wyrażenie

przez Sąd Najwyższy poglądu na przyszłość, zgodnie z którym uchylenie art. 209

ust. 1 pkt 8 Prawa telekomunikacyjnego ma ten skutek, że w sprawach, w których

Prezes Urzędu nakłada karę pieniężną na podstawie art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa

telekomunikacyjnego po uchyleniu art. 209 ust. 1 pkt 8 Prawa telekomunikacyjnego,

sankcji z art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego podlega nie tylko

13

przypadek nieświadczenia usługi powszechnej w ogóle lub w węższym zakresie,

ale także przypadki świadczenia tej usługi z naruszeniem warunków jej

wykonywania określonych w decyzji Prezesa Urzędu o wyznaczeniu przedsiębiorcy

jako podmiotu świadczącego taką usługę. W przeciwnym razie istnieje ryzyko, że

Sądy powszechne nadal będą stosowały art. 209 ust. 1 pkt 7 Prawa

telekomunikacyjnego uwzględniając jego dotychczasową (wyżej zaprezentowaną)

wykładnię.

Kierując się przedstawionymi motywami oraz opierając się na treści art.

39814

k.p.c., a w odniesieniu do kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie

art. 98 § 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. oraz § 12 ust. 4 pkt 4 w związku z § 14

ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Sąd Najwyższy orzekł, jak w

sentencji swego wyroku.