II UK 99/14

Sygn. akt II UK 99/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 stycznia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Roman Kuczyński

w sprawie z wniosku P. Sp. z o.o.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

przy udziale zainteresowanego T. K.

o wydanie zaświadczenia w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 stycznia 2015 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 30 października 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 października 2013 r., Sąd Apelacyjny, w sprawie z

wniosku – P. Spółki z o.o. z siedzibą w W. (dalej także płatnik) o wydanie

2

zaświadczenia w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, oddalił apelację

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 kwietnia 2013 r., którym zmieniono decyzję

organu rentowego z dnia 14 sierpnia 2012 r. i nakazano poświadczenie formularza

A1 potwierdzającego, że zainteresowany T. K. w okresie od dnia 4 stycznia 2012 r.

do dnia 29 stycznia 2012 r. podlegał polskiemu ustawodawstwu w zakresie

ubezpieczeń społecznych.

W stanie faktycznym sprawy, płatnik w dniu 9 lutego 2012 r. złożył wniosek o

poświadczenie dokumentów o ustawodawstwie właściwym dla pracownika firmy –

T. K. - w związku z czasowym delegowaniem go do pracy na terytorium Francji, w

okresie od dnia 4 stycznia 2012 r. do dnia 29 stycznia 2012 r. Decyzją z dnia 14

sierpnia 2012 r., organ rentowy odmówił wydania wnioskodawcy zaświadczenia A1

potwierdzającego, że zainteresowany w okresie wykonywania pracy na terytorium

Francji podlegał polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych.

Wnioskodawca jest agencją pracy tymczasowej. Zajmuje się m.in. działalnością

związaną z wyszukiwaniem miejsc pracy i pozyskiwaniem pracowników,

udostępnianiem wykwalifikowanych pracowników przedsiębiorstwom z krajów Unii

Europejskiej w branżach: budowlanej, konstrukcyjnej oraz turystycznej. Prowadzi w

tym celu działalność rekrutacyjną, logistyczną i administracyjną. Zainteresowany

został zatrudniony na podstawie umowy o pracę i zgłoszony do ubezpieczeń jako

pracownik. Był zatrudniony u polskiego pracodawcy kilkukrotnie od 2011 r. na

okresy 3 - 6 miesięczne, na podstawie umów o pracę na czas określony. W ramach

tej umowy był delegowany do pracy we Francji, gdzie wykonywał prace murarza za

wynagrodzeniem 600 euro miesięcznie. Od wynagrodzenia wypłaconego za okres

od dnia 4 stycznia 2012 r. do dnia 29 stycznia 2012 r. wnioskodawca opłacił w

Polsce składki na ubezpieczenie społeczne i zaliczkę na podatek dochodowy.

Zainteresowany nie został zatrudniony w celu zastępstwa za innego pracownika, a

także nigdy nie pracował w kraju.

W przedmiocie określenia danych dotyczących działalności prowadzonej w

Polsce i za granicą organ rentowy przeprowadził postępowanie i ustalił, że płatnik

osiągnął średnie obroty z okresu ostatnich 12 miesięcy prowadzenia pozarolniczej

działalności gospodarczej na poziomie 12%. Wykazane przez płatnika dane we

3

wniosku o poświadczenie formularzy A 1 złożonych od 2010 r., wskazują, że

przychody z działalności w kraju spadły, bowiem na dzień 30 sierpnia 2010 r.

wynosiły 31%, na dzień 31 grudnia 2010 r. - 18%, a na dzień 30 czerwca 2011 r. -

12%. W okresie od stycznia do marca 2012 r. obrót osiągany przez firmę z

działalności w Polsce utrzymywał się na poziomie 12%.

Płatnik w okresie od stycznia do kwietnia 2012 r. zatrudniał (na podstawie

umów o pracę i umów zlecenia) i zgłaszał do ubezpieczeń społecznych w kraju

średnio - łącznie w miesiącu - 57 osób oraz realizował 11 umów/kontraktów z

podmiotami gospodarczymi w Polsce, natomiast we Francji i w Niemczech pracę

wykonywało łącznie średnio 178 osób w ramach realizowanych około 38

umów/kontraktów. Płatnik w styczniu 2012 r. delegował do pracy za granicą 155

osób, a 115 zatrudnił w Polsce, w lutym odpowiednio 171 osób za granicą i 122 w

Polsce, w marcu 179 osób za granicą i 127 w Polsce, w kwietniu 207 osób za

granicą i 131 w Polsce, w maju 229 osób za granicą i 154 w Polsce, w czerwcu 254

osób za granicą i 143 w Polsce, w lipcu 224 osób za granicą i 117 w Polsce. W

okresie od stycznia 2012 r. do lipca 2012 r. zrealizował następującą ilość

kontraktów: w styczniu 32 w Unii Europejskiej i 11 w Polsce, w lutym 34 w Unii i 11

w Polsce, w marcu 40 w Unii i 11 w Polsce, w kwietniu 46 w Unii i 11 w Polsce, w

maju 48 w Unii i 11 w Polsce, w czerwcu 51 w Unii i 12 w Polsce, w lipcu 41 w Unii i

12 w Polsce. Średnie obroty płatnika w styczniu 2012 r. wyniosły; w Unii

Europejskiej 83%, a Polsce 17%, w lutym 83% w Unii i 17% w Polsce, w marcu

53% w Unii i 47% w Polsce, w kwietniu 82% w Unii i 18% w Polsce, od maja do

lipca wyniosły w Unii 82%, a w Polsce 18%.

Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2013 r., Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie

wnioskodawcy i zmienił decyzję organu rentowego z dnia 14 sierpnia 2012 r.,

nakazując poświadczenie formularza A1 potwierdzającego, że zainteresowany w

okresie od dnia 4 stycznia 2012 r. do dnia 29 stycznia 2012 r. podlegał polskiemu

ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 2 lit a

rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29

kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego

(Dz.U. UE L 2004.166.1 ze zm.) osoba wykonująca w Państwie Członkowskim

4

pracę najemną, pracę na własny rachunek, podlega ustawodawstwu tego państwa

członkowskiego, za wyjątkiem sytuacji, gdy osoba, która wykonuje działalność jako

pracownik najemny w Państwie Członkowskim w imieniu pracodawcy, który

normalnie tam prowadzi swoją działalność, a która jest delegowana przez tego

pracodawcę do innego Państwa Członkowskiego do wykonywania pracy w imieniu

tego pracodawcy, nadal podlega ustawodawstwu pierwszego Państwa

Członkowskiego, pod warunkiem, że przewidywany czas takiej pracy nie

przekracza 24 miesięcy i osoba ta nie jest wysłana, by zastąpić inną osobę (art. 12

ust. 1 rozporządzenia).

Na podstawie art. 14 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady

(WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r., dotyczącego wykonywania

rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia

społecznego (Dz.U. UE L 2009.284.1 ze zm.) do celów stosowania art. 12 ust. 1

rozporządzenia 883/2004 „osoba, która wykonuje: działalność jako pracownik

najemny w państwie członkowskim w imieniu pracodawcy, który normalnie tam

prowadzi swoją działalność, a która jest delegowana przez tego pracodawcę do

innego państwa członkowskiego”, oznacza także osobę zatrudnioną w celu

oddelegowania jej do innego państwa członkowskiego, pod warunkiem, że osoba ta

bezpośrednio przed rozpoczęciem zatrudnienia podlega już ustawodawstwu

państwa członkowskiego, w którym siedzibę ma jej pracodawca. Zastosowanie

powołanego przepisu wymaga spełnienia warunków, które zostały wskazane w

rozporządzeniu nr 987/2009 i omówione szerzej w Decyzji nr A2 Komisji

Administracyjnej d/s Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego.

Opracowany przez Komisję Administracyjną na podstawie Decyzji „Praktyczny

Poradnik: Ustawodawstwo mające zastosowanie do pracowników w Unii

Europejskiej (UE), Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) i Szwajcarii”

wskazuje nadto, że obroty osiągane przez delegujące przedsiębiorstwo w państwie

zatrudnienia w odpowiednim okresie powinny wynosić co najmniej 25%, zaś

przypadki, kiedy obrót jest niższy wymagają pogłębionej analizy. Jak wskazał Sąd

pierwszej instancji, z ustaleń stanu faktycznego wynika, że płatnik od początku

swojej działalności większość pracowników rekrutował do prac w zagranicznych

firmach w państwach członkowskich Unii Europejskiej. W związku z tym obroty

5

agencji uzyskane w Polsce z krajowych umów zawsze pozostawały w dysproporcji

w stosunku do obrotów agencji z umów zawartych z firmami zagranicznymi w

krajach Unii Europejskiej. Bezsporny jest fakt, że agencja pracy ma siedzibę na

terytorium Polski i w kraju prowadzi działalność polegająca na rekrutacji

pracowników do pracy w kraju, jak i do pracy za granicę w państwach

członkowskich. W ocenie Sądu wymóg, by wysyłające przedsiębiorstwo -

zazwyczaj prowadziło na terenie kraju delegującego - swoją znaczną część

działalności, należy rozumieć szeroko, tj. należy wziąć po uwagę szereg czynników

(gdzie znajduje się siedziba przedsiębiorstwa, gdzie znajduje się kadra kierownicza

biura i administracja, kadry, należy uwzględnić również charakter działalności

danego przedsiębiorstwa). Płatnik prowadzi znaczącą działalność w kraju, gdyż

spełnia powyższe przesłanki. Ponadto charakter działalności agencji pracy

przemawia za uznaniem, że agencja pracy prowadzi swą działalność w Polsce.

Zdaniem Sądu, kryterium przyjęte przez organ rentowy - osiągnięcie 25% obrotu w

Polsce jest wymogiem pozanormatywnym, ma jedynie charakter pomocniczy i nie

może być traktowane jako jedyne kryterium wyboru ustawodawstwa w zakresie

ubezpieczeń społecznych.

Wyrokiem z dnia 30 października 2013 r., Sąd Apelacyjny oddalił apelację

organu rentowego, uznając za prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane

przez Sąd pierwszej instancji jak i ich ocenę prawną. Sąd wskazał, że w sprawie

zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia

2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz

przepisy rozporządzenia nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego

wykonywania rozporządzenia nr 883/2004. W szczegółowych uregulowaniach

dotyczących art. 12 i 13 rozporządzenia podstawowego nr 883/2004, zawartych w

rozporządzeniu nr 987/2009 dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr

883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w art. 14

ust. 1 i 2 wskazano, że sformułowanie zawarte w art. 12 ust. 1 rozporządzenia

podstawowego oznacza także osobę zatrudnioną w celu oddelegowania jej do

innego państwa członkowskiego, pod warunkiem, że osoba ta bezpośrednio przed

rozpoczęciem zatrudnienia podlegała już ustawodawstwu państwa członkowskiego,

w którym siedzibę ma jej pracodawca. W ustępie 2 natomiast wyjaśniono, że

6

sformułowanie zawarte w art. 12 ust. 1 rozporządzenia podstawowego odnosi się

do pracodawcy zazwyczaj prowadzącego znaczną część działalności, innej niż

działalność związana z samym zarządzeniem wewnętrznym, na terytorium państwa

członkowskiego, w którym ma swoją siedzibę, z uwzględnieniem wszystkich

kryteriów charakteryzujących działalność prowadzoną przez dane przedsiębiorstwo.

W rozpoznawanej sprawie wymagało rozstrzygnięcia, czy płatnik prowadził na

terenie Polski „znaczną działalność”, o której mowa w art. 12 ust. 1 rozporządzenia

podstawowego nr 883/2004, inną niż działalność związaną z samym zarządzeniem

wewnętrznym oraz na jakich zasadach zainteresowani zostali oddelegowani do

pracy we Francji. Sąd przywołał treść decyzji nr A2 z dnia 12 czerwca 2009 r.

dotyczącej wykładni art. 12 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)

nr 883/2004, według której pierwszym decydującym warunkiem dla zastosowania

art. 12 ust. 1 rozporządzenia jest istnienie bezpośredniego związku między

pracodawcą a zatrudnionym przez niego pracownikiem. Drugim warunkiem jest

istnienie więzi między pracodawcą a państwem członkowskim, w którym ma on

swoją siedzibę. Możliwość delegowania pracowników, według Komisji, powinna

zatem ograniczać się wyłącznie do przedsiębiorstw, które normalnie prowadzą swą

działalność na terytorium państwa członkowskiego, którego ustawodawstwu nadal

podlega pracownik delegowany; dlatego przyjmuje się, że powyższe przepisy mają

zastosowanie jedynie do przedsiębiorstw, które zazwyczaj prowadzą znaczną

część działalności na terytorium państwa członkowskiego, w którym mają siedzibę.

Podkreślenia wymaga stwierdzenie Komisji, że gwarancja utrzymania

bezpośredniego związku przestaje istnieć, jeżeli pracownik delegowany zostaje

oddany do dyspozycji trzeciego przedsiębiorstwa. Z powyższego wynika, że poza

istnieniem więzi pracowniczej wymaga się, by przedsiębiorstwo delegujące „zwykle”

prowadziło działalność na terenie państwa, z którego pracownik został

oddelegowany, przy czym chodzi o działalność „godną odnotowania” w kraju

delegującym. Z decyzji nie wynika, aby to właśnie obrót odgrywał pierwszoplanową

rolę przy ocenie czy przedsiębiorstwo może powołać się na art. 14 ust. 1 lit. a

rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie

stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych,

osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin

7

przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.U.E.L. 1971 Nr 149, poz. 2 ze zm.).

Dokumentacja dostarczona przez płatnika wskazuje na zmienne wartości zarówno

obrotów jak i liczby zatrudnionych pracowników, co wyraźnie przedstawił Sąd

Okręgowy. Co prawda w 2011 r. i 2012 r. odnotowano spadek osiąganego obrotu

na terenie Polski, jednakże tendencja ta związana jest z obecną sytuacja na rynku

europejskim. Z tego też względu wartość osiąganych przez płatnika obrotów, nie

może stanowić podstawowego determinantu w rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Nie

można też pominąć, że celem dla którego stworzono możliwość odstępstw od

zasady terytorialności było maksymalne wspieranie swobodnego przepływu

pracowników oraz umożliwienie pracownikom, przedsiębiorstwom i instytucjom

uniknięcia niepotrzebnych i kosztownych komplikacji administracyjnych. Sąd drugiej

instancji wskazał także, że podczas całego okresu oddelegowania

zainteresowanego zachowany był bezpośredni związek między przedsiębiorstwem

delegującym, a pracownikiem oddelegowanym. W ocenie Sądu drugiej instancji

wszystkie te okoliczności świadczą o istnieniu po stronie wnioskodawcy przesłanek

warunkujących wydanie zaświadczenia A1, które potwierdza objęcie pracownika

delegowanego krajowym systemem ubezpieczeń społecznych.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości,

pełnomocnik organu rentowego, zarzucił naruszenie przepisów prawa

materialnego – art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.), oraz

art. 11 ust. 2 lit. a i art. 12 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady

(WE) nr 883/2004, art. 14 ust. 1 i 2 i art. 19 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu

Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009, poprzez ich błędną wykładnię, co

spowodowało z kolei naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 11 ust. 1, 12 ust.

1 oraz 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez niezasadne

objęcie zainteresowanego ubezpieczeniami społecznymi, jako pracownika na

terenie Polski, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu

Apelacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie w całości

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi drugiej instancji do ponownego

rozpoznania wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania, w tym kosztach

zastępstwa procesowego.

8

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o

odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie oddalenie skargi

kasacyjnej wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania.

Sąd Najwyższy wziął pod uwagę co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Stosownie do art. 39813

§ 1 i 2 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w

granicach skargi kasacyjnej (jej podstaw) i jest związany ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, jeżeli skarga nie zawiera

zarzutu naruszenia przepisów postępowania (bądź jeżeli taki zarzut okaże się

niezasadny). W przytoczonych wyżej okolicznościach sprawy, należy uznać za

usprawiedliwiony kasacyjny zarzut naruszenia prawa materialnego.

Wstępnie Sąd Najwyższy uważa za niezbędne przypomnieć, że w

poprzednim okresie, to jest przed dniem 1 maja 2010 r., kwestie dotyczące

koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, uregulowane obecnie w

przepisach rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z

dnia 29 kwietnia 2004 r. oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady

(WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonania pierwszego z

wymienionych rozporządzeń, regulowały przepisy rozporządzenia Rady (EWG) Nr

1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów

zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących

działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się

we Wspólnocie.

Przede wszystkim nie można podzielić stanowiska Sądu Apelacyjnego, że

obrót nie odgrywa pierwszoplanowej roli w ocenie „czy przedsiębiorstwo może

powołać się na art. 14 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1408/71”, a więc przyjęcie, że

obrót w kraju delegowania nie przesądza, czy przedsiębiorstwo delegujące

(w sprawie agencja pracy tymczasowej) prowadzi znaczną część działalności w

kraju delegowania. Nawet podzielając tak ogólnie sformułowaną tezę, należy ją

uzupełnić o istotne zastrzeżenie, że obrót nie może być pomijany jako kryterium

bez znaczenia. Zwłaszcza, że obrót ustalony w sprawie jest o ponad połowę niższy

9

niż wymagany (12% i 25%). Obrót na poziomie 25% odnosi się dla wszystkich

państw Unii i w tym wyraża się jego uniwersalny walor jako jednakowego punktu

odniesienia dla wszystkich adresatów (firm, przedsiębiorstwa) z wielu różnych

państw. Taki poziom wymaganego obrotu odpowiada regulacji prawnej,

adresowanej do „pracodawcy zazwyczaj prowadzącego znaczną część

działalności, innej niż działalność związana z samym zarządzaniem wewnętrznym

na terytorium państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę, (…)” - art. 12 ust. 1

rozporządzenia nr 883/2004 w związku z art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr

987/2009).

Potwierdza to także orzecznictwo ETS (por. sprawa Sarl Manpower

przeciwko Caisse Promaire d' Assurace Maladie - wyrok ETS z dnia 17 grudnia

1970, sygn. 35/70, ECR 1970/2/01251; sprawa Fitzwilliam - wyrok ETS z dnia 10

lutego 2000 r., C-202/97, ECR 2000/2/I-00883; sprawa Plum - wyrok ETS z dnia 9

listopada 2000 r., C-404/98, ECR 2000/11A/I-09397). Szczególne znaczenie w tej

kwestii należy przypisać stanowisku wyrażonemu w sprawie Fitzwilliam, w którym

przyjęto, że warunek zwykłego wykonywania swej działalności w pierwszym

państwie, jest spełniony jeżeli przedsiębiorstwo stale wykonuje znaczącą

działalność w państwie, w którym ma siedzibę. Tak więc stanowisko, że obrót

stanowi istotne kryterium odwołujące się do skali działalności przedsiębiorstwa,

można uznać za utrwalone i aktualne, jako kryterium racjonalnie sprawdzalne.

Przekładając to na okoliczności sprawy, należy uznać, że skoro wymagany jest

obrót na poziomie 25% w kraju delegowania, a więc jednej czwartej całego obrotu,

to po pierwsze dotyczyć to może jedynie przedsiębiorstwa działającego w danym

państwie, a po drugie, przedsiębiorstwa z wymaganą granicą obrotu, który co do

zasady nie pozwala na dowolne odejście poniżej tak zakreślonej skali. Wspomniany

wyżej Poradnik praktyczny stwierdza, że przypadki, w których obrót jest niższy niż

25% „wymagałyby pogłębionej analizy”. Z tego ostatniego zapisu nie wynika, że

znosi zastrzeżony poziom obrotu, lecz tylko, że odstępstwo powinno stanowić

wyjątek oparty na racjonalnej podstawie, a więc na analizie, która musi być tym

bardziej wzmocniona. Nie oznacza to jednak, że niższy obrót może być

równoważony (kompensowany) wartością innych kryteriów, gdyż są one rodzajowo

odmienne i dotyczą czego innego. Kryteria te również powinny być spełnione, a

10

więc co do siedziby przedsiębiorstwa i zawierania umów w miejscu delegowania,

gdyż to należy do zwykłej istoty rozważanej regulacji. Natomiast ilość umów czy

kontraktów nie zastępuje obrotu, który stanowi właśnie pochodną ich realizacji.

Reasumując obrót jako kryterium oceny w rozważanym aspekcie legitymuje

przedsiębiorcę (agencję) dopiero przy określonej wartości (25%), co oznacza, że

12% obrót nie spełnia kryterium wymaganego obrotu w kraju delegowania, gdy się

dodatkowo uwzględni, że niższy obrót nie był krótkotrwały, lecz utrzymywał się

dłużej na poziomie 12% - ustalono, że na koniec 2010 r. wynosił 18%, w 2011 r.

12% i podobnie w 2012 r., znaczącym dla wydania zaświadczenia.

W sprawie nie ustalono, aby tendencja spadkowa była krótkotrwała i że

pewna jest poprawa do wymaganego poziomu, gdyż „sytuacja na rynku

europejskim” (dekoniunktura) sama w sobie nie uzasadnia wyjątku, od

przedstawionej wyżej zasady - wykładnia i stosowanie przepisów nie może zależeć

od koniunktury czy dekoniunktury w danym państwie.

Stwierdzenie więc, że „wartość osiąganych przez stronę odwołującą się

obrotów (…) nie może stanowić podstawowego determinantu w rozstrzyganiu

niniejszej sprawy”, nie zasługuje na podzielenie, gdy się uwzględni, że w

omawianej regulacji chodzi o wyjątek od zasady lex loci laboris, a więc ułatwienia, a

nie o system, w którym pracownik z kraju o niższych kosztach pracy (ubezpieczenia

społecznego) jest wysyłany (delegowany) do pracy w kraju o wyższych kosztach

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2009 r., II UK 99/09, OSNP 2011

nr 11-12, poz. 162). Dobrodziejstwo wyjątku od tej zasady odnosi się do

pracodawcy osadzonego w jednym państwie i wykonującego roboty lub usługi w

innym państwie, zatrudniając do tej pracy swoich dotychczasowych pracowników

albo osoby dopiero zatrudniane z kraju delegowania. Dzięki takiemu rozwiązaniu

pracodawca (agencja pracy tymczasowej) za granicą nie musi zatrudniać

pracowników z innego kraju według kosztów miejsca pracy (wykonywania usługi,

działania firmy). Jednak taki wyjątek ma swe racjonalne granice, które wyznacza

warunek prowadzenia znaczącej części działalności, innej niż działalność związana

z samym zarządzaniem wewnętrznym, na terytorium państwa członkowskiego, w

którym ma swoją siedzibę. Na tle przedstawionego stanu faktycznego sprawy, nie

można nie dostrzegać różnicy między pracodawcą, który za granicą wykonuje

11

roboty lub usługi a agencją pracy tymczasowej, gdyż w przypadku zatrudnienia

przez agencję, pracodawcą faktycznym jest tzw. pracodawca użytkownik, gdyż to

on określa reżim pracy i sprawuje kierownictwo w zatrudnieniu. Pracownik

delegowany jest więc do zagranicznego pracodawcy użytkownika, czyli nie jest to

sytuacja typowa, w której pracownik delegowany jest do wykonywania pracy (robót,

usług) na rzecz delegującego pracodawcy. Innymi słowy agencja pracy

tymczasowej pośredniczy w zatrudnieniu co uzasadnia jej określony profit, czyli

zapłatę za usługę (marżę) po zwrocie kosztów. Te czynniki determinują też

zasadniczy cel jej działalności, dlatego agencja pracy tymczasowej nie powinna być

zwolniona z wymaganego poziomu obrotu jako kryterium oceny w podstawowej

kwestii czy prowadzi znaczącą część działalności na terytorium państwa

członkowskiego, z którego wysyła zatrudnionych do pracy za granicę. Innymi słowy

skoro próg obrotu na poziomie 25% odnosi się do zwykłych pracodawców, to tym

bardziej dotyczy także agencji pracy tymczasowej.

W licznych wyrokach Sądu Najwyższego, w których podłożem były decyzje

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w przedmiocie odmowy wydania P., Spółce z

ograniczoną odpowiedzialnością zaświadczenia A1 potwierdzającego, że jej

pracownicy w okresie wykonywania pracy na terytorium Francji podlegali polskiemu

ubezpieczeniu społecznemu, wyrażony został pogląd, że podmiot delegujący

zatrudnianych pracowników do pracy za granicą może być co do zasady uznany za

pracodawcę zazwyczaj prowadzącego znaczną część działalności w kraju, w

którym ma swoją siedzibę i z którego deleguje pracowników za granicę w

rozumieniu art. 12 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 883/2004 oraz art. 14 ust. 2

rozporządzenia (WE) nr 987/2009, jeżeli prowadzi w tym kraju działalność inną niż

działalność związana z samym zarządzaniem wewnętrznym i jeżeli osiąga w nim

obrót na poziomie 25% całego swego obrotu (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z

dnia 6 sierpnia 2013 r., II UK 116/13, OSNP 2014 nr 5, poz. 73, z dnia 2

października 2013 r., II UK 170/13, OSNP 2014 nr 12, poz. 171, z dnia 4 czerwca

2014 r., II UK 550/13, niepublikowany, z dnia 4 czerwca 2014 r., II UK 565/13.

niepublikowany, z dnia 6 sierpnia 2014 r., II UK 31/14, niepublikowany, z dnia 14

października 2014 r., II UK 32/14, niepublikowany oraz z dnia 18 listopada 2014 r.,

II UK 46/14, niepublikowany).

12

Tym się kierując, uwzględniając wniosek skargi, orzeczono jak w sentencji,

po myśli art. 39815

§ 1 k.p.c.

O kosztach orzeczono po myśli art. 108 § 2 w związku z art. 39821

k.p.c.