IV KK 300/14

Sygn. akt IV KK 300/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 stycznia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Grubba (przewodniczący)

SSN Krzysztof Cesarz

SSN Józef Dołhy (sprawozdawca)

Protokolant Dorota Szczerbiak

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Jerzego Engelkinga

w sprawie P.D.

skazanego z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i innych

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 20 stycznia 2015 r.,

kasacji, wniesionych przez obrońców skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w K.

z dnia 16 stycznia 2014 r.,

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w S.

z dnia 30 kwietnia 2013 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o

karze łącznej pozbawienia wolności wymierzonej P. D. (pkt II ppkt

4) i sprawę w tym zakresie przekazuje do ponownego

rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K. w postępowaniu

odwoławczym,

2

2. w pozostałym zakresie kasację obrońcy - adw. Ł. C. -

oddala jako oczywiście bezzasadną,

3. zwalnia skazanego od ponoszenia kosztów sądowych

postępowania kasacyjnego,

4. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu

adw. Ł. C. - Kancelaria Adwokacka kwotę 1 180,80 zł (słownie:

jeden tysiąc sto osiemdziesiąt złotych osiemdziesiąt groszy), w

tym 23 % VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i

wniesienie kasacji oraz udział w rozprawie kasacyjnej, a nadto

kwotę 302,56 zł (słownie: trzysta dwa złote pięćdziesiąt sześć

groszy) tytułem zwrotu kosztów przejazdu.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w S., wyrokiem z dnia 30 listopada 2013 r., uznał P. D. za winnego

następujących czynów:

I. z art. 158 § 1 k.k. i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1

k.k. – i za to wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności;

II. z art. 280 § 1 k.k. i art. 278 § 1 k.k. w zw. z art.278 § 5 k.k. w zw. z art. 11 §2

k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. – i za to wymierzył mu karę 2 lat i 6 miesięcy

pozbawienia wolności, grzywny w wysokości 100 stawek dziennych,

przyjmując jedna stawkę na kwotę 10 zł;

III. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. – i za to wymierzył karę 1 roku

pozbawienia wolności;

IV. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. – i za to wymierzył karę 1 miesiąca

pozbawienia wolności;

V. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. – i za to wymierzył karę 8 miesięcy

pozbawienia wolności;

na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. wymierzył karę łączną 4 lat i 9

miesięcy pozbawienia wolności.

Od tego wyroku apelację wnieśli m.in. oskarżony P. D. i jego obrońca,

podnosząc zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych, obrazy przepisów

postępowania, obrazy prawa materialnego i rażącej niewspółmierności kary.

3

Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 16 stycznia 2014 r. zmienił

zaskarżony wyrok w stosunku do P. D. w ten sposób, że:

1) uchylił orzeczenie o karze łącznej pozbawienia wolności;

2) w ramach czynów przypisanych w pkt I i II uznał oskarżonego za

winnego jednego przestępstwa z art. 280 § 1 k.k. i art. 158 §1 k.k. w

zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 64 § 1 k.k., i za ten czyn wymierzył mu karę

2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, grzywny w wysokości 100

stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotą 10 zł;

3) na podstawie art. 85 §1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. orzeczoną karę

pozbawienia wolności połączył z karami orzeczonymi w pkt III, IV i V, i

wymierzył nową karę łączną w rozmiarze 4 lat i 6 miesięcy

pozbawienia wolności, zaś w pozostałej części zaskarżony wyrok

utrzymał w mocy.

Od powyższego wyroku kasację wnieśli obrońcy z urzędu skazanego P. D.

Obrońca z urzędu adw. K. S. zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o

karze, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego, mającego bezpośredni

wpływ na treść wyroku a mianowicie art. 86 § 1 zd. 1 k.k., poprzez błędną

wykładnię i niewłaściwe zastosowanie zasady wymierzenia kary łącznej w

granicach od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich

sumy oraz przekroczenie w wyroku sumy kar jednostkowych o 3 miesiące i

wymierzenie kary łącznej 4 lat i 6 miesięcy, podczas gdy suma kar jednostkowych

wynosiła tylko 4 lata i 3 miesiące. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w K. w części dotyczącej orzeczenia o

karze oraz przekazanie sprawy P. D. – w zaskarżonej części – do ponownego

rozpoznania sądowi II instancji. Obrońca z urzędu adw. Ł. S. zaskarżył wyrok w

całości, zarzucając:

I. rażące naruszenie prawa materialnego,

■ art. 86 § 1 k.k. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie

zasady wymierzania kary łącznej w granicach od najwyższej z kar wymierzonych za

poszczególne przestępstwa do ich sumy oraz przekroczenie w wyroku sumy kar

jednostkowych o 3 miesiące i wymierzenie kary łącznej 4 lat i 6 miesięcy, podczas

gdy suma kar jednostkowych wynosiła tylko 4 lata i 3 miesiące;

4

II. rażące naruszenie przepisów postępowania:

■ art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. i art. 7

k.p.k., poprzez odniesienie się do zarzutów zawartych w środku odwoławczym

własnym skazanego oraz jego obrońcy w sposób pobieżny i niekompletny, co

doprowadziło do nie rozważenia istoty tych zarzutów, pomimo że ich intencja była

czytelna i sprowadzała się zasadniczo do zarzucenia sądowi I instancji nie

dostrzeżenia istniejących wątpliwości, a w szczególności nie dostrzeżenie przez

Sąd Okręgowy i dokonanie błędnej oceny, że ustalenia faktyczne poczynione przez

Sąd Rejonowy są dowolne, gdyż stoją w rażącej sprzeczności z materiałem

dowodowym zgromadzonym w sprawie w zakresie oceny sprawstwa przestępstwa

rozboju, albowiem według wyjaśnień oskarżonego P. D., a także pozostałych

oskarżonych, pokrzywdzony J. H. nie posiadał przy sobie żadnych pieniędzy, a

użycie przemocy przez skazanego spowodowane było prowokacyjnym

zachowaniem pokrzywdzonego, które doprowadziło do bójki,

■ art. 7 k.p.k. z art. 457 § 3 k.p.k., poprzez brak wszechstronnego rozważenia

zebranego w sprawie materiału dowodowego pod kątem zasad prawidłowego

rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, rażąco dowolnej ocenie

zgromadzonych dowodów, a mianowicie:

1) odmówienie wiarygodności wyjaśnieniom wszystkich oskarżonych, których to

wyjaśnienia wskazywały, że P. D. nie mógł popełnić zarzucanego mu przestępstwa

rozboju:

2) przyjęcie za wiarygodne zeznań świadka J. H. i części zeznań M. K., w

sytuacji, gdy kolejne zeznania wskazanych świadków składane na etapie

postępowania przygotowawczego i przed Sądem różniły się istotnie od siebie, za

każdym razem świadkowie ci podawali inną liczbę osób biorących udział w tych

przestępstwach, przedstawiali różny przebieg zdarzeń, a ich zeznania stały w

sprzeczności z innymi obiektywnymi dowodami zgromadzonymi w toku

postępowania;

3) wybiórcze, dowolne i ukierunkowane na konkretną tezę potraktowanie przez

Sąd zgromadzonych w sprawie dowodów, polegające na daniu przymiotu całkowitej

wiarygodności zeznaniom pokrzywdzonego J. H. w części mówiącej o winie

skazanego, bez ich weryfikacji i konfrontacji z zeznaniami innych świadków,

5

wyjaśnieniami współoskarżonych i skazanego, co skutkowało oparciem ustalonej

przez Sąd wersji zdarzeń dotyczących P. D. na zeznaniach, będących w istocie

pomówieniami, bez przeprowadzenia ich wystarczającej kontroli, pomimo faktu, iż

nie znajdowały one potwierdzenia w całości zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego,

■ art. 5 § 2 k.p.k. poprzez nie wzięcie pod uwagę całokształtu okoliczności

przemawiających na korzyść skazanego P. D., a rozstrzygnięcie nie dających się

usunąć wątpliwości wynikających z zeznań świadków J. H. i M. K. i wyjaśnień

samego oskarżonego na jego niekorzyść - niezasadne przyjęcie, wobec istotnych

wątpliwości i brak możliwości ich wyjaśnienia na drodze swobodnej oceny

dowodów, iż skazany dopuścił się przestępstwa rozboju, podczas gdy towarzyszą

temu poważne wątpliwości mające swoją podstawę w materiale dowodowym

zebranym w toku postępowania.

Z ostrożności procesowej odnośnie czynów z pkt II, III aktu oskarżenia

III. rażące naruszenie przepisów postępowania:

■ art. 4 k.p.k. w zw. z art. 170 k.p.k. poprzez oddalenie i uznanie za

nieprzydatne przez Sąd Okręgowy wniosków dowodowych zgłoszonych przez

skazanego mianowicie dowodu z eksperymentu procesowego i dowodu z opinii

lekarza ortopedy powołanych na okoliczność czy oskarżony mając załamaną nogę

był w stanie dopuścić się czynów opisanych w punktach II i III aktu oskarżenia tj.

uszkodzenia samochodu Opel Vectra i spowodowania u M. E. uszkodzeń ciała. W

konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej wniósł

o uwzględnienie kasacji z powodu rażącego naruszenia art. 86 § 1 k.k., a w

konsekwencji uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej orzeczenia kary

łącznej pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonemu P. D. (pkt II ppkt 4) i

przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu w postępowaniu odwoławczym. Na rozprawie kasacyjnej prokurator

Prokuratury Generalnej poparł powyższe stanowisko.

Sad Najwyższy zważył, co następuje:

6

Wspólny obu kasacjom zarzut rażącej obrazy art. 86 §1 k.k. jest zasadny w

stopniu oczywistym.

W stosunku do P. D., uwzględniając zmiany dokonane przez sąd

odwoławczy, orzeczono następujące kary jednostkowe pozbawienia wolności: 2

lata i 6 miesięcy ,1 rok, 1 miesiąc oraz 8 miesięcy. Suma tych kar wynosi zatem 4

lata i 3 miesiące. Wymierzając zatem nową karę łączną pozbawienia wolności w

rozmiarze 4 lat i 6 miesięcy, Sąd Okręgowy naruszył art. 86 § 1 k.k., orzekając karę

przekraczającą sumę jednostkowych kar o 3 miesiące pozbawienia wolności.

Naruszenie prawa materialnego miało rażący charakter i w sposób oczywisty

wpłynęło na treść zaskarżonego wyroku.

Z tych względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części

dotyczącej orzeczenia o karze łącznej pozbawienia wolności wymierzonej P. D. (pkt

II ppkt 4) i sprawę w tym zakresie przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu w postepowaniu odwoławczym. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy

Sąd odwoławczy powinien, uwzględniając kierunek zaskarżenia, zachować

odpowiednia proporcje przy wymiarze nowej kary łącznej.

Ponieważ w zakresie powstałych zarzutów, kasacja obrońcy adw. Ł. C.

okazała się oczywiście bezzasadna, a powody takiego rozstrzygnięcia zostały

przedstawione w motywach ustnych po ogłoszeniu wyroku przez Sąd Najwyższy,

brak jest podstaw do ich ponownej prezentacji w uzasadnieniu pisemnym.