II KK 183/14

Sygn. akt II KK 183/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 stycznia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)

SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca)

SSA del. do SN Piotr Mirek

Protokolant Ewa Oziębła

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Krzysztofa Parchimowicza,

w sprawie M. K.

skazanego z art. 291 § 1 k.k. i in.,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 29 stycznia 2015 r.,

kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 21 stycznia 2014 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego z dnia 12

listopada 2012 r.,

1. w odniesieniu do M. K. uchyla rozstrzygnięcia zawarte w

pkt. 2 zaskarżonego wyroku dotyczące skazania za przestępstwo

z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. oraz w pkt 5 i sprawę w tym

zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego

rozpoznania w postępowaniu odwoławczym;

2. na podstawie art. 435 k.p.k. w zw. z art. 536 k.p.k. uchyla

zaskarżony wyrok w odniesieniu do:

2

a) M. Z. - pkt 1

b) J. G. i T. G. - pkt 3, w zakresie skazania za przestępstwo z

art. 291 § 1 k.k., art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 291 § 1 k.k. w zw. art.

12 k.k.,

c) J. G. - pkt. 4, w zakresie skazania za przestępstwo z art.

291 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. ,

d) M. Z., J. G. i T. G. - pkt 5,

i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu do

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym;

3. zarządza zwrot M. K. uiszczonej opłaty od kasacji.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia 12 listopada 2012 r. M. K. został

uznany winnym popełnienia czynów:

z art. 291 § 1 k.k. polegającego na tym, że w dniu 7 marca 2006 r., w

nieustalonym miejscu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając wspólnie i

w porozumieniu z J. G. przyjął od nieustalonej osoby samochód osobowy marki Fiat

Siena […] o wartości 11.100 zł pochodzący z kradzieży z włamaniem popełnionej w

dniu 7 marca 2006 r. na szkodę L. R., który następnie dostarczył T.G. i J. G. celem

jego demontażu na części i dalszej ich sprzedaży,

z art. 279 § 1 k.k. polegającego na tym, że w dniu 15 marca 2006 r. w W., po

uprzednim wyłamaniu wkładki zamka w drzwiach, zerwaniu stacyjki zapłonu i

blokady kierownicy zabrał w celu przywłaszczenia samochód osobowy marki Fiat

Palio Weekend […] o wartości 9.000 zł. na szkodę A. K. i P. K.,

za które wymierzono mu karę łączną 2 lat pozbawienia wolności i stu stawek

dziennych grzywny po 50 zł każda.

Wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 21 stycznia 2014 r. wyrok w odniesieniu

do M. K. zmieniono w ten sposób, że w ramach zarzuconego mu pierwotnie aktem

oskarżenia czynu z art. 291 §1 k.k. i art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art.

65 § 2 k.k. uznano M. K. za winnego tego, że w okresie od 1 do 7 marca 2006 r.

działając wspólnie i w porozumieniu z J. G., w wykonaniu z góry powziętego

zamiaru przyjął w nieustalonym miejscu od nieustalonych osób, a następnie

przekazał J. G. i T. G.:

3

a) w dniu 7 marca 2006 r. samochód osobowy Fiat Siena o wartości

11.100 złotych pochodzący z kradzieży z włamaniem dokonanej w dniu 7 marca

2006 r. na szkodę L. R.,

b) a w dniu od 1 do 2 marca 2006 r. samochód osobowy Fiat Siena o

wartości 11.100 zł pochodzący z kradzieży z włamaniem dokonanej w W. w okresie

od 1 do 2 marca 2006 r. na szkodę małżonków I.i T. K.,

a czyn ten zakwalifikowano z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.,

oraz

c) tego że, w dniu 15 marca 2006 r. w W., po uprzednim wyłamaniu

wkładki zamka w drzwiach, zerwaniu stacyjki zapłonu i blokady kierownicy zabrał w

celu przywłaszczenia samochód osobowy marki Fiat Palio Weekend o wartości

9.000 zł na szkodę A. K. i P. K.,

a czyn ten zakwalifikowano z art. 279 § 1 k.k.

Za oba powyższe przestępstwa wymierzono mu karę łączną 2 lat

pozbawienia wolności i 200 stawek dziennych grzywny po 50 zł każda.

Obrońca M. K. przedmiotowemu wyrokowi zarzucił rażącą obrazę przepisów

postępowania, która mogła mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 454 § 1

k.p.k. polegająca na tym, że Sąd odwoławczy uznał winę M. K., co do popełnienia

przestępstwa ciągłego (art. 12 k.k.) z jednoczesnym ujęciem w jego opisie

przestępstwa, za które M. K. nie był skazany przez sąd pierwszej instancji, jak też

nie został uznany przez ten sąd za winnego popełnienia czynu ciągłego.

Podnosząc powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu

Okręgowego z dnia 21 stycznia 2014 r., i przekazanie sprawy temu Sądowi do

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

W odpowiedzi na kasację Prokurator Prokuratury Okręgowej wniósł o

uznanie kasacji za zasadną i uchylenie wyroku Sądu Okręgowego z dnia 21

stycznia 2014 r. w części zaskarżonej kasacją i przekazanie sprawy w tym zakresie

Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Występując przed Sądem Najwyższym, Prokurator Prokuratury Generalnej

poparł kasację obrońcy, a nadto na podstawie art. 435 k.p.k. wniósł o uchylenie

zaskarżonego orzeczenia także co do skazanych M. Z., J. G., J. G. oraz T. G.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

4

Kasacja okazała się zasadna. Istotnie, w akcie oskarżenia zarzucono M.K.

m.in. popełnienie w okresie od 27 lutego do 15 marca 2006 r. w ramach czynu

ciągłego kilku zachowań polegających na przyjęciu 4 samochodów pochodzących z

kradzieży […] oraz kradzieży z włamaniem, której przedmiotem był Fiat Palio

Weekend. Sąd Rejonowy odrzucił konstrukcje czynu ciągłego i skazał M. K. za dwa

odrębne przestępstwa: przyjęcia w dniu 7 marca 2006 r. pochodzącego z kradzieży

samochodu marki Fiat Siena oraz popełnionej w dniu 15 marca 2006 r. kradzieży z

włamaniem, której przedmiotem był samochód marki Fiat Palio. Wyrok nie zawierał

natomiast bezpośredniego rozstrzygnięcia, którego przedmiotem były pozostałe

zachowania zarzucone w akcie oskarżenia, w szczególności te, których

przedmiotem były samochody Skoda Felicja, Fiat Siena, Skoda Felicja . Z

uzasadnienia wyroku Sądu I instancji można było wszakże bezpośrednio

wnioskować, że zdaniem Sądu brak było wystarczających dowodów, by

zachowania te przypisać M. K., a także M. Z., J. G., J. G. oraz T. G. (s. 12-13

uzasadnienia wyroku Sądu I Instancji, k. 5009). W istocie więc, usunięcie tych

zachowań z opisu czynu zabronionego przyjętego w wyroku miało, w intencji Sądu,

oznaczać faktyczne uniewinnienie od zarzutu ich popełnienia.

Po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez oskarżyciela posiłkowego oraz

obrońców oskarżonych i samych oskarżonych, Sąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu I

instancji w ten sposób, że przypisane M. K. dwa przestępstwa uznał za czyn ciągły i

uzupełnił opis tego czynu o jeszcze jedno zachowanie polegające na przyjęciu, a

następnie przekazaniu J. G., pochodzącego z kradzieży z włamaniem samochodu

marki Fiat Siena. Sąd Okręgowy zmienił także opis czynów przypisanych M. Z., J.

G., J. G. oraz T. G., uzupełniając je o zachowania polegające dokonaniu lub

współdziałaniu w popełnieniu paserstwa, którego przedmiotem był wspomniany

wcześniej samochód marki Fiat Siena. W związku z tymi zmianami Sąd Okręgowy

nałożył na M. K., M. Z., J. G., J. G. oraz T. G. obowiązek solidarnego naprawienia

szkody (art. 46 § 1 k.k.) na rzecz I. K.

Takie rozstrzygnięcie Sądu Odwoławczego w sposób oczywisty naruszało

art. 454 § 1 k.p.k. Nawet uwzględniając apelację oskarżycielki posiłkowej i uznając,

że M. K. dopuścił się zarzuconego mu w akcie oskarżenia czynu, którego

przedmiotem był samochód marki Fiat Siena, Sąd Odwoławczy nie mógł uzupełnić

5

opisu czynu przypisanego M. K. w wyroku sądu I instancji, bowiem pomięcie tego

właśnie czynu w wyroku Sądu a quo oznaczało faktycznie, że doszło do

uniewinnienia sprawcy w tym zakresie. Tymczasem zgodnie z art. 454 § 1 k.p.k.

Sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w

pierwszej instancji (lub co do którego w pierwszej instancji umorzono lub

warunkowo umorzono postępowanie). Nie chodzi przy tym jedynie o formalne

rozstrzygnięcie uniewinniające sprawcę ale także o pominięcie w opisie czynu

przypisanego sprawcy w wyroku skazującym tych fragmentów zachowań, które w

ramach czynu ciągłego zostały mu pierwotnie zarzucone w akcie oskarżenia.

Mając na względzie powyższe okoliczności, należało uchylić wyrok Sądu

odwoławczego w zakresie dotyczącym skazania za przestępstwo z art. 291 § 1 k.k.

w zw. z art. 12 i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

Jednocześnie na podstawie art. 435 k.p.k. w zw. z art. 536 k.p.k. należało

uchylić wyrok Sądu odwoławczego także w odniesieniu do M. Z., J. G., J. G. oraz T.

G., w zakresie, w jakim Sąd odwoławczy przypisał im różne postaci dokonania lub

współdziałania w dokonaniu czynu zabronionego paserstwa, którego przedmiotem

był samochód marki Fiat Siena. Skoro Sąd I instancji usunął z opisu czynów

przypisanych wyżej wymienionym osobom dokonanie lub współdziałanie w

popełnieniu takiego czynu, to należało uznać, że doszło w tym zakresie do

uniewinnienia sprawców i Sąd odwoławczy, z uwagi na treść art. 454 § 1 k.p.k., nie

mógł ich skazać za te czyny.

Konsekwencją uchylenia wyroku Sądu Okręgowego w zakresie przypisania

M. K . a także M. Z., J. G., J. G. oraz T. G. odpowiedzialności karnej za zachowania

stanowiące dokonanie lub współudział w popełnieniu czynu zabronionego

paserstwa w odniesieniu do samochodu marki Fiat Siena, było uchylenie także

rozstrzygnięcia o obowiązku naprawienia szkody związanej z tymi zachowaniami.

W ponownym postępowaniu Sąd Odwoławczy oceni, czy zachodzą

przesłanki do uwzględnienia apelacji oskarżycielki posiłkowej w zakresie

zarzuconych w akcie oskarżenia M. K., M. Z., J. G., J. G. oraz T. G. zachowań

odnoszących się do samochodu marki Fiat Siena i, w zależności od wyników tej

oceny, podejmie stosowne rozstrzygnięcie, mając na względzie treść art. 454 § 1

6

k.p.k. oraz fakt, że Sąd I instancji uniewinnił wymienione wyżej osoby od zarzutu

popełnienia tych zachowań.