I CSK 53/14

Sygn. akt I CSK 53/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 stycznia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Stowarzyszenia na Rzecz Ochrony Praw Konsumentów

i Obywateli w B.

przeciwko A. W.S.A. w W.

o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 28 stycznia 2015 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 6 lutego 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania

i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

2

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w W. – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrokiem z

dnia 30 maja 2012 r. - uwzględniając powództwo Stowarzyszenia Ochrony Praw

Konsumentów i Obywateli w B. przeciwko „A. W.” spółce akcyjnej w W. – uznał za

niedozwolone i zabronił pozwanej wykorzystywania w „Zasadach korzystania ze

strony internetowej […]” postanowień wzorca umowy o treści: „A. W.S.A. nie ponosi

odpowiedzialności za nieprawidłowe działanie niniejszej strony internetowej oraz za

przerwy w dostępie do niej”.

Sąd Okręgowy wskazał, że kwestionowany w pozwie zapis dotyczy umów

o świadczenie usług drogą elektroniczną, których przedmiotem jest dostarczenie

informacji na temat pozwanej i jej produktów. Między osobą korzystającą ze strony

internetowej w celu uzyskania informacji a pozwaną dochodzi do nawiązania

stosunku prawnego. „Zasady korzystania ze strony internetowej” są wzorcem

umowy o dostarczenie tych informacji. Pozwana powinna zapewnić bezawaryjne

działanie swojej strony i jej dostępność on-line. Wyłączenie odpowiedzialności

pozwanej jest niedopuszczalne, gdyż narusza prawa konsumentów; kształtuje

stosunek prawny w sposób nierównorzędny, sprzeczny z dobrymi obyczajami

i rażąco niekorzystny dla konsumenta.

Wyrok powyższy zaskarżyła apelacją pozwana.

Po wniesieniu apelacji, powód pismem procesowym z dnia 17 grudnia

2012 r. cofnął pozew i oświadczył, że zrzeka się roszczenia.

Sąd Apelacyjny wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną oddalił apelację

pozwanej. Wskazał, że w sprawie z powództwa o uznanie postanowień wzorca

umowy z niedozwolone cofnięcie pozwu jest niedopuszczalne. Pozew ten ma na

celu ochronę szeroko pojętych interesów konsumenta, a nie tylko interesów

powoda. Wyrok uwzględniający powództwo w tego typu sprawach korzysta z

rozszerzonej prawomocności materialnej (art. 47943

k.p.c.); nie może zostać

wydany tylko na podstawie uznania powództwa; niedopuszczalne jest również

zawarcie ugody (art. 47931

k.p.c.).

3

Odnosząc się do zarzutów apelacyjnych, w pełni podzielił ocenę noty

prawnej zatytułowanej „Zasady korzystania ze strony internetowej […]” jako

niedozwolonego wzorca umowy.

W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach określonych w art. 3983

§ 1 k.p.c., pozwana zarzuciła naruszenie art. 47941

w związku z art. 47943

k.p.c.

przez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że stanowią one podstawę do uznania

cofnięcia pozwu za niedopuszczalne; powołując się na art. 380 w związku z art.

38921

k.p.c., wniosła o rozpoznanie postanowienia Sądu Apelacyjnego uznającego

cofnięcie powództwa za niedopuszczalne.

Z ostrożności procesowej - na wypadek uznania, że ocena

niedopuszczalności cofnięcia pozwu została dokonana na podstawie art. 203 § 4

k.p.c. - pozwana podniosła zarzut naruszenia tego przepisu przez jego niewłaściwe

zastosowanie.

Według skarżącej, Sąd Apelacyjny naruszył również art. 386 § 3 w związku

z art. 355 k.p.c. przez zaniechanie uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia

postępowania w sprawie.

Podstawę kasacyjną naruszenia prawa materialnego skarżąca wypełniła

zarzutami naruszenia art. 3851

§ 1 i 3 k.c. w związku z art. 2 ust. 4 ustawy

o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz art. 3851

§ 1 w związku z art. 3853

pkt 2 k.c. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Powołując się na tak ujęte podstawy kasacyjne, pozwana wniosła

o uchylenie wyroków Sądów obu instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie

o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazanie sprawy temu Sądowi

do ponownego rozpoznania albo wydanie orzeczenia co do istoty sprawy,

tj. uwzględnienie apelacji i oddalenie powództwa w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzuty podniesione w ramach

podstawy kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania. Zarzuty te skierowane

zostały przeciwko ocenie skuteczności cofnięcia pozwu, dokonanej przez Sąd

4

Apelacyjny. Dopiero więc uznanie tej oceny za prawidłową otwiera drogę do

rozważenia zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Sąd Apelacyjny stanął na stanowisku, że w sprawach o uznanie postanowień

wzorca umowy za niedozwolone, służących ochronie szeroko pojętych interesów

konsumentów, cofnięcie pozwu jest w ogóle niedopuszczalne. Odwołał się przy

tym do treści art. 37943

k.p.c., określającego rozszerzoną prawomocność

materialną wyroku uwzględniającego powództwo w takiej sprawie oraz art. 47941

k.p.c., wyłączającego możliwość oparcia wyroku na uznaniu powództwa a także

zawarcia przez strony ugody. Trafnie zarzuciła skarżąca, że zapatrywanie to nie

może być uznane za trafne.

Cofnięcie pozwu jest wyrazem uprawnienia powoda do rezygnacji

z kontynuowania postępowania zainicjowanego wniesionym przez niego pozwem.

Cofając pozew, powód odstępuje od żądanie udzielenia mu ochrony prawnej na

podstawie okoliczności określonych w pozwie; dokonuje więc czynności

dyspozytywnej odpowiadającej swoim charakterem wniesieniu pozwu. Czynność ta

może być dokonana w toku całego postępowania aż do uprawomocnienia się

wyroku (art. 203 § 1 i art. 332 § 2 k.p.c.) i jest - w zasadzie – wiążąca dla sądu. Sąd

może uznać ją za niedopuszczalną tylko w ściśle określonych przypadkach -

w razie stwierdzenia na podstawie okoliczności sprawy, że jest ona sprzeczna

z prawem, zasadami współżycia społecznego albo ma na celu obejście prawa

(art. 203 § 4 k.p.c.). Odstępstwo od tej reguły, polegające na wprowadzeniu

dalszej przesłanki uznania cofnięcia pozwu za niedopuszczane, przewidziane

zostało w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń

społecznych (art. 469 k.p.c.).

Przepisy regulujące postępowanie odrębne w sprawach o uznanie

postanowień wzorca umowy za niedozwolone nie zawierają unormowań

szczególnych ograniczających lub wyłączających uprawnienie powoda do cofnięcia

pozwu. Do czynności tej - wbrew odmiennemu zapatrywaniu Sądu Apelacyjnego -

nie odnoszą się w żaden sposób ani art. 47943

, ani art. 47941

k.p.c. Przepisy te nie

stanowią zatem właściwej płaszczyzny do oceny dopuszczalności cofnięcia pozwu

w sprawie niniejszej, co nie pozwala odeprzeć zarzutu ich naruszenia.

5

Przed dokonaniem prawidłowej oceny skuteczności cofnięcia pozwu,

uwzgledniającej wskazane wyżej zasady ogólne, bezprzedmiotowe jest - jak już

wspomniano - odnoszenie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze

kasacyjnej.

Z tych względów Sąd najwyższy na podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c. orzekł, jak

w sentencji.