IV KK 284/14

Sygn. akt IV KK 284/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 lutego 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jerzy Grubba

SSN Jacek Sobczak

Protokolant Jolanta Grabowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Aleksandra Herzoga

w sprawie S. S.

skazanego z art.18 § 1 k.k. w zw. z art. 310 § 1 k.k. i in.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 5 lutego 2015 r.,

kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 28 marca 2014 r.,

zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w K.

z dnia 19 czerwca 2013 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu

Okręgowego w K. z dnia 19 czerwca 2013 r. w odniesieniu do S.

S. i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu w K.

do ponownego rozpoznania;

2. zarządza zwrot wniesionej przez S. S. opłaty od kasacji w

kwocie 750 (siedemset pięćdziesiąt) złotych.

2

UZASADNIENIE

S. S., wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn. akt

… 156/05, został uznany za winnego tego, że „w sierpniu 1999 roku w K. i G. w

celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w

zamiarze wprowadzenia w błąd przedstawicieli „I.” sp. z o.o. z/s w G., co do

tożsamości T. K. i A. S. oraz zamiaru zapłaty za pobrany towar kierował

działalnością T. K. i A. S. w ramach firmy „V.” S.A. z siedzibą w C. polegającą na

dokonaniu oszustwa związanego z leasingiem, w ten sposób, że polecił T. K. i A. S.

w dniu 6 sierpnia 1999 roku w G. wprowadzenie w błąd przedstawicieli „I.” sp. z o.o.

z/s w G., co do swojej tożsamości i zamiaru zapłaty za towar, którzy realizując

polecenie oskarżonego S. S. i przedstawiając się odpowiednio, jako Z. M. - Prezes

Zarządu „V.” S.A. i A. K. - Wiceprezes Zarządu „V.” S.A., wprowadzili w błąd

przedstawicieli „I.” sp. z o.o. z/s w G., co do swojej tożsamości, a także, co do

zamiaru zapłaty za pobrany towar, nadto podrobili podpisy Z. M. na pięciu

umowach leasingu operacyjnego z dnia 6 sierpnia 1999 roku o nr […],[…], pięciu

warunkach umów leasingu operacyjnego oraz pięciu harmonogramach opłat, pięciu

deklaracjach wekslowych i pięciu wekslach „in blanco” i na akcie wydania naczepy

kontenerowej o nr 2705, posługując się przerobionym dowodem osobistym serii nr

[…] wystawionym na nazwisko Z. M., czym doprowadzili do zawarcia umów

leasingowych dwóch samochodów ciężarowych m-ki Toyota Land Cruiser i Jeep

Grand Cherokee oraz trzech naczep kontenerowych m-ki Orten Bernakstel, które to

pojazdy oskarżony S. S. zbył nieustalonym osobom, doprowadzając w ten sposób

firmę „I.” sp. z o.o. z/s w G. do niekorzystnego rozporządzania mieniem o wartości

800.000 zł”, tj. przestępstwa z art.18 § 1 k.k. w zw. z art. 310 § 1 k.k. i art. 286 § 1

k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., za które na

podstawie art. 19 § 1 k.k. w zw. z art. 310 § 1 k.k. w zw. art. 11 § 3 k.k. i art. 33 § 2 i

3 k.k. wymierzono mu karę 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i karę 200

stawek dziennych grzywny, przyjmując wysokość jednej stawki dziennej na kwotę

150 zł każda.

3

Od tego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego podnosząc zarzut

błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na

jego treść oraz zarzut obrazy przepisów postępowania, tj. art. 4 i art. 7 k.p.k.,

mającej wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Na podstawie tych zarzutów

wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie S. S. od zarzucanego mu

czynu, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt … 484/13,

utrzymał w mocy wyrok Sądu pierwszej instancji w odniesieniu do S. S.

Orzeczenie Sądu odwoławczego zostało zaskarżone kasacją obrońcy

oskarżonego, w której podniesiono następujące zarzuty:

1. rażące naruszenie przepisów postępowania, a to:

- art. 34 k.p.k., polegające na rozdzieleniu spraw do odrębnych postępowań i

nie prowadzeniu sprawy zgodnie z zasadą określoną w/w przepisami, co miało

istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

- art. 390 k.p.k. w związku z art.374 k.p.k. polegające na uniemożliwieniu

oskarżonemu uczestniczenia w czynnościach procesowych w sytuacji, gdy udział

jego był obowiązkowy;

- art. 7 k.p.k., polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny

dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do uznania oskarżonego winnym

zarzucanego mu czynu;

2. naruszenie art. 42 ust. 2 Konstytucji RP poprzez uniemożliwienie oskarżonemu

realizowania prawa do obrony, polegające w szczególności na prowadzeniu

postępowania bez udziału oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa a

także poprzez rozdzielenie spraw, co unicestwiło obraną przez oskarżonego linię

obrony i wypaczyło sens jego wyjaśnień.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego orzeczenia Sądu Apelacyjnego i utrzymanego nim w mocy wyroku

Sądu Okręgowego w K. w zakresie dotyczącym skazanego S. S. i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Prokurator w odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście

bezzasadnej.

4

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest częściowo zasadna.

Na wstępie, dla oczyszczenia przedpola należy wskazać, że niezasadny

okazał się zarzut obrazy przepisu art. 34 k.p.k., albowiem – pomijając już

fakultatywny charakter wyrażonej w nim normy – skierowany jest nie przeciwko

procedowaniu Sądu odwoławczego, ale Sądu pierwszej instancji.

Zasadnie natomiast, choć ogólnikowo, skarżący wskazał na naruszenie

prawa oskarżonego do obrony, co jednak powinno było zostać zasygnalizowane

jako wystąpienie jednej z bezwzględnych przyczyn odwoławczych, określonej w art.

439 § 1 pkt 11 k.p.k.

Ponieważ jednak Sąd Najwyższy bada kwestię ich wystąpienia z urzędu, to

ogólnikowość kasacji nie stanowiła przeszkody do rozpoznania we właściwym

kontekście procesowym sygnalizowanego uchybienia.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 374 k.p.k., obecność oskarżonego na

rozprawie głównej jest obowiązkowa, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W

rozpoznawanej sprawie, z uwagi na zwyczajny tryb postępowania, obecność

oskarżonego na rozprawie głównej w postępowaniu przed Sądem pierwszej

instancji była obligatoryjna.

Przechodząc na grunt realiów procesowych sprawy należy zauważyć, że

pismo oskarżonego usprawiedliwiające jego nieobecność na terminie rozprawy w

dniu 9 września 2009 r. wpłynęło do Sądu w tym dniu i to dokładnie o godzinie jej

rozpoczęcia (tj. godz. 9.30 – k. 3465, t. XXIV). Z tego względu wydanie

postanowienie o prowadzeniu rozprawy pod nieobecność S. S. na podstawie art.

376 i art. 377 k.p.k. nie znajdowało obiektywnych podstaw. Oskarżony

usprawiedliwił przecież swoją nieobecność i nie ma znaczenia to, że nie

przedstawiono jego prawidłowo złożonego usprawiedliwienia sądowi orzekającemu.

Uchybienia tego nie mogło konwalidować postąpienie Sądu meriti na rozprawie w

dniu 4 lutego 2010 r., kiedy to Sąd pouczył S. S., że może on żądać powtórzenia

czynności przeprowadzonych na terminie rozprawy w dniu 9 września 2009 r.,

albowiem jego nieobecność była usprawiedliwiona. Oskarżony wprawdzie odstąpił

od żądania powtórzenia przeprowadzonych pod jego nieobecność na rozprawie

czynności, rzecz jednak w tym, że to nie on był „gospodarzem „ procesu, nie od

5

jego woli, czy decyzji zależało, czy czynności te zostaną powtórzone czy też nie.

One musiały być powtórzone jeżeli miało dojść do usunięcia uchybienia

polegającego na prowadzeniu czynności na rozprawie na której udział oskarżonego

był obowiązkowy zaś jego nieobecność była usprawiedliwiona. Jest tak tym

bardziej, że dowody wówczas przeprowadzone na rozprawie zostały uznane za

tyle istotne, by włączyć je do grupy dowodów uzasadniających dokonane w sprawie

ustalenia faktyczne. W tym stanie rzeczy nie może być więc wątpliwości, że w toku

postępowania przed Sądem pierwszej instancji wystąpiła bezwzględna przyczyna

odwoławcza, określona w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., co stanowi o konieczności

uchylenia obu wydanych w sprawie orzeczeń, w zakresie dotyczącym S. S., i

przekazanie sprawy tego oskarżonego Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego

rozpoznania.

Mając na uwadze powyższe uwagi, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.