IV KK 318/14

Sygn. akt IV KK 318/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 lutego 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jerzy Grubba

SSN Jacek Sobczak

Protokolant Jolanta Grabowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Aleksandra Herzoga

w sprawie T. M.

skazanego z art.18 § 2 k.k. w zw. z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 5 lutego 2015 r. kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na

niekorzyść skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w B.

z dnia 8 kwietnia 2014 r.,

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w B.

z dnia 5 października 2012 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w części utrzymującej w mocy

orzeczenie o karze – pkt V ( za czyn opisany w pkt. XXXVI-tym

wyroku Sądu Rejonowego w B.) i w tym zakresie sprawę

przekazuje Sądowi Okręgowemu

w B. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

2

UZASADNIENIE

T. M., wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 5 października 2012 r., sygn.

akt … 1638/07, został uznany za winnego tego, że:

1) w dniu 1 grudnia 1998 r. w B., działając wspólnie i w porozumieniu z M. S.

i innymi osobami po uprzednim otwarciu zamka drzwi dopasowanym narzędziem

włamał się do samochodu marki „Mercedes” o numerze rejestracyjnym […] wartego

10 000 złotych a następnie skradł go na szkodę M. S., przy przyjęciu, że oskarżony

działał w zorganizowanej zbrojnej grupie przestępczej i uczynił sobie z popełniania

przestępstw stałe źródło dochodu, tj. przestępstwa określonego w art. 279 § 1 k.k.

w zw. z art. 65 § 1 k.k., za które na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1

k.k. wymierzono mu karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności;

2) w drugim kwartale 1999 r. w B. i innych miejscowościach, pomagał w

ukryciu pochodzącego z czynu zabronionego samochodu marki „Mercedes

Sprinter” o nieustalonym numerze rejestracyjnym, nieustalonej wartości, należący

do nieustalonej osoby, przy przyjęciu, że oskarżony działał w zorganizowanej

zbrojnej grupie przestępczej i uczynił sobie z popełniania przestępstw stałe źródło

dochodu, tj. przestępstwa określonego w art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., za

które na podstawie art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. wymierzono mu karę 10

miesięcy pozbawienia wolności;

3) w grudniu 1999 r. w B., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi

osobami po uprzednim nabyciu od C. G. puścił w obieg falsyfikaty 20 000 dolarów

amerykańskich, sprzedając je za nieustaloną kwotę, nieustalonej osobie, przy

przyjęciu, że oskarżony działał w zorganizowanej zbrojnej grupie przestępczej i

uczynił sobie z popełniania przestępstw stałe źródło dochodu, tj. przestępstwa

określonego w art. 310 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., za które na podstawie art.

310 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. wymierzono mu karę 2 lat pozbawienia

wolności;

4) w okresie od października do grudnia 1999 r. w B., działając wspólnie i w

porozumieniu z inną osobą, czynem ciągłym, puścił w obieg co najmniej 30

fałszywych banknotów o nominale 100 dolarów amerykańskich, sprzedając je w

kantorach wymiany walut i wyłudzając kwotę co najmniej 3 000 złotych na szkodę

nieustalonych osób, przy przyjęciu, że oskarżony działał w zorganizowanej, zbrojnej

3

grupie przestępczej i uczynił sobie z popełniania przestępstw stałe źródło dochodu,

tj. przestępstwa określonego w art. 310 § 2 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw z art. 11 § 2

k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., za które na podstawie art. 310 § 2

k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. i w zw. z art. 65 § 1 k.k. wymierzono mu karę roku i 2

miesięcy pozbawienia wolności;

5) w grudniu 1998 r. w B., działając w zorganizowanej zbrojnej grupie

przestępczej, uczyniwszy sobie z popełniania przestępstw stałe źródło dochodu,

wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści

majątkowej, usiłował doprowadzić T. i J. J. do zapłaty kwoty 5 000 złotych w

zamian za zwrot skradzionego im w dniu 4 grudnia 1998 r. w B. samochodu marki

„Fiat Punto” o numerze rejestracyjnym […], wartości 22 000 złotych, lecz

zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na odmowę przekazania opłaty za zwrot

skradzionego samochodu, przy przyjęciu, że oskarżony działał w zorganizowanej

zbrojnej grupie przestępczej i uczynił sobie z popełniania przestępstw stałe źródło

dochodu, tj. przestępstwa określonego w art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w

zw. z art. 65 § 1 k.k., za które na podstawie art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k.

w zw. z art. 65 § 1 k.k. wymierzono mu karę roku i 6 miesięcy pozbawienia

wolności;

6) w okresie od 1 grudnia 1998 r. do marca 2000 r. w B., R. i innych

miejscowościach na terenie kraju brał udział w zorganizowanej zbrojnej grupie

przestępczej, kierowanej przez S. Z., mającej na celu popełnianie przestępstw

przeciwko mieniu i dokumentom, tj. przestępstwa określonego w art. 258 § 2 k.k.,

za które na podstawie tego przepisu wymierzono mu karę roku pozbawienia

wolności;

7) w grudniu 1998 r. w B., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi

osobami, nabył za nieustalona kwotę od P. K. i P. Kl. uzyskany z czynu

zabronionego samochód marki „Mercedes” o numerze rejestracyjnym […], a

skradzionego w dniu 23 grudnia 1998 r. w B., przy przyjęciu, że oskarżony działał w

zorganizowanej zbrojnej grupie przestępczej i uczynił sobie z popełniania

przestępstw stałe źródło dochodu, tj. przestępstwa określonego w art. 291 § 1 k.k.

w zw. z art. 65 § 1 k.k., za które na podstawie art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1

k.k. wymierzono mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności;

4

8) w okresie od sierpnia 1999 r. do września 1999 r. w B. nakłaniał K. S. do

wzięcia udziału w obrocie środkami psychotropowymi grupy 2P amfetaminą tj.

przestępstwa określonego w art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29

lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 124 ze zm.),

za które na podstawie art. 19 § 1 k.k. w zw. z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca

2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii wymierzono mu karę roku pozbawienia

wolności.

Sąd Rejonowy w B. na podstawie art. 85 kk i 86 § 1 k.k. połączył wszystkie

orzeczone wobec T. M. kary pozbawienia wolności i w ich miejsce wymierzył mu

karę łączną 4 lat pozbawienia wolności.

Wyrok Sądu pierwszej instancji został zaskarżony apelacją przez

oskarżonego i jego obrońcę. Został także zaskarżony przez prokuratora (na

niekorzyść T. M.), który podniósł zarzut obrazy art. 56 ust. 1 ustawy o

przeciwdziałaniu narkomanii, polegającej na nieorzeczeniu obligatoryjnej kary

grzywny za przestępstwo opisane w tym przepisie, popełnione przez oskarżonego

w formie podżegania.

Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt … 448/13,

zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w odniesieniu do T. M. w ten sposób, że:

- z opisu czynu z pkt 3 wyeliminował zwrot, iż oskarżony działał w zorganizowanej,

zbrojnej grupie przestępczej oraz ustalił, że T. M. puścił w obieg 200 falsyfikatów,

każdy o wartości 100 dolarów i orzeczoną za to przestępstwo karę pozbawienia

wolności obniżył do roku i 6 miesięcy;

- z opisu czynu wyeliminował zwrot, że oskarżony działał w zorganizowanej,

zbrojnej grupie przestępczej;

- uchylił rozstrzygnięcie o karze łącznej i na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 k.k.

wymierzył oskarżonemu karę łączną 3 lat pozbawienia wolności;

- w pozostałym zakresie, dotyczącym T. M., utrzymał ten wyrok w mocy.

Wyrok sądu odwoławczego został zaskarżony kasacją przez Prokuratora

Generalnego na niekorzyść T. M. Podniesiono w niej zarzut rażącego i mającego

istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisu prawa procesowego, tj. art. 433

§ 2 k.p.k., polegającego na odstąpieniu od rozpoznania i rozważenia zarzutu

ujętego w apelacji oskarżyciela publicznego od wyroku Sądu Rejonowego w B. z

5

dnia 5 października 2012 roku, podnoszącego obrazę prawa materialnego tj. art. 56

ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, poprzez

zaniechanie wymierzenia kary grzywny wobec T. M., uznanego za winnego

popełnienia czynu z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 56 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu

narkomanii w sytuacji, gdy przywołany przepis przewiduje obligatoryjne

wymierzenie wobec sprawcy zarówno kary pozbawienia wolności, jak i kary

grzywny.

Na podstawie tak sformułowanego zarzutu Prokurator Generalny wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku w części utrzymującej w mocy wyrok Sądu

Rejonowego w B. z dnia 5 października 2012 r., sygn. akt … 1638/07, dotyczącej

orzeczenia o karze wobec T. M. za przestępstwo z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 56

ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i przekazanie

sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w B., w

postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna.

Zgodnie z regułą wyrażoną w art. 433 § 2 k.p.k., Sąd odwoławczy jest

obowiązany rozważyć wszystkie wnioski i zarzuty wskazane w środku

odwoławczym, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Lektura uzasadnienia wyroku Sądu ad quem wskazuje ponad wszelką

wątpliwość, że podczas rozpoznawania apelacji i wyrokowania jego uwadze

umknęło zagadnienie podniesione przez prokuratora w apelacji dotyczące

nieorzeczenia obligatoryjnej w świetle art. 56 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu

narkomanii kary grzywny za przestępstwo opisane w pkt. 8 wyroku sądu pierwszej

instancji, co zresztą zostało przyznane przez Sąd odwoławczy na s. 56

uzasadnienia.

Prowadzi to do wniosku, że Sąd Okręgowy w B. przeprowadził wadliwą

kontrolę instancyjną, co skutkowało niedostrzeżeniem zarzutu obrazy art. 56 ust. 1

ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Zaś wyrażona w tym przepisie koniunkcja w

zakresie sankcji: „Kto, wbrew przepisom art. 33-35 i 37 [ustawy o przeciwdziałaniu

narkomanii – dod. SN], wprowadza do obrotu środki odurzające, substancje

psychotropowe lub słomę makową albo uczestniczy w takim obrocie, podlega

6

grzywnie i karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8”, nie pozostawia

wątpliwości co do obligatoryjnego charakteru grzywny, orzekanej za popełnienie

tego przestępstwa.

Trzeba też zauważyć, że identyczną redakcję w zakresie sankcji

przewidywał przepis art. 43 ust. 1 obowiązującej poprzednio ustawy z 1997 r. o

przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz.U. z 2003 r., Nr 24, poz. 198 ze zm.), a zatem

nie zachodziła potrzeba rozważenia zastosowania w sprawie reguły z art. 4 § 1 k.k.

Zatem nierozpoznanie omawianego zarzutu przez Sąd odwoławczy

stanowiło rażące naruszenie art. 433 § 2 k.p.k., które wobec obligatoryjnego

charakteru grzywny orzekanej za przestępstwo z art. 56 ust. 1 ustawy o

przeciwdziałaniu narkomanii, miało istotny wpływ na treść wyroku tego Sądu.

Prowadzi to do konieczności uchylenia wyroku Sądu odwoławczego w części

utrzymującej w mocy orzeczenie Sądu pierwszej instancji o karze za przestępstwo

z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 56 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i

przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w B., który przy ponownym jej

rozpoznawaniu będzie miał obowiązek rozważyć zarzut sformułowany w apelacji

prokuratora.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.