III KRS 71/14

Sygn. akt III KRS 71/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 lutego 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Maciej Pacuda (przewodniczący)

SSN Roman Kuczyński

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania P.W.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 3 września 2014 r. w przedmiocie

przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na dwa wolne stanowiska

sędziowskie w Sądzie Rejonowym w […], ogłoszone w Monitorze Polskim […]

z udziałem […]

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 lutego 2015 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia 3 września 2014 r. Krajowa Rada Sądownictwa postanowiła:

1) przedstawić Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do

pełnienia urzędu do pełnienia urzędu na dwa wolne stanowiska sędziowskie w

Sądzie Rejonowym […] kandydatury: asystent M. C. oraz referendarza M. C., 2) nie

przedstawiać Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na

2

dwa wolne stanowiska sędziowskie w Sądzie Rejonowym […] pozostałych

wymienionych w uchwale kandydatur, w tym kandydatury referendarza P. W., 3)

umorzyć postępowanie w sprawie wymienionych w uchwale kandydatur wobec

cofnięcia wniosków, złożonych rezygnacji z udziału w tym postępowaniu

konkursowym lub odebrania nominacji sędziowskiej na urząd sędziego rejonowego.

W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że Zespół członków Krajowej Rady

Sądownictwa na posiedzeniu w dniu 1 września 2014 r. w przedmiocie

przygotowania stanowiska dotyczącego rozpatrzenia i oceny na posiedzeniu

Krajowej Rady Sądownictwa kandydatów na dwa wolne stanowiska sędziowskie w

Sądzie Rejonowym […], postanowił jednogłośnie rekomendować Krajowej Radzie

Sądownictwa kandydatury: asystent M. C. oraz referendarza M. C.

Zespół wskazał, że Kolegium Sądu Okręgowego w […] zaopiniowało

kandydaturę asystent M. C. w głosowaniu stosunkiem głosów: 5 „za”, przy braku

głosów „przeciw” i głosów „wstrzymujących się”, z mocą poparcia na poziomie 25

punktów, ponadto ta kandydatura uzyskała najwyższe poparcie Zgromadzenia

Przedstawicieli Sędziów okręgu Sądu Okręgowego w […]: 63 głosy „za”, przy 4

głosach „przeciw” i 5 głosach „wstrzymujących się”.

Druga z rekomendowanych kandydatur - referendarza M. C. została

zaopiniowana przez Kolegium Sądu Okręgowego w głosowaniu stosunkiem głosów:

5 „za”, przy braku głosów „przeciw” i głosów „wstrzymujących się”, z mocą poparcia

na poziomie 25 punktów, oraz otrzymała trzecie w kolejności najwyższe poparcie

Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów okręgu Sądu Okręgowego: 55 głosów „za”,

przy 10 głosach „przeciw” i 5 głosach „wstrzymujących się”.

Na posiedzeniu w dniu 3 września 2014 r. Krajowa Rada Sądownictwa,

kierując się przedstawionymi przez Zespół rekomendacjami, uznała, że w

przeprowadzonej procedurze konkursowej najlepszymi kandydatami spośród 106

osób ubiegających się o dwa wolne stanowiska sędziowskie w Sądzie Rejonowym

[…] okazali się wyżej wymienieni rekomendowani. O przedstawieniu tych

kandydatur zadecydował całokształt okoliczności sprawy, a w szczególności

uzyskane przez wnioskowanych kandydatów wysokie kwalifikacje zawodowe,

doświadczenie zawodowe, poparcie środowiska sędziowskiego, opinie

przełożonych oraz rekomendacje. Zarekomendowani kandydaci są osobami o

3

wysokich kwalifikacjach zawodowych, które cechuje terminowość w podejmowaniu i

wykonywaniu poszczególnych czynności, rzetelność, profesjonalizm oraz

doświadczenie zawodowe w wymiarze sprawiedliwości, które stale poszerzają

swoją wiedzę przez uczestnictwo w szkoleniach oraz różnego rodzaju kursach

doskonalących kwalifikacje zawodowe. Praca tych kandydatów została bardzo

dobrze oceniona przez sędziów wizytatorów oraz przez sędziów, z którymi

kandydaci współpracowali lub współpracują. Przy podejmowaniu uchwały Rada

kierowała się również poparciem środowiska sędziowskiego dla rekomendowanych

kandydatur. Wybrani kandydaci uzyskali pozytywną opinię Kolegium Sądu

Okręgowego z maksymalną liczbą głosów oraz największym poparciem

Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów okręgu Sądu Okręgowego w […]. Jedynie

referendarz A. S. uzyskała wyższe poparcie dla swojej kandydatury na

Zgromadzeniu Przedstawicieli Sędziów Okręgu Sądu Okręgowego od kandydatury

rekomendowanego referendarza M. C., ale uzyskała mniej punktów poparcia od

Kolegium Sądu Okręgowego (23 punkty). Żaden z pozostałych kandydatów

biorących udział w konkursie nie otrzymał wyższego poparcia środowiska

sędziowskiego w porównaniu do uzyskanego przez rekomendowanych. Rada miała

ponadto na uwadze uzyskane przez tych kandydatów oceny z ukończenia

wyższych studiów prawniczych i egzaminu sędziowskiego oraz przeanalizowała

oceny uzyskane na wyższych studiach prawniczych oraz na egzaminach

zawodowych (sędziowskim lub równorzędnych), w tym oceny pozostałych

kandydatów biorących udział w konkursie. Pomimo tego, że niektórzy z kandydatów

uczestniczących w konkursie uzyskiwali wyższe lub równe oceny z ukończenia

studiów lub egzaminów zawodowych w porównaniu do rekomendowanych

kandydatów, Krajowa Rada Sądownictwa uznała, że nie był to element różnicujący

kandydatów w istotnym stopniu. Zdaniem Rady, inni (pozostali) kandydaci biorący

udział w konkursie nie spełnili na równym poziomie kryteriów z art. 35 ust. 2 ustawy

o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714 ze zm.; dalej ustawa o

KRS). Powyższe okoliczności spowodowały, że w trakcie posiedzenia Krajowej

Rady Sądownictwa w dniu 3 września 2014 r. na kandydaturę asystent M. C.

oddano 15 głosów „za”, przy braku głosów „przeciw” i głosów „wstrzymujących się”,

udzielając jej poparcia bezwzględną większością głosów, a za kandydaturą

4

referendarza M. C. oddano 15 głosów „za”, przy braku głosów „przeciw” i głosów

„wstrzymujących się”, udzielając mu poparcia bezwzględną większością głosów.

Równocześnie pozostałe kandydatury nie uzyskały wymaganej bezwzględnej

większości głosów, w tym na referendarza P. W. nie oddano głosów „za”, ale 2

głosy „przeciw” oraz 13 „wstrzymujących się”.

W odwołaniu od uchwały referendarz P. W. zarzucił naruszenie art. 33 ust. 1

ustawy o KRS przez zaniechanie wszechstronnego rozważenia sprawy, w tym

zgromadzonych w sprawie dokumentów dotyczących jego osoby oraz wniósł o

uchylenie zaskarżonej uchwały w części dotyczącej nieprzedstawienia

Prezydentowi RP jego kandydatury z wnioskiem o powołanie go do pełnienia

urzędu sędziego w Sądzie Rejonowym […] oraz o przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Krajowej Radzie Sądownictwa, ewentualnie o uchylenie

pkt 1 zaskarżonej uchwały oraz jej pkt 2 ppkt 68 w stosunku do jego osoby i

przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Krajowej Radzie Sądownictwa.

W ocenie wnoszącego odwołanie, wbrew treści art. 33 ust. 1 ustawy o KRS,

kontestowana uchwała „nie znajduje oparcia w materiałach źródłowych albowiem

odwołujący posiada większe kwalifikacje zawodowe, ponieważ zdał dodatkowo

egzamin radcowski, posiada dodatkowe wykształcenie magisterskie, ukończył

studia podyplomowe, ukończył kurs języka angielskiego dla kadr bankowych, brał

udział w licznych szkolenia w Służbie Więziennej i w Krajowej Szkole Sądownictwa

i Prokuratury oraz w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w […], (...) ma także

większe doświadczenie zawodowe i życiowe z racji pracy w innych instytucjach

państwowych (bank był wówczas jednoosobową spółką Skarbu Państwa).

Kwalifikacji tych nie może arbitralnie przekreślić fakt, że odwołujący nie jest

zatrudniony poza okręgiem […] gdzie rekomendowani kandydaci są lepiej znani od

strony merytorycznej. Nie można zaakceptować faktu, że odwołujący się w

konkursach do sądów w […] regularnie jest opiniowany przez kolegium negatywnie

mimo, że w ocenie sędzia wizytator wskazuje na wzorową sprawność pracy

odwołującego”. W szczególności rekomendowana do objęcia urzędu sędziego

asystent nie ma wyższych ocen z egzaminu sędziowskiego oraz ze studiów

prawniczych, nie zadała dodatkowo innego egzaminu prawniczego i nie posiada

większego doświadczenia zawodowego ani życiowego, poza praktyka w

5

sądownictwie. Tymczasem odwołujący się zdał „nie tylko egzamin sędziowski ale

także 5 częściowy egzamin radcowski, który to egzamin – w opinii skarżącego – był

egzaminem trudniejszym i obejmował szerszy zakres wiedzy prawniczej (m.in.

prawo gospodarcze oraz prawo administracyjne) oraz fakt ukończenia innego

fakultetu i studiów podyplomowych. Ponadto skarżący posiada lepsze

przygotowanie teoretyczne i praktyczne w stosowaniu prawa karnego

wykonawczego z racji służby w więziennictwie o czym wskazywało zaświadczenie

dyrektora zakładu karnego”. W konsekwencji, w ocenie odwołującego się, Krajowa

Rada Sądownictwa „nie dokonała kompleksowej analizy materiału ani oceny jego

kwalifikacji i nie zastosowała do jego kandydatury takich samych kryteriów i reguł

oceny”, które zastosowała do rekomendowanych, „lecz powyższe oceny oceny i

kryteria podkreśliła i uwypukliła w stosunku tylko do dwóch rekomendowanych

kandydatów”.

W odpowiedzi na odwołanie Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o jego

odrzucenie z powodu niespełnienia wymagań określonych w art. 3984

§ 1 pkt 2

k.p.c., ewentualnie o oddalenie odwołania w całości, jako pozbawionego

uzasadnionych podstaw (art. 39814

k.p.c.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie okazało się bezpodstawne i nieuzasadnione już dlatego, że

niektóre dosłownie zacytowane jego fragmenty zostały sformułowane niedbale i

nieporadnie językowo, zawierają one powtórzenie niektórych użytych słów

(dwukrotne użycie słowa „oceny”), błędy składni, gramatyki, pisowni i stylu, których

powinien unikać odwołujący się kandydat do objęcia stanowiska sędziowskiego,

kontestujący zaskarżoną uchwałę przed najwyższą instancja sądową. W tej sytuacji

zawarte w odwołaniu subiektywne oceny własnych dokonań prawniczych

odwołującego się, a w szczególności podważanie osiągnięć kandydatów

rekomendowanych na wolne stanowiska sędziowskie, w szczególności kandydatury

„rekomendowanej asystent” zostały oparte na nieuzasadnionym wykazywaniu

rzekomo wyższych profesjonalnych walorów odwołującego się. Tymczasem

złożenie - co najwyżej równorzędnego z egzaminem sędziowskim - egzaminu

6

radcowskiego, o czym zresztą odwołujący się nawet nie wspomniał w karcie

zgłoszenia kandydata, ani ukończenie „innego fakultetu” lub bliżej nieokreślonych

studiów podyplomowych, ani praktyka bankowa na stanowisku kontrolera

rachunkowego, czy wreszcie służba na stanowisku starszego inspektora zakładu

karnego nie stanowiły nadzwyczajnych lub ponadstandardowych osiągnięć

zawodowych, które mogłyby szczególnie predestynować skarżącego do ubiegania

się o wolne stanowisko sędziowskie, przed rekomendowanymi przez KRS

kandydaturami. Za takie „przewagi” mogłaby być uznana aktywność naukowa,

glosatorska, komentatorska, publikatorska lub prowadzenie czynnych szkoleń z

zakresu praktyki i wymiaru sprawiedliwości

Krajowa Rada Sądownictwa nie naruszyła jedynej podstawy prawnej

odwołania, tj. art. 33 ust. 1 ustawy o KRS, ponieważ podjęła zaskarżoną uchwałę

po wszechstronnym rozważeniu najlepszych kandydatur spośród wielu osób

spełniających wymagania ustawowe, którzy ubiegali się o dwa wolne stanowiska

sędziowskie, w szczególności wskazała na zastosowane szczegółowe i

usprawiedliwione kryteria oraz oceny wyboru rekomendowanych najlepszych

kandydatów. O tym, że dokonany wybór nie był dowolny, arbitralny, nierówny ani

dyskryminujący pozostałych kandydatów świadczy lektura uzasadnienia

kontestowanej uchwały, z którą subiektywnie bezzasadnie polemizował odwołujący

się.

Warto przy tym przypomnieć, że na gruncie art. 13 ust. 2 ustawy o KRS

kognicja Sądu Najwyższego do oceny uchwał Krajowej Rady Sądownictwa

obejmuje wyłącznie badanie, czy zaskarżona uchwała nie pozostaje w

sprzeczności z prawem. Sąd Najwyższy nie ma kompetencji do merytorycznego

rozpatrywania kwalifikacji kandydata na sędziego (a tym bardziej jego

kontrkandydatów). Przedmiotem badania ze strony Sądu Najwyższego pozostaje

procedura podejmowania uchwały przez Krajową Radę Sądownictwa, a nie

okoliczności lub przesłanki, które zadecydowały o treści kontestowanego wyniku

procedury konkursowej (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2009 r.,

III KRS 7/09 i III KRS 11/09, niepublikowane, oraz z dnia 20 października 2009 r.,

III KRS 13/09, ZNSA 2011 nr 11, poz. 93). Oznacza to, że merytoryczna ingerencja

Sądu Najwyższego w rozstrzygnięcia Rady jest co do zasady ograniczona i nie

7

może wkraczać w sferę konstytucyjnych uprawnień KRS. Niezaprezentowanie w

uzasadnieniu kontestowanej uchwały szczegółowej charakterystyki odwołującego

się lub poszczególnych kandydatów, których Rada postanowiła nie rekomendować

na dwa wolne stanowiska sędziowskie, nie narusza konstytucyjnego prawa wyboru

przez ten organ konstytucyjny najlepszych spośród równych kandydatów na wolne

stanowiska sędziowskie. W takich przypadkach cechy lub potencjalne niższe oceny

„gorszych” kandydatów nie są eksponowane po to, aby niekorzystny dla nich wynik

głosowania nie był oceniony jako ich „przegrana” (por. wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 12 czerwca 2013 r., III KRS 201/13, LEX nr 1402636). Z tego punktu

odniesienia ochrony interesów poszczególnych kandydatów na wolne stanowiska

sędziowskie Rada nie ma też obowiązku szczegółowego opisywania każdego

spośród nich. Wystarcza przedstawienie i uzasadnienie walorów profesjonalnych

najlepszych kandydatów wskazanych (wybranych) przez Radę.

Jednym z elementów dokonanej oceny było poparcie organów samorządu

sędziowskiego. Wprawdzie wyniki takiego głosowania nie wiążą Krajowej Rady

Sądownictwa w ocenie kandydata na wolne stanowisko sędziowskie, ale są one

istotne na gruncie art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy o KRS, gdyż stanowią jedno z

ustawowych kryteriów oceny predyspozycji do pełnienia urzędu na obsadzanych

stanowiskach sędziowskich, a Rada ma szczególny obowiązek umotywowania

dokonanego wyboru, gdyby dotyczył on osoby, która uzyskała mniejsze poparcie

środowiska zawodowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2010 r.,

III KRS 24/09, LEX nr 737271). W rozpoznawanej sprawie o wyborze przez

Krajową Radę Sądownictwa do przedstawienia Prezydentowi RP z wnioskiem o

powołanie na wolne stanowisko sędziowskie innych kandydatów zadecydowały nie

tylko wyniki głosowania przed organami samorządu sędziowskiego, ale dokładna i

wyczerpująca ocena najlepszych, w ocenie Rady, rekomendowanych kandydatów

do objęcia dwóch wolnych stanowisk sędziowskich, które nieudolnie, nieporadnie i

bezzasadnie próbował podważyć odwołujący się, który uzyskał niższe poparcie

środowiska sędziowskiego w porównaniu do uzyskanego przez rekomendowanych

kandydatów oraz nie otrzymał ani jednego głosu poparcia na posiedzeniu Rady.

Wskazane okoliczności oznaczały, że w rozpoznanej sprawie postępowanie przez

Krajową Radą Sądownictwa zostało oparte na wszechstronnym rozważeniu

8

wszystkich istotnych okoliczności wymaganych do oceny i pierwszeństwa

rekomendowanych kandydatów, które nie naruszały konstytucyjnych zasad dostępu

do służby publicznej kandydatów, którzy nie uzyskali poparcia Rady, w tym

kandydatury odwołującego się (art. 60 Konstytucji RP), ani nie naruszały zasad

równego traktowania lub niedyskryminacji (art. 32 Konstytucji RP). Powoływane

przez odwołującego się na „pierwszeństwo” w ubieganiu się o jedno z dwóch

wolnych stanowisk sędziego sądu rejonowego w porównaniu do dwóch

rekomendowanych kandydatów, którzy - podobnie jak skarżący - posiadają staż

pracy w charakterze asystenta sędziego lub referendarza sądowego, nie miało

oparcia w przepisach prawa, a już w żadnym razie w podstawie prawnej odwołania.

Mając powyższe na uwadze wobec niewykazania, że zaskarżona uchwała

jest sprzeczna z prawem - Sąd Najwyższy wyrokował jak w sentencji w zgodzie z

art. 39814

k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS.