III KK 238/14

Sygn. akt III KK 238/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 lutego 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)

SSN Józef Dołhy (sprawozdawca)

SSN Małgorzata Gierszon

Protokolant Jolanta Włostowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Zdzisława Brodzisza

w sprawie M. K.

uniewinnionego od popełnienia czynu z art. 157 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 2 lutego 2015 r.,

kasacji, wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego

od wyroku Sądu Okręgowego w O.

z dnia 2 kwietnia 2014 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w O.

z dnia 18 grudnia 2013 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi

Okręgowemu w O.;

2. zarządza zwrot na rzecz oskarżyciela posiłkowego M. L.

kwoty 450,00 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt złotych)

uiszczonej tytułem opłaty od kasacji.

2

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w O. , wyrokiem z dnia 18 grudnia 2013 r., uznał M. K. za

winnego tego, iż w dniu 27 listopada 2011 roku w miejscowości B. dokonał

uszkodzenia ciała M. L. w ten sposób, że uderzył go głową w twarz., wskutek czego

doznał on złamania kości nosa z przemieszczeniem odłamków kostnych i krwiaków

okularowych wokół prawego i lewego oka, powodujących naruszenie czynności

narządów na okres powyżej 7 dni , tj. przestępstwa z art. 157 § 144 i za to na

podstawie tego przepisu wymierzył oskarżonemu karę 1 roku pozbawienia wolności

, na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 2 k.k. wykonanie orzeczonej kary

pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby, na podstawie art.

73 § 2 k.k. oddał oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora sądowego, na

podstawie art. 71 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego karę grzywny w wysokości 75

stawek dziennych, przyjmując wysokość jednej stawki w kwocie 20 zł, na zasadzie

art. 46 § 1 k.k. zasądził od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego kwotę 10 000 zł

tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Od tego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego podnosząc zarzuty

błędu w ustaleniach faktycznych i obrazy prawa procesowego - art. 5 § 2 k.p.k.

Sąd Okręgowy, wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2014 r., zmienił zaskarżony

wyrok w ten sposób, że M. K. uniewinnił od popełnienia zarzucanego mu czynu.

Od powyższego wyroku kasacji wniósł pełnomocnik oskarżyciela

posiłkowego M. L., zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa procesowego

mające wpływ na treść skarżonego orzeczenia:

art. 4 k.p.k. art. 5 § 2 k.p.k. art. 7 k.p.k., art. 437 § 2 k.p.k., w zw. z art. 424 § 1 i 2

k.p.k., art. 433 k.p.k. art. 457 § 3 k.p.k. i art. 410 k.p.k.

• poprzez niedokonanie przez sąd drugiej instancji wszechstronnej kontroli

odwoławczej z jednoczesnym uznaniem, że brak było dowodów uzasadniających

przypisanie winy i sprawstwa oskarżonemu, a ich ocena przeprowadzona przez

Sąd Rejonowy była błędna co w konsekwencji doprowadziło do reformacji wyroku

sądu pierwszej instancji, poprzez dowolną i sprzeczną z zasadami wiedzy i

doświadczenia życiowego ocenę zgromadzonego materiału dowodowego bez

podania przekonywujących przesłanek orzeczenia, a także bez odniesienia się do

wszystkich istotnych faktów i dowodów zgromadzonych w sprawie, które miały

znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia i skoncentrowanie się jedynie na

3

opinii biegłego lekarza i pojedynczych oderwanych od całokształtu materiału

dowodowego okolicznościach, mogących świadczyć o tym, że M. K. nie dopuścił

się czynu opisanego w art. 157 § 1 k.k.,

• poprzez dokonanie stwierdzenia, że M. K. nie dopuścił się zarzucanego mu czynu

jedynie w oparciu o treść opinii lekarskich, która w swej treści nie jest w stanie

przesądzić o mechanizmie powstania obrażeń (nie potwierdza i nie wyklucza

sprawstwa oskarżonego) z jednoczesnym całkowitym zaniechaniem oceny

dowodów w postaci zeznań świadków,

• poprzez brak wskazania w uzasadnieniu wyroku reformacyjnego wymaganych

ustaleń faktycznych, wskazania dowodów, z których one wynikają, oceny tych

dowodów lub rozważań prawnych co prowadzi do domniemania, że wyrok został

błędnie wydany,

• poprzez zastosowanie art. 5 § 2 k.p.k. bez dokonania pełnej i poprawnej

swobodnej oceny dowodów, zwłaszcza, w sytuacji gdy jest to nieuprawnione, gdyż

w realiach niniejszej sprawy nie może być mowy o niedających się usunąć

wątpliwościach co do okoliczności w jakich doszło do uszkodzenia nosa

pokrzywdzonego, gdyż mamy do czynienia z dwoma konkurującymi ze sobą

wersjami wydarzeń tj. wersją pokrzywdzonego i wersją oskarżonego,

• poprzez brak jakiegokolwiek rozważenia zarzutów apelacyjnych oskarżonego o

charakterze procesowym dotyczącym oceny dowodów, czy też oceny rzekomych

wątpliwości jakich miał się dopuścić Sąd Rejonowy na niekorzyść oskarżonego

(Sąd Rejonowy nie powziął żadnych wątpliwości).

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Kasacja jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 437 § 2 k.p.k., Sąd odwoławczy – jeżeli pozwalają na

to zebrane dowody – może zmienić zaskarżone orzeczenie, orzekając odmiennie

co do istoty. Dotyczy to wszakże tylko tych sytuacji, gdy dowody te mają

jednoznaczną wymowę, zaś ich ocena dokonana przez Sąd pierwszej instancji jest

oczywiście wadliwa. Może zatem to uczynić tylko wówczas, jeżeli ocena dowodów

nie jest oparta na całokształcie materiału dowodowego lub narusza zasady

4

prawidłowego rozumowania albo wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego.

Odmienna ocena dowodów dokonana przez Sąd odwoławczy winna realizować

zasadę określoną w art. 7 k.p.k., zaś uzasadnienie wydanego orzeczenia o

charakterze reformatoryjnym, poza wypełnieniem kryteriów określonych w art. 457

§ 3 k.p.k. spełniać musi również wymagania stawiane uzasadnieniu wyroku sądu

pierwszej instancji, przewidziane w art. 424 § 1 k.p.k.

Tym wymogom nie sprostał Sąd Okręgowy, zaś wydanie w niniejszej

sprawie orzeczenia odmiennego co do istoty, uznane być musi co najmniej za

przedwczesne.

Przeprowadzona przez Sąd odwoławczy ocena zasadności zarzutów

apelacji obrońcy nie uzasadnia odwołania się do reguły określonej w art. 5 § 2

k.p.k. W szczególności nie daje ku temu podstaw treść opinii biegłego specjalisty

medycyny sądowej (k. 228 – 231). Biegły w opinii wskazał, że „teoretycznie do

złamania kości nosa może dojść zarówno w wyniku uderzenia (pięścią czy też

głową), w nos, jak i na skutek niekontrolowanego upadku i uderzenia twarzą w

twarde podłoże, gdy staną się niewydolne lub nieefektywne zachowania obronne w

postaci odruchowego podparcia”. Stwierdził również, iż „z chwilą złamania kości

nosa, występuje krwawienie z przewodów nosowych, widoczne dla otoczenia”. Co

najistotniejsze, odnosząc się do realiów sprawy, wskazał, że „który z powyższych

mechanizmów w rzeczywistości miał miejsce, … można ustalić wyłącznie w oparciu

o dowody osobowe”. Sąd Okręgowy uznał, że skoro opinia nie jest w stanie określić

mechanizmu powstania obrażeń u pokrzywdzonego, zatem nie można ustalić, w

jakich okolicznościach do tego doszło. Odnosząc się do oceny dowodów o

charakterze osobowym zawartej w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego, Sąd

odwoławczy ograniczył się do stwierdzenia, że w sprawie „znajdują się zeznania

świadków – dwóch stron konfliktu – które w zasadniczy sposób nie usuwają

wątpliwości w zakresie przedmiotowych obrażeń oraz momentu w którym mogły

powstać i kto mógł je spowodować”.

Powyższa argumentacja Sądu odwoławczego nie daje podstaw do

zastosowania zasady in dubio pro reo. Oczywiste jest przecież, że zasada ta nie

ogranicza utrzymanej w granicach racjonalności swobody oceny dowodów. Jeżeli z

materiału dowodowego wynikają różne wersje zdarzenia, to nie jest to jeszcze

5

równoznaczne z zaistnieniem niedających się usunąć wątpliwości w rozumieniu art.

5 § 2 k.p.k. Sąd orzekający zobowiązany jest do dokonania ustaleń na podstawie

swobodnej oceny dowodów i dopiero wówczas, gdy wątpliwości nie zostaną

usunięte, to należy tłumaczyć je na korzyść oskarżonego.

Brak wskazania przez Sąd odwoławczy błędów w ocenie dowodów

dokonanej przez sąd pierwszej instancji, nieodniesienie się do wszystkich faktów i

okoliczności, mających znaczenie w sprawie, stanowi rażące naruszenie art. 457 §

3 k.p.k. i art. 424 § 1 k.p.k., które to naruszenie miało niewątpliwie istotny wpływ na

treść zaskarżonego orzeczenia.

Z tych powodów należało uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.