III PK 109/14

Sygn. akt III PK 109/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 marca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Iwulski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Korzeniowski

SSN Dawid Miąsik

w sprawie z powództwa T. K.

przeciwko Wielospecjalistycznemu Szpitalowi Wojewódzkiemu Spółce z

ograniczoną odpowiedzialnością w G.

o odszkodowanie za bezzasadne wypowiedzenie umowy o pracę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 marca 2015 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w G.

z dnia 25 marca 2014 r.,

1. oddala skargę kasacyjną,

2. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 120

(sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego, oddalając wniosek w tym zakresie w pozostałej

części.

2

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 lipca 2013 r., Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w G. oddalił powództwo T. K. przeciwko Wielospecjalistycznemu

Szpitalowi Wojewódzkiemu Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G. o

odszkodowanie za bezzasadne wypowiedzenie umowy o pracę.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że powód został zatrudniony przez stronę

pozwaną w dniu 23 lutego 1998 r. na stanowisku radcy prawnego w kilkuosobowym

zespole radców prawnych. Od dnia 1 czerwca 1998 r. powód świadczył pracę na

podstawie umowy zawartej na czas nieokreślony. Najogólniej rzecz ujmując, powód

w trakcie zatrudnienia niewłaściwie wykonywał obowiązki służbowe, jakie zostały

mu przydzielone. W szczególności przechowywał dokumentację służbową w

sposób chaotyczny i nieuporządkowany. Zdarzały się przypadki, że powód nie

dołączał wymaganych dokumentów do akt spraw, które prowadził. W jego biurku

znajdowały się położone luzem dokumenty dotyczące zarówno bieżących, jak i

zakończonych spraw, przygotowane i niewysłane pisma, dokumenty prywatne i

służbowe, a także akta prowadzonych przez niego spraw. Powód wielokrotnie w

sposób nieterminowy, przewlekły i opieszały podejmował czynności w

przydzielonych sprawach. Kierowniczka Sekcji Radców Prawnych - będąca

koordynatorem zespołu radców prawnych - wielokrotnie „zwracała powodowi

uwagę” na niewłaściwą organizację pracy. Przeprowadzała z nim rozmowy

dyscyplinujące, a także „zobowiązywała” go pisemnie do terminowego i rzetelnego

podejmowania czynności w przydzielonych sprawach. Zdarzało się bowiem, że

powód nie dotrzymywał nawet tych terminów, które samodzielnie sobie wyznaczał

w celu załatwienia spraw dla osób z innych komórek organizacyjnych, które

zwracały się z prośbą o udzielenie pomocy prawnej. Z tej przyczyny wielu

pracowników pozwanego pracodawcy zgłaszało liczne zastrzeżenia do sposobu, w

jaki powód wykonywał zlecane mu czynności. Ponieważ kierowane przez

koordynatora zespołu radców prawnych pod adresem powoda uwagi nie przyniosły

oczekiwanego rezultatu (jakość pracy świadczonej przez powoda nie uległa

poprawie), pracodawca w dniu 13 sierpnia 2012 r. wystąpił do Okręgowej Izby

Radców Prawnych w Z. (w której powód był zrzeszony) z pismem informującym

organy samorządu radcowskiego o zamiarze rozwiązania z powodem umowy o

3

pracę. W dniu 28 sierpnia 2012 r. upoważnieni przedstawiciele samorządu radców

prawnych przeprowadzili wizytację w siedzibie pracodawcy, z czego został

sporządzony protokół. Na jego podstawie Okręgowa Izba Radców Prawnych w Z.

skierowała do strony pozwanej pismo z dnia 30 sierpnia 2012 r., w którym

zawiadomiła pracodawcę, że powód nie naruszył obowiązków wynikających z

ustawy o radcach prawnych w takim stopniu, który by uzasadniał rozwiązanie z nim

stosunku pracy za wypowiedzeniem z powołaniem się na nienależyte wykonywanie

obowiązków zawodowych. Tym niemniej w dniu 10 października 2012 r.

pracodawca złożył powodowi oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę z

zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, w którym powołał się na

„nienależyte wykonywanie obowiązków radcy prawnego”. W piśmie rozwiązującym

umowę o pracę strona pozwana przedstawiła szczegółowo następujące przyczyny

wypowiedzenia: 1) „niewykonywanie poleceń Kierownika Sekcji Radców Prawnych

w zakresie: a) organizacji pracy - niedołączanie bieżącej korespondencji do akt

spraw, przechowywanie dokumentów w sposób nieuporządkowany i niechlujny,

prowadzenie w taki sam sposób akt spraw w biegu, co utrudnia wykonywanie

czynności w tych sprawach przez innych radców prawnych z Sekcji, b)

terminowości wykonywanych czynności - przewlekłe i opieszałe sporządzanie opinii

prawnych, dopuszczanie do znaczących opóźnień i przerw w podejmowaniu

czynności i decyzji w prowadzonych sprawach (Y), c) skierowania do Sądu spraw

przeciwko komornikom”; 2) „niedotrzymywanie zadeklarowanych przez siebie

wobec pracowników Szpitala terminów wydawania odpowiedzi na zapytania

prawne, opiniowania umów czy przygotowania projektów umów (Y)”; 3)

„niewykonywanie zobowiązań Sądu Rejonowego w G. w prowadzonych przez

siebie sprawach (Y)”; 4) „udanie się na urlop wypoczynkowy (Y) pozostawiając

niezałatwionych 20 spraw przekazanych do opinii (Y)”; 5) „udanie się na urlop (Y)

bez przekazania pozostałym radcom prawnym zatrudnionym w Sekcji akt

prowadzonych spraw sądowych, w tym spraw z wyznaczonym terminem rozpraw w

czasie nieobecności, nieuzgodnienie z którymkolwiek z radców zastępstwa w tych

sprawach oraz nieprzekazanie dokumentów spraw otrzymanych do opinii, w tym

istotnych spraw pracowniczych”.

Przy takich ustaleniach faktycznych Sąd Rejonowy doszedł do wniosku, że

4

odwołanie powoda od wypowiedzenia umowy o pracę nie zasługiwało na

uwzględnienie, bo pracodawca nie naruszył przepisów o rozwiązywaniu umów o

pracę w tym trybie. Zdaniem Sądu, wszystkie przyczyny wskazane w oświadczeniu

rozwiązującym umowę o pracę zostały przez pracodawcę szczegółowo opisane i

były dostatecznie skonkretyzowane. Z tego względu Sąd pierwszej instancji nie

zgodził się z twierdzeniem powoda jakoby przyczyny wypowiedzenia „nie były dla

niego zrozumiałe”. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy

potwierdza tezę, że powodowi były znane w szczególności dwie pierwsze

przyczyny wypowiedzenia, które w tym zakresie nie wymagały „szczególnej

konkretyzacji”. Powód doskonale zdawał sobie sprawę, że został zwolniony przede

wszystkim z uwagi na wadliwy sposób organizacji pracy własnej oraz nieterminowe

wykonywanie zadań służbowych. To właśnie te przyczyny wypowiedzenia umowy o

pracę powołane przez pracodawcę w pierwszej kolejności (bez potrzeby sięgania

do pozostałych przyczyn, z których nie wszystkie okazały się być uzasadnione)

uprawniały pracodawcę do rozwiązania z powodem stosunku pracy.

Wypowiedzenie umowy o pracę było zasadne, zwłaszcza jeśli zważy się, że powód

pomimo wielokrotnie kierowanych do niego uwag w kwestii poprawy organizacji

pracy, w dalszym ciągu wadliwie wykonywał obowiązki zawodowe (prowadził

niechlujnie akta, sporządzał z opóźnieniem opinie prawne itp.). Od pracodawcy nie

można zaś wymagać, aby nadal zatrudniał pracownika, który nienależycie

wykonuje swoje obowiązki z powodu braku umiejętności, czy uzdolnień

niezbędnych na zajmowanych stanowisku. Powtarzające się, choćby drobne,

uchybienia w sposobie wykonywania obowiązków służbowych, uzasadniają

wypowiedzenie umowy o pracę, nawet jeśli uprzednio pracodawca nie stosował

wobec pracownika kar porządkowych. Przyczyn nienależytego wykonywania

obowiązków przez powoda Sąd dopatrzył się w osobistych predyspozycjach

pracownika, jego postawie oraz prezentowanej przez niego wybiórczej,

subiektywnej ocenie okoliczności, za którą to właśnie on ponosi odpowiedzialność.

Według Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza tezę, że

obciążenie pracą wszystkich radców prawnych zatrudnionych przez pozwanego

pracodawcę było jednakowe, zaś powód w żaden sposób nie wykazał, aby

przydzielano mu większą ilość zadań niż pozostałym radcom prawnym. Podział

5

spraw, którymi zajmowała się sekcja radców prawnych, był dość klarowny. Sprawy,

które wymagały przygotowania opinii prawnej, były bowiem rozdzielane według

kolejności wpływu tym radcom prawnym, którzy według harmonogramu świadczyli

pracę w danym dniu. Dodatkowo Sąd Rejonowy zwrócił uwagę, że wypowiedzenie

powodowi umowy o pracę nie naruszało art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r.

o radcach prawnych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2014 r., poz. 637 ze zm.),

bowiem przed złożeniem powodowi oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę

pracodawca wystąpił do właściwego organu samorządu radców prawnych z

wnioskiem o udzielenie opinii dotyczącej sposobu wykonywania przez powoda

obowiązków zawodowych radcy prawnego.

Wyrokiem z dnia 25 marca 2014 r., Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w G. oddalił apelację powoda od wyroku Sądu pierwszej instancji, a

ponadto orzekł o kosztach postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu tego

rozstrzygnięcia Sąd odwoławczy w całości podzielił drobiazgowe ustalenia

faktyczne Sądu pierwszej instancji i jego rozważania prawne, zwłaszcza w zakresie

oceny, że stosunek pracy łączący powoda ze stroną pozwaną został rozwiązany

zgodnie z prawem i dlatego powództwo należało oddalić.

Od wyroku Sądu Okręgowego powód wniósł skargę kasacyjną, w której

zarzucił naruszenie: 1) art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o radcach

prawnych w związku z art. 37, art. 7, art. 11 ust. 1, 2 i 3 Kodeksu Etyki Radcy

Prawnego; 2) art. 19 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 45 § 1 k.p.;

3) art. 30 § 4 w związku z art. 45 § 1 k.p.; 4) art. 45 § 1 k.p.; 5) art. 378 § 1 zdanie

pierwsze k.p.c.; 6) art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 i art. 378 § 1 zdanie

pierwsze k.p.c.; 7) art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 w związku z art. 382 k.p.c.

W obszernym uzasadnieniu podstaw kasacyjnych skarżący wywiódł w

szczególności, że koordynator sekcji radców prawnych („kierownik sekcji radców

prawnych”) - w świetle przepisów o wykonywaniu zawodu radcy prawnego - nie jest

osobą uprawnioną do wydawania pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku

radcy prawnego wiążących poleceń odnoszących się do sposobu wykonywania

przez tego pracownika obowiązków zawodowych radcy prawnego. Tym samym

niewykonywanie takich poleceń przez radcę prawnego, będącego pracownikiem,

nie może stanowić naruszenia przez niego obowiązków wynikających z ustawy o

6

radcach prawnych oraz zasad etyki zawodowej, a przez to nie może być

uzasadnioną przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę. Z tego względu przyjęcie

w zaskarżonym wyroku, że uzasadnioną przyczyną rozwiązania stosunku pracy z

powodem było niewykonywanie przez niego poleceń kierownika sekcji radców

prawnych, nie miało oparcia w przepisach prawa. W sytuacji, gdy każdy radca

prawny (w tym również ten, który świadczy pracę w wieloosobowym zespole

radców prawnych) podlega bezpośrednio kierownikowi jednostki organizacyjnej, w

której jest zatrudniony, a nie koordynatorowi zespołu radców prawnych, należy

przyjąć, że podmiotem wyłącznie uprawnionym do wydawania poleceń służbowych

radcy prawnemu, jest kierownik jednostki organizacyjnej, a nie koordynator zespołu

radców prawnych. Skoro wypowiedzenie powodowi umowy o pracę zostało

skonstruowane na ustaleniu, że powód nie stosował się do poleceń, jakie wydawała

mu koordynator zespołu radców prawnych, to oświadczenie pozwanego

pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę było bezzasadne, w związku z czym

powodowi przysługuje dochodzone pozwem odszkodowanie. Powód wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi, który wydał zaskarżony wyrok lub innemu sądowi

równorzędnemu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do

istoty sprawy poprzez zasądzenie na rzecz powoda od strony pozwanej kwoty

22.509 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty

oraz kosztami procesu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona pozwana wniosła o odmowę

przyjęcia skargi do rozpoznania, a w razie przyjęcia jej do rozpoznania, o oddalenie

skargi w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym „wraz z opłatą skarbową w

wysokości 17,00 zł”.

Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:

Pozwany pracodawca w pisemnym oświadczeniu przedstawił szczegółowo

kilka przyczyn, które w jego ocenie uprawniały go do jednostronnego rozwiązania

umowy o pracę za wypowiedzeniem. W pierwszej kolejności pozwany zarzucił

7

powodowi „niewykonywanie poleceń” Kierownika Sekcji Radców Prawnych w

zakresie organizacji pracy (niedołączanie bieżącej korespondencji do akt spraw,

przechowywanie dokumentów w sposób nieuporządkowany i niechlujny,

prowadzenie w taki sam sposób akt spraw w biegu, co utrudnia wykonywanie

czynności w tych sprawach przez innych radców prawnych z Sekcji) oraz w

zakresie terminowości wykonywanych czynności (przewlekłe i opieszałe

sporządzanie opinii prawnych, dopuszczanie do znaczących opóźnień i przerw w

podejmowaniu czynności i decyzji w prowadzonych sprawach).

Pracodawca może wskazać kilka przyczyn wypowiedzenia umowy o pracę a

wypowiedzenie jest uzasadnione wtedy, gdy jedna z nich jest usprawiedliwiona

(por. przywołane w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 5 października 2005 r., I PK 61/05, OSNP 2006 nr 17-18,

poz. 265; z dnia 8 stycznia 2007 r., I PK 187/06, OSNP 2008 nr 3-4, poz. 35;

Gdańskie Studia Prawnicze-Przegląd Orzecznictwa 2008 nr 1, poz. 13, z glosą

A. Wypych-Żywickiej oraz uzasadnienie wyroku z dnia 23 listopada 2010 r., I PK

105/10, LEX nr 686795). Dla oceny zasadności skargi kasacyjnej (powództwa

zgłoszonego w rozpoznawanej sprawie) wystarczające jest więc dokonanie analizy,

czy przyczyny wypowiedzenia, które pracodawca wymienił w pierwszej kolejności -

odnoszące się do sposobu i terminowości wykonywania przez powoda obowiązków

służbowych - zostały przez pracodawcę prawidłowo sformułowane, miały oparcie w

okolicznościach faktycznych i były uzasadnione. Twierdząca odpowiedź na tak

postawione pytanie zwalnia Sąd Najwyższy z obowiązku badania, czy zarzuty

skargi dotyczące dalszych przyczyn wypowiedzenia opisanych przez pracodawcę

szczegółowo w piśmie rozwiązującym stosunek pracy, uzasadniały rozwiązanie z

powodem umowy o pracę, ewentualnie czy wymagały od strony pozwanej

przeprowadzenia uprzedniej konsultacji z właściwymi organami samorządu

zawodowego radców prawnych.

W ramach tej analizy trzeba mieć na uwadze, że przyczyna wypowiedzenia

umowy o pracę - chociaż powinna być konkretna i rzeczywista - wcale nie musi

mieć szczególnej wagi czy nadzwyczajnej doniosłości, gdyż wypowiedzenie jest

zwykłym sposobem rozwiązania bezterminowego stosunku pracy (wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 4 grudnia 1997 r., I PKN 419/97, OSNAPiUS 1998 nr 20,

8

poz. 598). W związku z tym, brak oczekiwanej przez pracodawcę dbałości,

staranności i uwagi w wykonywaniu obowiązków pracowniczych stanowi

okoliczność, która daje podstawę do wypowiedzenia umowy o pracę każdemu

pracownikowi (w tym także radcy prawnemu), jeśli się okaże, że nie spełnia on

pokładanych w nim przez pracodawcę oczekiwań.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że powód upatruje wadliwości

oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę przede wszystkim w tym, że strona

pozwana w wypowiedzeniu zarzuciła mu „niewykonywanie poleceń” wydawanych

przez koordynatora zespołu radców prawnych a dotyczących organizacji pracy i

terminowości wykonywanych czynności. Zdaniem powoda, jedyną właściwą osobą,

która mogła skutecznie wydawać mu takie „polecenia” był kierownik jednostki

organizacyjnej, w której był zatrudniony (czyli w zasadzie chodzi o zarząd spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością, która była pracodawcą powoda). Skarżący

uważa, że skoro miał odpowiednie podstawy prawne, by nie stosować się do

„poleceń” wydawanych przez koordynatora zespołu radców prawnych, to

nieuzasadnione było powołanie się na tę okoliczność jako na przyczynę

uprawniającą pozwanego pracodawcę do wypowiedzenia umowy o pracę.

Konkluzja, jaką powód przedstawił w obszernych wywodach poświęconych

wykazaniu wadliwości orzeczenia Sądu drugiej instancji, jest błędna już z tej

przyczyny, że przywiązuje decydujące znaczenie do formuły słownej użytej przez

pracodawcę w oświadczeniu o wypowiedzeniu („niewykonywanie poleceń

Kierownika Sekcji Radców Prawnych”). Tymczasem wprost z ustaleń faktycznych

stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia Sądu drugiej instancji (którymi

Sąd Najwyższy jest związany stosownie do art. 39813

§ 2 k.p.c.) wynika, że

koordynator zespołu radców prawnych nie wydawała powodowi „poleceń”, lecz

tylko „zwracała mu uwagę” na brak należytej organizacji pracy, a w trakcie rozmów

dyscyplinujących sugerowała skarżącemu („po koleżeńsku”), by zmienił kulturę

pracy. Wobec tego nie można przypisać większego znaczenia posłużeniu się przez

pracodawcę w treści kwestionowanego wypowiedzenia wyrażeniem

„niewykonywanie poleceń”. W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że

pracodawca może określać przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę na różne

sposoby. Liczy się jedynie to, aby z oświadczenia pracodawcy wynikało w sposób

9

niebudzący wątpliwości, co jest istotą zarzutu stawianego pracownikowi i

usprawiedliwiającego rozwiązanie z nim stosunku pracy (wyroki Sądu Najwyższego

z dnia 15 listopada 2006 r., I PK 112/06, Prawo Pracy 2007 nr 5, s. 27 i z dnia 8

stycznia 2008 r., I PK 177/07, LEX nr 448827 oraz orzecznictwo wskazane w ich

uzasadnieniach). Dlatego wymaganie wskazania przez pracodawcę konkretnej

przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę nie jest równoznaczne z koniecznością

sformułowania jej w sposób jak najbardziej precyzyjny, szczegółowy i drobiazgowy,

z powołaniem opisów wszystkich faktów i zdarzeń, dokumentów, ich dat oraz

wskazaniem poszczególnych działań, czy zaniechań, składających się w ocenie

pracodawcy na przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę (wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2008 r., II PK 82/08, LEX nr 489012). Celem

regulacji zawartej w art. 30 § 4 k.p. jest umożliwienie pracownikowi obrony przed

wypowiedzeniem umowy o pracę, a zatem ujęcie przyczyn wypowiedzenia powinno

być konkretne i precyzyjne w takim stopniu, aby umożliwiało mu rzeczową obronę

w razie ewentualnego procesu sądowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2

października 2012 r., II PK 60/12, LEX nr 1243025). Najogólniej rzecz ujmując

można stwierdzić, że pracodawca nie narusza przepisów o rozwiązywaniu umów o

pracę za wypowiedzeniem - w zakresie sposobu określenia przyczyny

wypowiedzenia (art. 30 § 4 k.p.) - wówczas, gdy pracownik jest świadomy tego, z

jakich powodów pracodawca zdecydował się na zakończenie z nim współpracy.

Taka zaś sytuacja niewątpliwie wystąpiła w stanie faktycznym ustalonym w

rozpoznawanej sprawie. Mimo, że w treści bardzo szczegółowego oświadczenia

rozwiązującego umowę o pracę strona pozwana zarzuciła powodowi

„niewykonywanie poleceń” wydawanych przez koordynatora zespołu radców

prawnych, to powód musiał sobie zdawać sprawę, że pracodawca zarzucał mu

przede wszystkim „nienależyte wykonywanie obowiązków radcy prawnego”, co

zresztą wprost zostało stwierdzone we wstępnej części wypowiedzenia. Do tego

(nienależytego wykonywania obowiązków) - a nie do „niewykonywania poleceń” -

sprowadzała się więc wskazana przez pracodawcę przyczyna wypowiedzenia

polegająca na niestarannym, niedbałym i nieterminowym wywiązywaniu się z

obowiązków służbowych, mimo że koordynator zespołu radców prawnych

wielokrotnie „zwracała uwagę” powodowi na konieczność poprawy organizacji

10

pracy.

Tak sformułowana przyczyna wypowiedzenia była nie tylko konkretna i

rzeczywista (art. 30 § 4 k.p.), ale również uzasadniona (art. 45 § 1 k.p.).

Pracodawca może zasadnie wypowiedzieć umowę o pracę pracownikowi

zajmującemu samodzielne stanowisko w sytuacji, w której (choćby z przyczyn

niezawinionych) nie osiąga on właściwych wyników pracy. Pracodawcy przysługuje

prawo doboru pracowników w sposób zapewniający najlepsze wykonywanie zadań,

wobec czego może słusznie przewidywać, że zatrudnienie innego pracownika (w

miejsce zwolnionego) pozwoli mu na osiąganie lepszych efektów pracy (wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2014 r., II PK 116/13, LEX nr 1488758).

Radca prawny wykonujący zawód w ramach stosunku pracy zajmuje samodzielne

stanowisko podległe bezpośrednio kierownikowi jednostki organizacyjnej (art. 9 ust.

1 ustawy o radcach prawnych). Jednak nie znaczy to, że pracodawca nie może z

takim pracownikiem rozwiązać stosunku pracy za wypowiedzeniem, gdy się okaże,

że radca prawny świadczy pracę niestarannie (w szczególności gdy nieterminowo

wywiązuje się z nałożonych na niego zadań). Pogląd ten dotyczy również w

sytuacji, gdy pracodawca w celu zapewnienia wewnętrznej obsługi prawnej

zatrudnia dwóch lub więcej radców prawnych, spośród których jednemu powierza

koordynację pomocy prawnej (art. 9 ust. 2 ustawy o radcach prawnych).

W orzecznictwie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2012 r., II PK

113/11, OSNP 2013 nr 1-2, poz. 5) i doktrynie (Z. Klatka, J. Łoziński: Status prawny

radcy prawnego jako pracownika, Monitor Prawa Pracy 2005 nr 3, s. 72;

T. Niedziński: Zatrudnienie radcy prawnego w jednostce samorządu terytorialnego,

Finanse Komunalne 2014 nr 5, s. 13) formułowany jest trafny pogląd, że

przełożonym radcy prawnego w strukturze hierarchicznej danej jednostki

organizacyjnej nie może być inna osoba niż kierownik (kierownictwo) tej jednostki.

W konsekwencji, przełożonym (osobą która może w imieniu pracodawcy wydawać

radcy prawnemu wiążące polecenia służbowe w rozumieniu art. 100 § 1 k.p.) nie

jest radca prawny koordynator zespołu radców. Radca prawny koordynujący

świadczenie pomocy prawnej w danej jednostce organizacyjnej nie jest uprawniony

do merytorycznej ingerencji w sposób wykonywania zawodu przez innych radców,

jeśli miałoby to naruszać ich niezależność. Zadaniem koordynatora zespołu nie jest

11

więc wydawanie poleceń służbowych radcy prawnemu ani sprawowanie nadzoru

lub kontroli nad czynnościami wykonywanymi przez radcę prawnego. Natomiast

czynności koordynacyjne mogą niewątpliwie sprowadzać się do rozdzielania spraw

pomiędzy poszczególnych radców prawnych celem ich załatwienia, czuwania nad

zapewnieniem ciągłości obsługi prawnej, kontroli przestrzegania terminów

procesowych i innych terminów przewidzianych dla załatwiania spraw, nadzoru nad

obsługą administracyjną zespołu radców i prowadzeniem dokumentacji,

decydowania o potrzebie uzyskania specjalistycznej konsultacji prawnej na

zewnątrz itp.

W stanie faktycznym ustalonym w rozpoznawanej sprawie, Kierowniczka

Sekcji Radców Prawnych pełniła rolę koordynatora zespołu radców prawnych u

pozwanego pracodawcy. Nie była więc przełożoną powoda i nie mogła wydawać

mu wiążących poleceń odnoszących się do sposobu wykonywania zawodu radcy

prawnego. Ze względu na potrzeby związane z koniecznością zapewnienia w

pozwanej jednostce dostępu do wewnętrznej pomocy prawnej w pełnym zakresie,

koordynator dysponowała natomiast w stosunku do powoda uprawnieniem, aby w

ramach sprawowanej przez siebie „koordynacji” pomocy prawnej w szpitalu,

„zwracać powodowi uwagę”, by zmienił swój dotychczasowy (wadliwy) sposób

organizacji pracy. Obowiązek należytego wykonywania obowiązków pracowniczych

(obowiązków radcy prawnego) ciąży na pracowniku niezależnie od wydawania mu

jednostkowych poleceń w tym zakresie. Nienależyte wykonywanie obowiązków

pracowniczych przez powoda - w ustalonym stanie faktycznym - uprawniało zatem

pracodawcę do rozwiązania z nim stosunku pracy w „zwykłym” trybie, z

zachowaniem okresu wypowiedzenia, niezależnie od niestosowania się do

„koleżeńskich” sugestii (rad) koordynatora zespołu radców prawnych. Rozwiązanie

z powodem umowy o pracę opierało się zatem na uzasadnionej przyczynie

wypowiedzenia (art. 45 § 1 k.p.). Skoro w sprawie ustalono również, że przed

dokonaniem wypowiedzenia z przyczyn, które zostały przez pracodawcę

wymienione w pierwszej kolejności, strona pozwana zwróciła się do właściwego

organu samorządu zawodowego radców prawnych o wyrażenie opinii wymaganej

art. 19 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, to rozwiązanie z powodem umowy o

pracę nie naruszało przepisów o wypowiadaniu umów o pracę, mimo negatywnej

12

opinii samorządu zawodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia

2010 r., I PK 117/10, OSNP 2012 nr 5-6, poz. 59).

W tych okolicznościach, żądanie zgłoszone w niniejszej sprawie nie

zasługiwało na uwzględnienie, a zaskarżony wyrok Sądu drugiej instancji jest

zgodny z przepisami prawa materialnego, a w szczególności nie narusza przepisów

prawa materialnego wskazanych w podstawach skargi kasacyjnej powoda. Skoro z

uzasadnienia zaskarżonego wyroku jasno wynika, dlaczego Sąd Okręgowy dokonał

identycznych, jak Sąd pierwszej instancji, ustaleń faktycznych i ocen prawnych, to

oczywiście bezzasadne są zarzuty kasacyjne w zakresie obrazy prawa

procesowego (art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1, art. 378 § 1 oraz art. 382

k.p.c.).

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c. oddalił

skargę kasacyjną powoda. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego

oparto na podstawie wynikającej z art. 98 § 1 k.p.c. i § 12 ust. 4 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat

za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu

(jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 490). Wniosek strony pozwanej o przyznanie

jej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w części dotyczącej opłaty

skarbowej od pełnomocnictwa oddalono, gdyż uiszczenie tej opłaty nie stanowi

kosztu niezbędnego do celowego dochodzenia praw i celowej obrony w rozumieniu

art. 98 § 1 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2011 r.,

II UZ 15/11, OSNP 2012 nr 15-16, poz. 208).