WA 2/15

Sygn. akt: WA 2/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 marca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Wiesław Błuś (przewodniczący)

SSN Edward Matwijów

SSN Marek Pietruszyński (sprawozdawca)

Protokolant : Ewa Śliwa

przy udziale prokuratora del. do Naczelnej Prokuratury Wojskowej ppłk. Tomasza

Narłowskiego w sprawie kmdr. por. rez. S. K. oskarżonego z art. 231 § 2 k.k., po

rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na rozprawie w dniu 19 marca 2015 r. apelacji,

wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego

w P. z dnia 1 grudnia 2014 r.

zmienia zaskarżony wyrok w części dotyczącej czynu

oskarżonego kmdr. por. rez. S. K. kwalifikowanego z art. 231 § 2

k.k. - (pkt I ppkt 2 części dyspozycyjnej wyroku) i postępowanie

karne o ten czyn na podstawie art. 1 § 2 k.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt

3 k.p.k. - umarza, kosztami procesu w zakresie tego czynu

obciąża Skarb Państwa.

2

UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 1 grudnia 2014 r.,

sygn. akt: … 10/14 kmdr por. rez. S. K. został uznany za winnego jednego z

czynów zarzuconych mu w akcie oskarżenia polegającego na tym, że w okresie od

stycznia 2006 r. do kwietnia 2006 r. w G. jako funkcjonariusz publiczny, pełniąc

zawodową służbę wojskową na stanowisku Kierownika Muzeum […] w G., działając

na szkodę interesu publicznego i w celu osiągnięcia korzyści osobistej przez

komandora R. S.- Szefa […], przekroczył swoje uprawnienia w zakresie nadzoru

nad realizowanymi zakupami eksponatów i materiałów zabezpieczających

funkcjonowanie instytucji, określonych w punkcie 6 Karty Opisu Stanowiska Część

III Obowiązki, w ten sposób, że zlecił: uszycie munduru wieczorowego z

oznaczeniami komandora wartości 1.109,01 zł, zakup koszuli frakowej wartości 229

zł, które to przedmioty stanowiące mienie wojskowe, nominalnie miały być

przeznaczone na cele ekspozycyjne Muzeum […] w G., a tymczasem po

wykonaniu tych zleceń, mundur wraz z koszulą przekazał w sposób nieformalny do

prywatnego i osobistego użytkowania komandorowi R. S., czym spowodował

szkodę w łącznej wysokości 1 338,01 zł w mieniu Jednostki Wojskowej w G., tj.

popełnienia przestępstwa określonego w art. 231 § 2 k.k.

Za popełnienie tego przestępstwa oskarżony został skazany na karę

grzywny w liczbie 30 stawek dziennych z ustaleniem wysokości jednej stawki na

kwotę 50 złotych, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres próby roku.

Tym samym wyrokiem oskarżony został uniewinniony od zarzutu

popełnienia czynu kwalifikowanego w pkt 1 aktu oskarżenia z art. 231 § 2 k.k., a

polegającego na przekroczeniu uprawnień funkcjonariusza publicznego przez

zlecenie uszycia munduru wieczorowego z oznaczeniami komandora porucznika,

zakupu koszuli frakowej i butów lakierek, które miały być przeznaczone na cele

ekspozycyjne, a które następnie osobiście używał, powodując szkodę w mieniu

publicznym w wysokości 1 408 zł.

Apelację od tego wyroku złożył obrońca oskarżonego. Zarzucił wyrokowi

obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 231 § 2 k.k. w zw. z art. 9

3

§ 1 i 2 k.k. przez błędne przyjęcie, że kmdr por. rez. S. K. jakoby rzeczywiście

dokonał tego czynu, nadto aby działał umyślnie z zamiarem wyrządzenia szkody w

interesie publicznym, w celu uzyskania korzyści majątkowej lub osobistej, dla siebie

lub dla współoskarżonego R. S. oraz ewentualne naruszenie art. 1 § 2 k.k. przez

błędne nie przyjęcie, iż czyn był szkodliwy w stopniu znikomym. W konkluzji wniósł

o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia

zarzucanego czynu albo o umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 3

k.p.k.

W toku rozprawy apelacyjnej obrońca oskarżonego podniósł, że Muzeum […]

w G. dopiero w 2008 r. w drodze odpowiednich regulacji prawnych uzyskało status

muzeum, a do tego czasu funkcjonowało jako zwykła jednostka wojskowa, stąd

zakupione umundurowanie wieczorowe miało charakter sortów mundurowych

przysługujących każdemu żołnierzowi zawodowemu, co powinno jego zdaniem

skutkować uniewinnieniem oskarżonego od stawianego zarzutu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Analiza wszystkich dowodów zebranych w sprawie uprawnia Sąd Najwyższy

do stwierdzenia, że forsowane przez skarżącego, w pierwszym zarzucie apelacji,

poglądy kwestionujące dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę prawną

zachowania oskarżonego kmdr. por. rez. S. K., ale również określone ustalenia w

sferze faktów, mimo błędnego zakwalifikowania ich przez skarżącego do ustaleń

prawnych, nie zasługują na uwzględnienie. Już na wstępie wskazać należało, że z

wyjaśnień oskarżony wynika, że miał on pełną świadomość tego, iż żołnierzom

zawodowym, poza ściśle określoną kategorią tych żołnierzy, do której oskarżony S.

K. jak i komandor R. S. nie należeli, nie przysługiwało uprawnienie do bezpłatnego

otrzymania munduru wieczorowego. Złożenie przez oskarżonego kmdr. por. rez. S.

K. jako Kierownika Muzeum zamówienia na uszycie i zakupienie munduru

wieczorowego i koszuli frakowej, w jego rozmiarze, ze środków przeznaczonych do

jego dyspozycji, w celu akcentowanym w jego relacjach procesowych i otrzymanie

tego umundurowania przez oskarżonego spowodowało, że w pełni zostały

zrealizowane zamierzenia w zakresie promocji zbiorów muzealnych

zgromadzonych w Muzeum w G. i realizacji funkcji wystawienniczych, które

4

należały do obowiązków służbowych oskarżonego. W tej sytuacji nie istniała

obiektywna konieczność i oskarżony miał tego świadomość, wspomagania jego

działań służbowych jak i przedsięwzięć realizowanych przez Muzeum, przez

duplikowanie eksponatów muzealnych oraz przez czynności podejmowane przez

inna osobę niepowiązaną funkcyjnie z Muzeum, nieposiadającą uprawnień do

reprezentowania tej instytucji i niezobowiązaną do propagowania zbiorów

muzealnych. W toku procesu nie ustalono aby oskarżony kmdr por. rez. S. K.

zakup munduru wieczorowego dla komandora R. S. konsultował ze swoimi

pracownikami. Możliwość prowadzenia takich konsultacji przy zakupie przedmiotów

dla potrzeb muzeum została normatywnie usankcjonowana dopiero w Regulaminie

Organizacyjnym Muzeum w G. w 2008 r. Oskarżony jako Kierownik Muzeum

jednoosobowo odpowiadał za prawidłowe wydatkowanie środków przydzielonych

Muzeum na zakupy eksponatów muzealnych. Udział głównego księgowego w

procesie nabycia mundurów wieczorowych miał jedynie charakter formalny,

ograniczony do stwierdzenia, że zakup ten mieści się w puli środków finansowych

przyznanych Muzeum. Decyzja o zakupienie munduru wieczorowego w rozmiarze

komandora R. S. został podjęta przez oskarżonego kmdr. por. rez. S. K. Decyzji tej

nie podjął komandor R. S., gdyż nie miał uprawnień formalnych do jej podjęcia,

chociaż istotnie wpłynął na proces podjęcia decyzji przez oskarżonego S. K. Fakt

uczestniczenia przez oskarżonego komandora R. S. w procesie szycia munduru i

zakupienia koszuli frakowej był już typowym następstwem decyzji podjętej przez

oskarżonego S. K. W końcu rozważań wskazać należało, że nie są trafne wywody

obrońcy oskarżonego podniesione w toku rozprawy apelacyjnej. Prawdą jest, że

Muzeum […] właściwy prawnie status działania uzyskało na mocy stosownych

regulacji prawnych w 2008 r. Przed tym rokiem Muzeum działało w ramach

struktury […], ale nie jako typowa jednostka wojskowa, ale jednostka powołana do

gromadzenia obiektów historycznych związanych z tradycjami […], prowadzenia

działalności wystawienniczej nie tylko w strukturach wojska, ale także poza nimi.

Brak odpowiednich katalogów i instrumentów inwentaryzacji zasobów muzealnych

nie odbierał tej instytucji charakteru instytucji o charakterze muzealnym. Tak też

traktował tę instytucję jej Kierownik, a więc oskarżony kmdr. por. S. K., wyznaczony

na to stanowisko stosownym rozkazem przełożonych wojskowych. Jego

5

wyjaśnienia oraz inne dowody np. zapiski na fakturach zakupu umundurowania

wieczorowego wskazują, że te mundury traktował on jako eksponaty muzealne,

które miały być wystawiane w trakcie wystaw organizowanych przez Muzeum i

miały propagować tradycje. W tej sytuacji obiektywnie rzecz ujmując należało

stwierdzić, że samodzielna decyzja oskarżonego S. K. o zakupienie munduru

wieczorowego i koszuli frakowej w rozmiarze komandora R. S., dla jego korzyści

osobistej, z przekroczeniem przysługujących mu uprawnień, była działaniem

niepożądanym i nieracjonalnym, które przyniosło szkodę interesowi publicznemu.

Ocena prawna takiego zachowania przyjęta przez Sąd pierwszej instancji była

słuszna. Zatem ten zarzut apelacji należało uznać za niezasadny.

Natomiast odmienne stanowisko należało zająć wobec drugiego zarzutu

apelacji. Sąd pierwszej instancji uznając, że czyn oskarżonego kmdr. por. rez. S. K.

zawiera znaczny ładunek społecznej szkodliwości, nie rozważył należycie,

zdaniem Sądu Najwyższego, wszystkich faktorów kształtujących karygodność tego

czynu. Sąd nie dostrzegł, że oskarżony kmdr por. rez. S. K. podejmując decyzję

mundurową z korzyścią dla komandora R. S., w wykonaniu jego polecenia,

znajdował się w specyficznej i wyjątkowo trudnej psychicznie sytuacji

motywacyjnej. W toku procesu udowodniono, że mimo braku bezpośredniego

podporządkowania wojskowego oskarżonego kmdr. por. S. K. komandorowi R. S.,

ten ostatni z wymienionych żołnierzy z racji posiadania uprawnienia do

wykonywania nadzoru merytorycznego nad kmdr. por. S. K. w sprawach

zawodowych (jak to ustalił Sąd pierwszej instancji), dysponował szeroką gamą

środków wychowawczych, które mogły istotnie kształtować przebieg kariery

wojskowej oskarżonego kmdr. por. S. K. W tym kontekście wskazać również

należało również na ustalone w toku procesu określone cechy charakteru

komandora R. S., kształtujące jego sposób zachowania, którym kmdr. por. S. K., z

uwagi na pozycję służbową komandora R. S., nie potrafił się przeciwstawić, a które

istotnie wpłynęły na podjęcie przez niego bezprawnego działania. Sytuacja

motywacyjna działania oskarżonego S. K. pozostawała nadto w związku z jego

dążeniem do kontynuowania pracy na stanowisku Kierownika Muzeum, ku czemu

miał wysokie predyspozycje osobiste i naukowe. Oceniając zachowanie tego

oskarżonego w kontekście karygodności wskazać nadto należało na nieznaczny

6

wymiar szkody i powrót drugiego munduru do zbiorów muzealnych. Wskazać nadto

należało, że wobec uniewinnienia oskarżonego S. K. od pierwszego z zarzuconych

mu czynów, przekazana przez niego, w toku postępowania przygotowawczego, na

konto pokrzywdzonej instytucji kwota 1 408 zł - odpowiadająca wartości szkody

wskazanej w tym zarzucie, powinna zostać uwzględniona w rozliczeniu

wyrównania szkody spowodowanej drugim czynem tego oskarżonego.

Uwzględniając wszystkie wskazane okoliczności, a w szczególności kontekst

sytuacyjny działania oskarżonego należało uznać, że ujemna zawartość jego czynu

jest atypowo niska i osiąga poziom znikomego stopnia społecznej szkodliwości.

Z tego też powodu należało zmienić wyrok sądu pierwszej instancji i umorzyć

postępowanie karne o ten czyn na podstawie art. 1 § 2 k.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 3

k.p.k.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k.