II UK 145/14

Sygn. akt II UK 145/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 marca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Romualda Spyt (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło

SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku S. P.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W.

o świadczenie rehabilitacyjne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 26 marca 2015 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 28 listopada 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

2

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy oddalił apelację skarżącego

wnioskodawcy S. P. od wyroku Sądu Rejonowego z 22 maja 2013 r., którym

oddalono jego odwołanie od decyzji pozwanego z 7 maca 2013 r., odmawiającej

mu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

Wnioskodawca jest uprawniony do emerytury wojskowej. Pozostawał w

zatrudnieniu pracowniczym i powstał spór, czy ma prawo do świadczenia

rehabilitacyjnego po zasiłku chorobowym. Pozwany odmówił mu tego świadczenia,

wskazując, że świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje osobie uprawnionej do

emerytury. Sądy Rejonowy i Okręgowy decyzję pozwanego uznały za prawidłową.

Podstawą rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 18 ust. 1 i ust. 7 ustawy z 25

czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie

choroby i macierzyństwa. Zgodnie z art. 18 ust. 7 świadczenie rehabilitacyjne nie

przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do

pracy, zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia

przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego oraz do

urlopu dla poratowania zdrowia, udzielonego na podstawie odrębnych przepisów.

Sąd Okręgowy przyjął, że zwrot dotyczący „emerytury” nie jest ograniczony tylko do

emerytury powszechnej (na podstawie ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z FUS). Negatywną przesłanką świadczenia rehabilitacyjnego jest również

emerytura z systemu zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych. Nie ma

podstaw do uprzywilejowania tych emerytów w stosunku do osób pozostających w

systemie ubezpieczeń społecznych. Świadczenie rehabilitacyjne ma zapewnić

środki utrzymania, nie jest więc uzasadnione przyznanie świadczenie osobie

uprawnionej do emerytury.

W skardze kasacyjnej wnioskodawca zarzucił naruszenie: 1) art. 18 ust. 7 w

związku z art. 18 ust. 1 ustawy zasiłkowej z 25 czerwca 1999 r. w związku z art. 2

ust. 2 ustawy emerytalnej z 17 grudnia 1998 r. przez błędne zastosowanie i

uznanie, że negatywna przesłanka przyznania świadczenia rehabilitacyjnego, o

której mowa w art. 18 ust. 7 w postaci ustalonego prawa do emerytury, dotyczy

wszystkich osób mających ustalone prawo do emerytury bez dokonania

rozróżnienia na system zabezpieczenia i zaopatrzenia emerytalnego, z którego

prawo to wynika; 2) art. 2a ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o

3

systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 1 ust. 1 ustawy zasiłkowej z 25

czerwca 1999 r. przez uznanie, że osoba objęta ubezpieczeniem społecznym w

razie choroby i macierzyństwa na zasadach określonych w ustawie z 13

października 1998 r. nie jest uprawniona do świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli

ma ustalone prawo do emerytury wojskowej, w sytuacji braku takiego wyłączenia w

art. 18 ust. 7 ustawy zasiłkowej z 25 czerwca 1999 r., gdyż przepis ten przewiduje

jako przeszkodę do przyznania tego świadczenia uprawnienie do emerytury

ustalonej w oparciu o powszechny system ubezpieczenia społecznego, a nie

dotyczy emerytur ustalonych na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym;

3) art. 6 ust. 1-3 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 14 Konwencji o

Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności wskutek stosowania wobec

ubezpieczonego będącego równocześnie pracownikiem i emerytem wojskowym

przepisu art. 18 ust. 7 ustawy zasiłkowej, na podstawie której to regulacji

odmówiono ubezpieczonemu, jako pracownikowi, prawa do świadczenia

rehabilitacyjnego pomimo spełnienia przez niego warunków do otrzymania tego

świadczenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty skargi uzasadniają jej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Znaczenie ma wykładnia prawa materialnego. Pominięto tu dotychczasowe

orzecznictwo Sądu Najwyższego na tle podobnych sporów, tj. czy emerytura

wojskowa albo renta policyjna wyłączają prawo do zasiłku chorobowego oraz do

świadczenia rehabilitacyjnego. Spory te rozstrzygnięto na korzyść ubezpieczonych.

Powiedziano wszak, że pobieranie policyjnej renty inwalidzkiej na podstawie ustawy

z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy policji (…) nie

wyłącza prawa ubezpieczonego do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu

ubezpieczenia chorobowego oraz prawa do świadczenia rehabilitacyjnego (wyrok z

18 stycznia 2012 r., II UK 168/11, OSNP 2012 nr 23-24, poz. 297). W kolejnym

wyroku rozstrzygnięto, że pobieranie emerytury wojskowej przyznanej na podstawie

ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych

4

oraz ich rodzin nie stanowi okoliczności wyłączającej prawo do zasiłku

chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia (wyrok z 18 lutego 2013 r., II UK

196/12, OSNP 2013 nr 23-24, poz. 287). Prawo do świadczenia rehabilitacyjnego

wyłączone jest tylko w tych okolicznościach, które wyczerpująco i wyraźnie

określone zostały w art. 18 ust. 7 ustawy zasiłkowej z 25 czerwca 1999 r. Nie

wymieniono w nim policyjnej renty inwalidzkiej przyznawanej funkcjonariuszom z

funduszy publicznych, więc pobieranie tego świadczenia nie uzasadnia odmowy

prawa do świadczenia rehabilitacyjnego (wyrok z 19 lutego 2014 r., I UK 368/13,

LEX nr 1458625).

Kierunek wykładni przyjęty przez Sąd Najwyższy jest inny niż wykładnia

przyjęta przez Sądy w tej sprawie, to znaczny, że zwrot „emerytury” w ustawie

zasiłkowej nie obejmuje emerytury wojskowej. Na tak szerokie ujęcie nie pozwala

wykładnia literalna i systemowa. Prima facie może się wydawać, zwłaszcza, że

ustawy są równorzędnym źródłem prawa, iż słowo „emerytury” obejmuje wszelkie

emerytury. Rzecz jednak w tym, że mamy odrębność regulacji w systemie

zabezpieczenia społecznego, czyli system powszechny (składkowy) i system

zaopatrzeniowy (emerytur wojskowych i emerytur funkcjonariuszy). Inne są

przesłanki oraz zróżnicowanie prawa do świadczeń w systemie powszechnym i

wojskowym. Emeryt wojskowy może być ubezpieczony z tytułu zatrudnienia w

systemie powszechnym. Korzysta z ubezpieczenia chorobowego, jednak wówczas

odjęcie mu ochrony w postaci zasiłku chorobowego lub świadczenia

rehabilitacyjnego, dlatego że ma emeryturę wojskową, musi być wyraźne. Na tak

jednoznaczne stwierdzenie nie pozwala wykładnia art. 18 ust. 7 ustawy zasiłkowej,

gdyż użyte w nim pojęcie emerytury nie uwzględnia emerytury z systemu

zaopatrzeniowego. Wynika to z zakresu systemu ubezpieczeń społecznych, do

których należy między innymi ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenie

chorobowe (art. 1 pkt 1 i 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych). Ubezpieczenia emerytalne w tym rozumieniu to tylko

emerytury w systemie powszechnym. Potwierdza to regulacja z art. 2 ustawy

emerytalnej (z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS). Wyraźnie

wyodrębnia obok systemu powszechnego emerytury żołnierzy zawodowych i

emerytury funkcjonariuszy. Skoro te ostatnie nie są objęte regulacją powszechną,

5

to również słowo „emerytura” w regulacji należącej do systemu powszechnego,

czyli w art. 18 ust. 7 ustawy zasiłkowej nie może obejmować emerytury wojskowej.

W ocenie obecnego składu w uzasadnieniu tej tezy należy podzielić dalszą

argumentację wyrażoną przez inne składy Sądu Najwyższego we wskazanych

wyżej orzeczeniach.

Reasumując, emerytura wojskowa nie wyłącza prawa do świadczenia

rehabilitacyjnego (art. 18 ust. 7 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach

pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa). Takie

zróżnicowanie nie musi być niekonstytucyjne, zresztą wobec skargi wnioskodawcy

byłby to niewłaściwy kierunek analizy. Bez wyraźnego wskazania emerytury

wojskowej w art. 18 ust. 7 nieuprawnione jest zniesienie tego zróżnicowania w

drodze orzecznictwa.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 39815

§ 1 k.p.c.

oraz art. 108 § 2 w związku z art. 39821

k.p.c.