IV KK 438/14

Sygn. akt IV KK 438/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 marca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Świecki (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Dorota Rysińska

SSA del. do SN Jacek Błaszczyk

Protokolant Dorota Szczerbiak

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Zdzisława Brodzisza,

w sprawie A. T. i P. G.

skazanych z art. 279 § 1 k.k. i in.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 26 marca 2015 r.,

kasacji, wniesionych przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanych

od wyroku Sądu Rejonowego w W.

z dnia 15 lutego 2012 r.

uchyla zaskarżony wyrok:

- w stosunku do oskarżonego A. T. co do rozstrzygnięcia

zawartego w punkcie XV w zakresie nałożonego obowiązku

naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonych K. I. i L. Z.,

- w stosunku do oskarżonego P. G. co do rozstrzygnięcia

zawartego w punkcie XVI w zakresie nałożonego obowiązku

naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonych L. M., A. F. i P. K.,

2

- w stosunku do oskarżonych A. T. i P. G. co do

rozstrzygnięcia zawartego w punkcie XVII w zakresie nałożonego

obowiązku solidarnego naprawienia szkody na rzecz

pokrzywdzonych […] i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi

Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w W., uwzględniając wniosek prokuratora złożony w

trybie art. 335 § 1 k.p.k., wyrokiem z dnia 15 lutego 2012 r. orzekł:

1. oskarżonego A. T. uznał za winnego czynów zarzucanych w pkt I, II,

III, IV, V, VIII, IX, XII, XIV i XV aktu oskarżenia, stanowiących

występki z art. 279 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw.

z art. 60 § 1 § 3 i § 6 pkt 3 k.k. wymierzył za każdy z tych czynów karę

po 10 miesięcy pozbawienia wolności;

2. oskarżonego A. T. uznał za winnego czynu zarzucanego mu w pkt

XIII aktu oskarżenia, stanowiącego występek z art. 279 § 1 k.k. w zw.

z art. 13 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 14

§ 1 k.k. w zw. z art. 60 § 1. § 3 i § 6 pkt 3 k.k. wymierzył karę 10

miesięcy pozbawienia wolności;

3. oskarżonego A. T. uznał za winnego czynu zarzucanego mu w pkt VI

aktu oskarżenia, stanowiącego występek z art. 279 § 1 k.k. w zw. z

art. 13 § 1 k.k. i art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. i za to na

podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3

k.k. w zw. z art. 60 § 1, § 3 i § 6 pkt 3 k.k. wymierzył karę 10

miesięcy pozbawienia wolności;

4. oskarżonego A. T. uznał za winnego czynu zarzucanego mu w pkt VII aktu

oskarżenia, stanowiącego występek z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 13 § 1

k.k. i za to na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 14 § 1 k.k. w zw. z

art. 60 § 1 § 3 i § 6 pkt 3 k.k. wymierzył karę 10 miesięcy pozbawienia

wolności;

5. oskarżonego P. G. uznał za winnego czynów zarzucanych mu w pkt IV, V,

VIII, IX, X, XI aktu oskarżenia, stanowiących występki z art. 279 § 1 k.k. i

3

za to na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 1 § 3 i § 6 pkt 3 k.k.

wymierzył za każdy z tych czynów karę po 10 miesięcy pozbawienia

wolności;

6. oskarżonego P. G. uznał za winnego czynu zarzucanego mu w pkt VI

aktu oskarżenia, stanowiącego występek z art. 279 § 1 k.k. w zw. z

art. 13 § 1 k.k. i art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. i za to na

podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3

k.k. w zw. z art. 60 § 1. § 3 i § 6 pkt 3 k.k. wymierzył karę 10 miesięcy

pozbawienia wolności;

7. oskarżonego P. G. uznał za winnego czynu zarzucanego mu w pkt VII

aktu oskarżenia, stanowiącego występek z art. 279 § 1 k.k. w zw. z

art. 13 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 14 §

1 k.k. w zw. z art. 60 § 1, § 3 i § 6 pkt 3 k.k. wymierzył karę 10

miesięcy pozbawienia wolności;

8. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w miejsce wymierzonych w

punktach I-IV kar pozbawienia wolności wymierzył oskarżonemu A. T.

karę łączną 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności;

9. na podstawie art. 69 § 2 k.k. w zw. z art. 60 § 5 i § 4 k.k. w zw. z art.

70 § 2 k.k. w zw. z art. 343 § 2 pkt 2 k.p.k. (omyłkowo w wyroku Sąd

Rejonowy powołał art. 340 § 2 pkt 2 k.p.k. – uwaga SN) wykonanie

łącznej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonemu

A. T. na okres 5 lat próby;

10. na podstawie art. 33 § 1 2 i 3 k.k. wymierzył oskarżonemu A. T.

karę grzywny w wysokości 20 stawek dziennych w kwocie po 20 zł

stawka;

11. na podstawie art. 73 § 2 k.k. oddał oskarżonego A. T. w okresie

próby pod dozór kuratora sądowego;

12. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. wymierzył

oskarżonemu P. G. karę łączną 3 lat pozbawienia wolności;

13. na podstawie art. 69 § 2 k.k. w zw. z art. 60 § 5 i § 4 k.k. w zw.

z art. 343 § 2 pkt 2 k.p.k. (omyłkowo w wyroku Sąd Rejonowy powołał

art. 340 § 2 pkt 2 k.p.k. – uwaga SN) wykonanie łącznej kary

4

pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonemu P. G. na

okres 4 lat;

14.na podstawie art. 33 § 1, 2 i 3 kk wymierzył oskarżonemu P. G. karę

grzywny w wysokości 60 stawek dziennych w kwocie po 20 zł stawka;

15.na podstawie art. 39 pkt 5 k.k. orzekł wobec oskarżonego A. T.

obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz

pokrzywdzonych:

- D. T. kwoty 5.000.00 zł,

- K. I. kwoty 15.000.00 zł,

- L. Z. kwoty 15.000.00 zł,

16.na podstawie art. 39 pkt. 5 k.k. orzekł wobec oskarżonego P. G.

obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz

pokrzywdzonych:

- L. M. kwoty 5.000.00 zł,

- A. F. kwoty 5.000.00 zł,

- P. K. kwoty 3.500.00 zł,

17.na podstawie art. 39 pkt 5 k.k. orzekł wobec oskarżonych A. T. i P.

G. obowiązek naprawienia szkody solidarnie poprzez zapłatę na

rzecz pokrzywdzonych:

- Uniwersytetu […] kwoty 48.479:89 zł,

- J. C. kwoty 34.800.00 zł,

- W. R. kwoty 14.100.00 zł,

- F. D. kwoty 2.000.00 zł,

- S. i J. W. kwoty 4.000.00 zł,

- W. T. i J. T. kwoty 1.200.00 zł,

- W. M. kwoty 9.000.00 zł,

- M. Z. kwoty 400.00 zł.

Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i

uprawomocnił się w pierwszej instancji.

Wyrok ten został zaskarżony kasacją przez Prokuratora Generalnego:

1. co do rozstrzygnięcia zawartego w punkcie XV części dyspozytywnej

wyroku w zakresie nałożonego obowiązku naprawienia szkody na

5

rzecz pokrzywdzonych K. I. i L. Z., na korzyść oskarżonego A. T.,

2. co do rozstrzygnięcia zawartego w punkcie XVI części dyspozytywnej

wyroku w zakresie nałożonego obowiązku naprawienia szkody na

rzecz pokrzywdzonych L. M., A. F., P. K. na korzyść oskarżonego P.

G.,

3. co do rozstrzygnięcia zawartego w punkcie XVII w części

dyspozytywnej wyroku w zakresie solidarnego nałożonego obowiązku

naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonych […] - na korzyść

oskarżonych A. T. i P. G.

W kasacji Prokurator Generalny wyrokowi zarzucił rażące i mające i istotny

wpływ na jego treść naruszenie przepisów prawa karnego procesowego -

art. 366 § 1 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k. polegające na zaniechaniu

wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy związanych z

wysokością faktycznie poniesionej szkody zaistniałej w wyniku przestępstw

popełnionych na szkodę konkretnych pokrzywdzonych i orzeczeniu

obowiązku naprawienia szkody w wysokości przekraczającej rzeczywistą

szkodę, w wyniku czego doszło do rażącego naruszenia przepisu prawa

karnego materialnego - art. 46 § 1 k.k. skutkującego wadliwym

orzeczeniem środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i

przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi

Rejonowemu w W.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna, choć nie pozbawiona wad o charakterze redakcyjnym i

merytorycznym. W kategorii oczywistej omyłki pisarskiej należy potraktować

powołanie jako podstawy prawnej wniosku kasacyjnego art. 572 k.p.k. Natomiast

błędem merytorycznym jest wskazanie w zarzucie kasacji, że uchybienie polegało

na naruszeniu art. 366 § 1 k.p.k. i art. 410 k.p.k. Przepisy te dotyczą budowania

podstawy dowodowej wyroku wydanego na rozprawie. Natomiast w rozpoznawanej

sprawie sąd orzekał na posiedzeniu w trybie art. 343 w zw. z art. 335 § 1 k.p.k.

Opis zarzucanego uchybienia wskazuje, że w rzeczywistości skarżącemu chodziło

o niewzięcie przez sąd pod uwagę wszystkich okoliczności dotyczących obowiązku

6

naprawienia szkody, co stanowi naruszenie art. 92 k.p.k. W następstwie rażącego

naruszenia tego przepisu doszło do wydania wadliwego rozstrzygnięcia w tym

zakresie, co świadczy o jego istotnym wpływie na treść wyroku. Dopiero więc

odczytanie kasacji przez pryzmat opisanego uchybienia prowadzi do stwierdzenia,

że jest ona zasadna.

Trafnie w kasacji skarżący podniósł, że przy ustalaniu wysokości

szkody, która powstała w wyniku przestępstwa, należy wziąć pod uwagę nie

tylko obiektywną wartość skradzionych przedmiotów, ale również konieczne

jest uwzględnienie wartości skradzionego mienia, które zostało odzyskane

przez pokrzywdzonego.

Sąd Rejonowy w W. orzekł o obowiązku naprawienia szkody na

rzecz K. I. w kwocie 15.000 zł. Jednak pokrzywdzony do protokołu

przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w

charakterze świadka wartość utraconych przedmiotów oszacował na

kwotę 15. 000 zł, natomiast wartość uszkodzonych dwóch okien w tym

jednego balkonowego określił na kwotę 5.000 zł. Podczas kolejnego

przesłuchania w dniu 21 stycznia 2011 r. pokrzywdzony ogólną wartość

utraconych przedmiotów w postaci wyrobów ze złota i srebra określił na

kwotę 12.500 zł oraz uszkodzonych drzwi balkonowych na kwotę 2.500

zł. Podczas czynności okazania w dniu 15 marca 2011r. pokrzywdzony

rozpoznał sygnet damski wykonany ze złota wysadzany brylantami,

którego wartość określił na kwotę 5.000 zł, który odebrał.

Ponadto z pisma K. I. z dnia 10 września 2012 r. skierowanego do Sądu

Rejonowego w K. wynika, że w związku ze zdarzeniem kradzieży z

włamaniem do jego domu otrzymał on wypłatę odszkodowania w

wysokości 12.161.98 zł, a odzyskany sygnet damski został wyceniony

przez likwidatora szkody na kwotę 650 zł.

Pokrzywdzona L. Z. do protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia

o przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka podała, że

wartość utraconych przedmiotów w postaci złotych i srebrnych

precjozów, laptopa marki Lenovo oraz 200 Euro oszacowała na łączną

sumę 13.874 zł, zaś ostatecznie łączną wartość strat określiła na kwotę

7

15.000 zł. Pokrzywdzona podczas czynności okazania rozpoznała

szereg precjozów ze złota i srebra oraz podała wartość odzyskanych

przedmiotów, których łączna wartość, jak wynika z wyliczenia wynosi

10.520 zł, które odebrała za stosownym pokwitowaniem. L. Z. w piśmie

skierowanym do Sądu Rejonowego w K. podała, iż ubezpieczyciel

wypłacił jej kwotę około 1.000 zł za zniszczone okno oraz ponownie

wyceniła wartość nieodzyskanych przedmiotów na kwotę około 20.000

zł.

L. M. do protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i

przesłuchania w charakterze świadka osoby zawiadamiającej podała, iż

wartość utraconych w wyniku przestępstwa przedmiotów na jej szkodę

wynosi 5.000 zł. W toku czynności okazania rozpoznała m. in. obrączkę i

pierścionek, których wartości nie potrafiła określić oraz podała, iż jeden z

łańcuszków koloru srebrnego może stanowić jej własność. L. M. odebrała

rozpoznane przez siebie przedmioty. Z pisma pokrzywdzonej do Sądu

Rejonowego w K. wynika, iż z tytułu ubezpieczenia otrzymała

odszkodowanie w wysokości 3.198.68 zł, natomiast do wartości

skradzionej biżuterii należy doliczyć złoty damski zegarek o wartości 1.000

zł. Wartość odzyskanych rzeczy określiła na kwotę 510 zł. Pokrzywdzona

dołączyła także zawiadomienie o wypłacie Polskiego Towarzystwa

Ubezpieczeń S.A. w ramach umowy ubezpieczenia kwoty 3.198,68 zł.

A. F. w zawiadomieniu o przestępstwie podał, że sprawcy dokonali

kradzieży z włamaniem do domu, skąd zabrali w celu przywłaszczenia

między innymi telewizor marki Sony Bravia i inne przedmioty o łącznej

wartości 5.000 zł. J. F. podczas czynności okazania rozpoznała telewizor

marki Sony Bravia, którego wartość określiła na kwotę 3.300 zł, który

został jej wydany. Podczas kolejnego okazania J. F. rozpoznała jako jej

własność odtwarzacz DVD marki Pionier oraz do pokwitowania odbioru

dołączyła między innymi dokument ubezpieczenia sprzętu, w którym

widnieje cena detaliczna odtwarzacza w kwocie 399 zł.

P. K. do protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o

przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka podał, że sprawcy

8

w wyniku kradzieży z włamaniem do domu skradli przedmioty o łącznej

wartości 3.500 zł. Pokrzywdzony podczas czynności okazania rozpoznał

odtwarzacz DVD marki Samsung, który został zwrócony.

J. C. przesłuchany w charakterze świadka określił wartość

utraconych przedmiotów na kwotę 34.800 zł, zaś wartość użytkowanych

przez niego przedmiotów należących do Uniwersytetu na kwotę

45.195.87 zł. Przesłuchany ponownie podał, że po dokładnym

przeszukania mieszkania okazało się, iż czarny kuferek z zawartością

srebrnych antycznych sztućców nie został skradziony, a jego wartość

uprzednio oszacował na kwotę 10.000 zł. Podał także , iż sprawcy

skradli projektor multimedialny marki Del o wartości 3.284.02 zł na

szkodę Uniwersytetu. Podczas czynności okazania rozpoznał część

przedmiotów skradzionych na jego szkodę oraz oświadczył, iż niektóre z

nich stanowią prawdopodobnie jego własność. Pokrzywdzony rozpoznał

także aparat fotograficzny marki Fuji Film i projektor multimedialny marki

Del, które stanowiły własność Uniwersytetu. Podczas czynności

okazania E. C. rozpoznała szereg przedmiotów, które stanowiły jej i

męża własność, ale nie potrafiła podać wartości odzyskanego mienia,

przy czym odebrała łącznie 12 przedmiotów, w tym także stanowiących

własność Uniwersytetu J. J. C. i E. C. złożyli do Sądu Rejonowego

wniosek o naprawienie szkody, w którym wskazali, iż nie odzyskali

mienia, w tym służbowego sprzętu komputerowego i fotograficznego

łącznej wartości 42.567.39 zł, który był własnością Uniwersytetu oraz

rzeczy stanowiących ich wspólną własność, tj. srebrnej biżuterii, kolekcji

numizmatycznej oraz srebrnych sztućców, których łączną wartość

oszacowali na kwotę 25.000 zł.

W. R. do protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i

przesłuchania w charakterze świadka podał, że wartość utraconego mienia

w wyniku kradzieży z włamaniem wynosi 14.100 zł, zaś wartość zniszczeń i

uszkodzeń ocenił na kwotę 900 zł. Podczas czynności okazania rozpoznał

część utraconych w wyniku kradzieży z włamaniem przedmiotów, których

wartość określił na kwotę 3.500 zł. Przedmioty te pokrzywdzony odebrał.

9

W. R. w piśmie skierowanym do Sądu Rejonowego podał, że od firmy

ubezpieczeniowej […] otrzymał odszkodowanie w kwocie 8.007.16 zł.

Zauważyć ponadto należy, że Sąd Rejonowy w zaskarżonym wyroku

bezpodstawnie nałożył wobec oskarżonego A. T. solidarnie obowiązek

naprawienia szkody na rzecz W. M. i M. Z., skoro nie został oskarżony o

popełnienie przestępstwa na szkodę tych osób.

Wobec wskazanych rażących uchybień, Sąd Najwyższy uchylił wyrok w

zaskarżonej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W tym

postępowaniu Sąd Rejonowy poczyni stosowne ustalenia faktyczne co do

istnienia i wysokości szkody. Dopiero wtedy należy wydać orzeczenie co do

obowiązku jej naprawienia.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.