II UK 159/14

Sygn. akt II UK 159/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 marca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)

SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca)

SSA Bohdan Bieniek

w sprawie z wniosku J. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W.

o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 marca 2015 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 13 czerwca 2013 r.,

1. oddala skargę kasacyjną,

2. zasądza od Skarbu Państwa (kasa Sądu Apelacyjnego) na

rzecz adwokata J. O. 120 (sto dwadzieścia) zł, powiększoną o

stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu

kasacyjnym.

2

UZASADNIENIE

J. S. odwołał się od decyzji organu rentowego z dnia 27 lipca 2011 r.

odmawiającej mu prawa do emerytury. W odpowiedzi na odwołanie organ

emerytalny - Oddział ZUS w W. - wniósł o jego oddalenie.

Wyrokiem z dnia 30 maja 2012 r. Sąd Okręgowy odwołanie J. S. od

zaskarżonej decyzji oddalił.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że J. S., urodzony 8 sierpnia 1950 r., złożył 4

czerwca 2011 r. wniosek o emeryturę. W okresie od 1 kwietnia 1986 r. do 1

stycznia 1999 r. odwołujący się pracował w Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc w W.

jako kierownik Działu Administracyjno-Ekonomicznego. Jego obowiązki polegały na

nadzorowaniu i organizacji pracy w jednostkach podległych, tj. sekcji gospodarczej,

sekcji żywienia, kuchni, pralni, szwalni, sporządzaniu sprawozdań z działalności

pionu administracyjno-gospodarczego, nadzór nad podległymi jednostkami. Z tytułu

wykonywanej pracy od 1 lipca 1989 r. ubezpieczony otrzymywał dodatek za

szkodliwe warunki pracy. W 1992 r. zachorował na wirusowe zapalenie wątroby

typu C, upatrując przyczyn choroby w wykonywanej pracy. Jego prośba o wydanie

świadectwa pracy w warunkach szczególnych, została załatwiona odmownie.

Odwołujący się nie był bezpośrednio zatrudniony przy zbieraniu lub transporcie

odpadów niebezpiecznych, które wchodzą w skład odpadów szpitalnych. Sąd

ustalił, że zakres jego obowiązków nie stwarzał zagrożenia zarażeniem wirusem

WZW typu C. W rezultacie Sąd stwierdził, powołując się na opinię biegłej, że od 1

kwietnia 1986 r. do 1 stycznia 1999 r. odwołujący się nie wykonywał stale i w

pełnym wymiarze pracy w warunkach szczególnych.

Dokonując oceny prawnej żądania odwołującego w świetle powyższych

ustaleń, Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.; ze względu na datę decyzji powinno być:

jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), ubezpieczonym

urodzonym po 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku

przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy

osiągnęli; 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym

3

charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do

emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2)

okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. „Dotychczasowe

przepisy” w rozumieniu powołanego unormowania, to rozporządzenie Rady

Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników

zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U.

Nr 8, poz.43 ze zm.), a w szczególności § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, zgodnie z

którym prawo do emerytury nabywa pracownik, który osiągnął wiek emerytalny

wynoszący 60 lat dla mężczyzn i ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co

najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Okresem zatrudnienia

wymaganym do uzyskania emerytury jest, według § 3 cytowanego rozporządzenia,

okres 25 lat dla mężczyzn. Prace w szczególnych warunkach, to w świetle § 1 ust.

2 rozporządzenia, prace wymienione w § 4 - 15 oraz załączniku do rozporządzenia.

W ocenie Sądu, odwołujący się, mając wiek uprawniający do wcześniejszej

emerytury w dacie złożenia wniosku (60 lat), nie legitymował się 15-letnim okresem

zatrudnienia w warunkach szczególnych w rozumieniu cytowanych wyżej

przepisów. Dlatego Sąd Okręgowy uznał, że zaskarżona decyzja była prawidłowa,

a odwołanie należało oddalić na podstawie art. 47714

§ 1 k.p.c.

W apelacji od tego wyroku odwołujący się wskazał, że za pracowników

zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych

przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia. W związku z tym okres jego

pracy w Instytucie należy potraktować jako okres pracy w warunkach szczególnych.

Od 1 kwietnia 1986 r. do dnia 24 czerwca 2012 r. otrzymywał „dodatek szkodliwy”

(dowód świadectwo pracy, listy płacowe odzwierciedlające poszczególne składniki

wynagrodzenia). Ponadto, Sąd Okręgowy nie odniósł się do jego zatrudnienia od 5

listopada 2007 r. do 31 marca 2011 r. w Poczcie Polskiej jako listonosza

zatrudnionego w warunkach szczególnych wymienionych w wykazie A dział 8 poz.

22 pkt. 1 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia nr 33 Ministra

Łączności z dnia 16.05.1983 r. w sprawie wykonywania prac w szczególnych

warunkach w zakładach pracy resortu łączności (3 lata 5 miesięcy zgodnie z

załączonymi umowami o pracę). Podkreślił też, że ma 62 lata, 42,5 letni staż pracy,

4

18 lat przepracowanych warunkach szkodliwych oraz 3,5 roku w warunkach

szczególnych w Poczcie Polskiej razem 21 lat i pół roku.

Wyrokiem zaskarżonym rozpoznawaną skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny

oddalił apelację odwołującego się od powyższego wyroku Sądu pierwszej instancji.

Sąd, rozpatrując żądania J. S. w świetle art. 184 w związku z art. 32 ustawy

emerytalnej i w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r., stwierdził,

że apelujący w dacie wydawania zaskarżonej decyzji miał wymagany ustawą wiek

60 lat oraz legitymował się wymaganym okresem składkowym i nieskładkowym, o

którym mowa w art. 27 ustawy w wymiarze co najmniej 25 lat. Udowodnione okresy

wynoszą bowiem 31 lat 6 miesięcy i 21 dni okresów składkowych i nieskładkowych.

Jednakże odwołujący się nie udowodnił co najmniej 15 lat pracy wykonywanej w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wskazywał on na dwa

okresy kwalifikujące jego pracę jako pracę w szczególnych warunkach. Pierwszy, to

okres zatrudnienia w Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc od 1 kwietnia 1986 r. do 24

czerwca 2003 r. wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na

stanowisku kierownika Działu Administracyjnego potwierdzony świadectwem pracy

z 7 czerwca 2011 r. Drugi, to okres wykonywania pracy na stanowisku listonosza w

pełnym wymiarze czasu pracy w Centrum Sieci Pocztowej Oddział Rejonowy W. Z.

Urząd Pocztowy P. 1 od 25 grudnia 2007 r. do 31 marca 2009 r. Udowodnienia

wymagało więc, czy ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999 r. ma 15 lat pracy

wykonywanej w szczególnych warunkach. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, okres

zatrudnienia od 25 grudnia 2007 r. do 31 marca 2009 r. w Centrum Sieci Pocztowej

Oddział Rejonowy W. Z. Urząd Pocztowy P. 1 na stanowisku listonosza w ogóle nie

mógł być brany pod uwagę, ze względu na warunek spełnienia wymaganych

okresów pracy w szczególnych warunkach do 1 stycznia 1999 r. Dlatego zarzut

niedokonania jego kwalifikacji jako okresu pracy w szczególnych warunkach jest

nieuzasadniony. Z kolei okres zatrudnienia w Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc od 1

kwietnia 1986 r. do 1 stycznia 1999 r., wynosi tylko 12 lat 9 miesięcy. Ubezpieczony

nie przedstawił świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach z

Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w W., bowiem pracodawca odmówił wydania tego

dokumentu, twierdząc że odwołujący się, ze względu na zakres obowiązków, nie

miał możliwości zarażenia się chorobą WZW typu C, ponieważ nie miał

5

bezpośredniego kontaktu z krwią. Sąd Okręgowy poddał ten okres analizie pod

kątem zatrudnienia skarżącego w szczególnych warunkach, zażądał akt

osobowych skarżącego z Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w W. oraz dopuścił

dowód z opinii biegłej z zakresu BHP celem stwierdzenia, czy ubezpieczony w

okresie od 1 kwietnia 1986 r. do 1 stycznia 1999 r. stale i w pełnym wymiarze czasu

pracy świadczył pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów

rozporządzenia z 1983 r., a jeśli tak to w którym punkcie wykazu stanowiącego

załącznik do cytowanego rozporządzenia było wymienione jego stanowisko oraz, ile

wynosił łączny staż zatrudnienia w warunkach szczególnych. Biegła, która poddała

analizie zakres obowiązków odwołującego się stwierdziła, że nie był bezpośrednio

zatrudniony przy zbieraniu i transporcie odpadów niebezpiecznych, które wchodzą

w skład odpadów szpitalnych, a zakres jego obowiązków nie stwarzał zagrożenia

zarażenia wirusem WZW typu C. Biegła podkreśliła też, że zawarty w załączniku A

dziale XII (w służbie zdrowia i opiece społecznej) rozporządzenia z 1983 r. katalog

prac uznanych jako prace wykonywane w szczególnych warunkach, nie uwzględnia

prac w szpitalach lub oddziałach gruźliczych i chorób płuc. Sąd Apelacyjny dodał,

że także wydane na podstawie § 1 ust. 2 oraz w związku z § 19 ust.2

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku

emerytalnego oraz wzrostu zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia

12 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej

(Dz.Urz.MZ z 1983 r. Nr 8, poz. 40, zm. Dz.Urz.MZiOS z 1989 r. Nr 2, poz. 2.5) w

załączniku nr 1 Wykaz A Dział XII zawierający wykaz stanowisk pracy, na których

są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do

wcześniejszego przejścia na emeryturę nie wymienia stanowiska Kierownika Działu

Administracyjno-Ekonomicznego. Słuszne jest stanowisko biegłej, że skarżący w

okresie zatrudnienia w Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc w W. nie pracował w

warunkach szczególnych. Skoro apelujący, biorąc za podstawę okres od 1 kwietnia

1986 r. do 1 stycznia 1999 r., nie ma 15 lat pracy w szczególnych warunkach (okres

zatrudnienia w Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc w W. od 1 kwietnia 1986 r. do 1

stycznia 1999 r. to jedynie 12 lat i 9 miesięcy), zbędne było przeprowadzanie

dowodu z opinii biegłej na okoliczność pracy skarżącego w warunkach

6

szczególnych. Ocena charakteru i warunków pracy była więc zbędna. Z tej

przyczyny zbędne też było przeprowadzanie dowodu z zeznań świadka R. P. na

okoliczność pracy skarżącego w warunkach szczególnych. Dlatego Sąd Apelacyjny

orzekł jak w sentencji na podstawie art. 385 k.p.c.

W skardze kasacyjnej ubezpieczony zaskarżył powyższy wyrok Sądu

Apelacyjnego w całości.

W zakresie podstawy naruszenia prawa materialnego skarżący zarzucił

naruszenie: (1) art. 46 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1, 2, 4 ustawy o emeryturach i

rentach z FUS, przez ich niezastosowanie w trakcie rozpoznania sprawy

skutkującego uznaniem, że odwołujący się nie nabył przed 31 grudnia 2008 r.

prawa do emerytury, podczas gdy w świetle zebranych oraz zgłoszonych w toku

postępowania przed Sądem pierwszej instancji wniosków dowodowych

(nieuwzględnionych z tej przyczyny, że Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę

możliwości nabycia przez odwołującego się prawa do emerytury na podstawie

powyżej wskazanych przepisów) odwołujący się spełnił przed 31 grudnia 2008 r.

przesłanki do nabycia prawa do emerytury; (2) § 4 ust. 1 w związku z pkt 24 Działu

XIV Wykazu A rozporządzenia z 1983 r., przez ich niezastosowanie, skutkujące

bezzasadnym uznaniem, że odwołujący się nie wykonywał w okresie od 1 kwietnia

1986 r. do 24 czerwca 2003 r.) pracy w warunkach szczególnych, uprawniających

do wcześniejszego uzyskania prawa do emerytury, gdy w świetle zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego w postaci akt osobowych odwołującego się (co

zostało potwierdzone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku) pracował w Instytucie

Gruźlicy i Chorób Płuc (a zatem w jednostce, w której jako podstawowe

wykonywane są przez personel medyczny prace określone w Dziale XII Wykazu A),

zaś jako kierownik Działu Administracyjno-Ekonomicznego, do którego obowiązków

należał m.in. dozór inżynieryjno-techniczny w zatrudniającej odwołującego

jednostce, odwołujący się wykonywał prace w szczególnych warunkach określone

w pkt 24 Działu XIV Wykazu A rozporządzenia przez okres wymagany na

podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia do uzyskania prawa do niższego wieku

emerytalnego.

Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania mające istotny

wpływ na wynik sprawy tj.: (1) art. 378 § 1 k.p.c., przez nierozpoznanie w granicach

7

apelacji stanu faktycznego istniejącego w sprawie pod kątem wszystkich przepisów

prawa uzasadniających ocenę zasadności wniosku odwołującego się o przyznanie

prawa do emerytury z uwagi na pracę w szczególnych warunkach i nieuzasadnione

ograniczenie się przez Sąd drugiej instancji do oceny jednej podstawy do

przyznania Odwołującemu emerytury określonej w art. 184 ustawy o emeryturach i

rentach z FUS, podczas gdy odwołujący się nigdy nie wskazywał, że przepis ten

stanowi jedyną podstawę do jego wniosku o przyznanie prawa do emerytury, czym

Sądy obu instancji i tak nie byłyby związane i były zobligowane rozpoznać sprawę

pod katem wszystkich obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, w tym

również art. 46 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy o emeryturach i

rentach z FUS; (2) art. 386 § 4 k.p.c., przez oddalenie apelacji odwołującego się od

wyroku Sądu pierwszej instancji, w sytuacji istnienia oczywistych podstaw do

uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

pierwszej Instancji z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania

dowodowego w całości z uwagi na nieuzasadnione: (a) ograniczenie okresu

będącego przedmiotem badania Sądów obu instancji w zakresie okresu pracy

odwołującego się w szczególnych warunkach jedynie do 1 stycznia 1999 r.,

podczas gdy takie ograniczenie nie znajdowało podstaw w stanie prawnym

uzasadniającym przyznanie odwołującemu się prawa do wcześniejszej emerytury,

(b) pominięcie przez Sąd pierwszej instancji wniosków dowodowych zmierzających

do wykazania faktycznego zakresu obowiązków oraz faktycznego zakresu prac

wykonywanych przez odwołującego się w ramach stosunku pracy, uzasadniających

stanowisko, że odwołujący się, w ramach wykonywanej pracy, wykonywał prace w

warunkach szczególnych, określone w pkt 24 Działu XII Wykazu A rozporządzenia.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości

i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu podstaw skargi pełnomocnik ubezpieczonego wskazał w

szczególności, że Sąd drugiej instancji, całkowicie pominął, że stan faktyczny

istniejący w sprawie uzasadnia ustalenie, że odwołujący się spełnił przesłanki do

uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury, określone w art. 46 ust. 1 w związku

z art. 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy, których spełnienie należy oceniać nie na 1 stycznia

1999 r., lecz do 31 grudnia 2008 r. Sąd pominął te wnioski, podczas gdy w miejscu

8

pracy odwołującego się funkcjonowało laboratorium środowiskowe dokonujące

badania prątków gruźlicy, a zatem były wykonywane (przez personel medyczny)

prace przy pobieraniu prób i badaniach w warunkach i na stanowiskach pracy

szkodliwych dla zdrowia (Dział XII pkt 6 Wykazy A rozporządzenia). Skarżący, jako

kierownik Działu Administracyjno-Ekonomicznego, wykonywał czynności z zakresu

dozoru inżynieryjno-technicznego w miejscu pracy, gdzie personel medyczny

wykonywał prace określone powyżej (Dział XIV pkt 24 Wykazu A rozporządzenia).

Wykonywał więc w warunkach szczególnych prace, uprawiające go, zgodnie z § 4

ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia, prawo do wcześniejszej emerytury, niemniej jednak

nie na podstawie art. 184 Ustawy, z dniem 1.01.1999 r., lecz w okresie późniejszym

na podstawie art. 46 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy. Sądy obu

instancji nie dokonały subsumcji istniejącego stanu faktycznego pod kątem

wskazanych powyżej przepisów, co doprowadziło do daleko idącego uproszczenia,

że jeżeli odwołujący się nie miał wymaganego okresu zatrudnienia w warunkach

szczególnych na dzień 1 stycznia 1999 r., to zbędna była analiza okresów jego

pracy w warunkach szczególnych. Tymczasem, Sądy były zobligowane do

przeprowadzenia postępowania dowodowego pod kątem spełnienia przez

odwołującego się przesłanki pracy w szczególnych warunkach, uprawiającej go do

nabycia prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 46 w związku z art. 32

o emeryturach i rentach z FUS, czego jednak uczyniły.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z ustaleniami przyjętymi w podstawie zaskarżonego wyroku,

skarżący był zatrudniony w Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc od 1 kwietnia 1986 r.

do 24 czerwca 2003 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku

Kierownika Działu Administracyjno-Ekonomicznego oraz od 25 grudnia 2007 r. do

31 marca 2009 r. na stanowisku listonosza w pełnym wymiarze czasu pracy w

Centrum Sieci Pocztowej Oddział Rejonowy W. Z. Urząd Pocztowy P. 1. Sąd

Apelacyjny uznał, że praca na stanowisku kierownika Działu Administracyjno-

Ekonomicznego nie była pracą w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 32 w

związku z art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Sąd stwierdził, że

9

zawarty w załączniku A dziale XII (w służbie zdrowia i opiece społecznej)

rozporządzenia z 1983 r., katalog prac uznanych za prace wykonywane w

szczególnych warunkach, nie uwzględnia prac w szpitalach lub oddziałach

gruźliczych i chorób płuc. Także wydane na podstawie § 1 ust. 2 oraz w związku z

§ 19 ust.2 tego rozporządzenia zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z

dnia 12 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub

w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej

w wykazie stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych

warunkach, uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę, nie wymienia

stanowiska kierownika Działu Administracyjno-Ekonomicznego. Ponadto, Sąd

uznał, że w stanie faktycznym sprawy zbędne było dopuszczanie dowodu z opinii

biegłego na okoliczność pracy skarżącego w warunkach szczególnych, skoro okres

pracy od 1 kwietnia 1986 r. do 1 stycznia 1999 r. nie wystarcza do spełnienia

warunku 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Skarżący zakwestionował tę

ocenę zarzucając, że Sądy powinny były ocenić stan faktyczny w świetle art. 46 ust.

1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Twierdzi, że zgodnie z tym przepisem,

uprawnieni, którzy spełniają określone w nim w związku z art. 32 ust. 1, 2 i 4,

przesłanki do nabycia wcześniejszej emerytury, również nabywają prawo do

emerytury przed osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 27 ust. 2 i 3,

jeżeli przesłanki do nabycia prawa do emerytury zostaną spełnione do 31 grudnia

2008 r.

Istotnie, zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, różnica pomiędzy art.

184 a art. 32 i art. 46 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. polega wyłącznie na

tym, że ten pierwszy dotyczy osób, które w dniu wejścia w życie ustawy emerytalnej

legitymowały się już wymaganymi okresami zatrudnienia, w tym okresem pracy w

warunkach szczególnych, ale nie osiągnęły jeszcze wieku emerytalnego, natomiast

dwa ostatnie mają zastosowanie do ubezpieczonych, którzy wymagany staż ogólny

lub szczególny osiągnęli po dniu wejścia w życie powołanej ustawy (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 325/11, LEX nr

1125267; uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2007 r., II UZP 14/06, OSNP

2007 nr 13-14, poz. 199; 18 lipca 2007 r., I UK 62/07, OSNP 2008 nr 17-18, poz.

269). Sąd Apelacyjny powinien był więc rozważyć, czy skarżący nie spełnił warunku

10

15 lat pracy w warunkach szczególnych w okresie do 31 grudnia 2008 r., a nie tylko

do 1 stycznia 1999 r. Jednocześnie jednak skarżący nie podważył stosownymi

zarzutami ustaleń faktycznych przyjętych w podstawie zaskarżonego wyroku.

Sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 378 § 1 k.p.c. jest bowiem w istocie

rzeczy zarzutem naruszenia prawa materialnego, przez niezastosowanie art. 46

ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W tym

stanie rzeczy Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami przyjętymi w podstawie

faktycznej zaskarżonego wyroku. Z ustaleń tych wynika, że obowiązki skarżącego

jako kierownika Działu Administracyjno-Ekonomicznego polegały na nadzorowaniu i

organizacji pracy w jednostkach podległych, tj. sekcji gospodarczej, sekcji żywienia,

kuchni, pralni, szwalni, sporządzaniu sprawozdań z działalności pionu

administracyjno-gospodarczego nadzór nad podległymi jednostkami. Pełnomocnik

skarżącego wskazał, że w miejscu pracy odwołującego się funkcjonowało

laboratorium środowiskowe dokonujące badania prątków gruźlicy, a zatem w

miejscu pracy odwołującego się były wykonywane (przez personel medyczny)

prace przy pobieraniu prób i badaniach w warunkach i na stanowiskach pracy

szkodliwych dla zdrowia (Dział XII pkt 6 Wykazy A rozporządzenia). Jego zdaniem,

odwołujący się, jako kierownik Działu Administracyjno-Ekonomicznego, wykonywał

więc czynności z zakresu dozoru inżynieryjno-technicznego w miejscu pracy, gdzie

personel medyczny wykonywał prace określone powyżej (Dział XIV pkt 24 Wykazu

A rozporządzenia z 1983 r.), a zatem wykonywał pracę w warunkach szczególnych,

uprawiającą go, zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, do wcześniejszej

emerytury, niemniej jednak nie na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i

rentach z FUS, z dniem 1 stycznia 1999 r., lecz w okresie późniejszym na

podstawie art. 46 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1, 2 i 4 tej ustawy. W związku z tym

zarzutem należy wskazać, że nawet, gdyby przyjąć (co nie zostało w sprawie

ustalone), że „w miejscu pracy odwołującego się funkcjonowało laboratorium

środowiskowe”, w którym praca zgodnie z Działem XII pkt 6 Wykazu A

rozporządzenia, jest pracą w szczególnych warunkach, to w ustalonych

okolicznościach sprawy nie może to prowadzić do wniosku, że skarżący wykonywał

pracę mającą taki charakter. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem Sądu

Najwyższego, prace pracownika dozoru inżynieryjno-technicznego na oddziałach i

11

wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w

wykazie A (pkt 24 działu XIV), można uznać za prace w szczególnych warunkach,

gdy dozór polega na sprawowaniu, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy,

bezpośredniego nadzoru nad wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach

(zob. wyroki z dnia; 23 marca 2012 r., II UK 297/11, LEX nr 1214582 i 6 grudnia

2007 r., III UK 62/07, LEX nr 375653). Tymczasem w świetle ustaleń faktycznych,

skarżący nie sprawował bezpośredniego nadzoru nad pracą laboratorium

środowiskowego, co więcej w ogóle takiego nadzoru nad laboratorium nie

sprawował. Skoro więc nie można wziętego pod uwagę przez Sąd Apelacyjny

okresu pracy od 1 kwietnia 1986 r. do 1 stycznia 1999 r., tj. okresu 12 lat i 9

miesięcy, zakwalifikować jako pracy w warunkach szczególnych, to uwzględnienie

pozostałych okresów, tj. okresu pracy od 1 stycznia 1999 r. do 24 czerwca 2003 r.,

wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu na stanowisku kierownika Działu

Administracyjno-Ekonomicznego oraz od 25 grudnia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r.

na stanowisku listonosza, nie mogłoby dać mu wymaganych 15 lat pracy w

warunkach szczególnych.

Na marginesie należy zauważyć, że Sąd nie rozważył, czy skarżący spełnia

przesłanki do przyznania wcześniejszej emerytury na podstawie art. 46 w związku z

art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (mężczyzna 60 lat i 35 lat okresu

składkowego i nieskładkowego). Kwestia ta pozostaje poza zakresem kontroli

kasacyjnej, skoro pełnomocnik skarżącego wyraźnie ograniczył podstawę

naruszenia prawa materialnego do zarzutu naruszenia art. 46 ust. 1 w związku z

art. 32 ust. 1, 2, 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Należy jednak wskazać,

że jakkolwiek do 31 grudnia 2008 r. ubezpieczony mógł osiągnąć wymagany przez

wymienione przepisy warunek osiągnięcia 35 lat okresu składkowego i

nieskładkowego, to niewątpliwie nie osiągnął do tego czasu wieku 60 lat (urodzony

8 sierpnia 1950 r.), co w świetle ukształtowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego

jest konieczną przesłanką nabycia prawa do wcześniejszej emerytury na

warunkach określonych w tych przepisach (zob: uchwała Sądu Najwyższego z dnia

8 lutego 2007 r., II UZP 14/06, OSNP 2007 nr 13-14, poz. 199 oraz wyroki Sądu

Najwyższego z: 18 lipca 2007 r., I UK 62/07, OSNP 2008 nr 17-18, poz. 269; 16

12

czerwca 2011 r., III UK 217/10, LEX nr 950438; 18 marca 2014 r., II UK 389/13,

LEX nr 1446449).

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c.

orzekł jak w sentencji.